What do you think?
Rate this book
Nereikia garsiai kalbėti
Romanas „Nereikia garsiai kalbėti" („Nie trzeba głośno mówić") neabejotinai priskirtinas prie reikšmingiausių XX a. istorinės prozos kūrinių. Knygoje aprašomas Vilnijos žmonių gyvenimas vokiečių okupacijos metais, atskleidžiami nežinomi Vilnijos istorijos faktai Antrojo pasaulinio karo metu, kai į komplikuotų santykių raizgalynę susipynė vieni su kitais kovojantys vokiečiai, lietuviai, lenkai ir sovietiniai partizanai, parodoma nevienareikšmė Armijos krajovos veikla, bendradarbiavimas su okupacine vokiečių valdžia, kovos su Vietine rinktine. Šį tragišką laikotarpį J. Mackiewiczius apibūdino taip: „O, 1944 metai... Ar gali būti kas nors šūdinesnio."
Gausiai dokumentuotas istorinis fonas, psichologizmas, mūsų šiaurietiškos gamtos, buities vaizdai ne tik liudija knygos literatūrinį meistriškumą, bet ir daro ją aktualią mūsų dienų ir mūsų šalies skaitytojui. Ypatingą romano vertę lemia nors ir taupiai, bet ryškiai nupiešta karo kasdienybė, šiurpinantys žydų, laikomų Vilniaus gete, tragedijos epizodai, intriguojamai aprašyti amoralios politikos vingiai.
Gausiai dokumentuotas istorinis fonas, psichologizmas, mūsų šiaurietiškos gamtos, buities vaizdai ne tik liudija knygos literatūrinį meistriškumą, bet ir daro ją aktualią mūsų dienų ir mūsų šalies skaitytojui. Ypatingą romano vertę lemia nors ir taupiai, bet ryškiai nupiešta karo kasdienybė, šiurpinantys žydų, laikomų Vilniaus gete, tragedijos epizodai, intriguojamai aprašyti amoralios politikos vingiai.
536 pages, Hardcover
First published January 1, 1969
1 person is currently reading
143 people want to read
About the author
Józef Mackiewicz
30 books34 followersMackiewicz's prose is extremely realistic: he believed there were no untouchable subjects. In 1957, he published Kontra, a narrative account of the particularly brutal and treacherous handover of thousands of anti-Soviet Cossacks by British soldiers in Austria back to Soviets. His other works include Droga donikąd (The Road to Nowhere) - an account of life under Soviet occupation, Zwycięstwo prowokacji (Victory of provocation) - on communism, W cieniu krzyża (In the shadow of the cross) - on Catholicism.
His voluminous output as a writer of fiction and a publicist has been undergoing an unusual revival after many years of underground publishing and later marginal interest. His books are however hardly available in Poland due to legal issues.
Life:
Jozef Mackiewicz was born in Saint Petersburg, Russian Empire on 1 April 1902 to a Polish family from Polish-Lithuanian gentry. In 1907 his family moved back to Vilnius (Wilno) (from 1918 till 1945 in Poland, now in Lithuania).
Mackiewicz studied natural sciences and before World War II he worked as a journalist for Słowo (The Word), a newspaper published in Vilnius, then within Poland's borders. On 17 of September 1939 Soviet troops invaded eastern Poland (Kresy) and gave Wilno to independent Lithuania. Between October 1939 and May 1940 he was a publisher and editor-in-chief of the Gazeta Codzienna, a Polish language daily in Lithuanian-controlled Vilnius. In his articles Mackiewicz attempted to initiate a dialogue between Lithuanians and Poles. After the annexation of Lithuania by the Soviet Union, he worked as a labourer. In 1942, he witnessed a of massacre of Jews by the Germans in Ponary, which he described in his book Nie trzeba głośno mówić (“One Is Not Supposed to Speak Aloud”[1]). At the end of 1942 / beginning of 1943 he was sentenced to death by the Home Army for his work at Gazeta Codzienna and Goniec Codzienny (see below). Sentence was then cancelled by the Home Army .[2] In June 1943, with consent of the Polish government-in-exile, he assisted in the first excavations of the mass graves of the Polish soldiers killed by Soviet NKVD in Katyn in 1940. Mackiewicz left Poland with his wife in 1945, never to return, and died in exile in Munich, in 1985.
His brother, Stanisław Mackiewicz, was a political publicist and Prime Minister of the Government of Poland in exile from 1954 to 1955.
His voluminous output as a writer of fiction and a publicist has been undergoing an unusual revival after many years of underground publishing and later marginal interest. His books are however hardly available in Poland due to legal issues.
Life:
Jozef Mackiewicz was born in Saint Petersburg, Russian Empire on 1 April 1902 to a Polish family from Polish-Lithuanian gentry. In 1907 his family moved back to Vilnius (Wilno) (from 1918 till 1945 in Poland, now in Lithuania).
Mackiewicz studied natural sciences and before World War II he worked as a journalist for Słowo (The Word), a newspaper published in Vilnius, then within Poland's borders. On 17 of September 1939 Soviet troops invaded eastern Poland (Kresy) and gave Wilno to independent Lithuania. Between October 1939 and May 1940 he was a publisher and editor-in-chief of the Gazeta Codzienna, a Polish language daily in Lithuanian-controlled Vilnius. In his articles Mackiewicz attempted to initiate a dialogue between Lithuanians and Poles. After the annexation of Lithuania by the Soviet Union, he worked as a labourer. In 1942, he witnessed a of massacre of Jews by the Germans in Ponary, which he described in his book Nie trzeba głośno mówić (“One Is Not Supposed to Speak Aloud”[1]). At the end of 1942 / beginning of 1943 he was sentenced to death by the Home Army for his work at Gazeta Codzienna and Goniec Codzienny (see below). Sentence was then cancelled by the Home Army .[2] In June 1943, with consent of the Polish government-in-exile, he assisted in the first excavations of the mass graves of the Polish soldiers killed by Soviet NKVD in Katyn in 1940. Mackiewicz left Poland with his wife in 1945, never to return, and died in exile in Munich, in 1985.
His brother, Stanisław Mackiewicz, was a political publicist and Prime Minister of the Government of Poland in exile from 1954 to 1955.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
February 6, 2023
Miedzy młotem a swastyką.
O ile bohaterowie "Drogi Donikąd" mieli przeciwko sobie tylko i aż bolszewików, tak protagoniści "Nie trzeba głośno mówić" postawieni zostali przed sytuacją bez wyjścia - z jednej strony Niemcy pozbawiający godności, a z drugiej bolszewicy odbierający duszę. Rozwiązanie tego węzła gordyjskiego przerosło wszystkich. Główni bohaterowie - Leon i Henryk - będący po uderzeniu Niemiec na radziecką Rosję pełni nadziei, z każdą kolejną stroną powieści uświadamiają sobie coraz bardziej bezsens sytuacji. Ostatecznie u kresu złudzeń wybierają inne drogi - tak samo beznadziejne.
Jednak "Nie trzeba głośno mówić" to nie tylko analiza postaw człowieka w obliczu wyboru bez wyjścia. Mackiewicz zręcznie przeplata losy maluczkich i ich tragedie z kulisami wojny na najwyższych szczeblach - konferencją w Teheranie, tajnymi rozkazami NKWD, kuluarowymi rozmowami Stalina czy Własowa. Dzięki temu powstaje plastyczny obraz realiów II wojny światowej na ziemiach polskich - dla mnie najpełniejsze ujęcie tych lat, jakie znalazłam w literaturze nienaukowej.
"Nie trzeba głośno mówić" po prostu należy przeczytać. Jeżeli już nie dla przejmująco oddanej tragedii bohaterów czy świetnego przedstawienia tła okupacji radziecko-niemieckiej, to dla zdań perełek, którymi tekst jest nadziany jak dobre ciasto drożdżowe rodzynkami. Choćby dla tego cytatu - "Niemcy robią z nas bohaterów, a bolszewicy gówno".
O ile bohaterowie "Drogi Donikąd" mieli przeciwko sobie tylko i aż bolszewików, tak protagoniści "Nie trzeba głośno mówić" postawieni zostali przed sytuacją bez wyjścia - z jednej strony Niemcy pozbawiający godności, a z drugiej bolszewicy odbierający duszę. Rozwiązanie tego węzła gordyjskiego przerosło wszystkich. Główni bohaterowie - Leon i Henryk - będący po uderzeniu Niemiec na radziecką Rosję pełni nadziei, z każdą kolejną stroną powieści uświadamiają sobie coraz bardziej bezsens sytuacji. Ostatecznie u kresu złudzeń wybierają inne drogi - tak samo beznadziejne.
Jednak "Nie trzeba głośno mówić" to nie tylko analiza postaw człowieka w obliczu wyboru bez wyjścia. Mackiewicz zręcznie przeplata losy maluczkich i ich tragedie z kulisami wojny na najwyższych szczeblach - konferencją w Teheranie, tajnymi rozkazami NKWD, kuluarowymi rozmowami Stalina czy Własowa. Dzięki temu powstaje plastyczny obraz realiów II wojny światowej na ziemiach polskich - dla mnie najpełniejsze ujęcie tych lat, jakie znalazłam w literaturze nienaukowej.
"Nie trzeba głośno mówić" po prostu należy przeczytać. Jeżeli już nie dla przejmująco oddanej tragedii bohaterów czy świetnego przedstawienia tła okupacji radziecko-niemieckiej, to dla zdań perełek, którymi tekst jest nadziany jak dobre ciasto drożdżowe rodzynkami. Choćby dla tego cytatu - "Niemcy robią z nas bohaterów, a bolszewicy gówno".
November 12, 2016
Visiems, besidomintiems Vilniumi, Vilniaus kraštu ir bendrai Rytų Europa dviguboje hitlerizmo ir stalinizmo priespaudoje bei įklampinta iš jos sekančiame absurde, būtina perskaityti. Už pirmąją knygos pusę nedvejodamas duodu 5, antroji, tiesa pasirodė kiek silpnesnė. Stiprus ketvertas.
May 7, 2023
Vilnius-Minskas-Varšuva tarp 1941 ir 1945. Okupacijos siaubai, išvadavimo siaubai, tautinių antibolševikinių grupuočių rietenos ir paprasto žmogaus kasdienės pastangos gyventi. Labai daug faktų, pavardžių, dokumentų citatų meistriškai supinta į romaną, pagardinta trumpais gražiais gamtos vaizdais (pvz. "...kirai tarsi vienuolių nuometai, ne virš juodo, bet virš tamsiai mėlyno upės abito..."). Taip įtraukia, kad pamiršti ir valgyti, ir miegoti. Labai turtinga knyga, ir faktais, ir įžvalgomis, ir personažais. "Menas yra tam tikros harmonijos pajauta kasdienio gyvenimo chaose" - citata, kurią šis romanas ne tik davė, bet ir išpildė.
September 8, 2023
Pfuuu... Įtariu, Mackiewicz man taps pačiu mylimiausiu visų laikų Vilniaus krašto rašytoju. Sunki, lėtai skaitoma knyga, labai detaliai atskleidžianti karo metus (1941-1945) šitam krašte, tarptautinę politiką ir Vakarų požiūrį į Rytų europiečius. Dažnai aplankydavo jausmas, kad niekas šia prasme iš esmės iki dabar nesikeičia ir amžinai ant tų pačių grėblių laipiojama.
Sakyčiau, privaloma literatūra.
Sakyčiau, privaloma literatūra.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews