دیوان کامل اشعار ناصرالدین شاه قاجار

by ناصرالدین شاه قاجار, حسن گل‌محمدی

مجموعه ی اشعار ناصرالدین شاه به همراه تصاویر و اطلاعات تاریخی؛

420 pages, Hardcover

Published January 1, 2011

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 2 out of 5]

* بخش های کتاب

کتاب از چند بخش تشکیل شده است: 1) تحقیق در مورد زندگی و احوال و آثار ناصرالدین شاه با تأکید بر جنبه های هنری و ادبی - نزدیک صد صفحه؛2) اشعار ناصرالدین شاه (اشعار مذهبی و مراثی، غزلیات، قطعات، رباعیات، مخمس، غزلیات ناتمام و اشعار پراکنده، مفردات) - نزدیک صد صفحه؛ 3) پیوستی شامل اشعاری که شعرای دربار از ناصرالدین شاه تضمین کرده اند - نزدیک چهل صفحه ؛ 4) خاطرات و نکته های ادبی از زندگی ناصرالدین شاه - نزدیک هفتاد صفحه ؛ 5) فهرست اسامی زنان، پسران و دختران ناصرالدین شاه؛ 6) سال شمار زندگی او؛ 7) تصاویر - چهل صفحه

چنانکه پیدا است کتاب کتاب قطوری است اما تنها یک چهارم آن را اشعار ناصرالدین شاه تشکیل می دهد - باقی توضیحات و حواشی و تصاویر است

* قضاوت



سرراست و خلاصه اگر بگویم کتاب گردآوری علمی و منقحی نیست به چند دلیل: 1) وجود اغلاط تایپی مکرر، و چاپ معمولی بخش اشعار از نظر ظاهر؛ 2) مؤلف تعریف ها و نقدهای کلی را نقل کرده و خبری از ارجاعات دقیق تاریخی، ادبی و .... نیست؛ 3) افزوده ها به کتاب حالت کشکول داده است و این بخش آشکارا اطناب دارد؛ 4) نویسنده کوششی نکرده که روایات و داستان های منقول را از نظر اعتبار تاریخی بسنجد - مثلا روایت دیدار خصوصی شاه و فلان کس را چه کسی تعریف کرده؛ 5) گاهی یک شعر سه بار در کتاب ذکر شده است: یک بار در بخش اشعار، یک بار در بخش تضمین ها، و یک بار در بخش روایت های تاریخی - بهتر بود اشعار و ابیاتی که مربوط به یک موقعیت خاص هستند را در بخشی جدا همراه با روایت پدید آمدش بیاورد نه اینکه چند بار ذکرش کند؛ 6) از ناصرالدین شاه شعری ترکی نقل کرده و در بخش توضیحات نوشتاری ترکی در توضیح آن آورده اما خبری از ترجمه نیست؛ بدتر آنکه اگر هم توضیحی در باب منشأ این شعر باشد در همان متن ترکی است

اما خود اشعار ناصرالدین شاه هم در کل چنگی به دل نمی زد. من بشخصه انتظار بهتری داشتم. البته باید اذعان کرد اصلا شاعر بدی نیست اما چیز قابل پیشنهادی هم نیست در کل؛ آن هم با این حجم کم و اشعار پراکنده. خصوصا مشکل ناهماهنگی وزن آزارنده بود اینجا و آنجا - که البته معلوم نیست چقدرش به اغلاط تایپی ربط دارد



* بخش های جالب تر

بخش های بهتر این کتاب را می توان برخی غزل ها، برخی حکایت های تاریخی و بخش مربوط به زنان و دختران و پسران شاه دانست. عکس ها هم بعضا جالبند. خواندن بخش زنان و فرزندان از این حیث جالب بود که مرا به سمت و سوهای دیگری می کشاند. مواردی که نظرم را جلب کرد اینهایند

الف. شاهزادگان مقیم فرنگ: وقتی دیدم برخی فرزندان ناصرالدین شاه به خارج رفتند و در همان جا ماندند و مردند ( مثل سالار السلطنه و رکن السلطنه )، برایم جالب شد پی بگیرم کلا کدام شاهزادگان خارج رفتند و در آنجا چه بر سرشان آمد و چه آدم هایی شدند

ب. نجم السحر: نجم السحر کنیز ناصرالدین شاه بود؛ شاه او را هنگام سفر به فرنگ در استانبول خرید و وقتی به هلند رفت به شاه آن دیار بخشیدش. داستان زندگی این زن هم جالب خواهد بود هر چند معلوم است که دیگر اثری از او در تاریخ نیست

ج. ظل السلطان: او فرزند ناصرالدین شاه بود اما به دلیل اینکه مادرش از قاجار نبود ولیعهد نشد و همان حکومت اصفهان برایش ماند. او از مستبدان زمان بود و از بدی های بزرگ او نابود کردن بسیاری از ابنیه ی صفوی در اصفهان - من جمله تخریب نقاشی های چهل ستون و ... - بود. او هم آدمی است که جای بررسی دارد

د. نرخ بالای مرگ و میر کودکان: وقتی به فهرست کودکان ناصرالدین شاه می نگری درمیابی چقدر نرخ مرگ و میر فرزندان در آن روزگار بالا بوده. تازه آن هم در کانون ثروت کشور یعنی دربار