Historia Polski pelna jest mitow polprawd przemilczen i niedomowien Rozne jej watki bywaly w ciagu wiekow retuszowane poprawiane i wygladzane by w koncu przybrac postac milej dla ucha opowiesci stawaly sie narodowymi mitami Niekiedy tworzono mity dla pokrzepienia serc innym znow razem dla chwaly niezbyt rozgarnietych wladcow wszystkie one maja jednak jedna wspolna ceche trwaja niewzruszenie w powszechnej swiadomosci Polakow Byc moze dlatego ze prawda czesto bywala zbyt bolesna albo niewygodna nasi rodacy zawsze woleli wierzyc w to co im odpowiadalo niz skrupulatnie weryfikowac wlasne dzieje Podobalo im sie ze co nie ma oczywiscie nic wspolnego z prawda Slowianie od zawsze mieszkali nad Wisla z luboscia rozprawiali o wydumanych sarmackich rodowodach wychwalali tolerancje ktora podobno z uczynila z Polski kraj bez stosow wreszcie z uporem godnym lepszej sprawy bili czolem przed pamiecia bohaterow ktorzy nie zawsze zaslugiwali na to okreslenie a kazda militarna kleske przerabiali natychmiast na wielkie moralne zwyciestwo W swojej najnowszej ksiazce Sarmaci katolicy zwyciezcy Andrzej Zielinski mierzy sie tymi i wieloma innymi powszechnymi przekonaniami pokazujac jak bardzo zywe pozostaja w swiadomosci Polakow i jak bardzo roznia sie od historycznej prawdy Andrzej Zielinski dziennikarz i historyk autor licznych ksiazek poswieconych zagadkowym epizodom historii Polski w tym bestsellerowych Skandalistow w koronach
Uwielbiam rozprawianie się z przeinaczonymi mitami i polską martytologią. Porównywanie źródeł z powszechnie znanymi i gloryfikowanymi mitami narodowymi powinno być częścią programu historii i języka polskiego w szkole. Inaczej nigdy nic się nie zmieni. Poszczególne rozdziały z tej książki świetnie by się do tego nadawały np. w liceum.
*** "Należy przy tym jeszcze podkreślić, że najważniejsze polskie mity powstały prawie wyłącznie po to, aby udokumentować tezę, że my, Polacy, jesteśmy narodem szczególnym, wybranym, a z tej racji jedynie nam przynależą odmienne, wyłącznie dla nas stworzone prawa w otaczającym nas świecie, dzięki którym możemy się wywyższać nad inne nacje. A jeśli już nie w całym świecie, nie w całej Europie, to przynajmniej w całej Słowiańszczyźnie. To tylko nam się to zdarzało, jedynie u nas pojawiły się niezwykłe sytuacje, wyłącznie na naszych ziemiach rodzili się niezwykli ludzie. Jeśli ktoś sądzi odwrotnie, tym gorzej dla niego. Tymczasem nie ma nic gorszego niż połączenie nacjonalizmu z mesjanizmem, a z takim właśnie połączeniem mamy do czynienia w polskich mitach." *** "W czasach współczesnych polskość jest miarą patriotyzmu. I słusznie. Problem jednak z tzw. rodowitymi Polakami. Jak określić, którzy z mieszkańców naszego kraju są tymi prawdziwymi Polakami, a którzy są tylko narodowości polskiej pochodzenia żydowskiego, tatarskiego, niemieckiego, francuskiego, rosyjskiego...? Nasz wspólny dom, Polskę, budowali i budują przecież nie tylko "rodowici" Polacy. Tylko jak wytłumaczyć przeróżnym ksenofobów, dla których samo obco brzmiące nazwisko, nie mówiąc o kolorze skóry czy wyznaniu, jest wystarczającym powodem do manifestowania swojej wyższości, pogardy, a nawet wrogości?"