Вянок

by Максім Багдановіч

„Вянок“ — адзіны прыжыцьцёвы зборнік вершаў беларускага паэта Максіма Багдановіча, выдадзены ў Вільні 14 лютага 1913 году „Беларускім выдавецкім таварыствам“ у друкарні Марціна Кухты накладам 2000 асобнікаў.

Зборнік зьмяшчаў 92 вершы і 2 паэмы, разьмешчаныя на 120 старонках, якія былі аб’яднаныя па цыклях: „Малюнкі і сьпевы“, „Думы“ і „Мадонны“.

Genres: Poetry, Classics

120 pages, Paperback

First published January 1, 1914

About the author

Максім Адамавіч Багдановіч — беларускі паэт, празаік, публіцыст, дасьледчык, літаратуразнавец, перакладчык, клясык беларускае літаратуры. Адзін са стваральнікаў беларускае літаратуры й сучаснае літаратурнае беларускае мовы. Распачынальнік традыцыі беларускага мастацкага перакладу. Нізка „Места“ з адзінага прыжыцьцёвага зборніка паэта „Вянок“ зьяўляецца першым узорам урбаністычнае лірыкі ў новай беларускай паэзіі. Спадчына Максіма Багдановіча ўвайшла ў залаты фонд беларускае культуры.

Вэрсыфікацыйная дзейнасьць Максіма Багдановіча ўзбагаціла беларускую паэзію на такія нязнаныя дагэтуль клясычныя ўзоры вершаскладаньня, як санэт, трыялет, танка, рубай, рандо, рэндэль, тэрцына і інш. Доктарка філялягічных навук і прафэсар МДУ Ала Шэшкен параўноўвае Максіма Багдановіча з Аляксандрам Пушкіным па месцы, якое ён займае ў беларускай літаратуры, трансфармаваўшы паэтычны досьвед эўрапейскае літаратуры на нацыянальную глебу. Выключнае пачуцьцё гармоніі і меры, у дачыненьні да паэтычнае спадчыны, уласьцівае абодвум паэтам, заўважыў паэт і дасьледчык беларускае літаратуры Ніл Гілевіч.

Максім Багдановіч заклаў пачатак беларускае літаратурнае прафэсійнае крытыкі. Гісторыка-літаратурная канцэпцыя Максіма Багдановіча найбольш поўна раскрылася ў яго працах „Кароткая гісторыя беларускай пісьменнасьці XVI сталецьця“, „За сто лет“, „Новый период в истории белорусской литературы» и „Белорусское возрождение“. На палажэньнях, выказаных у літаратуразнаўчых артыкулах „Глыбы і слаі“ і „За тры гады“ грунтавалася навуковая гісторыя беларускае літаратуры ў будучым. Максім Багдановіч-крытык выступаў на беларускай, расейскай і ўкраінскай мовах, папулярызуючы дасягненьні маладое беларускае літаратуры, аналізуючы ўкраінскую паэзію і пытаньні гісторыі расейскае літаратуры. Большасьць крытычных матэрыялаў на расейскай мове друкаваліся ў 1913—1916 гг. у яраслаўскай газэце „Голас“.

Reviews

[Ярослава]

З віршами Богдановича познайомилася ще в якісь шкільні роки в перекладі Григорія Кочура (у "Третьому відлунні"), й відтоді пам'ятаю й тішуся оце:

Десь у хмарах живуть павуки, 
Що снують павутину дощів. 
Все м'які та пухнаті такі, 
Все слизькі - шкіра як у вужів.
Кров холодна у них, наче сніг, 
Зло безцільне у круглих очах... 
Цить! Чутно шарудіння їх ніг, 
Що оплутують стіни і дах.

Тоді я ще не знала, що це один із головних класиків білоруської літератури, який привідкрив білоруську літературу до інших традицій і спадщин, впровадив купу різних поетичних форм (тріолет, рондо, октави, терцини...), ввів у канон урбаністичну поезію (хоча це для нього явно тематичний челендж, який потребує пояснень: "Зьвярнуў калісь Пэгас на вулкі / С прывольных, палявых дарог"), багато перекладав (зокрема і з української - Кримського, Олександра Олеся тощо). Тепер от прочитала єдину його прижиттєву збірку, і кращої лірики про природу давно вже не пам'ятаю, воно все таке, як отой вірш про павуків - з подвійною оптикою розлогого порівняння.
От, наприклад, злива: "Панурая, вялізная жывёла / Па шыры неба ў даль марудна праплывае.[...] / Мігае грозны меч, удары не змаўкаюць. / І ўніз халодныя бічы крыві сцякаюць, / А людзі кажуць: гэта дождж праліўся".
Чи от озеро: "У чарцы цёмнай і глыбокай / Плешчэ, пеніцца віно".
Коротше, воно все живе, все взаємопов'язане - величезна звірина хмар, павуки дощів, ніч жива, буря жива, чудове просто.


Громадянська лірика про службову роль поета значно клішованіша і слабша за прекрасні символістські пейзажні замальовки: скажімо, отака революційно-людожерстка жесть: "Зрэзаюць галіны таполі адну за адной... / Без скаргі яны на зямлю чэрадою лажацца, / Бо сьмерць іх патрэбна, каб дзерэва новай вясной / Магло бы хутчэй развівацца. / Таварышы-брацьця! Калі наша родзіна-маць / Ў змаганьні з нядоляй патраціць апошніе сілы, — / Ці хваце нам духу ў час гэты жыцьцё ёй атдаць, / Без скаргі ляечы ў магілы?!" (Перш ніж ви підете гуглити, скажу: чуваку пощастило померти своєю смертю від сухот у 17-му, інакше, думаю, це все скінчилося б не своєю смертю в 37-му, як не раніше).
Філософська, так би мовити, лірика теж доволі клішована, штибу "Шмат у нашым жыцьці ёсьць дарог, / А вядуць яны ўсе да магілы."

Але пейзажна - просто невимовно прекрасна, такого чудового голосу давно не пам'ятаю.

[Kirill Protasenia · Rating 3 out of 5]

Быццам вяртанне да школьнай лавы. Метафары адначасова простыя, хіба нават наіўныя, рыфма няскладная, як дзіцячыя малюнкі, але прынамсі з пяшчотай да мовы.
“Цвяток радзімы васілька.”

Думы ў Багдановіча быццам аб сучаснасці - такі ж жаль па народзе і родным крае.
“Проці цячэння вады зможа толькі жывое паплыць.”

А за яго мадонн, якія дзе толькі яго не кахалі, можна было б ўзрадвацца, калі б не цяжкі іх лёс.

[ouliana · Rating 4 out of 5]

✨ найпрыгажэйшая родная мова✨