Τα παιδιά της δικτατορίας

by Kostis Kornetis, Πελαγία Μαρκέτου (Translator)

Ποια ήταν η σχέση των νέων στην Ελλάδα της Δικτατορίας με την κουλτούρα της διαμαρτυρίας του Μάη του ’68; Σε ποιο βαθμό ήταν σε επαφή με τον πολιτικό ριζοσπαστισμό, αλλά και με τη μαζική κουλτούρα της εποχής, ή αλλιώς με "τα παιδιά του Μαρξ και της Κόκα Κόλα";

Αυτή η μελέτη ανιχνεύει τις πολιτισμικές ροές και τη διάδραση ανάμεσα στις διεθνείς και τις τοπικές διαστάσεις του ελληνικού φοιτητικού κινήματος στη "μακρά" δεκαετία του εξήντα, υπογραμμίζοντας τη σχέση του με τα κινήματα αμφισβήτησης στο εξωτερικό. Παρουσιάζει διεξοδικά τη νεανική έκρηξη της "Γενιάς του Ζήτα", τη δράση των παράνομων οργανώσεων ενάντια στο καθεστώς των Συνταγματαρχών και τη μαζική φοιτητική κινητοποίηση στις αρχές του ’70. Αναλύει πώς "τα παιδιά της Δικτατορίας", κινούμενα στο μεταίχμιο μεταξύ πρωτοπορίας και παράδοσης, αξιοποίησαν τα κενά και τις ασυνέχειες του αυταρχικού καθεστώτος, συνδιαμορφώνοντας το αριστερό παράδειγμα της εποχής, συχνά σε αντίθεση με την κοινωνική τους προέλευση. Το βιβλίο περιγράφει τις διαδικασίες με τις οποίες ο πολιτισμός συνυφάνθηκε με την πολιτική - δημιουργώντας ένα νέο "τρόπο ζωής", όπου το όραμα μιας ευρύτερης πολιτικής αλλαγής συνδυαζόταν με το μετασχηματισμό της καθημερινής πραγματικότητας. Έτσι, χαρτογραφεί την πορεία προς την εξέγερση του Πολυτεχνείου, εντάσσοντας για πρώτη φορά την ελληνική περίπτωση στο ευρύτερο πλαίσιο των σίξτις. Kαταδεικνύει επίσης -χωρίς να εξωραΐζει- πώς, σε αντίθεση με την πρόσφατη δαιμονοποίησή της, η περίφημη "Γενιά του Πολυτεχνείου" αναδείχτηκε σε βασικό φορέα εκσυγχρονισμού της ελληνικής κοινωνίας τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Καίρια συμβολή της μελέτης είναι η ανάλυση της μνήμης των γεγονότων αυτών μέσα από την προσωπική μικροϊστορία και τη βιωμένη εμπειρία των πρωταγωνιστών τους, η οποία αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο που κατέχει το παρελθόν στο σήμερα.

Genres: History, Nonfiction, Reference

720 pages, Paperback

First published January 1, 2013

About the author

Ο Κωστής Κορνέτης σπούδασε ιστορία και πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian's του Μονάχου και War Studies και Modern Greek Studies στο Πανεπιστήμιο King's College του Λονδίνου. Έκανε το μάστερ του πάνω στη σύγχρονη ιστορία στο University College του Λονδίνου και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο τμήμα Ιστορίας και Πολιτισμού του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας, με θέμα το φοιτητικό κίνημα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών (υπό έκδοση, Berghahn Books). Έχει διατελέσει υπότροφος της ισπανικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη, επισκέπτης ερευνητής στη Σορβόννη και Visiting Global Scholar στο New York University, όπου παρακολούθησε μαθήματα Film Studies με έμφαση στο ντοκιμαντέρ. Από το 2007 εργάζεται ως επισκέπτης επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Brown των ΗΠΑ. Άρθρα του σχετικά με τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτισμική ιστορία έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά της Ελλάδας και του εξωτερικού. Είναι τακτικός συνεργάτης του ένθετου "Βιβλιοδρόμιο" της εφημερίδας "Τα Νέα".

Reviews

[Nikos Tsentemeidis · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο της χρονιάς!!!

Η εξιστόρηση του συγγραφέα σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες μαρτυρίες, προσφέρουν ένα πολύ δυνατό και συνεκτικό κείμενο. Καλύπτει την εποχή λίγο πριν το πραξικόπημα μέχρι μετά την πτώση του καθεστώτος. Αναφέρεται στη γενιά 49-54, τους φοιτητές της περιόδου αυτής, που ουσιαστικά έζησαν και προκάλεσαν αυτό το κίνημα. Τους διαχωρίζει από τη γενιά του Ζ ή Λαμπράκηδες.

Μιλάει για τα πάντα. Μιλάει για τη μουσική, τις ταινίες που επηρέασαν, το ντύσιμο. Μιλάει για τις οργανώσεις που γεννήθηκαν μέσα από το φοιτητικό κίνημα. Τα πρώτα χρόνια οι περισσότεροι φοιτητές ήταν απολίτικοι. Σταδιακά, με τα χρόνια, ακόμα και δεξιάς προέλευσης φοιτητές είδαν με συμπάθεια όλο αυτό στην αρχή και ειδικά προς το τέλος όλο και πιο πολλοί με μεγάλη ευκολία, ξαφνικά πολιτικοποιούνταν.

Υπήρχε μια αξιοσημείωτη στροφή προς το διάβασμα, αριστερών βιβλίων, που ήτανε και απαιτητικά, τα οποία παραδόξως κυκλοφορούσαν παρόλη τη λογοκρισία, που μετά το 69 χαλάρωσε σχετικά. Πολλοί φοιτητές, κυρίως της νομικής, όταν παρακολουθήσανε δίκες, έμαθαν για τα βασανιστήρια και εντάχθηκαν αμέσως στο κίνημα.

Ο συγγραφέας παρομοιάζει την εξέγερση του Πολυτεχνείου με τον γαλλικό Μάη του 68, αν και με σημαντικές διαφορές, ωστόσο πιστεύει πως δεν ήταν από μόνη της η χούντα η αιτία που προκάλεσε όλο αυτό, όπως επίσης και η έλλειψη πολιτικών κομμάτων.

Εντύπωση προκαλούν οι μαρτυρίες, που απογοητεύονται με την έλευση του Καραμανλή το 74, αυτού που χρησιμοποίησε βία και νοθεία στις εκλογές του 61. Ουσιαστικά είδανε μια αλλαγή φρουράς και θεώρησαν ότι το 56% του εκλογικού σώματος ήταν παράλογο, μετά από αυτό που κατάφεραν.

Πρόκειται για μια εξαιρετική μελέτη. Το συστήνω ανεπιφύλακτα.

[blondie · Rating 5 out of 5]

Μικροϊστορίες, μαρτυρίες, συνεντεύξεις, αρχεία αποτελούν το πλούσιο υλικό από το οποίο ο ιστορικός αντλεί το υλικό του. Ξεκαθαρίζει επίσης ότι η χούντα δεν ανετραπει από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου αλλά από το πραξικόπημα ου Μακαρίου στην Κύπρο. Απολαυστικό ανάγνωσμα που περικλείει όλη την ατμόσφαιρα της εποχής καθώς και τις μεταβλητές συμπεριφορές των φοιτητών βάση των διεθνών συγκρούσεων.

[Georgina Koutrouditsou · Rating 5 out of 5]

Ένα εξαιρετικό έργο,μια μοναδική μελέτη,όχι μόνο από πλευράς περιεχομένου αλλά και παρουσίασης.
Διαβάζεται ευχάριστα τόσο από ερευνητές της Ιστορίας αλλά και απλούς ενδιαφερόμενους της θεματικής του.

Θεωρώ ότι η παρούσα δουλειά δείχνει,με τον καλύτερο τρόπο,την εξέλιξη της Ιστορικής Έρευνας και Επιστήμης.
Ο κ.Κορνέτης στην μελέτη του θα συνδυάσει αρμονικά την Προφορική Ιστορία(μέσω μαρτυριών-συνεντεύξεων),τις Τέχνες του Κιν/φου και της Λογοτεχνίας,μαζί με την επιστήμη της Κοινωνιολογίας και της Ανθρωπολογίας.
Η αξία της Διεπιστημονικότητας,λοιπον,θα βοηθήσει ώστε να μελετηθεί η "μακρά δεκαετία του '60" και ιδιαίτερα τα νεώτερα μέλη της ελληνικής κοινωνίας.
Ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η κατά περιόδους σύγκριση της χώρας μας με την Γαλλία και την Ισπανία.Γενικότερα,το γεγονός ότι η έρευνα δεν παρέμεινε σε στενά τοπικά πλαίσια,δείχνει και την εμβέλεια των γεγονότων που σημάδεψαν την δεκαετία του '60-αρχές '70.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 6 κεφάλαια,μαζί με τον επίλογο.Κάθε κεφάλαιο σε ιντριγκάρει να αφιερωθείς σε αυτό λόγω του τίτλου του.Πάρα πολύ χρήσιμη είναι η ύπαρξη υποσημειώσεων στο τέλος κάθε κεφαλαίου.
Φυσικά ο όγκος της βιβλιογραφίας του σπουδαίου αυτού έργου καλύπτει τις σ.661-696.

Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί παράλληλα (όπως έκανα εγώ) με τα παρακάτω αναγνώσματα:
Αρχειοτάξιο Νο 8 & 12
Η χαμένη άνοιξη του Στρατή Τσίρκα
Μια ημιτελής άνοιξη της Αιμιλίας Καραλή
Η αρχαία σκουριά της Μάρως Δούκα
Φοιτητές και Δικτατορία του Ολύμπιου Δαφέρμου
ένθετο της Εφημερίδας των Συντακτών "Ρήγας Φεραίος"

Μετά την ανάγνωση του έργου καλό θα ήταν να συνεχίσει κάποιος με το συλλογικό έργο "Μεταπολίτευση:η Ελλάδα στο μεταίχμιο δύο αιώνων" και το Αρχειοτάξειο Νο 15 ώστε να έχει μια ικανοποιητική εικόνα των γεγονότων.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης,και όχι απλής ανάγνωσης του παρόντος έργου,έμαθα πάρα πολλά για μια εποχή,αλλά και για μια κοινωνία, που δεν αναφέρονται "αναλυτικά" όχι μόνο στη σχολική ιστορία άλλα και στην ακαδημαϊκή.
Μόνο κερδισμένος μπορεί να είναι κάποιος μελετώντας όλη την πρόσθετη βιβλιογραφία που βασίστηκε ο ιστορικός.
Κερδισμένος ώστε να είναι σε θέση να "απαντήσει" με λογική στα ερώτημα του σήμερα σχετικά με την Κρίση και για άλλα πολλά...

Τέλος,δεν θα κρύψω και τα συναισθήματα συγκίνησης και θλίψης που μου προκάλεσε το βιβλίο.
Αρχικά,σε πολλά σημεία των προφορικών μαρτυριών συγκινήθηκα με τις θέσεις των προσώπων,τα όνειρά τους & τα βασανιστήρια που τους σημάδεψαν!
Θλίψη μου προκαλεί η σύγκριση της σημερινής γενιάς φοιτητών με εκείνης.
Γνωρίζω ότι δεν μπορεί να γίνει σύγκριση και λόγω εποχής αλλά και πολιτικής κατάστασης.Μιλάμε για τη Χούντα και τη Δημοκρατία,δύο διαμετρικά αντίθετες λέξεις (και όχι μόνο λέξεις..).
Νιώθω μεγάλη ντροπή με το πόσο εύκολα πλέον χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός "χούντα" για να ερμηνεύσει το "σήμερα".Πόσο απαίδευτος μπορεί να είναι κάποιος για να το κάνει αυτό;
Επιπλέον,η απόλυτη απολιτίκ κατάσταση που επικρατεί στο φοιτητικό χώρο έχει οδηγήσει στην ύπαρξη μιας γενιάς γεμάτη πτυχία,αλλά..ανιστόρητης.

Η παρούσα δουλειά οφείλει να διαβαστεί,να μελετηθεί και να ερμηνευτεί απ'όλους...και ιδιαίτερα από αυτούς που έχουν "άποψη" για όλα και με την ψήφο τους κρίνουν πολλά!

[Mikroanalogo · Rating 4 out of 5]

"Κανείς δεν πρέπει να υποτιμά τους νέους ανθρώπους σε όλες τις εποχές, οχι μόνο στο Πολυτεχνείο"

Να το διαβάσετε.

[Michael Kotsarinis · Rating 4 out of 5]

Μια πολύ εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη δουλειά πάνω στην κοινωνία με επίκεντρο τους νέους ανθρώπους, τους φοιτητές, την εποχή της δικτατορίας. Εξαιρετικά αναλυτικό, προσεγγίζει το θέμα του από όλες τις πλευρές και επιχειρεί να δώσει όσο το δυνατόν πιο σφαιρικές ερμηνείες. Σαφώς δεν πρόκειται για μια εξιστόρηση των γεγονότων της επταετίας ή της κατάληψης του Πολυτεχνείου, ούτε ο συγγραφέας προσεγγίζει το θέμα του με γνώμονα το συναίσθημα, την εξύμνηση ή την απαξίωση. Διατηρεί σε όλο το έργο την επιστημονική θεώρηση του ερευνητή επιχειρώντας να τεκμηριώσει και όσο είναι δυνατόν να θέσει στο σωστό ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο τους ανθρώπους που θα έμεναν γνωστοί ως "γενιά του Πολυτεχνείου". Θεωρώ ότι έχει γίνει σπουδαία δουλειά και το βιβλίο αυτό έχω την πεποίθηση ότι θα αποτελέσει κλασσικό έργο αναφοράς για όσους μελετούν την περίοδο αυτή.

[George · Rating 5 out of 5]

Φοβερό βιβλίο. Μια απίστευτα λεπτομερης ανάλυση του φοιτητικού κινήματος από το 67 μέχρι το 74. Εστιάζει απόλυτα στα φοιτητικά δρώμενα της εποχής και πως επηρεασαν και επηρεαστηκαν από το γενικότερο ιστορικό πλαίσιο. Η κορύφωση του βιβλίου βρίσκεται στην ανάλυση της κατάληψης του Πολυτεχνείου και πως αυτό αποτέλεσε την κορυφαία επαναστατική πράξη κατά της δικτατορίας όπως επίσης γιατί προσπάθησαν ανά τις δεκαετίες να την μειώσουν. Πρέπει να νιώθουμε τυχεροί που υπάρχουν συνανθρωποι μας που αφιερωσαν χρόνο για την εκπόνηση τέτοιων εργασιών ώστε να μην χαθεί η ιστορία μας στην προπαγάνδα της εποχής μας..

[Panagiotis Samios · Rating 4 out of 5]

Παρά το γεγονός ότι έχουν γραφτεί τόσα για τη συγκεκριμένη περίοδο, αυτό το λες έργο αναφοράς. Με έμφαση στο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον, αποφεύγοντας τις ωραιοποιήσεις, περιγράφει μεταξύ άλλων τη γέννηση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων της μετέπειτα πολιτικοποίησης.

[John Dimitrellos · Rating 5 out of 5]

Πρόκείται για το πορτραίτο των γενεών που εμείς οι σημερινοί 30άρηδες έχουμε γνωρίσεις ως γονείς/θείους/παππούδες, τους Λαμπράκηδες και τα παιδιά του Πολυτεχνείου. Αυτό που λατρεύω σε αυτό το βιβλίο και δεν θέλω να τελειώσει (το έχω 2 μέρες, είμαι ήδη στην μέση) είναι η ζωντάνια του, ο τρόπος που ο Κορνέτης περιγράφει τον χρόνο και την εποχή, όπως ένας σεναριογράφος που δουλεύει για την κάμερα του Μάρτιν Σκορτσέζε, χωρίς να χάνει την αυστηρά επιστημονική προσέγγιση του. Must read.

[Nicholas · Rating 3 out of 5]

Semi-skimmed as part of my PhD research;
comprehensive, impressively theoretically infomred, and methodologically intriguing and sound;
breadth of archival research and refreshingly undaunted by and even embracive of contradictions in oral recountings;
potentially over-analyses the process and goes in too deep. Admiteddly this judgment could be well borne out of my rather tepid interest in the topic at hand;