دي پهتان ~ غني خان

by Ghani Khan, Khatir Manirwal (Translator)

"دي پهتان" علمي ليکنه ده بايد چې په غورسره اولوستلې شي۔ فلسفه، تاريخ او ناول چې سره رايو ځای کړی شي نو د غني خان کتاب - دي پهتان – ترې جوړشي. دا کتاب د پښتنو تاريخ او کلتور يوه لنډه او خوندوره هينداره ده چې د پښتون څيره پکې هم داسې ښکاري څنګه چې ده. د پښتنو اصل نسل يا پښت په هکله پکې خبرې شوې دي خو څه کوټلې ځواب يې په نظر نه راځي البته دا خبره د فکر وړ ښکاري چې پښتانه اروړه نسل* دی او د هاغه ټولو ټبرو نووس٭ ريښې لري کوم چې وخت په وخت د افغانستان په لار هند پلوو تا راغلي دي او ځنې پکې د باختر ډاګو او درو کې اباد شوي دي او د تاريخ اوږدو کې د ځائي اريائي نسلونو سره اغږلي شوي دي۔ دغه لروبر ته تللې راغلې ډلې څه ځائي آياريائي نسلونه دي او څه د بهر نه وارد شوي دي۔ اوس افغاني او نړيوالو تاريخ پوهانو دا خبره يو ځای تا رسولې ده چې پښتانه د اريائي ټبر و خلک دي خو ځنې لوديز ختيزپوهان او خپله کورني تاريخ پوهه، توکم پوهه او ژبپوهه ددې د ثبوت دپاره بلورين او کوټلې دليل غواړي. هم دا لامل دی چې د پخوا غوندې اوس هم په نړيواله کچه دا هڅې روانې دي چې د پښتنو د پښت بنسټ را برسيره کړي اودې سوال تا ډاډمن ځواب اووائي چې"پښتانه څوک دي". اوس اوس د انګلستان په ځنې ورځپاڼو کې دا خبر خپور شوې دی چې د اسرائيلو دولت د دې دپاره يو پروژه٭ رغولې ده چې د پښتنو په اصل نسل څيړنه اوکړي. دا پروژه به د ژونځور يا ډي اين ای په رڼا کې ده پښتنو د اصل نسل جاج اخلي۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ کيدی شي چې دا هرڅه په شا باندې سياسي غرضونه لري خودا هم ده چې د پښتنو د پښت په هکله اکادمائي څيړنې د نشت برابر دي او کوم تاريخونه چې ليکلي شوي دي هغه ليکوالو، اديبانو او شاعرانو ليکلي دي چې د اکادميشن ونډه پکې ډېره لږه ده ۔
دا خو ما دلته خبره هسې اوږده کړه ګنې غني خان دې خبرې تا دومره ليواله نه دی چې پښتانه څوک دي؟ هغه وائي" پښتانه که هرڅوک دي خو زه پرې مين يم".
غنې خان نيمه پيړۍ مخکې دا کتاب ددې دپاره ليکلی وو چې پښتانه پر پيرنګيانو ور اوپيژني او د دويۍ د خويونو، کړو وړو، ورانو وروکو، ډول سورنا، سندرو سرودونو او اغونځو او ارمانونو نه
يې خبر کړي.

د کتاب ژبه ډېره لوړه، خوندوره خو په ځنې ځايونو کې بې کچه ستغه او پيچلې ده او بيا دا پرې له د پاسه چې خان ځای پر ځای د خليل جبران ليک ډول هم خپل کړی دی.
"دي پهتان" ژباړه تر وسه وسه په نوې او څومره چې کيدی شوه د پښتنوګړدود سره برابر شوې ده او که چرته پکې د تازي(عربۍ) او يا کومې بلې ژبې توري کارول شوې وي نو ځکه چې يا د پښتو ګړدود سره سم دي او يا ماتا د هغې د پښتو توري ياد نه دي. دا خبره ډېره مهمه ده چې د پوهې او علم خورولو سره سره پښتو ژبې تا هم وده ورکول ډېر اړين دي او که مونږه داسې او نه کړو نو نه خو يې مونږ خپله او نه يې نور پښتانه زده کولې شي البته د پښتو د ګرانو تورو مانې ليکل پکاردي نو دغسي ددې کتاب په پای کې وييپانګه کتلې شۍ ۔
ژباړې ډول ډول وي او هر ډول د بل نه بدل وي۔ د يو اخباري بيان ترجمه کې يواځې د بيان متن ساتل ضروري وي خو په کومه علمي او ادبي ژباړه کې ما نا او ادبي رنګ خوند دواړه ساتل اړين وي او که داسې نه وي نو بيا دغه ترجمه معياري نه شي ګڼلی۔ دا کتاب ټکي په ټکي او کرښه په کرښه ترجمه شوی دی او هاغه خوند رنګ پښتو ته د رااړولو هڅه* شوې ده کوم چې په انګريزۍ کې موجود دی۔ په دې کې نه څه کم او نه څه زيات کړې شوي دي۔ که په ترجمه کې چرته تير وتنه شوې وي نو هغه ټولې زما په غاړه دي او هغه د کتاب د متن نيمګړتيا مه ګڼۍ۔ ياده دې وي چې دا ده دې کتاب اولنۍ ترجمه نه ده خو نورو ترجمو يوازې متن رااړولې دې خو دلته د مانې سره ادبي ژبه هم رااړولې شوې ده۔
که رښتيا اووايم نو ځما په ژوند کې دا يو وړومبې کار دی چې سرتا مې اورسولو او ددې درنښت لامل په هره مانا نورالله اتل او محمد فايق ايسپ زې دي. که ددې دواړو هڅونه او پارونه را سره نه وې نو ګرانه وه چې دا کار مې سرتا رسولی وې. د خپلې لورکۍ کشماله خاطر هم مننه کوم چې د انګرېزۍ ځنې ستونزې يې راسره هوارې کړې..
د دې کتاب ژباړه له آره شاهد خان شورو کړې وه او ما به ورسره پکې مرسته کوله۔ په دغو ورځو کې د هغوۍ ويزه ختم شوه او پښتونخوا ته بيرته راغې۔ ډېره موده پس نورالله اتل راته د کتاب ترجمه کولو دپاره اووې ولې چې هغوۍ د ترجمو لړۍ شورو کړې وه نوما ورله د دې نه سربيره دوه نور کتابګوټي هم اوژباړل چې د افغان جرګه وېب سائټ باندې لګيدلي دي۔

نن سبا زيات پښتانه د کمپيوټر له لارې کتابونه لولي او دې سره سره هر کال د پښتو په سلهاو او زرهاو کتابونه هم چاپ کيږي هر څو که دغه ډېرښته د نظم کتابونه وي خو د نثر برخه پکې هم ورو ورو ځای مومي او دغسې پښتو ژبه غوريګي۔
د کتاب د چاپ کولو اراده مې نه وه خو ډاکټر سجاد او شجاعت الله خان اوهڅولم چې چاپ يې کړم او د غني خان مينانو ته يې په کتابي بڼه وړاندې کړم۔ شفيق ګګياڼی چې ځوان ماهر تعليم ، سولګرپوه او سماجي کارکن دی او هر وخت داسې کارونو کولو ته تيار وي ګرچې هغوۍ د خپلو کارونو نه سر ږرولو ته هم وخت نه لري، په يوه خله زما کارونو ته ملا تړي او دغسې د نه پور ايستلو احسانو ته مې کېباسي۔ د دې کتاب چاپ کولو زيار ايستلو دپاره د ګران شفيق ګګيانې منندويه يم۔
دا ترجمه محترم رحمت شاه سائل د خپل ادارت لاندې د خپلې سمونې سره پښتون مجله کې وار په وار چاپ کړې ده او د غني خان مينانو ته يې رسولې ده، د دې دپاره د هغوۍ ډېر منندويه يم۔
ژباړن: خاطر مانيروال
۰۱۔۔۔۔۔۱۲۔۔۔۔۔۲۰۱۵

Genres: Nonfiction

96 pages, Paperback

First published March 15, 15

About the author

buy books published on lulu at
https://www.lulu.com/fr/search?contri...

Reviews

[Anne Michelsen · Rating 5 out of 5]

It is a great book by a great poet, I will recommend it to everyone -and I think everybody should read it.
It gives an understanding and appreciation of this very complex people, who most people don´t really know much about (yet have an opinion about).
The book has a genial humour and a simple and very convincing literary style. Read it!!

[Sundus · Rating 5 out of 5]

The Pathans have no written history but they have thousands of ruins where the hungry stones tell their story to anyone who would care to listen
A Beautiful narration by Ghani Khan (A Great Pathan poet)

[Aimal Khan · Rating 5 out of 5]

Written by Abdul Ghani Khan, One of the greatest Pathan poets and philosophers of the 20th century. This crafty little book does well to showcase the pathans contradictory nature and exposes some of the major inconsistencies in their culture and their struggle for trying to strike a balance between their culture and religion. Although published in 1947, much of it still holds true to this day. Its a must read for anyone trying to understanding the most complicated simplicity of all; The Pathans.

[Ammar Alam · Rating 5 out of 5]

A short but beautifully written book that perfectly encapsulates the mentality of Pathans. This is something I always struggled with describing, as a Pathan myself. The fact that the author recognizes the bias in his writing despite listing down and describing a string of vices in the Pathan, is a curious self-awareness that serves to elucidate his words even better.

I am ashamed to admit that I was surprised at how well-written the book was. I was not surprised that was written by Ghani Khan, the late and great son of the late and great Pashtun leader Khan Abdul Ghaffar Khan, otherwise known as Badshah Khan.

I recommend this for anyone wishing to understand Pathan culture and mentality. It feels like a conversation with an elder of the race who is always the treasure trove of information.

[Matthew · Rating 4 out of 5]

Very amusing, colorful and playful little book.

[Aqsa · Rating 5 out of 5]

The way Ghani Khan has portrait a very brief picture of a Pathan is truly amazing. Bing a Pathan myself I find it a book which describes me perfectly. I think it definitely should be given a read to know about Pathans.

[Hamad Khan · Rating 5 out of 5]

The author of this book claimed that's he's prejudiced sketching pathan in the book and only a pathan can relate that what ever he has described in this book is relevant and authentic. It depicts the nature and way of living of pathans. He has written what he saw and observed of his people (pathans).
Hats off to one of the greatest Poets of pukhtons Ghani Khan, The lewany falsafi(mad philosopher).

[Adnan · Rating 5 out of 5]

Ghani khan, Son of Baba Abdul Ghafar Khan. A great spiritual leader..
Author has mentioned a perfect sketched of A Pashtoon People. Their simplicity, their hospitality, their way of living, their ancestors, their cultures, their love for Literature and many more. I recommend this book for a person who's interested to know about Pashtoon or Pathan.

[Rural Soul · Rating 5 out of 5]

Only a poet can emotionally glorify and own ethnic hostile stubbornness but at the same time sadly rant about it.
At first I thought it will be another pashtun supremacist monologue but it's more than that.

[Muhammad Shahab · Rating 5 out of 5]

Ghani gives the history of my people as subtle as he could. This sums up the history od the "most complicated but simple" people on the planet, that is, the Pathans.

[Idrees Khan · Rating 5 out of 5]

It's great.

[m. · Rating 5 out of 5]

Wai kna zaar de sham

[Malak Wajid · Rating 5 out of 5]

Fun to read. Interesting, Good poetry, a great sketch.

[Salar Khan · Rating 5 out of 5]

"Pathan is not a race, its a state of mind." Ghani Khan.

[Zain]

i want to read

[Suliiman khan · Rating 5 out of 5]

Being pathan, I could relate to the book and also it’s written by one of the great philosophers and poets of Pashto, so is based on reality.

[Mehra Khan]

Good book for pushtoon

[Riaz Ujjan · Rating 4 out of 5]

Ghani Khan, writing in excellent prose, has explained about the Pathans in a short but comprehensive manner in this small booklet.

[Amjad Ali · Rating 5 out of 5]

In my opinion, The Pathan is more than a book; it is a window into the soul of a people. Abdul Ghani Khan’s masterful storytelling and philosophical depth make it a timeless work, one that deserves a place on the shelf of anyone interested in culture, identity, and human nature. It is a tribute to the resilience, beauty, and contradictions of the Pathan spirit, and a testament to Ghani Khan's literary genius.

[Bilal Kakar]

Pashtoon afghan youngester should read this historical book , 📚
The Pathans

[F K · Rating 5 out of 5]

اې د مينې فرشتې, اې د نور او رنګ کيسې!
ښاپېرۍ! ته چا بندي کړې د غمونو د کوڅې؟
(غني خان)

[Salal Amjad]

GHANI KHAN is always soothing!