Жизнь Клима Самгина

by Maxim Gorky

Иван Акимович Самгин любил оригинальное; поэтому, когда жена родила второго сына, Самгин, сидя у постели роженицы, стал убеждать ее:
- Знаешь что, Вера, дадим ему какое-нибудь редкое имя? Надоели эти бесчисленные Иваны, Василии... А?

Genres: Russia, Fiction, Russian Literature, Classics

3159 pages, Kindle Edition

First published January 1, 1925

About the author

Russian writer Aleksei Maksimovich Peshkov (Russian: Алексей Максимович Пешков) supported the Bolshevik revolution of 1917 and helped to develop socialist realism as the officially accepted literary aesthetic; his works include The Life of Klim Samgin (1927-1936), an unfinished cycle of novels.

This Soviet author founded the socialist realism literary method and a political activist. People also nominated him five times for the Nobel Prize in literature. From 1906 to 1913 and from 1921 to 1929, he lived abroad, mostly in Capri, Italy; after his return to the Soviet Union, he accepted the cultural policies of the time.

Reviews

[AiK · Rating 2 out of 5]

Безликие герои романа не оставили никакого впечатления. Сам роман – это череда исторических событий и политических разговоров, в основном, довольно трафаретных. Горький невысоко ценит в романе роль интеллигенции, навешивая на нее ярлык невозможной стать революционной. И речь не только о довольно сером, но самолюбивом Самгине, но и вообще всех интеллигентов, изображенных в романе. Однако, если посмотреть на то, выходцами из каких кругов были тот же Ленин или Троцкий или другие вожди, они отнюдь не были пролетариями, а именно интеллигенцией. Не было ли это комплексом пролетарского писателя? Еще не понравилась нескромность Горького – когда Сомова говорит, что Достоевский не нравится, а Горький пишет «живо». Сам Самгин изображен каким-то неживым, механическим персонажем. Все его мнения о людях сводятся к умён/глуп. Роман до невозможности скучен.

[Dubravka · Rating 5 out of 5]

This book is one of my all-time favorites. It's just plain great; one of the best that socialist realism has produced (which is quite impressive, considering the high quality of the works in that genre).

[Jon · Rating 3 out of 5]

Only after finishing page 721 of this book did I realize that it was part of an unfinished tetralogy which hasn't been published since 1931. Guess I should have done my homework.

[Trounin · Rating 3 out of 5]

В жизни всегда существует минимум две точки зрения, но большинство людей считает, что их мнение должно быть определяющим для всех. Но! Если есть Бог, значит его может и не быть. Если есть царь, то кому-то его правление покажется благом, другие же воспримут его посланцем из ада. Так во всём, чего бы не коснулось представление человека. Многое зависит от полученного воспитания. Горький всё сделал, чтобы герой его эпопеи – Клим Самгин – с малых лет воспринимал действительность под социалистическим уклоном мировоззрения. И быть тому так, ибо возводил Максим на его пути преграды, выраженные через онанизм представленного читателю лица и проституирование на его интересах прочих участников повествования.

(c) Trounin

[Luke · Rating 2 out of 5]

Gorky's depictions of the intelligentsia not only provide numerous instances of biting, hilarious satire but ostensibly underscore the importance of the revolution. I think Gorky's great literary achievement here lies in using Clim, the bystander, to perceive and to color most perceptions of aristocratic life in Czarist Russia. Through Clim's perceptions, the reader gains access to many of the inanities of the intelligentsia pre-revolution--these seem certainly far removed from the ideals of 1927 Russia.

A word of warning: from beginning to end (721 pages), this book also chronicles one man's ego crises.

[Həmid Piriyev · Rating 5 out of 5]

İndiyəcən oxuduğum ən möhtəşəm əsərlərdən biridi. Dörd cilddi, natamam qalıb. Qorki bu əsərdə 1880cı ildən 1918ci ilə qədər rus həyatını təsvir edir. Əllinci illərdə dilimizə tərcümə edilib və bildiyim qədərilə, cəmi bir dəfə çap olunub. O tərcüməni heç yerdə tapa bilmirəm. Əsasında çəkilən serial da möhtəşəmdi (14 seriyadı).

[Krys · Rating 2 out of 5]

"Хорошо пишет не тот, кто хорошо пишет, а тот, кто хорошо думает", - цытавала Аграноўскага наша настаўніца ў школе юнага журналіста. І гэтая фраза нязменна круцілася ў галаве, калі я чытала "Кліма Самгіна". Пісьменнік вядзе дыялог з чытачом праз свой тэкст, пры гэтым далёка не заўсёды чытач мае магчымасць уставіць сваё слова, але гэтак жа і ў жыцці, праўда? Горкі, я пачула цябе.

"Мир делится на людей умнее меня — этих я не люблю — и на людей глупее меня — этих презираю".

Я Горкі. Я хацеў назваць сваю кнігу пра людзей, якія "выдумалі сабе жыццё", "выдумалі сябе", "Гісторыяй пустога жыцця", але вырашыў не паліцца. Як вы думаеце, чаму мне не шкада гадоў жыцця і тысячы старонак тэксту для адлюстравання пустаты, пустога жыцця?.. Ну, угадайце!
Можа, вы думаеце, я хачу намаляваць вобраз антыгероя, які неўзабаве стане класічным? Кшталту, праз умоўна адмоўнага персанажа заклікаю напаўняць жыццё сэнсам, а не марнаваць яго на пустату?.. Даказваю тэарэму ад адмоўнага?.. Але антыгерою патрэбная харызма, можа, нават большая, чым герою станоўчаму, патрэбныя ўчынкі, складанасць характару, унутраная супярэчнасць, магчыма, іронія ці гумар, ну, нейкія ваганні ўрэшце. Клім і харызма?.. Нават не думайце. Клім і ўчынкі?.. Не спадзявайцеся. А душэўны рух?.. Страшныя зладзействы, нізкія здрады (ну так, мой герой мала прывабны і робіць дастаткова подласцяў, але такіх дробязных, побытавых, неяскравых...) Вы хіба натрапілі на якое-колечы дзеянне ў кнізе? Не, дынамічным мой тэкст ніхто не назаве! Тысяча старонак для абмалёўкі зануднага, шэрага, безЖЫЦЦЁвага персанажа... не, мая мэта - ані не новы Пячорын...

Можа быць, вы думаеце, што гэта споведзь? Маўляў, у вобразе галоўнага героя - сам аўтар, які раскайваецца ў пустым, марным жыцці?.. На гэта сапраўды маглі б наштурхнуць занадта частыя згадкі пра тое, як Клім ловіць чужыя фразы, ацэньвае, як хто што сказаў, запамінае і сам пускае ў ход чужыя думкі (прагная цікаўнасць спісанага пісьменніка, які не можа нарадзіць сам і ўвесьчасна падглядвае і падслухоўвае за іншымі).
Але ж споведзь вымагае шчырасці, шкадавання аб зробленым, спачування да сваіх "ахвяраў" ці да самога "грэшніка" ўрэшце. Клім жа выключна смакуе сваё эга, ён - адно самалюбаванне і пыха. Гэты твор мог бы быць пакаяльным таксама, калі б шлях аднаго (умоўна адмоўнага, прынамсі складанага) персанажа быў адценены, аколены іншымі светлымі, станоўчымі героямі. Дык пакажыце, пакажыце мне хоць аднаго прывабнага персанажа вакол Кліма Самгіна: яны нудныя, непрыгожыя, пустаслоўныя, безжыццёвыя, пахатлівыя, паскудныя, тупыя ўроды... кхм... захапіўся... Пра што гэта я... Карацей, на споведзь гэта не цягне. Герой не выклікае ні драбноткі спачування. Антыгерой не ўраўнаважаны іншым персанажам, умоўна "героем".

Яшчэ версіі? Ага! Чую злева: гэта адлюстраванне не асобы, а пераломнай, надзвычайнай эпохі. Гэта яна герой на фоне антыгероя. Што, купіліся? Уа-ха-ха! Ні блізка! Ну самі падумайце, што я, лаяльны прыдворны пісьменнік, мог напісаць пра супярэчлівую эпоху рэвалюцыі. Толькі тое, што трымала б мяне падалей ад калючага дроту. Сумяціца, мітусня пачатку стагоддзя, шэрае месіва падзей здалёк - калі ласка, але ніякай аналітыкі, ніякай аб'ектыўнасці, ніякай паслядоўнасці падзей. Бач, чаго захацелі... Экскурсія ў ГУЛАГ так проста не забываецца, і лепш вам не чытаць маіх твораў, калі вы ведаеце пра яе, развесці асобу аўтара ад тэксту будзе немагчыма.

Ну, апошняя спроба: чыю пустату я хачу апісаць на тысячах старонак?.. Што ж, тады сам скажу. Праўда, гэта і так прэ з кожнага абзаца, але раптам вы не здагадаліся. Куды вам здагадацца, дробныя, жалкія, глупенькія людзішкі.

"Он жил среди людей, как между зеркал, каждый человек отражал в себе его, Самгина, и в то же время хорошо показывал ему свои недостатки. Недостатки ближних очень укрепляли взгляд Клима на себя как на человека умного, проницательного и своеобразного. Человека более интересного и значительного, чем сам он, Клим еще не встречал".

Пустата... - ягоная, і ягоная, і ейная, і гэтых, і тых, і ўсіх, а асабліва - твая, твая, чытач!

Читатель, ты - "ящик для мусора... мнений".

Вось ты нарадзіўся, твае бацькі так цябе выхоўвалі, што ты стаў пустым чалавекам. Твае дзіцячыя сябры былі настолькі ніжэйшыя за цябе інтэлектуальна і духоўна, што ты стаў пустым чалавекам. Твая першая каханка, якую ты не кахаў, а якой дзячыў за сэкс цукеркамі, апынулася карыслівай (якая нечаканка!) - яна штурхнула цябе на шлях да ўнутранай пустаты. Твае наступныя каханкі - непрыгожыя, "смярцяшкі", утрыманкі, самі кідаюцца табе на шыю і павялічваюць тваю пустату. Ты рос, вучыўся, стасункаваў з людзьмі - і ўсё вакол вінаватае ў тваёй пустаце.
Я Горкі. Я ведаю, што жыццё - гэта пустата. Гэта расчараванне, гэта ванітная бузюка пад нагамі, гэта ванітная бузюка слоў. Няма ідэалаў, няма сапраўдных учынкаў (хто толькі прыдумаў такое дурацкае спалучэнне), няма любові паміж людзьмі, увогуле няма пачуццяў, няма будучыні. Жыві, біся, еш, спі - усё адно ўсё - пустата. Я пажылы расчараваны чалавек, я згубіўся, расчараваўся, здрадзіў сабе... і не толькі сабе, вакол мяне адно тупыя, несапраўдныя істоты. Мне дрэнна за мяжой, мне дрэнна ў СССР, але я хачу пісаць, не важна, што пісаць няма пра што. Я спраектаваў сваё расчараванне на ўсіх і кожнага персанажа. Гэты свет пражаваў мяне, перастрававаў і вывеў. Засталася пустата. І я шчодра падзялюся гэтай пустатой з табой, чытач.

Гэта вымагала ад мяне вялікага майстэрства: перадаць жыццё героя (помніце, твор называецца "ЖЫЦЦЁ Кліма самгіна") так, каб жыцця там не было ніякага, каб зрабіць занудным любое перамяшчэнне, любую падзею, любы рух сюжэту: ад патанання дзіцяці, лоўлі няіснага сама да Хадынкі і рэвалюцый. Можна памыліцца і прыняць маё шматслоўе за ажно такую глыбокую цікавасць да чалавека, асобы. Але ніякіх асобасных адрозненняў персанажы не маюць. Усе дыялогі аднолькавыя (невыпадкова ў апошняй частцы рэдактары ўбачылі, што персанажы блытаюцца), тыя самыя словы паўтараюць самыя розныя асобы, бо яны не розныя, іх няма, ёсць толькі Я, АЎТАР. Усе аднолькава непрывабныя, усе адштурхоўваюць. Я - прабацька зомбі-літаратуры: мае персанажы - жывыя трупы (як вазы з Хадынкі - з-пад запыленага брызенту тырчаць дэфармаваныя часткі целаў).
Падзялюся сакрэтам майстэрства.
Ніякай кампазіцыі, герой едзе туды, едзе сюды, нічога не адбываецца, Пецярбург, Масква, правінцыя - усё аднолькавае, Германія і Парыж - некалькі стэрэатыпных фраз (прыгожыя бюргерскія домікі і горад-свята). Ніякага дзеяння. Накіды для містычнага дэтэктыву (з Марынай) нерэалізаваныя, удала размазаныя да знікчэмнення - медным бясформавым стодам узвышаюцца ў жыжы слоў. Ну ясна, што рэдку і спынены гадзіннік паказвае слушны час. Раптам жывой плямай, яўна выпадковай у агульным мёртвым тэксце, высвечваюцца карціны бунтаў, выступ Шаляпіна - самы жывы момант. Выпадковыя метафары падаюцца фасфарэсцэнтнымі гнілушкамі ў балоце слоў (так крочаць без чалавека "испуганные брюки").
Дыялогі? Яны не характарызуюць персанажаў. Гэта не гутаркі з выкладам меркаванняў, а часцей за ўсё - асобныя нязвязныя выкрыкі. Магчымасць для ўстаўкі недадуманых сафізмаў. Пустазвонства.
Амаль цалкам прыбраныя апісанні - толькі троху вопраткі герояў і асобных прадметаў інтэр'еру.

"Море... Это просто большая, жидкая скука. Горы — каменная скука, ограниченная небом. <...> Камни скрипят, точно зубы. Море чавкает, как миллион свиней…"

Арыгінальныя метафары? Не, проста нелюбоў да жыцця.
Вось яно - галоўнае! Каб стварыць такі нежыццёвы тэкст, трэба страшна не любіць жыццё ўвогуле і сваіх персанажаў у прыватнасці. Помніце "Мёртвыя душы" Гогаля. Ён жа, няўдачнік, так ужыўся ў тэкст, што пасля мёртвых душаў так і не змог напісаць пра душы жывыя. Але ж не, ён са мной не зраўнаецца, усё-ткі яму відавочна сімпатычныя ягоныя Манілавы і Каробачкі, ён пра іх піша з замілаваннем. Яны надта пазнавальныя і настолькі жывыя, што сышлі са старонак і жывуць па-за тэкстам.
Што такое маё "Жыццё"? Пустаслоўе. Хваробнае перажоўванне думак пажылага чалавека, укладзеных у свядомасць героя незалежна ад яго ўзросту. Безасабовыя дыялогамі, якія нічога не сцвярджаюць, нічога не дэкламуюць і не адкрываюць.
...люди выдумывают себя... этим подслащивается горькая мысль о бесцельности жизни…
Чытайце "Жыццё Кліма Самгіна". Далучайцеся да тлену і пустаты.

[Vartanian · Rating 5 out of 5]

واقعا عجیبه که این اثر دیگه تجدید چاپ نشد و حتی بین فارسی زبانان و دیگر زبان‌ها(به جز زبان روسی) اونطور که حقش بود به چشم نیومد.
این بهترین اثر ماکسیم گورکی‌ست به نظر من و در قسمت‌های متفاوت می‌بینیم که قهرمان بر علیه عقاید نویسنده شورش می‌کنه به نحوی که خیلی‌ها معتقد هستند این اثر صادقانه‌ترین رمانه گورکیه که از شعار و تبلیغ و هیجان انقلابی فاصله گرفته و تمامیت خودش رو به عنوان یک رمان نویس قابل به رمان بخشیده.
یکی از خارق‌العاده‌ترین ترجمه‌های استاد محمد قاضی که به هیچ عنوان ارزشش دیده نشد و بین آثار ایشون محو شد. شاهکاری که به دلیل چپ‌زدگیه آثار گورکی در کشورهای دیگه جدی گرفته نشده، چنانکه می‌بینید در این سایت ۱۵۹ رأی بهش داده شده و چند یادداشت جزئی.

[TarasProkopyuk · Rating 2 out of 5]

Не книга, а сплошное разочарование...

Считал что в такой объёмной работе можно будет заглянуть с другой стороны, стороны автора, на события в начале двадцатого века в Российской империи и её трагический упадок, но из-за того как ничтожно Горький решил описать героев произведения я не смог себя заставить продолжить чтение этой книги...

Конечно людей подобных героям книги есть множество и повсюду, но всё-таки, думаю, что данная работа ничто иное как заказ советской власти, или же отработанные некие обязательства писателя Горького за честь иметь столь высокое положения в СССР.

[Ottoleo · Rating 5 out of 5]

morosity
undecided
depressed

[Anatoly Bezrukov · Rating 3 out of 5]

Опус магнум Горького, в котором он попытался показать интеллектуальную жизнь интеллигентской России за сорок предреволюционных лет. Да, здесь действительно показаны самые различные образованные слои и течения мысли во всём их разнообразии: от народников до большевиков, от дельцов до сектантов (слишком много внимания уделено большевикам, особенно в первое десятилетие 20 века - явно больше, чем они занимали места в тот момент, но это можно понять, учитывая время написания книги с 1925 по 1935).
Однако гигантский масштаб замысла играет злую шутку с автором: роман чудовищно затянут. Многажды повторяется одно и то же, особенно описания внутренних метаний Самгина - человека явно второразрядного, живущего исключительно чужими мыслями и постоянно завидующего тем, кто имеет собственные мысли и красиво их высказывает. Читать эпопею про героя, который явно антипатичен автору, довольно тяжело. Кроме того, в том, что касается описательной части (природы, человеческих лиц и т.п.) Горький откровенно слаб.
В общем, небезынтересное чтение (особенно для тех, кто интересуется историей того периода), но рыхлое и откровенно нудноватое.

[Kirill Protasenia · Rating 5 out of 5]

Когда неловко писать мемуары, но из тебя так и прет альтерэго. Анекдотов за всю жизнь скопилось на пять романов, а герой один. Ещё и эпоха какая!
Закат слабой и дискредитировавшей себя царской власти и приход безвременья и деструктивной мощи малограмотного народа показаны с хронологической точностью, во множестве бытовых деталей и через провоцирование чувственного восприятие событий романа.
Бездействие и неспособность/нежелание действия главного героя - это явная параллель с «Посторонним» Камю или дань настроениям того времени.
Задача создать Персонажа, который не влияет на происходящее (кроме случая с утоплением), а только наблюдает, анализирует и высказывается (и то заимствованными выражениями). Такое произведение и нельзя в принципе закончить. Но ..а был ли Горький? 🤔 #чтовыозорничаете #системафраз #абыллимальчик

[Georgii Dziuman · Rating 2 out of 5]

Нудота, я не смог дочитать