Վիպակներ

by Aksel Bakunts

Ակսել Բակունց (Ալեքսանդր Թևոսյան , 1899 - 1937), գրող, բանասեր, թարգմանիչ, կինոդրամատուրգ: Ավարտել է Գորիսի ծխական դպրոցը (1910), Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը (1917), Խարկովի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1923): Բակունցը, չնայած ունեցել է հազիվ մեկ տասնամյակի գրական կյանք, սակայն խոր հետք է թողել հայ խորհրդային արձակի զարգացման վրա: Կարմրաքար (1929) վեպում պատկերվող ժամանակաշրջանը 20-րդ դարի սկիզբն է՝ մինչև 1914 թ. օգոստոսը, երբ սկսվում է պատերազմը։ Սոցիալական կյանքի տարբեր բևեռներում կանգնում են խոջա Հիբանի ձեռներեց որդին՝ Մկրտումը, և բանակից նոր զորացրված Արզումանը։ Սրան ավելանում է Սալբիի շուրջ սրվող բախումը։ Տպագրված մասն ավարտվում է Մկրտումի և Արզումանի գժտությամբ։ Արզումանը մեկնում է ռազմաճակատ։ Դեպքերի զարգացումն այդուհետև մնում է առկախ։ Պահպանվել է նաև Զեյթայի ավերումը հատվածը՝ հուշելով, որ գործողությունները պետք է շարունակվեին Զանգեզուրում՝ ներառելով 1914-ից հետո ընկած դեպքերը՝ ազգամիջյան ընդհարումներով, դասակարգային պայքարի սրումով, նաև` կյանքի վերափոխման իրադարձություններով։ Մեծ է եղել Բակունցի հետաքրքրությունը Աբովյանի գործի նկատմամբ և Ա. Խանջյանի խորհրդով ու հանձնարարությամբ ձեռնարկում է վեպ գրել նրա մասին: Հեղինակն իր երկն անվանել է պատմական վեպ, և այն մեր գրականության մեջ 1-ին փորձն է, որ ներկայացնում է կոնկրետ պատմական անձնավորության կյանքն ու գործը: Վեպն այսօր Բակունցի ակադեմիական հրատարակության մեջ պայմանականորեն անվանված է Խաչատուր Աբովյան, սակայն սա հեղինակի ընտրած վերնագիրը չէ: Վեպից մեզ հասած հատվածները երեքն են` վերնագրված արդեն հեղինակի կողմից` Լիբեր Արմենիեր, Դեպի լյառն Մասիս և Գործ Մարյանա դստեր Մկրտումի:

132 pages, Paperback

Published January 8, 2016

About the author

Axel (Aksel) Bakunts (Armenian: Ակսել Բակունց, real name - Alexander Stepani Tevosyan, June 13 , 1889, Goris - July 8, 1937) was an Armenian prose writer, film-writer, translator and public activist.He was born in a family of peasants. In 1923 he finished the Agricultural university of Kharkov and became the senior agronomist of Zangezur region.

His most famous works are "Alpiakan manushak" (dedicated to the Arpenik Charents, the first wife of Yeghishe Charents), "Lar-Markar", "Namak rusats tagavorin" ("A letter to the Russian czar"), "Kyores" (1935) etc. Bakunts also was a film-writer ("Zangezur", etc.).

In 1937 he became a victim of Stalinism and was executed by firing squad after a 25-minute trial.

A house museum of Bakunts is opened in Goris, Armenia.