اولین کتابی که از جنبش معنویت جدید میخوانم. جنبشی که از قرن ۱۹ شروع شد با شخصیتی به نام مادام بلاواتسکی. از بلاواتسکی چیز زیادی نمیدانم و اثری ازش نخواندم. اما اتفاقی با رابرت بروس آشنا شدم و این کتابش.
کتاب را از نسخه انگلیسی آن خواندم. خلاصه بگم فوق العاده بود. با سوءپیشینه عرفان حلقه هر کتاب یا شخصی با ادعای عرفان جدید مورد سوءظن ما است به شیادی یا خرافه گرایی. اما طبق آنچه در این کتاب خواندم و ویدیوهایی که از بروس دیدم یک شخصیت صادق، ماجراجو، حقیقت طلب و غیراحساسی دیدم که مشتاق است تجربه ها و یافته های خود را به دیگران منتقل کند و ادعای دانستن تمام حقیقت یا قدیس بودن هم ندارد و البته بسیار اهل تأمل علمی و منطقی در مشاهدات ماوراءطبیعی خویش است چرا که او به خوبی به این اصل واقف است که تجربه های ماوراءطبیعه اغلب تا حد زیادی متأثر از خیالات و تجارت زندگی عادی انسان می شوند.
بروس چنان که می گوید از پنج سالگی تجربه برون فکنی روح داشته! تا الان که مردی کهن سال است صدها بار این پدیده را تجربه کرده. در طی این دهه ها تجربه های متنوع و عجیب و غریبی از ماوراء طبیعه و عوالمی که در لسان معنویت جدید «عوالم اختری» (astral planes) نام دارد داشته است.
بر خلاف سنت عرفانی اسلامی ما که سالک با التزام به شریعت آغاز میکند و حفاظ شریعت او را از بسیاری از خطاها و خطرات در مسیر سلوک باز می دارد، سلوک در ماوراءطبیعه برای بروس که ملتزم به دین خاصی نیست مثل شیرجه زدن یک کور در بحری بوده که عمق و محتوایش معلوم نیست. برای همین میگم او یک ماجراجوا است و تاکنون خیلی ریسک کرده. چندین بار مورد حمله اجنه و ارواح خبیثه بود و به طور معجزه آسایی نجات یافته. اما حاصل این ماجراجویی تمام عمری او تجربیاتی رنگارنگ و غنی از حقایق و قوانین عوالم اختری یا ملکوت است چنان که انطباق عجیبی با آموزه های اسلام و عرفای مسلمان در مورد نفس و بدن مثالی و عوالم ملکوت دارد.
برای من به طور مشخص پدیده اختری «بایگانیهای آکاشیک» (Akashic Records) جالب توجه بود. این پدیده که در نظر عرفای عصر جدید به شکل کتابخانه ای بزرگ و قدیمی جلوه میکند به نظر می رسد جلوه یا مثالی از «لوح محو و اثبات» در لسان اسلام و عرفای مسلمان باشد! بروس میگوید در مکاشفهای در عالم اختری در مقام بایگانیهای آکاشیک، آغاز حمله صدام به ایران را سالها قبل از وقوع آن دیده است در حالی که آن زمان نمیدانسته این رهبر عرب کیست و به کجا میخواهد حمله کند اما سال ها بعد چهره او در رسانه ها را بلافاصله شناخته!
اما شگفتانگیزترین تفسیر بروس از مشاهداتش چیزی است که طوفانها و ضربان آکاشیک مینامد (akashic storms/pulses). چیزی مثل طوفانهای دورهای ملکوتی که تقدیر عالم را تعیین میکند!! ما مسلمانان با آموزه تقدیر دورهای دنیا در آموزه شبهای قدر آشنا هستیم. آنچه بروس دیده میتواند دال بر نمونهای دیگر از همین تقدیرهای دورهای باشد یا خود آن!
نکته قوت کتاب غیر از روایات جالب آن از تجربیات ماوراء طبیعه بروس، نگاه بسیار نقادانه خود او به مشاهداتش است. رویکرد کتاب شباهتی کلی به رویکرد عرفای اهل قلم ما دارد که عرفان را به نظری و عملی و فلسفی تقسیم میکنند و غیر از استناد به مشاهدات عرفانی خود و دیگر عرفا سعی در تحلیل و تئوریزه کردن علمی و انتقادی آنها نیز دارند. بروس همچنین در بخشهای جداگانهای تمرینهای زیادی برای رسیدن به حالت خلسه و تجربه تخلیه روح و سفر اختری دارد که بخشی از آن ها حاصل تجربیات و سعی و خطاهای خود او است.
خلاصه کتاب بسیار مفیدی است برای گسترش دانش ما از عالم ماوراء طبیعه از زاویه یک باطن گرای منحصر به فرد مدرن که با اطمینان میتوان دانست نه تنها یک شیاد یا خرافه گرا نیست بلکه از حیث غنای تجربیات و نگاه علمیش منحصر به فرد. کتاب او همچنین میتواند منبع ارزشمندی برای مطالعه تطبیقی با عرفان اسلامی باشد.