"[...] Λόγω της τρομερής κρίσης που διέρχεται σήμερα η Ελλάδα, σκέφτομαι –όπως, υποθέτω, και πολλοί άλλοι άνθρωποι– τι συνέβη τις τελευταίες δεκαετίες και αναρωτιέμαι πώς και κατά πόσον οι επιλογές και οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν οδήγησαν στο παρόν αδιέξοδο. Όσο πιο πίσω πηγαίνω στο παρελθόν, φτάνοντας σ’ εκείνο το χρονικό σημείο όπου άρχισα για πρώτη φορά να ενδιαφέρομαι σοβαρά για την Ελλάδα, τόσο λιγότερο προβλέψιμο γίνεται το όλο πράγμα, τόσο λιγότερο επαρκή φαίνονται πολλά από τα κλισέ για τις ρίζες της κρίσης. Κι όμως, όσο περισσότερο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο μπορώ κι εγώ να διακρίνω τώρα πώς από νωρίς κάποια σπέρματα της κρίσης της ευρωζώνης εμφανίζονταν διάσπαρτα παντού γύρω μας". Mαρκ Mαζάουερ
"[...] Πιστεύω ότι στη Σκοτεινή Ήπειρο συνοψίζεται κατά τον καλύτερο τρόπο όλη η προβληματική που χαρακτηρίζει τη δουλειά του Mαζάουερ. Πρόκειται για ένα έργο που αφήνει πίσω του τα στερεότυπα, δε θεωρεί τίποτε δεδομένο και δεν είναι προϊόν κάποιων αυστηρών κανόνων της ιστορικής μηχανικής. Επίσης πρόκειται για ένα έργο που δεν υπακούει σε οποιονδήποτε κανόνα πολιτικής σκοπιμότητας, παρά το γεγονός ότι είναι εξόχως πολιτικό". Κώστας Κωστής
Mark Mazower is a historian and writer, specializing in modern Greece, twentieth-century Europe, and international history. His books include Salonica City of Ghosts: Christians, Muslims and Jews, 1430–1950, winner of the Duff Cooper Prize; Hitler’s Empire: Nazi Rule in Occupied Europe, winner of the 2008 Los Angeles Times Book Prize for History; and Governing the World: The History of an Idea. He is currently the Ira D. Wallach Professor of History at Columbia University, and his articles and reviews on history and current affairs appear regularly in the Financial Times, the Guardian, London Review of Books, The Nation, and New Republic.
"Το έργο της ιστορίας είναι να φωτίσει την ιστορική κατάσταση και παραδόξως, να βοηθήσει ίσως στον σχηματισμό οραμάτων ενός καινούριου μέλλοντος ζωντανεύοντας μερικές από τις υπόγειες δυνάμεις που παραμένουν λειτουργικές κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων και πίσω από τους πηχυαίους τίτλους"
Ένα πολύ μικρό βιβλιαράκι, στην ουσία μια καλάισθητη αναπαραγωγή των ομιλιών του Κώστας Κωστής και του Mark Mazower κατά την τελετή αναγόρευσης του δεύτερου σε επίτιμο διδάκτορα.
Θα προτιμούσα να ήταν μεγαλύτερη η ομιλία του Mazower αλλά έστω και αυτά τα λίγα είναι πολύ εύστοχα και χρήσιμα τολμώ να πω. Χρήσιμη και η ομιλία του Κ. Κωστή καθώς συστήνει καλύτερα τον Mazower σε όσους δεν τον γνωρίζουν καλά.
Αυτή η υποψία βιβλίου σε μέγεθος μικρού τάμπλετ (ή κινητού παντόφλα) που διαβάζεται σε ένα μισάωρο, από μόνη της δε λέει απολύτως τίποτα. Αποτελεί όμως μια εξαιρετική εισαγωγή στο έργο του μεγάλου Μαζάουερ για όποιον ενδιαφέρεται να τον διαβάσει.
Μου πήρε περίπου μία ωρίτσα να διαβάσω το μικρό βιβλίο του Mark Mazower, στο αεροπλάνο. Ουσιαστικά αποτελεί μία έκδοση των λόγων που εκφωνήθηκαν από τον Κώστα Κωστή (Καθηγητή οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας του ΕΚΠΑ) και από τον Mark, κατά την αναγόρευση του δεύτερου σε επίτιμο διδάκτορα του ΕΚΠΑ, στις 3 Ιουνίου του 2015 (εν μέσω των τελικών επεισοδίων του μάλλον καταστροφικού διαπραγματευτικού σήριαλ Βαρουφάκη – δανειστών).
Μικρό σε μέγεθος, διαβάζεται ευχάριστα. Τι μου έμεινε:
– Η εισαγωγή του Κ. Κωστή (το 50% του βιβλίου), δίνει μία καλή όψη της πορείας του Mazower, των βιβλίων του για την Ελληνική, την Ευρωπαϊκή και την παγκόσμια ιστορία. Δεν θα έκανε κακό μία πιο αναλυτική, σύντομη, ματιά στη σχολή που εκπροσωπεί ο τιμώμενος και τα βασικά χαρακτηριστικά της.
– Από τον λόγο του Mark, όπου επιχειρεί μία αναδρομή στα τελευταία 30 χρόνια που ζει τις εξελίξεις στην Ελλάδα και ασχολείται με την τεκμηρίωση διαφόρων ιστορικών της περιόδων, μένει μία νοσταλγική αναφορά στην έκρηξη της ιστοριογραφίας για τη δεκαετία του ’40 (πόλεμος / εμφύλιος), ωραίοι εντοπιμσοί του συγγραφέα για τα βιβλία του, και μία μάλλον απολογητική θέση για την αδυναμία της ιστορίας όχι μόνο να προβλέψει αλλά και να εξηγήσει, ακόμη και εκ των υστέρων, την πτώση της Ελλάδας στα βάραθρα της κρίσης μέσα από μία πορεία 30 ετών, προς την ουσιαστική χρεοκοπία και την δύσκολα πιθανή ανασύνταξη.
Διάλεξα δύο μικρά αποσπάσματα από το δεύτερο μέρος:
«Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν εμπιστεύτηκα το φαινόμενο που άκουγε στο όνομα Ανδρέας Παπανδρέου. Παραήταν δημαγωγός για τα γούστα μου και όχι αρκετά έντιμος με τον ελληνικό λαό σε σχέση με τις επιλογές που βρίσκονταν μπροστά. Ο μεσσιανισμός του μου θύμιζε την εποχή του Βενιζέλου, …»
«Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που βιώνει αυτήν την κρίση. Η κρίση του έθνους-κράτους συγκλονίζει ολόκληρη την ήπειρο που το επινόησε. Αυτό δε σημαίνει ότι το έθνος-κράτος είναι πλέον άχρηστο.»
Συμβουλή: διαβάστε το για να διαλέξετε ένα από τα «πραγματικά» βιβλία του Mazower, για την Ελλάδα ή τα Βαλκάνια.
Ένα μικρό κ ευχάριστο βιβλίο που διαβάζεται γρήγορα. Πολύ καλή η εισαγωγή του καθηγητή Κώστα Κωστή, που μας δίνει στοιχεία για την πορεία κ το έργο του Mazower. Η εκφώνηση του λόγου του Mazower εξηγεί την ενασχόλησή του με την Ελληνική Ιστορία με μία ιστορική αναδρομή των γεγονότων της ανά περιόδους.