Nietzsche

Elementaire Deeltjes #36

by Paul van Tongeren

Friedrich Nietzsche is een van de invloedrijkste denkers in de Europese geschiedenis en een van de radicaalste critici van de Europese cultuur. Zijn leven is niet te scheiden van zijn denken: hij onderzocht de ziekte van zijn tijd in zichzelf, en probeerde zich daarvan te bevrijden. Daarom wordt in dit boek zijn denken verkend aan de hand van zijn biografie. De ontwikkeling van klassiek filoloog tot filosofisch cultuurcriticus, van de vrije geest en zijn ‘wandelboeken’ op weg naar het filosofisch hoogtepunt van zijn leven: zijn doordenking en doorleving van het Europese nihilisme.

Genres: Philosophy, Biography

160 pages, Paperback

First published February 1, 2016

About the author

Paul van Tongeren (Deventer, 1950) studeerde theologie in Utrecht en filosofie in Leuven. Hij promoveerde in Leuven op een proefschrift over Nietzsches moraalkritiek. Hij was bijzonder hoogleraar wijsbegeerte namens de Radboud Stichting aan de Universiteit Leiden (1985-1991), gewoon hoogleraar wijsgerige ethiek van de Radboud Universiteit in Nijmegen (1988-2015) en buitengewoon hoogleraar ethiek aan de KU Leuven (België, 2002-2016). Tevens was hij als geassocieerd onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Pretoria (Zuid-Afrika). Van Tongeren was tweemaal fellow aan het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study) en ontving ook tweemaal een fellowship aan het STIAS (Stellenbosch Institute for Advanced Study). In 2002 werd hij koninklijk onderscheiden en benoemd tot ridder in de orde van de Nederlandse leeuw.

Zijn werk heeft steeds twee kernpunten gekend: enerzijds de filosofie van Nietzsche en anderzijds de wijsgerige ethiek, met een voorliefde voor de klassieke traditie van de deugdethiek. Hij nam (met Gerd Schank en Herman Siemens) het initiatief voor een Nietzsche Wörterbuch, gaf lezingen en gastcolleges over Nietzsche in tal van landen en publiceerde in vele talen over het werk van de beroemde 19de eeuwse denker. Op het gebied van de wijsgerige ethiek publiceerde hij over de traditie van de klassieke, Aristotelische deugdethiek, over ethische aspecten van maatschappelijke en persoonlijke thema’s als genetische manipulatie, tolerantie, zorg voor ons natuurlijk milieu, voltooid leven, vergeving, dankbaarheid en vriendschap, en over de hermeneutiek als methode van een ethiek, die zich erop toelegt morele aspecten van de ervaring te beschrijven en te duiden.

Naast zijn academische werk houdt Van Tongeren zich al ruim twintig jaar intensief bezig met publieksfilosofie. Hij publiceerde meerdere boeken voor een breder publiek. In 2013 won hij met Leven is een kunst de Socratesbeker voor het urgentste en oorspronkelijkste Nederlandstalige filosofieboek. Ook maakte hij drie luisterboeken met colleges (over de grote ethische theorieën, over de praktische filosofie van Aristoteles en over Nietzsche en het nihilisme).

Van Tongeren werd en wordt door tal van media geïnterviewd, schrijft columns voor De Boekenkrant en voor Filosofie Magazine en is sinds 2005 lid van het Filosofisch Elftal van Trouw.​

Reviews

[Freek de Koning · Rating 4 out of 5]

Ik dacht dat de elementaire deeltjes-reeks lame was maar ik was, zoals wel vaker, onjuist!!!!
Las dit eigenlijk om Rilke, Baudelaire en Wigman nog beter te kunnen begrijpen en bij bladzijde 10 wist ik al dat ik geobsedeerd zou raken. Veel onderweg gelezen, in de trein, bij een halte. En dan lopen; kauwen zoals Nietzsche bedoelde.

Toegankelijk, maar niet versimpeld. Echt een goed boek voor wie aan Nietzsche wil beginnen. Ik ben fan!!
Nu vooral heel erg benieuwd naar “Marx Wagner Nietzsche: Het Tijdperk van Revoluties”.

[Marijn Roos · Rating 4 out of 5]

Ik wist alleen dat Nietzsche een paard omarmde en gek werd. (Even de leraar spelen: lees 'Siegfried' van Harry Mulisch, spannend en leerzaam. Even de cinefiel spelen: kijk 'The Turin horse' van Bela Tarr, slaapverwekkend en mooi.) Ook wist ik dat hij beweerde dat God dood was. Nu ik dit boekje heb gelezen, weet ik veel meer over zijn levensloop, die onlosmakelijk verbonden is met zijn filosofie. IK weet dat er verschillende vormen van nihilisme zijn, ik weet ook christenen nihilisten zijn. Het mooiste vind ik dat Nietzsche tegen systematici was, en dat hij zichzelf vaak tegensprak. Het boek geeft ook leesadviezen, dus ik verwacht in de komende jaren wel een keer een bespreking van een primair werk van deze filosoof te plaatsen, maar waarschijnlijk geen sluitende duiding.

[Bram Medelli · Rating 4 out of 5]

Kort en bondig boekje wat een overzicht geeft van Nietzsche's leven en werken. Nietzsche's gedachtegoed in zo weinig pagina's duidelijk weergeven is niet makkelijk maar Tongeren heeft zijn best gedaan. Het inspireert me wel om meer van Nietzsche's eigen werken te lezen maar ik weet niet of ik me daaraan durf te wagen.

[Jim Driesen · Rating 5 out of 5]

Een heel fijn boekje om eindelijk veel beter te begrepen wat ik tijdens mn studie wel las maar blijkbaar niet echt goed wist te duiden. Ik ben ook nog steeds de biografie van Safranski aan het lezen. Dat is veel uitgebreider. In dit boekje je vind je meer vragen dan antwoorden, maar ook die vragen zijn erg verhelderend. Echt een aanrader voor iedereen die wil beginnen met Nietzsche lezen, of zoals ik, ooit wat van hem gelezen heeft maar bij wie het is weggezakt. Een perfect begin om weer te beginnen met Nietzsche.

[Seis Doomernik · Rating 4 out of 5]

Heel graag wil(de) ik Nietzsche lezen: maar waar te beginnen?
Bij een biografie, was mijn gedachte. Toch voelde dit boek niet als een echte biografie, maar ook aan een koppeling waarom hij dacht wat hij dacht. Zijn levensloop, zijn ontwikkelende filosofieën. Absoluut geen ‘deep-dive’ in zijn filosofieën, maar wel een zeer interessante instap.

Weet ik nu alles van Nietzsche? Bij lange na niet. Weet ik welk boek ik nu van hem moet lezen? Helaas ook niet, Nietzsche voelt als iets wat ik niet zal of kan begrijpen als ik het lees.
Heb ik genoten van alle informatie en al het gedachtegoed dat mij aangereikt werd in dit boek? Meer dan.

[Maxim Vandaele · Rating 3 out of 5]

Nietzsche is iemand die ik zou lezen juist omdat ik hem niet als een gelijkgestemde beschouw. Ik had dan ook gehoopt dat deze titel uit de Elementaire Deeltjes-reeks dieper zou ingaan op Nietzsches filosofie en de betekenis hiervan voor de hedendaagse lezer. In de plaats daarvan bestaat het boekje vooral uit een biografie van Nietzsche, die toch wel vlot leest en helpt om de opzet van Nietzsches filosofie beter te begrijpen.

[Mahatma]

Ik harkened Nietzsche enkel van de verhalen die iedereen kan navertellen en tot dusver had het me te weinig aangegrepen om daadwerkelijk op zoek te gaan naar de oorsprong hiervan.

Deze korte introductie heeft daar danig verandering in gebracht. Wat zonde dat ik nu pas écht begin aan mijn avontuur met Nietzsche.

[Simeon Duwel · Rating 4 out of 5]

Wie een complete samenvatting van Nietzsches denken wilt zal hiermee op hun honger blijven zitten, maar dat geldt voor elk werk over hem. Zoals gewoonlijk is dit Elementaire Deeltje een heerlijk bruisende aanzetting om zelf meer te gaan lezen, een soort springplank om de duik in het diepe beter aan te durven.

[Wessel · Rating 3 out of 5]

Started of really nicely and clear, but halfway through the book was harder to read. Maybe this is due to the subject. The book is a good start for reading about Nietzsche, and I am planning to start with his ´Vermischte Meinungen und Sprache´

[Maarten · Rating 4 out of 5]

Mijn oog viel op dit boekje en ik ben het gelijk gaan lezen. Het geeft een korte en krachtige duiding over het werk van Nietzsche. De uitleg van het nihilisme is verrijkend en heeft mij meer nieuwsgierig gemaakt. Ik ben door dit boek uitgedaagd om meer van en over Nietzsche te gaan lezen.

[Hans Buijze · Rating 5 out of 5]

Als voorbereiding op de reis naar Basel en Sils gelezen. Ik vind het weer een voortreffelijk boekje waarin Paul niet de gemakkelijkste weg kiest om iets over Nietzche te schrijven maar de thema’s kiest die vragen om nuance. En die dan ook geeft.

[Elyssa · Rating 4 out of 5]

Compact boekje en dus noodzakelijk reductief. Realiseert de auteur zich ook hardop en desondanks weet hij toch flink wat van de belangrijkste informatie over Nietzsche's leven en filosofie te vertellen, en niets ervan voelt irrelevant.

[Dani Lensen · Rating 4 out of 5]

Een bijzonder interessante en goed leesbare inleiding in het denken van Nietzsche door groot Nietzsche-kenner Paul van Tongeren. Een aanrader!

[Timg · Rating 3 out of 5]

I like nietzsche very much so the book was good , but i dont really like the philosopher who writes the book.

[Tom Claverie · Rating 4 out of 5]

9

[Frederique Veldman · Rating 4 out of 5]

Paul van Tongeren is dé Nietzsche-kenner van Nederland. In dit handzame boekje neemt hij je snel mee in diens leven en werk. Een mooie introductie om vervolgens verder te gaan lezen.

[Wouter · Rating 3 out of 5]

Interessant. Lastig om te lezen maar absoluut een goed beeld gecreeërd over Nietzsche. Heeft me geïnspireerd om op een later punt meer te lezen van hem.

[Cees Onderwater · Rating 4 out of 5]

Nietzsche wordt algemeen gezien als een van de meest complexe filosofen. Niet in het minst omdat hij zichzelf in zijn geschriften herhaaldelijk tegenspreekt en gedurende zijn leven nogal eens radicaal van van gedachten verandert. Voeg daarbij de aforistische stijl die hij vaak hanteerde en het vraagteken is compleet. Juist daarom zó knap van Van Tongeren dat hij in het korte bestek van een elementair deeltje een heldere ordening, met een duidelijke verantwoording van zijn keuzes, weet aan te brengen. En al eerder had ik opgemerkt: in zijn schrijven lijkt het alsof Van Tongeren naast je staat en tegen je praat. Nog net geen page-turner, maar met veel plezier gelezen!