Ό,τι απέμεινε από έναν Ρέμπραντ που σχίστηκε σε μικρά πολύ κανονικά τετραγωνάκια και πετάχτηκε στο αποχωρητήριο - Η παράξενη λέξη...

by Jean Genet, Βίκτωρ Αρδίττης (Translator)

Το κείμενο "Ό,τι απέμεινε από έναν Ρέμπραντ που σχίστηκε σε μικρά πολύ κανονικά τετραγωνάκια και πετάχτηκε στο αποχωρητήριο" δημοσιεύτηκε πρώτη φόρα στο γαλλικό περιοδικό Tel Quel το 1967. Ο τίτλος πρέπει να εκληφθεί κυριολεκτικά: το 1964, ο Ζαν Ζενέ, μετά την αυτοκτονία του συντρόφου του, κατέστρεψε τα χειρόγραφα πάνω στα όποια δούλευε, ένα εκ των οποίων αφορούσε τον Ρέμπραντ. Ωστόσο, λίγο πριν, είχε εμπιστευθεί δύο αποσπάσματα του σε έναν μεταφραστή, κι έτσι αυτά σώθηκαν από την καταστροφή.
Για το περιοδικό Tel Quel ο Ζενέ έβαλε τα κείμενα αντικριστά σε δύο στήλες, μετατρέποντας το ένα σε σχόλιο του άλλου. Πρόκειται για μια ριζοσπαστική φόρμα που εξυπονοεί πως κάθε λόγος είναι διττός. Το πρώτο απόσπασμα αναφέρεται σε ένα θεμελιώδες περιστατικό της ζωής του: «Μια μέρα, σ' ένα βαγόνι, κοιτώντας τον ταξιδιώτη που καθόταν απέναντί μου, είχα την έκλαμψη ότι κάθε άνθρωπος αξίζει όσο κάθε άλλος». Αυτή η βαθιά ανθρώπινη εμπειρία πρέπει να ιδωθεί υπό το πρίσμα του δεύτερου αποσπάσματος, όπου ο Ζενέ μιλάει για τη γοητεία που του ασκεί η ζωγραφική του Ρέμπραντ.

"H Παράξενη λέξη... " δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1967 στο γαλλικό περιοδικό Tel Quel. Αποτελείται από εικοσιμία παραγράφους, αποσπασματικές και άνισου μήκους, που χωρίζονται μεταξύ τους με αστερίσκους. Μια δομή «Σκέψεων» που συντονίζεται με τις δοκιμιακές αναζητήσεις του 20ού αιώνα.
Ο Ζενέ προτείνει μια παράδοξη ιδέα: «Στις σημερινές πόλεις, ο μόνος τόπος όπου θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα θέατρο είναι το νεκροταφείο. Η επιλογή εξυπηρετεί εξίσου το νεκροταφείο όσο και το θέατρο». Εκκινώντας από την πόλη και τον τόπο του θεάτρου, ο Ζενέ «με την ενεργητική νωχέλεια ενός παιδιού που ξέρει τη σπουδαιότητα του θεάτρου» μιλάει για όλες τις πλευρές του θεατρικού γεγονότος: τον συγγραφέα και το δράμα, τη γλώσσα, τον ηθοποιό και τον «επικήδειο μίμο», και πάνω απ' όλα για τον θεατή και την εμπειρία του. Σκιαγραφώντας τελικά την ιδιαιτερότητα του Θεάτρου, ενός θεάτρου ουτοπικού, «μνημειακού» και μελλούμενου.
Δικαιολογημένα ο Bernard Dort, στο επίμετρο του ειδικά για την ελληνική έκδοση των Μαριονετών του Κλάιστ (Εκδόσεις Άγρα, 1982), περιλαμβάνει το κείμενο αυτό του Ζενέ στα «σπάνια κείμενα που μιλάνε για το θέατρο - μαζί με την “Ομιλία στους ηθοποιούς” στον Άμλετ, ορισμένες Divagations του Μαλλαρμέ, το "Θέατρο και το Είδωλό του" τού Αρτώ (εύκολα θα προσθέταμε και τον “Πρόλογο στο θέατρο” στον Φάουστ του Γκαίτε) ». Και στα «ακόμη σπανιότερα που μας βάζουν μονομιάς μπροστά σε αυτό που στο θέατρο είναι σκανδαλώδες, ανήκουστο, είτε μάλιστα αδύνατο».

Genres: France, Fiction, Art

48 pages, Paperback

First published January 1, 1967

About the author

Jean Genet was a French novelist, playwright, poet, essayist, and political activist. In his early life he was a vagabond and petty criminal, but he later became a writer and playwright. His work, much of it considered scandalous when it first appeared, is now placed among the classics of modern literature and has been translated and performed throughout the world.

Reviews

[Lars Meijer · Rating 4 out of 5]

’Geen mens was mijn broeder: ieder mens was mijzelf, alleen tijdelijk geïsoleerd in zijn particuliere schors.’

In het nawoord schrijft Matthijs Bakker dat dit korte boekje een lang werk over het leven en denken van Rembrandt had moeten worden. Bij het afronden bleek Genet niet tevreden en vernietigde hij alles. Dit boekje is wat ervan over is gebleven. Eeuwig zonde, als je het mij vraagt, want Genets observaties over Rembrandt zijn prachtig en vertellen veel over zijn eigen poëtica.

*4,5

[Miriam · Rating 5 out of 5]

What a wonderfully weird and sometimes scary mind

[Tosh · Rating 5 out of 5]

Hanuman Books are the best! This one is one of my favorties. Genet's take on Rambrandt and art in general. His little critical writing is sooooo good. I wished he was still alive and writing like crazy.

[Aaron Richard · Rating 5 out of 5]

A very rare book but worth the search: Genet's unique insights create a tapestry woven loosely to read between the lines and let the imagination flow. Genet's writing as always is unlike any other writer.

[Victor · Rating 4 out of 5]

Unfortunately I was unable to find the original in French which I'd rather have read, but the translation was pretty good. I have to be honest, I only partly got what the Genet was trying to say - I think this essay had multiple layers, but I didn't get them all. I will need to read it again. Nonetheless, I really like his scatteredness, his way of jumping around, of tearing apart an idea from different perspectives and in different ways, and overall it was an interesting essay and very well-written.

[Molsa Roja(s) · Rating 5 out of 5]

Je ne savais quoi attendre et finalement j'attendais le meilleur d'un tel Genet, si célèbre. Et ça me fâche d'être si proche de le bien comprendre -ou peut-être je l'ai déjà bien compris?- sans vraiment pouvoir capturer le sens du text. On rencontre ici un text qui est autant Rembrandt que Genet, autant sa pensée que ses tableaux, et surtout la mort qui s'écoule entre les pages, si tristes, et ces couleurs toujours si sombres, ces yeux qui crient désespoir. On dirait que Genet s'a retrouvé soi-même grâce au regard des tableaux de Rembrandt, grâce aussi à cet homme lourd du wagon.

[Rene Ijzermans · Rating 2 out of 5]

Genet is de auteur van de omkeringen, van inhoud die hij voortdurend spiegelt en draait om uiteindelijk tot een inzicht te komen. Lastig te begrijpen soms.

[Angeliki Kountouraki · Rating 5 out of 5]

"Κάθε άνθρωπος αξίζει όσο κάθε άλλος"
Προλαβαίνουμε τη διάλυση της κατανόησης του;
Εξαιρετικός σε κάθε λέξη του

[Mills College Library]

P Hanuman