Testamente

by Witold Gombrowicz, Jan Stolpe (Translator), Kirsten Tullberg (Translator)

Samtal med Dominique de Roux i översättning av Jan Stolpe och Kirsten Tullberg

"Witold Gombrowicz [är] en intressant röst i den moderna litteraturen och väl värd denna introducerande, senkomna intervjubok, vilken betecknas som ett välkommet tillskott till litteraturen om en av seklets främsta polska dramatiker och romanförfattare." Vår Lösen

"...en drastisk monolog i vilken Gombrowicz berättar om sitt liv och sina verk. Det är en elak och underhållande bok, full av bländande formuleringar och briljanta grimaser." DN

Genres: Polish Literature, Nonfiction, Poland

143 pages, Paperback

First published January 1, 1973

About the author

Gombrowicz was born in Małoszyce, in Congress Poland, Russian Empire to a wealthy gentry family. He was the youngest of four children of Jan and Antonina (née Kotkowska.) In 1911 his family moved to Warsaw. After completing his education at Saint Stanislaus Kostka's Gymnasium in 1922, he studied law at Warsaw University (in 1927 he obtained a master’s degree in law.) Gombrowicz spent a year in Paris where he studied at the Institut des Hautes Etudes Internationales; although he was less than diligent in his studies his time in France brought him in constant contact with other young intellectuals. He also visited the Mediterranean.

When he returned to Poland he began applying for legal positions with little success. In the 1920s he started writing, but soon rejected the legendary novel, whose form and subject matter were supposed to manifest his 'worse' and darker side of nature. Similarly, his attempt to write a popular novel in collaboration with Tadeusz Kępiński turned out to be a failure. At the turn of the 20's and 30's he started to write short stories, which were later printed under the title Memoirs Of A Time Of Immaturity. From the moment of this literary debut, his reviews and columns started appearing in the press, mainly in the Kurier Poranny (Morning Courier). He met with other young writers and intellectuals forming an artistic café society in Zodiak and Ziemiańska, both in Warsaw. The publication of Ferdydurke, his first novel, brought him acclaim in literary circles.

Just before the outbreak of the Second World War, Gombrowicz took part in the maiden voyage of the Polish cruise liner, Chrobry, to South America. When he found out about the outbreak of war in Europe, he decided to wait in Buenos Aires till the war was over, but was actually to stay there until 1963 — often, especially during the war, in great poverty.

At the end of the 1940s Gombrowicz was trying to gain a position among Argentine literary circles by publishing articles, giving lectures in Fray Mocho café, and finally, by publishing in 1947 a Spanish translation of Ferdydurke written with the help of Gombrowicz’s friends, among them Virgilio Piñera. Today, this version of the novel is considered to be a significant literary event in the history of Argentine literature; however, when published it did not bring any great renown to the author, nor did the publication of Gombrowicz’s drama Ślub in Spanish (The Wedding, El Casamiento) in 1948. From December 1947 to May 1955 Gombrowicz worked as a bank clerk in Banco Polaco, the Argentine branch of PeKaO SA Bank. In 1950 he started exchanging letters with Jerzy Giedroyc and from 1951 he started having works published in the Parisian journal Culture, where, in 1953, fragments of Dziennik (Diaries) appeared. In the same year he published a volume of work which included the drama Ślub (The Wedding) and the novel Trans-Atlantyk, where the subject of national identity on emigration was controversially raised. After October 1956 four books written by Gombrowicz appeared in Poland and they brought him great renown despite the fact that the authorities did not allow the publication of Dziennik (Diaries), and later organized

Reviews

[Neringa · Rating 4 out of 5]

Pritarčiau manantiems, kad Gombrowiczius – neblogas triksteris.
„Testamentas“ balansuoja tarp įvado į jo kūrybos koncepcijas ir jo „Dienoraščių“ papildymų, tarp nuoširdumo ir falsifikavimo. Tiesą sakant, kituose leidiniuose jis rašo pagaviau, aiškiau, nei gavęs atskirą sceną pasvarstyti, tarkim, apie Formą.

Į skaitymo žaidimą buvo smagu įtraukti „trečiąjį balsą“ – išnašas, kurios švelniai demaskuoja ir perinterpretuoja kai kuriuos Gombrowicziaus žodžius ir biografijos faktus. Liko neaišku, kas jas pateikia – prancūziškas (pirmasis) ar lenkiškas leidimas (vėlyvesnis, kurį skaitome). Ar jos buvo visada? Tačiau su paaiškinimais, papildiniais tik įdomiau. Kai interviu uzurpuoja pašnekovas (iš dalies su tuo susijusi „Testamento“ istorija), daug jėgų atiduodantis kurti pasakojimą apie save, visada mėgęs komentuoti ir reklamuoti savo originalumą, lengva pasiduoti miglai.
Valio intarpams, kurie kuria ir padeda atlikti kūrinį iš įvairių pusių!

[Lubomír Tichý · Rating 5 out of 5]

Málokterý knižní rozhovor zřejmě vyústí do situace, kdy zpovídaný převezme suverénní pozici a z dotazů přesedlá na velkou průvodní jízdu po svém díle – není divu, že autorství nenese francouzský novinář, ale sám polský akrobatický žonglér.
Gombrowicz je v lecčem skálopevný – má svoje pevní zásady, dá si záležet na "přesné" interpretaci svých děl a v některých soudech (třeba ohledně mládeže, vědy či literární kritiky) je až příliš tvrdohlavý. Zároveň ale zůstává v určité mezní, nejasné pozici, která má u něj počátky již od vyrůstání na pomezí vesnice a průmyslových zón, šlechtického lidu a střední třídy či Polska a Litvy. A ty zásadní věci, které rozvádí v Kosmu, Ferdydurke a spol., formuluje jako skutečnosti plné rozporů – Forma jako něco, od čeho je potřeba se osvobodit, ale zároveň jako útěcha, jejíž postupné zaoblování vede k smysluplné (iluzorní?) organizaci světa. Mládí jako něco trapného a nezralého, ale zároveň niterně krásného – a ta krása by nebyla bez oné podřadnosti. Polsko jako přechodná země oslabeného charakteru, která však může revidovat evropskou formu z netradičních pozic. Morálka jako nic obecně platného, ovšem jako něco vyvěrajícího při psaní: "udeřím a dozvím se, jaký jsem." Gombrowicz zůstává tvrdošíjně odmítavý k ideologiím, víře a teoriím, ale záležitosti, které jsou mu skutečně drahé, rozehrává na nejvyšší, nejednoznačnou míru.
Obzvlášť sympatická mi je jakási prvotní zaklesnutost ve vesnickém prostředí, ono poznávání věcí z konkrétní a každodenní skutečnosti – třeba fakt, že principy strukturalistů jsou s těmi Gombrowiczovými téměr totožné, avšak on vychází z dějů ulice, z toho nejošklivějšího a nejobyčejnějšího. Ta touha dobrat se opravdové skutečnosti a zároveň vědomí limitů; když čtu věty jako "člověk nikdy není sám sebou", tuším, jak moc je i dnešní svět tak vzdálený nazírání předestřenému v Testamentu.
Navzdory zdánlivé nabubřelosti totiž Gombrowiczovy postřehy nejsou umouněně přemoudřelé a arogantní, často se reflektují i k samotnou pozici tvůrce – tvůrce, který se vyhraňuje proti politickému i čistému umění, který se chce prostě dobrat své soukromé skutečnosti. A ten stejný tvůrce se vysmívá tomu, jak se lidé chytají do pastí Formy, ale současně je schopen uznat, že i ze svého spisovatelského mýtu stvořil Formu, kterou se svým dílem snažil rozbíjet. Tvůrce, který si nechává od panstva donášet lahodné pokrmy a za pár let se v argentinských chudinských čtvrtích z nouze vloupává na cizí pohřební hostiny. "Nevím, jaký jsem, ale trpím, když mě deformují."

[Zygintas · Rating 2 out of 5]

Pirmas sakinys: Ar dėl savo kūrybos turėčiau jums išsipasakoti savo gyvenimą?

Knygos tikslą geriausiai apibūdina Witoldo Gombrowicziaus žodžiai Paryžiuje leisto lenkų žurnalo "Kultura" redaktoriui Jerzy Giedroycui: "Turiu tapti savo paties komentatoriumi, dar geriau – savo paties režisieriumi. Turiu nukalti mąstytoją Gombrowiczių, genijų Gombrowiczių, kultūros demonologą Gombrowiczių ir daug kitų nepakeičiamų Gombrowiczių." W. Gombrowiczius "Testamente" pats sau užduoda klausimus, pats jais stebisi, pats juos giria ir pats į juos atsakinėja. Dominique'o de Roux bandymas paimti interviu baigiasi tuo, kad jo vardo ir pavardės viršelyje nebelieka (gal tai ir gerai, nes šio kritiko baigiamasis žodis "Gombrowiczius – atsipalaidavimas ir įtampa" man buvo 14 puslapių nuobodybė ir kančia).

W. Gombrowiczius kaip savo vardo kūrėjui duočiau kad ir 10*, tačiau pats "Testamentas" nesužavėjo nei kaip savarankiškas kūrinys, nei sužadino norą kažką paskaityti iš autoriaus kūrybos. Šią pseudoišpažintį (šį žodį vartoju be jokios neigiamos prasmės) rekomenduočiau 2 atvejais:
1) mėgstantiems irba besidomintiems autoriaus kūryba – nagrinėti, interpretuoti (ir suprasti?).
2) kuriuos domina, kaip kuriamas mitas apie save (tinka ir tiems, kurie nagrinėja šį klausimą, tinka ir tiems, kurie to siekia).

Labai nišinė knyga: yra įdomių epizodų, tačiau autoriaus savimyla ir migloti filosofavimai neleido mėgautis skaitymu.

[Aistis Žekevičius · Rating 3 out of 5]

Panašiai kaip ir "Dienoraštyje", Gombrowiczius ir toliau įnirtingai konstruoja savo mitą, čia skaitytojui įduodamas į rankas dar vieną savo kūrybos interpretaciją, čia tučtuojau iš jos išsprūsdamas. Palyginti su "Dienoraščiu", "Testamente" viskas pernelyg nuspėjama, ir vis dėlto ir čia esama žaižaruojančių minčių, kad ir ši: "Literatūra ir ungurys gyvi tol, kol išslysta."

[Alisa Žarkova · Rating 4 out of 5]

„Tempiu praeitį paskui save kaip padūmavusią kometos uodegą.“

[Maurizio Manco · Rating 4 out of 5]

"Ammettilo, renditene conto. Non si è mai se stessi. Mai, con nessuno e in nessuna situazione: essere uomo significa essere artificiale." (p. 60)

[Rick · Rating 4 out of 5]

The first book I’ve read because of Cultural Amnesia, A Kind of Testament is a slender memoir, composed from a series of interviews done with Dominique de Roux. Gombrowicz is a Polish playwright and novelist who lived much of his professional life in exile in Argentina, avoiding Hitler and Stalin. The memoir is more about his writings and efforts as an artist than his life. On more than one occasion I was lost in the theoretical woods, though Gombrowicz is not a literary theoretician, just a writer making sense of his art in a brutal world. “Besides,” he writes “…How could I, a Pole, believe in theories? That would be grotesque. Against the Polish sky, against the sky of a paling, waning Europe, one can see why so much paper coming from the West falls to the ground, into the mud, onto the sand, so that little boys grazing their cows can make the usual use of it. But these theories, which drift across the sky, become ridiculous, blind, ignoble, bloody, vain. Gentle ideas are pregnant with mountains of corpses. What can one do? Everyone sees the world from where he stands. It is not for nothing that I come from the plains which separate Europe from the rest of the world. Communism, Fascism, the Church, any particular faith? No.” Sentences like that make up in clarity and depth any confusion I felt while lost in the woods. Particularly: “Gentle ideas are pregnant with mountains of corpses.”

[Chris Shaffer · Rating 3 out of 5]

Gombrowicz is truly an original thinker. Admittedly, some of his theories (or, rather, lack of theories) were a little over my head, but that didn't prevent me from gleaning quite a few interesting things about his life, his understanding of Form, and his relentless pursuit of literary perfection. It's always a little strange to read a piece of writing where an author is "defending" his work, attempting to explain the motivations and inspirations behind it. As much as I don't want to be told what something "means," the book still manages to offer insights into his work without spoiling the intellectual satisfactions that come from reading it.

[Kurtzprzezce · Rating 4 out of 5]

Nieco wtórny w stosunku do dzienników, w których zostały przedstawione te same treści w sposób nieco ciekawszy.

[juan cruz Vallefin · Rating 4 out of 5]

Leí este libro en la edición de Cuenco de Plata (encargada de publicar las obras completas de este autor en mi país/región) y lo disfruté bastante porque no se trata de la típica miscelánea que utiliza un editor para seguir explotando una marca.

Se trata de UN libro más escrito por Gombrowicz dónde se narran sus narraciones con su sello infalible (el registro oral está intervenido por su prosa en su fase más silogístico-absurdo provocadora) lo cual lo convierte en una obra perfecta para animarse a leerlo (si existe el lector temeroso de aventurarse en la selva negra de Ferdydurke o en la sinfonía del Diario), así como un prólogo más a sus obras, inabarcables incluso por su autor que reconoce desde el principio no saber nada de ellas -como de su vida- además de la carencia principal -como reconoce al final- de este testamento: Centrarse más en el concepto de Forma que el de Inmadurez -crucial en Witoldo-.

Para descifrar este último no queda otra opción que experimentar su producción. Alabada sea esta falta.

PD: La única obra sobre la cual no se pasa revista es Los Desposeídos, una pena cuya vindicación queda a nos, la posterioridad postergada.

[Ewelina A · Rating 5 out of 5]

Gombrowicz was one of the best polish writers. This book explains fundamental thoughts of his literary output, but don’t forget, he was a trickster too!

[Julija · Rating 3 out of 5]

3.5