What do you think?
Rate this book
O geniju: eseji
Selon une opinion répandue, l’art nous détournerait de la réalité. Les œuvres d’art seraient autant d’échappatoires commodes, de modes d’évasion privilégiés d’un quotidien étouffant. Mais que le monde créé par l’artiste soit le produit de son imagination, cela suffit-il pour en conclure qu’il se réduit à l’expression d’un point de vue purement individuel, nécessairement subjectif, capricieux et fantasque ? Dans « Du génie », tiré du Monde comme volonté et comme représentation, Arthur Schopenhauer (1788-1860) montre, bien au contraire, que quand l’artiste accompli nous « prête ses yeux pour regarder le monde », il nous offre l’opportunité de le voir enfin tel qu’il est. Car, « dans le particulier voir toujours le général, voilà le trait caractéristique du génie ». Dès lors, si l’art nous détourne de la réalité, c’est seulement d’une réalité superficielle et étriquée, que faussent les exigences de nos besoins et notre recherche utilitaire. Le monde pourtant ne saurait s’y réduire. L’art du génie est ainsi le véritable parent de la philosophie : il ouvre à un dévoilement plus large et plus juste, de nous-mêmes comme de ce qui nous entoure.
- GenresPhilosophy
139 pages, Unknown Binding
First published September 8, 2010
3 people are currently reading
66 people want to read
About the author
Arthur Schopenhauer
2,059 books6,016 followersArthur Schopenhauer was born in the city of Danzig (then part of the Polish–Lithuanian Commonwealth; present day Gdańsk, Poland) and was a German philosopher best known for his work The World as Will and Representation. Schopenhauer attempted to make his career as an academic by correcting and expanding Immanuel Kant's philosophy concerning the way in which we experience the world.
He was the son of author Johanna Schopenhauer and the older brother of Adele Schopenhauer.
He was the son of author Johanna Schopenhauer and the older brother of Adele Schopenhauer.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
October 18, 2017
Το έργο του Σοπενάουερ έχουμε την ατυχία, όπως σημειώνει κι εδώ ο μεταφραστής πολύ σωστά, να έχει μεταφραστεί στη χώρα μας αποσπασματικά, ίσως λόγω του τεράστιου όγκου του βασικού έργου του, σε ενιαία μορφή και σε πολλές περιπτώσεις να μεταφέρονται ξανά και ξανά τα ίδια θέματα με τους μεταφραστές και επιμελητές να κόβουν και να ράβουν ή να επιλέγουν ένας δυο παραγράφους πρωθύστερες κι άλλος κατοπινές. Ας αφήσω τους τίτλους στην ησυχία τους, γιατί από πού να το πιάσεις και που να τ’ αφήσεις ( το πιο κραυγαλέο, η Εριστική Διαλεκτική που έγινε η Τέχνη του να έχεις δίκιο, αντιστρέφοντας το νόημα της εν λόγω διαλεκτικής. Βέβαια δεν είναι η μόνη άτσαλη τιτλοποίηση, αλλά θα ήταν η πιο αστεία, αν δεν κατέληγε στα χέρια ανθρώπων που το πήραν ως βιβλιαράκι αυτοβοήθειας ).
Το παρόν, είναι μια καλή μετάφραση και επιμέλεια. Ο Ηριδανός άλλωστε συνηθίζει να επιμελείται σωστά και πλήρως τα βιβλία του ( κι όποιος έχει την τύχη να διαβάσει τη Μινιόν του Γκαίτε, ή τον Εξάδελφο Πονς του Μπαλζάκ καταλαβαίνει τι εννοώ ).
Προσωπικά, διαφωνώ σε ορισμένα σημεία με το μεταφραστή για λόγους ερμηνείας και ιδίως στον πρόλογο που θεωρεί δεδομένο ότι οι καλλιτέχνες που ασπάστηκαν τη φιλοσοφία του Σοπενάουερ, το έκαναν μόνο για το ‘’έντεχνο καλειδοσκόπιο’’ που δημιουργεί αυτή η πλευρά της φιλοσοφίας του. Αν αυτό θα μπορούσε να ισχύει πχ για το Βάγκνερ, ή το Μαν, απ’ την άλλη δεν ισχύει ούτε για το Μπόρχες, το Μωπασάν, ή τον Τολστόϋ. Ο Σοπενάουερ είναι μια αποκάλυψη, ένα καλειδοσκόπιο που βοηθάει να ζήσεις καλύτερα, είτε μιλήσουμε για το Ηθικό σύστημα που βασίζεται στη συμπόνια και την κατανόηση, είτε για τον κόσμο ως παράσταση, ή για τους αφορισμούς που όταν έχεις φτάσει σε ένα τέλμα ανάμεσα στο να πιάσεις ένα τσεκούρι και να κυνηγάς κόσμο, ή να πας σε καμιά σπηλιά – και προσωπικά έχω περάσει τέτοια κατάσταση – έως το κορυφαίο έργο του, την Τετραπλή ρίζα του αποχρώντος λόγου.
Κι επειδή έχω ακούσει πολλές φορές για τη θέση του σε ό,τι αφορά τις γυναίκες, ας μην ξεχνάμε πως ήταν ένας άνθρωπος της εποχής του και προερχόταν από ένα περιβάλλον που τον βούτηξε σε ορισμένα βιώματα, δεν ήταν ουρανοκατέβατος. Οφείλουμε να του αναγνωρίζουμε αυτό το πλαίσιο, τη στιγμή που έχουν υπάρξει μυθιστοριογράφοι της εποχής του και προγενέστερης που αποδέχονται αισθητικά στο έργο τους τη μη χειραφετημένη και σκεπτόμενη γυναίκα. Ο Σοπενάουερ ναι μεν την παρουσιάζει ως μη χειραφετημένη και πως ίσως ( είναι πάντα θέμα ερμηνείας αυτό ) δεν πρέπει να χειραφετηθεί, αλλά όχι ως μη σκεπτόμενη. Και σε μια εποχή που έχουν θεοποιηθεί και ας μου επιτραπεί να μην αναφέρω ονόματα, συγγραφείς και φιλόσοφοι που ασπάζονταν το ναζισμό και άλλα μελανά ρεύματα, ας σταματήσουμε πια να μασάμε το καραμελάκι για το Σοπενάουερ και τις γυναίκες. Ο Μωπασάν υπήρξε μια απ’ τις πιο ερωτικές πένες, ομοίως κι ο Μπόρχες και ο δικός μας Τερζάκης και άλλοι, που κανένας τους δε θεώρησε τη γυναίκα υποδεέστερη μετά την επίδραση του Σοπενάουερ, πάντοτε υπάρχει η επιλογή να μην αποδεχτούμε κάτι, ή να το σκεφτούμε και να το απορρίψουμε, αλλά το να ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε ότι διαβάζουμε Σοπενάουερ που το φιλοσοφικό του σύστημα είναι παυσίπονο για να ‘’ζεις ανάμεσα σε όργανα ορχήστρας’’, δεν υπάρχει λόγος. Το ίδιο ισχύει και για τους συγγραφείς που μας αρέσουν. Με εξαίρεση το Μαν, που ο ίδιος έγραψε πως ασπάστηκε αισθητικά τη φιλοσοφία του Σοπενάουερ, αλλά κοινωνικά τη χρησιμοποίησε μόνο για κάποιους χαρακτήρες του, κανένας Τολστόϋ, ή Μπόρχες, ή Τερζάκης δεν είπε κάτι ανάλογο. Εν πάση περιπτώσει, αντί να ερμηνεύουμε για να ερμηνεύσουμε, ας τους ρωτάγαμε!
Η αλήθεια όμως είναι πως ο μεταφραστής – επιμελητής κάνει εξαιρετική δουλειά. Για κάποιον που θα επιλέξει να διαβάσει το βιβλίο χωρίς να ξέρει περί τίνος πρόκειται, ίσως λόγω του πιασιάρικου τίτλου, που δυστυχώς δεν είναι λανθασμένος ( είναι μια καλή τιτλοποίηση, διαφορετικά για να δοθεί περιφραστικά ο τίτλος θα έπρεπε να γραφτούν 15 σελίδες ) χωρίς τα ερμηνευτικά σχόλια δε θα προχωρήσει και πολύ. Ωστόσο βέβαια, δεν είναι το σωστό βιβλίο για να ξεκινήσει κάποιος να διαβάζει Σοπενάουερ, ειδικά αν δεν είναι καθόλου εξοικειωμένος με την έννοια της Ιδέας, της Αιτίας και της Βούλησης με επιφαινόμενο ( εξαιρετική επιλογή η λέξη ‘’επιφαινόμενο’’ από πλευράς του μεταφραστή εν προκειμένω by the way ) το νου, δηλαδή ο νους ως η ενεροποίηαη των κινήτρων που προκύπτουν απ’ τη βούληση. Θα πάρει σίγουρα μια ιδέα, παρότι σε κάποια σημεία διαφωνώ όπως προέγραψα για ερμηνευτικούς λόγους, όπως στη σημείωση 3, σελίδα 2 όπου ενώ αναφέρεται στην Αρχή του αποχρώντος λόγου, τη συνδυάζει την παράσταση για τη νόηση με αρχή το αίτιο – αιτιατό, το οποίο υπάγεται στην μπερδεμένη άποψη του Λάϊμπνιτς, ενώ κατά Σοπενάουερ, Πλάτωνα, Βολταίρο και άλλους, είναι η πρωταρχική αιτία ( ο αποχρών λόγος ) – οι αιτίες και τα αίτια που εξακολουθούν και το αιτιατό. Το λάθος ωστόσο δεν επαναλαμβάνεται στο μεταφρασμένο κείμενο, γιατί πχ στη σελίδα 18 διαβάζουμε << … ακολουθεί τον ακατάπαυστο και ασταμάτητο ρου των τεσσάρων τύπων αιτιών … >>.
Εν προκειμένω,
Το παρόν μεταφρασμένο απόσπασμα που αποτελεί αυτό το βιβλίο, αφορά κατά βάση την Τέχνη, σε οποιαδήποτε μορφή της:
<< ποιο είδος γνώσης καταγίνεται με τις Ιδέες, οι οποίες συνιστούν την άμεση και πλήρη εξαντικειμενίκευση του πράγματος καθ’ εαυτό, δηλαδή της βούλησης; Είναι η τέχνη, αυτή που επαναλαμβάνει τις αιώνιες Ιδέες – το ουσιώδες και διηνεκές κάθε φαινομένου του κόσμου. Μοναδική πηγή της είναι η γνώση των Ιδεών και μοναδικός σκοπός της η διακοινώνηση αυτής της γνώσης >>
Διαβάστε πάλι το σκοπό της τέχνης και πείτε εσείς αν αυτό εκφράζει ένα πεσιμιστή κι όχι ένα ρομαντικό, ειδικά σε μια εποχή που αυτός ο σκοπός για τους περισσότερους καλλιτέχνες έχει εξαλειφτεί και μόνος λόγος για να ‘’δημιουργούν’’, είναι η αυτοπροβολή και ο πλουτισμός, είτε μιλήσουμε για συγγραφή, μουσική, ή εικαστική τέχνη. Πόσοι λίγοι ακολουθούν το φωτισμένο παράδειγμα όλων εκείνων των συγγραφέων που χάρη ή εξ’ αιτίας εκείνων συνήθως αποστρέφομαι τη σύγχρονη λογοτεχνία.
<< Η τέρψη που μας προκαλούν με το να ζωντανεύουν μπροστά μας το τοπίο ορισμένα άσματα του Γκαίτε, ή ορισμένες αφηγηματικές απεικονίσεις της φύσης που μας πρόσφερε ο Ζαν Πωλ οφείλεται στο γεγονός ότι έτσι γινόμαστε μέτοχοι της αντικειμενικότητας αυτών των πνευμάτων, δηλαδή της καθαρότητας με την οποία εντός τους ο κόσμος ως παράσταση έχει χωριστεί από τον κόσμο ως βούληση και έχει μ’ έναν τρόπο αποκοπεί πλήρως από εκείνον >>
Ποια όμως η μεγαλοφυϊα; Η μεγαλοφυϊα είναι η ικανότητα να βγαίνεις απ’ τον εαυτό σου, απ’ το ιδιαίτερο θέλω σου και να αντιλαμβάνεσαι - ατενίζεις τον κόσμο εποπτικά, να αναλύεις, να σκέφτεσαι, να εκφράζεις την Ιδέα, διαπερνώντας με εργαλείο τη φαντασία, το ειδικό και να πορεύεσαι στο γενικό, στο συνδυασμένο ακόμη, αλλά στο μη αφηρημένο και χρειάζεται η φαντασία ώστε να βλέπουμε αυτό που ήταν προορισμένο να γίνει κι όχι εκείνο που εντέλει έγινε. Εδώ ας μην κάνουμε το λάθος να ερμηνεύσουμε το μη αφηρημένο, ούτε με την ‘’αφηρημένη τέχνη’’, ούτε με τον υπερρεαλισμό. Αυτά σχετίζονται με τη φαντασία εν μέρει, άρα και δεν απορρίπτονται. Εδώ το μη αφηρημένο έχει να κάνει αποκλειστικά με την Έννοια και την Ιδέα.
Σας αντιγράφω κάτι που έχει γράψει ο Ξενόπουλος στην Παρούσα Ώρα: << Πραγματικά, οι συγγραφείς, οι διηγηματογράφοι, διηγούνται ψευτιές, αλλά και οι ψευτιές τους είναι πιο αληθινές από τα γεγονότα. Ένα γεγονός είναι μια αλήθεια περιορισμένη, μερική. Μια πλαστή, φανταστική ιστορία, σαν αυτές που γράφουν οι μεγάλοι συγγραφείς, είναι μια αλήθεια γενική. Ένα γεγονός πραγματικό, είναι ένας τύπος αριθμητικός, που λύνει μόνο ένα πρόβλημα. Ένα διήγημα, έργο τέχνης, είναι ένας τύπος αλγεβρικός, που λύνει όλα τα ομοειδή προβλήματα >> ( σελ. 342, εκδ. Βλάσση ) .
Ενδιαφέρουσα είναι και η άποψη που αφορά το διαχωρισμό μεταξύ του μεγαλοφυούς και του ταλαντούχου, εξηγώντας πως ο δεύτερος είναι εκείνος που σκέφτεται ταχύτερα και αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια την έννοια και την αφαίρεση, αλλά ωστόσο η έννοια είναι κάτι διαφορετικό απ’ την Ιδέα και την ενατένιση της. << Οι απλοί άνθρωποι του ταλέντου εμφανίζονται πάντα την κατάλληλη στιγμή: αναδύονται από το πνεύμα της εποχής τους και προκύπτουν από τις ανάγκες της, ακριβώς γι’ αυτό και μόνο είναι ικανοί να ανταποκριθούν σ’ αυτές. Γι’ αυτό το λόγο συνδέονται με την πρόοδο του πνευματικού πολιτισμού των συγχρόνων τους ή τη βαθμιαία εξέλιξη κάποιας ειδικής επιστήμης: από εκεί έρχεται η ανταμοιβή και η επιδοκιμασία τους. Όμως τα έργα τους δε μπορεί να τα απολαύσει η επόμε��η γενιά, τα αντικαθιστούν αναγκαστικά άλλα >>
Θερμά συγχαρητήρια στο μεταφραστή για την παρατήρηση του στη σημείωση 9.
Τα όσα αναφέρονται για την ανατομία, τη φυσιολογία και ενδεχομένως το σφρίγος του πατέρα κατά τη σύλληψη, όσο κι αν ολοκληρώνουν μια εικόνα είναι μάλλον ξεπερασμένα και διαφεύγουν των ενδιαφερόντων μου. Συγκρατώ περισσότερο και με βάση το δικό μου χαρακτήρα καθώς και τη γνώση που έχω έστω περιληπτικά από άλλες μορφές φιλοσοφίας, πως ο καλλιτέχνης μπορεί και να δημιουργηθεί εάν καθυποτάξει τη βούληση, το προσωπικό θέλω και δει τα πράγματα όπως σημειώνει κι ο Σοπενάουερ από τι είναι φτιαγμένα, τον κόσμο και τα φαινόμενα έξω απ’ το προσωπικό κάτοπτρο, όπως ορίζεται απ’ το θέλω, χωρίς να αφαιρείται ωστόσο και η γνώση και τα βιώματα, αυτά νομίζω είναι απαραίτητα.
Είναι αξιοσημείωτες οι παρατηρήσεις του πάνω στην παραφροσύνη σε συνδυασμό με τη μακρόπνοη μνήμη και το πώς διαθλάται ως ένα χαλαρό σκοινί στο νερό που ενώ είναι ευθύγραμμο μοιάζει καμπυλωτό και μη περιγραφόμενο. Είναι ενδιαφέροντα, όσα γράφει, τα στηρίζει πάνω στην παρατήρηση, αλλά μάλλον βέβαια είναι από ψυχιατρικής άποψης εντελώς λάθος, αρχής γενομένης απ’ το γεγονός ότι στην περίπτωση του στρατιώτη για παράδειγμα λέει πως παραφρόνησε, λόγω κάποιου συμβάντος, ενώ εγώ όσο κι αν δε θέλω να εμπλέκομαι ούτε στα πόδια της ψυχιατρικής – ιατρικής εν γένει, ούτε της ψυχολογίας, θεωρώ πως το οποιοδήποτε φαινόμενο πάθησης δε μπορεί να είναι επίκτητο. Δουλεύω καθημερινά 14 – 15 ώρες, καπνίζω, τρώω γαριδάκια, ωστόσο κάποιος άλλος δουλεύει λιγότερες ώρες, αθλείται, δεν καπνίζει, παθαίνει εγκεφαλικό. Κάτι αντίστοιχο αφορά και τα ψυχολογικά, ψυχιατρικά θέματα πιστεύω, αλλά και πάλι με επιφύλαξη. Έχω φτάσει στα όρια της απόλυτης μελαγχολίας, αλλά δε σκέφτηκα να αυτοκτονήσω, ένας γνωστός αποπειράθηκε ζώντας φαινοτυπικά την τέλεια ζωή.
Για κάποιον που έχει διαβάσει Σοπενάουερ είναι μια ακόμη ενδιαφέρουσα σπουδή πάνω στη βούληση και στον κόσμο ως παράσταση, μια άλλη ματιά του φιλοσόφου από άλλο πρίσμα. Είναι επίσης ενδιαφέρον σαν μια διαφορετική άποψη, ή συμπληρωματική σχετικά με την τέχνη. Φρονώ πως εξ’ ίσου ενδιαφέρουσα αν και από διαφορετικής βάσης, αλλά ενδεχομένως συμπληρωματική είναι η Ελεγεία ενός παράλογου κόσμου, του Ιονέσκο, αλλά βέβαια όποιος ενδιαφέρεται για την Τέχνη γενικά ως θεωρία και ως αντικείμενο, γνωρίζει καλύτερα από ‘μενα τα σωστά κείμενα. Προσωπικά, το διάβασα επειδή μου αρέσει να διαβάζω Σοπενάουερ, θα διάβαζα οτιδήποτε έχει γράψει.
4+
Το παρόν, είναι μια καλή μετάφραση και επιμέλεια. Ο Ηριδανός άλλωστε συνηθίζει να επιμελείται σωστά και πλήρως τα βιβλία του ( κι όποιος έχει την τύχη να διαβάσει τη Μινιόν του Γκαίτε, ή τον Εξάδελφο Πονς του Μπαλζάκ καταλαβαίνει τι εννοώ ).
Προσωπικά, διαφωνώ σε ορισμένα σημεία με το μεταφραστή για λόγους ερμηνείας και ιδίως στον πρόλογο που θεωρεί δεδομένο ότι οι καλλιτέχνες που ασπάστηκαν τη φιλοσοφία του Σοπενάουερ, το έκαναν μόνο για το ‘’έντεχνο καλειδοσκόπιο’’ που δημιουργεί αυτή η πλευρά της φιλοσοφίας του. Αν αυτό θα μπορούσε να ισχύει πχ για το Βάγκνερ, ή το Μαν, απ’ την άλλη δεν ισχύει ούτε για το Μπόρχες, το Μωπασάν, ή τον Τολστόϋ. Ο Σοπενάουερ είναι μια αποκάλυψη, ένα καλειδοσκόπιο που βοηθάει να ζήσεις καλύτερα, είτε μιλήσουμε για το Ηθικό σύστημα που βασίζεται στη συμπόνια και την κατανόηση, είτε για τον κόσμο ως παράσταση, ή για τους αφορισμούς που όταν έχεις φτάσει σε ένα τέλμα ανάμεσα στο να πιάσεις ένα τσεκούρι και να κυνηγάς κόσμο, ή να πας σε καμιά σπηλιά – και προσωπικά έχω περάσει τέτοια κατάσταση – έως το κορυφαίο έργο του, την Τετραπλή ρίζα του αποχρώντος λόγου.
Κι επειδή έχω ακούσει πολλές φορές για τη θέση του σε ό,τι αφορά τις γυναίκες, ας μην ξεχνάμε πως ήταν ένας άνθρωπος της εποχής του και προερχόταν από ένα περιβάλλον που τον βούτηξε σε ορισμένα βιώματα, δεν ήταν ουρανοκατέβατος. Οφείλουμε να του αναγνωρίζουμε αυτό το πλαίσιο, τη στιγμή που έχουν υπάρξει μυθιστοριογράφοι της εποχής του και προγενέστερης που αποδέχονται αισθητικά στο έργο τους τη μη χειραφετημένη και σκεπτόμενη γυναίκα. Ο Σοπενάουερ ναι μεν την παρουσιάζει ως μη χειραφετημένη και πως ίσως ( είναι πάντα θέμα ερμηνείας αυτό ) δεν πρέπει να χειραφετηθεί, αλλά όχι ως μη σκεπτόμενη. Και σε μια εποχή που έχουν θεοποιηθεί και ας μου επιτραπεί να μην αναφέρω ονόματα, συγγραφείς και φιλόσοφοι που ασπάζονταν το ναζισμό και άλλα μελανά ρεύματα, ας σταματήσουμε πια να μασάμε το καραμελάκι για το Σοπενάουερ και τις γυναίκες. Ο Μωπασάν υπήρξε μια απ’ τις πιο ερωτικές πένες, ομοίως κι ο Μπόρχες και ο δικός μας Τερζάκης και άλλοι, που κανένας τους δε θεώρησε τη γυναίκα υποδεέστερη μετά την επίδραση του Σοπενάουερ, πάντοτε υπάρχει η επιλογή να μην αποδεχτούμε κάτι, ή να το σκεφτούμε και να το απορρίψουμε, αλλά το να ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε ότι διαβάζουμε Σοπενάουερ που το φιλοσοφικό του σύστημα είναι παυσίπονο για να ‘’ζεις ανάμεσα σε όργανα ορχήστρας’’, δεν υπάρχει λόγος. Το ίδιο ισχύει και για τους συγγραφείς που μας αρέσουν. Με εξαίρεση το Μαν, που ο ίδιος έγραψε πως ασπάστηκε αισθητικά τη φιλοσοφία του Σοπενάουερ, αλλά κοινωνικά τη χρησιμοποίησε μόνο για κάποιους χαρακτήρες του, κανένας Τολστόϋ, ή Μπόρχες, ή Τερζάκης δεν είπε κάτι ανάλογο. Εν πάση περιπτώσει, αντί να ερμηνεύουμε για να ερμηνεύσουμε, ας τους ρωτάγαμε!
Η αλήθεια όμως είναι πως ο μεταφραστής – επιμελητής κάνει εξαιρετική δουλειά. Για κάποιον που θα επιλέξει να διαβάσει το βιβλίο χωρίς να ξέρει περί τίνος πρόκειται, ίσως λόγω του πιασιάρικου τίτλου, που δυστυχώς δεν είναι λανθασμένος ( είναι μια καλή τιτλοποίηση, διαφορετικά για να δοθεί περιφραστικά ο τίτλος θα έπρεπε να γραφτούν 15 σελίδες ) χωρίς τα ερμηνευτικά σχόλια δε θα προχωρήσει και πολύ. Ωστόσο βέβαια, δεν είναι το σωστό βιβλίο για να ξεκινήσει κάποιος να διαβάζει Σοπενάουερ, ειδικά αν δεν είναι καθόλου εξοικειωμένος με την έννοια της Ιδέας, της Αιτίας και της Βούλησης με επιφαινόμενο ( εξαιρετική επιλογή η λέξη ‘’επιφαινόμενο’’ από πλευράς του μεταφραστή εν προκειμένω by the way ) το νου, δηλαδή ο νους ως η ενεροποίηαη των κινήτρων που προκύπτουν απ’ τη βούληση. Θα πάρει σίγουρα μια ιδέα, παρότι σε κάποια σημεία διαφωνώ όπως προέγραψα για ερμηνευτικούς λόγους, όπως στη σημείωση 3, σελίδα 2 όπου ενώ αναφέρεται στην Αρχή του αποχρώντος λόγου, τη συνδυάζει την παράσταση για τη νόηση με αρχή το αίτιο – αιτιατό, το οποίο υπάγεται στην μπερδεμένη άποψη του Λάϊμπνιτς, ενώ κατά Σοπενάουερ, Πλάτωνα, Βολταίρο και άλλους, είναι η πρωταρχική αιτία ( ο αποχρών λόγος ) – οι αιτίες και τα αίτια που εξακολουθούν και το αιτιατό. Το λάθος ωστόσο δεν επαναλαμβάνεται στο μεταφρασμένο κείμενο, γιατί πχ στη σελίδα 18 διαβάζουμε << … ακολουθεί τον ακατάπαυστο και ασταμάτητο ρου των τεσσάρων τύπων αιτιών … >>.
Εν προκειμένω,
Το παρόν μεταφρασμένο απόσπασμα που αποτελεί αυτό το βιβλίο, αφορά κατά βάση την Τέχνη, σε οποιαδήποτε μορφή της:
<< ποιο είδος γνώσης καταγίνεται με τις Ιδέες, οι οποίες συνιστούν την άμεση και πλήρη εξαντικειμενίκευση του πράγματος καθ’ εαυτό, δηλαδή της βούλησης; Είναι η τέχνη, αυτή που επαναλαμβάνει τις αιώνιες Ιδέες – το ουσιώδες και διηνεκές κάθε φαινομένου του κόσμου. Μοναδική πηγή της είναι η γνώση των Ιδεών και μοναδικός σκοπός της η διακοινώνηση αυτής της γνώσης >>
Διαβάστε πάλι το σκοπό της τέχνης και πείτε εσείς αν αυτό εκφράζει ένα πεσιμιστή κι όχι ένα ρομαντικό, ειδικά σε μια εποχή που αυτός ο σκοπός για τους περισσότερους καλλιτέχνες έχει εξαλειφτεί και μόνος λόγος για να ‘’δημιουργούν’’, είναι η αυτοπροβολή και ο πλουτισμός, είτε μιλήσουμε για συγγραφή, μουσική, ή εικαστική τέχνη. Πόσοι λίγοι ακολουθούν το φωτισμένο παράδειγμα όλων εκείνων των συγγραφέων που χάρη ή εξ’ αιτίας εκείνων συνήθως αποστρέφομαι τη σύγχρονη λογοτεχνία.
<< Η τέρψη που μας προκαλούν με το να ζωντανεύουν μπροστά μας το τοπίο ορισμένα άσματα του Γκαίτε, ή ορισμένες αφηγηματικές απεικονίσεις της φύσης που μας πρόσφερε ο Ζαν Πωλ οφείλεται στο γεγονός ότι έτσι γινόμαστε μέτοχοι της αντικειμενικότητας αυτών των πνευμάτων, δηλαδή της καθαρότητας με την οποία εντός τους ο κόσμος ως παράσταση έχει χωριστεί από τον κόσμο ως βούληση και έχει μ’ έναν τρόπο αποκοπεί πλήρως από εκείνον >>
Ποια όμως η μεγαλοφυϊα; Η μεγαλοφυϊα είναι η ικανότητα να βγαίνεις απ’ τον εαυτό σου, απ’ το ιδιαίτερο θέλω σου και να αντιλαμβάνεσαι - ατενίζεις τον κόσμο εποπτικά, να αναλύεις, να σκέφτεσαι, να εκφράζεις την Ιδέα, διαπερνώντας με εργαλείο τη φαντασία, το ειδικό και να πορεύεσαι στο γενικό, στο συνδυασμένο ακόμη, αλλά στο μη αφηρημένο και χρειάζεται η φαντασία ώστε να βλέπουμε αυτό που ήταν προορισμένο να γίνει κι όχι εκείνο που εντέλει έγινε. Εδώ ας μην κάνουμε το λάθος να ερμηνεύσουμε το μη αφηρημένο, ούτε με την ‘’αφηρημένη τέχνη’’, ούτε με τον υπερρεαλισμό. Αυτά σχετίζονται με τη φαντασία εν μέρει, άρα και δεν απορρίπτονται. Εδώ το μη αφηρημένο έχει να κάνει αποκλειστικά με την Έννοια και την Ιδέα.
Σας αντιγράφω κάτι που έχει γράψει ο Ξενόπουλος στην Παρούσα Ώρα: << Πραγματικά, οι συγγραφείς, οι διηγηματογράφοι, διηγούνται ψευτιές, αλλά και οι ψευτιές τους είναι πιο αληθινές από τα γεγονότα. Ένα γεγονός είναι μια αλήθεια περιορισμένη, μερική. Μια πλαστή, φανταστική ιστορία, σαν αυτές που γράφουν οι μεγάλοι συγγραφείς, είναι μια αλήθεια γενική. Ένα γεγονός πραγματικό, είναι ένας τύπος αριθμητικός, που λύνει μόνο ένα πρόβλημα. Ένα διήγημα, έργο τέχνης, είναι ένας τύπος αλγεβρικός, που λύνει όλα τα ομοειδή προβλήματα >> ( σελ. 342, εκδ. Βλάσση ) .
Ενδιαφέρουσα είναι και η άποψη που αφορά το διαχωρισμό μεταξύ του μεγαλοφυούς και του ταλαντούχου, εξηγώντας πως ο δεύτερος είναι εκείνος που σκέφτεται ταχύτερα και αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια την έννοια και την αφαίρεση, αλλά ωστόσο η έννοια είναι κάτι διαφορετικό απ’ την Ιδέα και την ενατένιση της. << Οι απλοί άνθρωποι του ταλέντου εμφανίζονται πάντα την κατάλληλη στιγμή: αναδύονται από το πνεύμα της εποχής τους και προκύπτουν από τις ανάγκες της, ακριβώς γι’ αυτό και μόνο είναι ικανοί να ανταποκριθούν σ’ αυτές. Γι’ αυτό το λόγο συνδέονται με την πρόοδο του πνευματικού πολιτισμού των συγχρόνων τους ή τη βαθμιαία εξέλιξη κάποιας ειδικής επιστήμης: από εκεί έρχεται η ανταμοιβή και η επιδοκιμασία τους. Όμως τα έργα τους δε μπορεί να τα απολαύσει η επόμε��η γενιά, τα αντικαθιστούν αναγκαστικά άλλα >>
Θερμά συγχαρητήρια στο μεταφραστή για την παρατήρηση του στη σημείωση 9.
Τα όσα αναφέρονται για την ανατομία, τη φυσιολογία και ενδεχομένως το σφρίγος του πατέρα κατά τη σύλληψη, όσο κι αν ολοκληρώνουν μια εικόνα είναι μάλλον ξεπερασμένα και διαφεύγουν των ενδιαφερόντων μου. Συγκρατώ περισσότερο και με βάση το δικό μου χαρακτήρα καθώς και τη γνώση που έχω έστω περιληπτικά από άλλες μορφές φιλοσοφίας, πως ο καλλιτέχνης μπορεί και να δημιουργηθεί εάν καθυποτάξει τη βούληση, το προσωπικό θέλω και δει τα πράγματα όπως σημειώνει κι ο Σοπενάουερ από τι είναι φτιαγμένα, τον κόσμο και τα φαινόμενα έξω απ’ το προσωπικό κάτοπτρο, όπως ορίζεται απ’ το θέλω, χωρίς να αφαιρείται ωστόσο και η γνώση και τα βιώματα, αυτά νομίζω είναι απαραίτητα.
Είναι αξιοσημείωτες οι παρατηρήσεις του πάνω στην παραφροσύνη σε συνδυασμό με τη μακρόπνοη μνήμη και το πώς διαθλάται ως ένα χαλαρό σκοινί στο νερό που ενώ είναι ευθύγραμμο μοιάζει καμπυλωτό και μη περιγραφόμενο. Είναι ενδιαφέροντα, όσα γράφει, τα στηρίζει πάνω στην παρατήρηση, αλλά μάλλον βέβαια είναι από ψυχιατρικής άποψης εντελώς λάθος, αρχής γενομένης απ’ το γεγονός ότι στην περίπτωση του στρατιώτη για παράδειγμα λέει πως παραφρόνησε, λόγω κάποιου συμβάντος, ενώ εγώ όσο κι αν δε θέλω να εμπλέκομαι ούτε στα πόδια της ψυχιατρικής – ιατρικής εν γένει, ούτε της ψυχολογίας, θεωρώ πως το οποιοδήποτε φαινόμενο πάθησης δε μπορεί να είναι επίκτητο. Δουλεύω καθημερινά 14 – 15 ώρες, καπνίζω, τρώω γαριδάκια, ωστόσο κάποιος άλλος δουλεύει λιγότερες ώρες, αθλείται, δεν καπνίζει, παθαίνει εγκεφαλικό. Κάτι αντίστοιχο αφορά και τα ψυχολογικά, ψυχιατρικά θέματα πιστεύω, αλλά και πάλι με επιφύλαξη. Έχω φτάσει στα όρια της απόλυτης μελαγχολίας, αλλά δε σκέφτηκα να αυτοκτονήσω, ένας γνωστός αποπειράθηκε ζώντας φαινοτυπικά την τέλεια ζωή.
Για κάποιον που έχει διαβάσει Σοπενάουερ είναι μια ακόμη ενδιαφέρουσα σπουδή πάνω στη βούληση και στον κόσμο ως παράσταση, μια άλλη ματιά του φιλοσόφου από άλλο πρίσμα. Είναι επίσης ενδιαφέρον σαν μια διαφορετική άποψη, ή συμπληρωματική σχετικά με την τέχνη. Φρονώ πως εξ’ ίσου ενδιαφέρουσα αν και από διαφορετικής βάσης, αλλά ενδεχομένως συμπληρωματική είναι η Ελεγεία ενός παράλογου κόσμου, του Ιονέσκο, αλλά βέβαια όποιος ενδιαφέρεται για την Τέχνη γενικά ως θεωρία και ως αντικείμενο, γνωρίζει καλύτερα από ‘μενα τα σωστά κείμενα. Προσωπικά, το διάβασα επειδή μου αρέσει να διαβάζω Σοπενάουερ, θα διάβαζα οτιδήποτε έχει γράψει.
4+
July 15, 2024
5 ako stranice na koje pravi razliku među muškarce i žene o mogućnosti postojanja potencijala od koji neko postane genijalan, ne postoji. 🤸♂️
February 15, 2022
“Genij je sam sebi nagrada: jer ono najbolje što netko je, on
mora nužno biti za sebe sama. Goethe kaže: "Onaj koji je rođen s talentom, i za talent, u njemu nalazi svoju najljepšu egzistenciju.
"Kada pogledamo nekog velikana iz prošlosti, ne mislimo;
"Kako je on sretan što mu se svi mi još i sada divimo", nego: "Koliko je on morao biti sretan u neposrednom uživanju jednog duha, na čijim se ostavljenim tragovima stoljeća okrepljuju." Vrijednost ne leži u slavi, nego u onome kroz što ju je čovjek postigao, a užitak leži u rađanju besmrtne djece.”
“Žene mogu imati značajan talent ali ne genijalnost, jer su uvijek subjektivne.” Izrazito glupo smatranje jer žene, iako u prosjeku dokazano subjektivnije/emocionalnije, opet mogu biti po prirodi objektivne ili znati ugasiti subjektivnost u svojim procjenama.
“Onaj tko cijelog života ne ostane u izvjesnoj mjeri veliko dijete, nego postane ozbiljan, trezven, potpuno smiren i razuman čovjek, može biti vrlo koristan i sposoban građanin ovog svijeta; ali nikada neće biti genij. Zapravo, genij je zato genij jer se kod njega, na abnormalan način, cijelog života zadržala ona, dječjem dobu prirodna, prevaga senzibilnog sustava i spoznaje djelatnosti.”
“Istovremeno iz ove simfonije govore sve ljudske strasti i afekti: radost, tuga, Ijubav, mržnja, strava, nada i tako dalje, u bezbroj nijansi, a ipak sve tako reći samo in abstractio i bez ikakvog izdvajanja; to je njihova čista forma bez
materije, kao čisti duhovni svijet, bez materije. Doduše, mi smo, pri slušanju, skloni dati im određenu stvarnost, u fantaziji ih odjenuti mesom i kostima i u njima vidjeti različite scene iz života i prirode.”
Uistinu je zapanjujuće kako glazba, čak i ona instrumentalna, može običnim tonovima sastaviti i rastaviti čovjeka. Posebno je zanimljiva usporedba arhitekture, materijalne, prostorom definirane umjetnosti i glazbe, one koja je njezina potpuna suprotnost - nematerijalna, vremenski definirana.
mora nužno biti za sebe sama. Goethe kaže: "Onaj koji je rođen s talentom, i za talent, u njemu nalazi svoju najljepšu egzistenciju.
"Kada pogledamo nekog velikana iz prošlosti, ne mislimo;
"Kako je on sretan što mu se svi mi još i sada divimo", nego: "Koliko je on morao biti sretan u neposrednom uživanju jednog duha, na čijim se ostavljenim tragovima stoljeća okrepljuju." Vrijednost ne leži u slavi, nego u onome kroz što ju je čovjek postigao, a užitak leži u rađanju besmrtne djece.”
“Žene mogu imati značajan talent ali ne genijalnost, jer su uvijek subjektivne.” Izrazito glupo smatranje jer žene, iako u prosjeku dokazano subjektivnije/emocionalnije, opet mogu biti po prirodi objektivne ili znati ugasiti subjektivnost u svojim procjenama.
“Onaj tko cijelog života ne ostane u izvjesnoj mjeri veliko dijete, nego postane ozbiljan, trezven, potpuno smiren i razuman čovjek, može biti vrlo koristan i sposoban građanin ovog svijeta; ali nikada neće biti genij. Zapravo, genij je zato genij jer se kod njega, na abnormalan način, cijelog života zadržala ona, dječjem dobu prirodna, prevaga senzibilnog sustava i spoznaje djelatnosti.”
“Istovremeno iz ove simfonije govore sve ljudske strasti i afekti: radost, tuga, Ijubav, mržnja, strava, nada i tako dalje, u bezbroj nijansi, a ipak sve tako reći samo in abstractio i bez ikakvog izdvajanja; to je njihova čista forma bez
materije, kao čisti duhovni svijet, bez materije. Doduše, mi smo, pri slušanju, skloni dati im određenu stvarnost, u fantaziji ih odjenuti mesom i kostima i u njima vidjeti različite scene iz života i prirode.”
Uistinu je zapanjujuće kako glazba, čak i ona instrumentalna, može običnim tonovima sastaviti i rastaviti čovjeka. Posebno je zanimljiva usporedba arhitekture, materijalne, prostorom definirane umjetnosti i glazbe, one koja je njezina potpuna suprotnost - nematerijalna, vremenski definirana.
This entire review has been hidden because of spoilers.
March 16, 2024
Nisam neko ko će razumeti sve što je on hteo da kaže u ovoj knjizi ali i za mene prostog bilo je lepih misli i dobrih delova (kao i loših). Knjigu preporučujem za one koji su spremni da ulože neki trud u razumevanje onoga što je napisano (pogotovu na početku, kasnije postaje čitljivije) jer on je filozof i ne želi da olako bude shvaćen. Videćete i sami, vrlo jasno, kako on ponekad zalazi nekim "smešnim" putevima u pokušaju da objasni zašto ili kako nešto nastaje, ali osim toga skroz ok.
June 24, 2023
Šopenhauer preispituje inteligenciju, intuiciju, moralne i etičke parametre, estetiku, volju, svjesnost, snove, i mnoge druge elemente dok izražava svoje uvide i jasno određuje termin genijalnosti. Zanimljivo djelo, ne nužno za čitanje da bi se opstalo na planeti Zemlji, ali preporučujem ove eseje ukoliko je nekome potrebna racionalizacija poriva koje živi umjetnik.
December 27, 2020
big fan of my boy Arthur
December 13, 2016
Aristotel reče da su svi genijalni ljudi melanholični. A Šopenhaur kaže da se genijalnost sastoji u nenormalnom višku intelekta, da je genije samom sebi nagrada, jer ono najbolje što neko jeste, on mora da bude za sebe samog. Takodje uz genijalnost ide i usamljenost, jer genije je suviše redak da bi lako sreo sebi ravnog...
Osnovna crta genija je da u pojedinačnom uvek vidi opšte, dok normalan čovek u pojedinačnom vidi samo pojedinačno kao takvo.
Nije dobio pet zvezdica samo zato što smatra da žena ne može biti genije, jer je subjektivna. E pa dragi moj Šopenhaueru to bilo isto kao kada bih ja tebi umanjila tvoju genijalnost zarad tvoje mizoginije ;)
Osnovna crta genija je da u pojedinačnom uvek vidi opšte, dok normalan čovek u pojedinačnom vidi samo pojedinačno kao takvo.
Nije dobio pet zvezdica samo zato što smatra da žena ne može biti genije, jer je subjektivna. E pa dragi moj Šopenhaueru to bilo isto kao kada bih ja tebi umanjila tvoju genijalnost zarad tvoje mizoginije ;)
Displaying 1 - 8 of 8 reviews