จักรวาลในหนึ่งย่อหน้า

by อุทิศ เหมะมูล

“คิดอย่างง่ายที่สุด นักเขียน (ต้องเป็นนักอ่าน) และเคยเป็นนักอ่านมาก่อน ก่อนเป็นนักอ่านเขาเคยริเริ่มและเล็มอ่านเปะปะมาก่อน ย้อนกลับไปเพียงนี้ ที่จุดสามัญที่สุด เขายืนอยู่ในร้านหนังสือหรือห้องสมุด หนังสือวางอยู่ตรงหน้า เขาไม่รู้จักใดๆ เลยว่าหนังสือตรงหน้านั้นใครเป็นผู้เขียน แน่ละว่าเขาอาจสนใจมันเพราะชื่อเรื่อง เพราะการออกแบบปกและรูปเล่มที่สะดุดตา เขาหยิบมันขึ้นมาพิศดูความหนาบางของเล่ม มีภาพประกอบหรือตัวอักษรเป็นพืด เขาหยิบหนังสือเล่มนั้นขึ้นมาแล้ว (แสดงว่ามันมีความน่าสนใจในระดับหนึ่งทีเดียว) พลิกอ่านปกหลัง อาจมีเรื่องย่อให้อ่าน คำนิยม หรือวรรคตอนสำคัญในหนังสือเล่มนั้น (ทุกอย่างเท่าที่ทำได้แหละที่เร้าให้หยิบจับซื้อหา)

ยัง ยังไม่พอ เปิดไปที่หน้าคำนำสำนักพิมพ์ และอาจจะอ่านข้ามๆ เพราะรู้ว่าสำนักพิมพ์ต้องอวยหนังสือในสำนักของตนอยู่แล้ว (เราเลยตัดสินใจไม่เขียนคำนำให้กับหนังสือเล่มนี้!) เปิดไปที่หน้าคำนำนักเขียน (มันอวยตัวเองแน่ๆ – เช่นกัน เราเลยตัดสินใจไม่ให้คนเขียนหนังสือเล่มนี้มันเขียนคำนำ) แต่ จุดนี้ หน้าต่างนี้ เราจะเห็นรู้ทัศนคติของนักเขียนว่าเป็นอย่างไร อวดโอ่หรือถ่อมตน หรือแสร้งอวดโอ่และแสร้งถ่อมตน เป็นคนมีความสามารถและทะเยอทะยาน หรือไร้ทั้งสองสิ่งอย่าง คำนำของนักเขียนนั้นอาจจะป้ำๆ เป๋อๆ น่ารักน่าชัง หรือถึงขั้นอีลุ่ยฉุยแฉก น่าชิงชังชวนสลดก็ว่ากันไป

แต่ แต่ ความสำคัญมันอยู่ตรงนี้ หน้าแรกของเรื่องแต่ง จะขึ้นต้นว่า บทนำ บทที่หนึ่ง บทที่ศูนย์ หรือเป็นชื่อบทเลยก็ช่าง เขา – คนที่กำลังจะตัดสินใจหยิบหนังสือเล่มนั้นกลับบ้านหรือไม่นั้น – เริ่มอ่านย่อหน้าแรก อ่านให้รู้ว่าไหนมันเรื่องอะไรกัน อ่านเพื่อค้นหาความสัมพันธ์ระหว่างเขากับตัวหนังสือ ว่าเชื่อมต่อกันได้หรือเปล่า (มันจะต้องมีสักอาการแหละที่ทำให้เขา – ผู้อ่าน รู้สึกอะไรขึ้นมา) และย่อหน้าแรกนั้นแหละจะเป็นตัวชี้วัดตัดสินสุดท้าย ว่าเขาจะเอาหนังสือเล่มนั้นติดตัวกลับบ้านไปด้วยหรือไม่”

“เรื่องแต่งคือจักรวาลหนึ่ง เห็นได้ชัดจากนิยาย มันมีเรื่องเล่า หลักปรัชญาและความเชื่อ วางรากฐานของระบบระเบียบและวิธี ที่เหล่าทั้งหลายในนิยายจะต้องดำรงอยู่ด้วยกัน อาจเหมือนหรือไม่เหมือนในโลกความเป็นจริงก็ได้ (แต่นี่ไม่ใช่จุดหมายที่ผู้เขียนต้องการกล่าวถึง) ที่อยากกล่าวถึงก็คือ ในจักรวาลอันกว้างใหญ่นั้นมีพิมพ์เขียวอยู่ในย่อหน้าแรกของนิยายด้วย เพราะไม่เพียงอ่านแล้วจะกระตุ้นเร้าความสนใจให้นักอ่านอยากอ่านต่อไปจนจบหรือไม่เท่านั้น แต่มันยังบอกเป็นนัย ส่งรหัสสัญญาณ ถึงสิ่งที่จะเกิดมีในเรื่องทั้งหมด ไม่ใช่เพียงเรื่องราว แต่เป็นศิลปะของเรื่องราวด้วย มันไม่เพียงเร้าผู้อ่าน แต่ได้เผยแสดงศักยภาพอันเข้มข้น การทำงานหนักอย่างยิ่ง กระทั่งอุดมการณ์ของผู้เขียนด้วย

กล่าวให้ชัด บทแรกของนิยายนั้นคือหัวกะทิ (แต่เนื่องจากพื้นที่จำกัดไม่อาจยกบทแรกมาทั้งกระบิได้ และเห็นว่าการพิจารณาเพียงย่อหน้าแรกก็น่าสนใจไม่น้อยไปกว่ากัน)

ดังนั้น ย่อหน้าแรกจึงมีความสำคัญ (ทั้งนักอ่าน นักเขียน นักวิจารณ์ และนักอื่นๆ ในแวดวงวรรณกรรม) ในฐานะที่มันเปิดเผยจักรวาลได้ในเพียงหนึ่งย่อหน้า!”

208 pages

Published January 1, 2016

About the author

อุทิศ เหมะมูล เกิดเมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2518 ที่อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี เรียนชั้นประถมที่โรงเรียนแสงวิทยา ชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนแก่งคอย มีใจรักชอบการวาดรูป แต่ด้วยบิดาวาดหวังให้เป็นวิศวกร จึงแอบไปสมัครสอบเรียนศิลปะที่แผนกศิลปกรรม สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นครราชสีมา และสอบเข้าคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (วังท่าพระ) กรุงเทพฯ ยังความปลาบปลื้มให้บิดาเป็นอย่างมาก

ปี 2542 ได้ร่วมงานกับฟิล์มไวรัส ดวงกมลฟิล์มเฮาส์ จัดฉายหนังตามสถานศึกษาต่างๆ และได้มีหนังสั้นเป็นของตัวเองชื่อ พิภพบรรฑูรย์ อีกทั้งจับพลัดจับพลูได้เป็นผู้กำกับศิลป์ ภาพยนตร์ไทยเรื่อง ดอกไม้ในทางปืน กำกับภาพยนตร์โดยมานพ อุดมเดช

ปี 2543 เริ่มเขียนบทความทางภายนตร์ให้กับนิตยสาร Movie Time ระหว่างนั้นเขียนเรื่องสั้นไปด้วย เรื่องสั้นเรื่องแรกที่ได้รับการตีพิมพ์ชื่อ เลือน: จุดจบของนามอันเป็นอื่น ที่สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ต่อมาใน ปี 2547 พิมพ์นวนิยายเรื่องแรก ระบำเมถุน ปี 2548 ตีพิมพ์รวมเรื่องสั้น ปริมาตรรำพึง (ผ่านเข้ารอบ 20 เล่มสุดท้ายรางวัลซีไรต์

ปี 2549 ตีพิมพ์นวนิยาย กระจกเงา / เงากระจก (ผ่านเข้ารอบ 15 เล่มสุดท้ายรางวัลซีไรต์) ปี 2551 ตีพิมพ์รวมเรื่องสั้น ไม่ย้อนคืน และบทวิจารณ์ภาพยนตร์ OUTSIDER IN CINEMA

ปี 2552 นวนิยาย “ลับแล, แก่งคอย” ได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ประจำปี พ.ศ. 2552

Reviews

[Ongorn · Rating 5 out of 5]

โดยรวม มันคือรีวิวหนังสือ แบบนักเขียน
นั่นคือ วิเคราะห์กลยุทธ์ที่คนแต่งหนังสือแต่ละเรื่องใช้ในย่อหน้าแรก
ว่าทำไมจึงเขียนย่อหน้าแรกออกมาเช่นนั้น
มีความหมายแฝงอะไร ฉายภาพเนื้อหาที่เหลืออีกทั้งเล่มลงในย่อหน้าเดียวในรูปแบบไหน

นั่นเพราะนักเขียนผู้ทำงานเขียนในฐานะงานศิลปะอย่างอุทิศ รู้ดีว่า
ย่อหน้าแรก ถูกเขียนขึ้นอย่างพิถีพิถันสุดหัวใจขนาดไหน

เราจะได้อ่านทั้งรีวิว ได้ความรู้เรี่องวรรณกรรม กลวิธีการเขียนวรรณกรรม
และได้ wishlist หนังสือที่น่าอ่านอีกเป็นสิบเล่ม

แนะนำจริงๆ สำหรับคนรักหนังสือ
อ่านเล่มนี้เถิดที่รัก

[TEERAWUT MAHAWAN · Rating 3 out of 5]

ข้อดีของเล่มนี้คือ เดี๋ยวนี้เวลาจะหยิบไรมาอ่านให้พิจารณาย่อหน้าแรกของเล่มนั้นก่อนเลย ถ้าโดนค่อยอ่านยาว

ข้อเสียคือ หนังสือหลายเล่มที่อุทิศ ยกมามันอยู่ในกองดองเรา เราต้องอ่านอย่างระวังว่าจะสปอย และที่สำคัญนี่มันจักรวาลของอุทิศ ใช่จักรวาลของเราซะเมื่อไหร่ ฮ่าๆๆ

[Nattawut Phetmak · Rating 4 out of 5]

แอบโกงนะ ตรงบทนำบอกว่าจะวิเคราะห์จากย่อหน้าแรกหนิ พอเอาเข้าจริงก็วิเคราะห์จากหนังสือทั้งเล่มอยู่ดี 5555

แต่ถ้ามองข้ามจุดนั้นไป โดยรวมก็วิเคราะห์วิจารณ์หนังสือเล่มอื่นได้โอเคดี เปิดมุมมองใหม่ๆ ต่อหนังสือเล่มเก่าที่เราเคยผ่านหูผ่านตามา

ถ้าไม่ติดว่าเล่มเล็กราคาแรง และเสียคอนเซปต์ตามชื่อหนังสือไปเยอะ ก็คงให้คะแนนเต็มได้ไม่ยากนะ :p

[Kubpam So · Rating 5 out of 5]

หนังสือแนะนำหนังสือและวิจารณ์วรรณกรรมผ่านย่อหน้าแรกโดยนักเขียนซีไรต์ // อ่านแล้วอยากหยิบมาอ่านตามหลายเล่ม: โรงฆ่าสัตว์หมายเลข 5, เขื่อนกั้นแปซิฟิก, Please look after mom, ชั่วชีวิตพลเมืองชั้นสอง