What do you think?
Rate this book
Η Σκοτεινή Κάμαρα
272 pages, Hardcover
Published May 1, 1995
12 people want to read
About the author
Vladimir Nabokov
897 books15k followersVladimir Nabokov (Russian: Владимир Набоков) was a writer defined by a life of forced movement and extraordinary linguistic transformation. Born into a wealthy, liberal aristocratic family in St. Petersburg, Russia, he grew up trilingual, speaking Russian, English, and French in a household that nurtured his intellectual curiosities, including a lifelong passion for butterflies. This seemingly idyllic, privileged existence was abruptly shattered by the Bolshevik Revolution, which forced the family into permanent exile in 1919. This early, profound experience of displacement and the loss of a homeland became a central, enduring theme in his subsequent work, fueling his exploration of memory, nostalgia, and the irretrievable past.
The first phase of his literary life began in Europe, primarily in Berlin, where he established himself as a leading voice among the Russian émigré community under the pseudonym "Vladimir Sirin". During this prolific period, he penned nine novels in his native tongue, showcasing a precocious talent for intricate plotting and character study. Works like The Defense explored obsession through the extended metaphor of chess, while Invitation to a Beheading served as a potent, surreal critique of totalitarian absurdity. In 1925, he married Véra Slonim, an intellectual force in her own right, who would become his indispensable partner, editor, translator, and lifelong anchor.
The escalating shadow of Nazism necessitated another, urgent relocation in 1940, this time to the United States. It was here that Nabokov undertook an extraordinary linguistic metamorphosis, making the challenging yet resolute shift from Russian to English as his primary language of expression. He became a U.S. citizen in 1945, solidifying his new life in North America. To support his family, he took on academic positions, first founding the Russian department at Wellesley College, and later serving as a highly regarded professor of Russian and European literature at Cornell University from 1948 to 1959.
During this academic tenure, he also dedicated significant time to his other great passion: lepidoptery. He worked as an unpaid curator of butterflies at Harvard University's Museum of Comparative Zoology. His scientific work was far from amateurish; he developed novel taxonomic methods and a groundbreaking, highly debated theory on the migration patterns and phylogeny of the Polyommatus blue butterflies, a hypothesis that modern DNA analysis confirmed decades later.
Nabokov achieved widespread international fame and financial independence with the publication of Lolita in 1955, a novel that was initially met with controversy and censorship battles due to its provocative subject matter concerning a middle-aged literature professor and his obsession with a twelve-year-old girl. The novel's critical and commercial success finally allowed him to leave teaching and academia behind. In 1959, he and Véra moved permanently to the quiet luxury of the Montreux Palace Hotel in Switzerland, where he focused solely on writing, translating his earlier Russian works into meticulous English, and studying local butterflies.
His later English novels, such as Pale Fire (1962), a complex, postmodern narrative structured around a 999-line poem and its delusional commentator, cemented his reputation as a master stylist and a technical genius. His literary style is characterized by intricate wordplay, a profound use of allusion, structural complexity, and an insistence on the artist's total, almost tyrannical, control over their created world. Nabokov often expressed disdain for what he termed "topical trash" and the simplistic interpretations of Freudian psychoanalysis, preferring instead to focus on the power of individual consciousness, the mechanics of memory, and the intricate, often deceptive, interplay between art and perceived "reality". His unique body of work, straddling multiple cultures and languages, continues to
The first phase of his literary life began in Europe, primarily in Berlin, where he established himself as a leading voice among the Russian émigré community under the pseudonym "Vladimir Sirin". During this prolific period, he penned nine novels in his native tongue, showcasing a precocious talent for intricate plotting and character study. Works like The Defense explored obsession through the extended metaphor of chess, while Invitation to a Beheading served as a potent, surreal critique of totalitarian absurdity. In 1925, he married Véra Slonim, an intellectual force in her own right, who would become his indispensable partner, editor, translator, and lifelong anchor.
The escalating shadow of Nazism necessitated another, urgent relocation in 1940, this time to the United States. It was here that Nabokov undertook an extraordinary linguistic metamorphosis, making the challenging yet resolute shift from Russian to English as his primary language of expression. He became a U.S. citizen in 1945, solidifying his new life in North America. To support his family, he took on academic positions, first founding the Russian department at Wellesley College, and later serving as a highly regarded professor of Russian and European literature at Cornell University from 1948 to 1959.
During this academic tenure, he also dedicated significant time to his other great passion: lepidoptery. He worked as an unpaid curator of butterflies at Harvard University's Museum of Comparative Zoology. His scientific work was far from amateurish; he developed novel taxonomic methods and a groundbreaking, highly debated theory on the migration patterns and phylogeny of the Polyommatus blue butterflies, a hypothesis that modern DNA analysis confirmed decades later.
Nabokov achieved widespread international fame and financial independence with the publication of Lolita in 1955, a novel that was initially met with controversy and censorship battles due to its provocative subject matter concerning a middle-aged literature professor and his obsession with a twelve-year-old girl. The novel's critical and commercial success finally allowed him to leave teaching and academia behind. In 1959, he and Véra moved permanently to the quiet luxury of the Montreux Palace Hotel in Switzerland, where he focused solely on writing, translating his earlier Russian works into meticulous English, and studying local butterflies.
His later English novels, such as Pale Fire (1962), a complex, postmodern narrative structured around a 999-line poem and its delusional commentator, cemented his reputation as a master stylist and a technical genius. His literary style is characterized by intricate wordplay, a profound use of allusion, structural complexity, and an insistence on the artist's total, almost tyrannical, control over their created world. Nabokov often expressed disdain for what he termed "topical trash" and the simplistic interpretations of Freudian psychoanalysis, preferring instead to focus on the power of individual consciousness, the mechanics of memory, and the intricate, often deceptive, interplay between art and perceived "reality". His unique body of work, straddling multiple cultures and languages, continues to
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
August 6, 2018
Η κριτική υπάρχει εδώ: https://www.goodreads.com/review/show... . Ο σύνδεσμος παραπέμπει σε άλλη σελίδα του goodreads και όχι σε κάποιο μπλογκ. Λυπάμαι, αλλά την απεχθάνομαι αυτή την τακτική. Κι αν παραπέμπω σε αυτό το σύνδεσμο δεν είναι για να περιαυτολογήσω σχετικά με το πόσο ωραία γράφω και πόσο ικανοποιημένος είμαι απ' τον εαυτό μου. Το συγκεκριμένο βιβλίο το αγαπάω πολύ και το σκεφτόμουν πριν λίγο καιρό. Ωστόσο, μου έχει μείνει βαθιά χαραγμένη η θλίψη που μου προκάλεσε και δεν είχα σκοπό να το ξαναδιαβάσω σύντομα, πόσο μάλιστα να το αγοράσω ξανά από άλλο εκδοτικό, άπαξ και με ικανοποίησε η έκδοση του Μπογιάτη, παρότι είναι κατά πολύ φτωχότερη, ωστόσο δεν της λείπει το εναργές τρανσπόρτο του ύφους του Ναμπόκοφ.
'Ομως, το βιβλίο το αγόρασα. Στο ένα το όνομα είναι Κρέστμαρ και απ' το Γέλιο θυμόμουν χαρακτηριστικά τον Αλμπίνους. Πάντως, όσο κι αν κάποια ονόματα διαφέρουν, το ύφος και το νόημα δεν έχουν αλλάξει. Το γνωρίζω αυτό διότι, κάποια σημεία που μου άρεσαν τα ξαναδιάβασα, πχ το λίκνισμα της εγκύου, το φουσκωμένο σα μπαλόνι νεογέννητο κ.α. Εντέλει του αφιέρωσα ένα ολόκληρο απόγευμα, κυρίως χαζεύοντας τις δυο εκδόσεις, αλλά και αναμασώντας διάφορα σημεία της συνέντευξης της παρούσας έκδοσης, καθώς και γκουγκλάροντας ονόματα και τοποθεσίες που αναφέρονται και διαβάζοντας κάποια αποσπάσματα από την πρώτη υπεράσπιση της Λολίτα που έγινε το 1955 απ' τον αγαπημένο μου Γκρην.
Δε διάβασα περίληψη και απλώς το συμπεριέλαβα στην παραγγελία μου. Δεν έχω μετανιώσει που έχω και τις δυο εκδόσεις. Αυτή εδώ περιλαμβάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του συγγραφέα στην αρχή του βιβλίου και στο τέλος υπάρχει ένα εξ' ίσου όμορφο μίνι λεύκωμα, ώστε να πω ότι άξιζε η αγορά του γι' αυτά.
Αν παρόλ' αυτά με ρωτούσαν ποιο θα πρότεινα, ή ποιο θα έκανα δώρο, νομίζω πως αν ήθελα να το δωρίσω σε κάποιο φίλο που δεν πολυδιαβάζει, θα επέλεγα την έκδοση του Μπογιάτη, γιατί αν είσαι ανυποψίαστος σε αρπάζει απ' τα μούτρα η αμεσότητα κι η φυσικότητα του και η λιγότερο επιμελημένη έκδοση συντηρεί αυτή την αίσθηση του να πέσεις πάνω του χωρίς να ξέρεις τι θα συναντήσεις και μετά να μην ξεκολλάς.
'Ομως, το βιβλίο το αγόρασα. Στο ένα το όνομα είναι Κρέστμαρ και απ' το Γέλιο θυμόμουν χαρακτηριστικά τον Αλμπίνους. Πάντως, όσο κι αν κάποια ονόματα διαφέρουν, το ύφος και το νόημα δεν έχουν αλλάξει. Το γνωρίζω αυτό διότι, κάποια σημεία που μου άρεσαν τα ξαναδιάβασα, πχ το λίκνισμα της εγκύου, το φουσκωμένο σα μπαλόνι νεογέννητο κ.α. Εντέλει του αφιέρωσα ένα ολόκληρο απόγευμα, κυρίως χαζεύοντας τις δυο εκδόσεις, αλλά και αναμασώντας διάφορα σημεία της συνέντευξης της παρούσας έκδοσης, καθώς και γκουγκλάροντας ονόματα και τοποθεσίες που αναφέρονται και διαβάζοντας κάποια αποσπάσματα από την πρώτη υπεράσπιση της Λολίτα που έγινε το 1955 απ' τον αγαπημένο μου Γκρην.
Δε διάβασα περίληψη και απλώς το συμπεριέλαβα στην παραγγελία μου. Δεν έχω μετανιώσει που έχω και τις δυο εκδόσεις. Αυτή εδώ περιλαμβάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του συγγραφέα στην αρχή του βιβλίου και στο τέλος υπάρχει ένα εξ' ίσου όμορφο μίνι λεύκωμα, ώστε να πω ότι άξιζε η αγορά του γι' αυτά.
Αν παρόλ' αυτά με ρωτούσαν ποιο θα πρότεινα, ή ποιο θα έκανα δώρο, νομίζω πως αν ήθελα να το δωρίσω σε κάποιο φίλο που δεν πολυδιαβάζει, θα επέλεγα την έκδοση του Μπογιάτη, γιατί αν είσαι ανυποψίαστος σε αρπάζει απ' τα μούτρα η αμεσότητα κι η φυσικότητα του και η λιγότερο επιμελημένη έκδοση συντηρεί αυτή την αίσθηση του να πέσεις πάνω του χωρίς να ξέρεις τι θα συναντήσεις και μετά να μην ξεκολλάς.
April 10, 2019
Θέλω να πιστεύω πως δεν με γοήτευσε το βιβλίο μόνο από το όνομα του συγγραφέα. Εκστατική γραφή, ο Ναμπόκοφ παρουσιάζεται λιτός και βαθυστόχαστος συνάμα, μια αέναη κόντρα απωθημένων και ηθικής. Σαν να επικεντρώνεται σε μικρές λεπτομέρειες για τον κάθε ήρωα… Μια απλή πένα πλατιάς γραφής, ωμού ρεαλισμού. Παίζει με λογοπαίγνια και γρίφους, επινοεί και θέτει διανοητικές ασκήσεις. Συστηματικός, εμμονικός, τελειομανής, με φαρμακερή γλώσσα… Μοναχικός, θλιμμένος ίσως;
…γιατί το να ξέρει κανείς να διαλέγει τα όνειρά του είναι επίσης τέχνη.
Το ιδιαίτερο λογοτεχνικό ύφος του Ναμπόκοφ οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη «ρωγμή του πεπρωμένου του», μια «πρωτόγνωρη απουσία προοπτικής» που προκαλεί ο ξεριζωμός του από την πατρίδα. Ακούραστος, θεωρούσε τον ύπνο ένα πνευματικό μαρτύριο και κοιμόταν ελάχιστα στα σπίτια όπου έμενε, καθώς ποτέ δεν θεώρησε κάποιο απ’ αυτά δικό του. Ιδιόρρυθμος σεξουαλισμός -παντοδύναμη γυναικεία σεξουαλικότητα-, ανεκπλήρωτος πάντα έρωτας και αυτοβιογραφικά θραύσματα. Περιφρονητής της λογικής, εξαπατητής, διακριτικά είρων. Εξάλλου η μεγάλη λογοτεχνία προϋποθέτει δημιουργούς με υπερτροφικό εγώ, ανώτερη ευφυΐα και αστείρευτη εφευρετικότητα.
Ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ περιγράφει -με την γνωστή ιμπρεσσιονιστική του γραφή- την ιστορία του μεσήλικα κριτικού τέχνης που ερωτεύτηκε τον βρόγχο της αυτοχειρίας του στο πρόσωπο μιας δεκαεξάχρονης καλλονής.
Απάτη και καταστροφή
“Μπρούνο”, είπε σιγανά. Άφησε ένα βαθύ αναστεναγμό. “Δεν καταλαβαίνεις…”
Ύστερα κάθισε κι έκρυψε το πρόσωπο στις παλάμες της.
“Νιώθεις ντροπή για μένα”, είπε κοιτώντας τον ανάμεσα από τα δάχτυλά της.
Εκείνος έκανε να την αγκαλιάσει.
“Μη μ’ αγγίζεις”, φώναξε και τραβήχτηκε πίσω. “Δε θέλω να φυτοζωώ μαζί σου στη σκιά και να σε βλέπω όλη μέρα να τρέμεις να εμφανιστείς μαζί μου στο δρόμο. Όχι, μη μ’ αγγίζεις, σου το απαγορεύω… Μη νομίζεις πως δεν το καταλαβαίνω. Αν ντρέπεσαι για μένα, μπορείς να με παρατήσεις και να γυρίσεις στη γυναίκα σου, είσαι ελεύθερος… όπως σου αρέσει… όπως σου αρέσει”.
Μπρούνο Κρέτσμαρ. Πλούσιος, κριτικός τέχνης στο Βερολίνο, αξιοσέβαστος, ευτυχισμένος. Μια μετρημένη, καθημερινή, απλή ζωή. Μετά την επίσκεψή του σε κινηματογράφο γοητεύεται από τη νεαρή επίδοξη ηθοποιό Μάγδα, που εργάζεται εκεί. Μια μέρα εγκαταλείπει τη γυναίκα του για χάρη της νεαρής του ερωμένης. Αγάπησε. Δεν αγαπήθηκε. Και η ζωή του τελείωσε καταστροφικά.
Σε μια παράγραφο ο Ναμπόκοφ εκσφενδονίζει τον αναγνώστη σ' αυτόν τον ωμό απολογισμό του ερωτικού εξευτελισμού και της ταπείνωσης. Σε μια σειρά από ζωντανές, συχνά σύντομες σκηνές, οδηγεί την υπόθεση στην αναπόφευκτη τραγική ολοκλήρωση.
Έρωτας σαρωτικός που οδηγεί στις ερεβώδεις πύλες της κολάσεως, που αφήνει πίσω του το χάος, χωρίς να λογαριάζει παράπλευρες απώλειες.
Θύμα των δικών του επιθυμιών και πόθων ή της ερωμένης του; Το μυαλό του έρμαιο σφοδρών και παθιασμένων επιθυμιών μέχρι το τέλος. Τρομερά ευάλωτος, διανύει την κρίση της μέσης ηλικίας κι αφήνει τον εαυτό του να οδηγηθεί με βήματα ακριβείας στην καταστροφή.
“Πολυαγαπημένε μου Μπρούνο, η φωλίτσα ετοιμάστηκε και σε περιμένω. Μόνο μη φιλήσεις πολύ παθιασμένα το κοριτσάκι σου, γιατί θα ζαλιστεί…”
Άννε Λίζε. Η σύζυγός του ανακαλύπτει τη σχέση του με την Μάγδα -μετά από επιστολή της δεύτερης-, παίρνει την κόρη τους Ίρμα και φεύγει, ανοίγοντας την πόρτα στο ζευγάρι για να εξελιχθεί. Ήξερε πως αν ξαναγύριζε τώρα στη γυναίκα του, αν έμενε στο πλευρό της σιωπηλός, η συμφιλίωση, αδύνατη υπό ορισμένες περιστάσεις, θα ερχόταν σχεδόν μόνη της. Ο μεσήλικας αντί να αποκηρύξει την ταραχοποιό, έλκεται ακόμα περισσότερο από κείνη.
Οι σχεδόν παιδιάστικες καμπύλες της, η άσβεστη ηδυπάθειά της, τα αμυγδαλωτά της μάτια, που σκοτείνιαζαν σιγά-σιγά σαν κινηματογραφική αίθουσα όταν τα φώτα χαμηλώνουν το ένα μετά το άλλο, όλ’ αυτά τον ξετρέλαιναν. Έφτασε μάλιστα να χάσει κάθε ίχνος αξιοπρέπειας, κι αυτήν ακόμα την αιδημοσύνη που χαρακτήριζε τις κλασικές ερωτικές περιπτύξεις του με την ντροπαλή συμβία του.
…
Η αντανάκλαση του πάθους του έπεφτε σε όλα τα πράγματα και τα ωραιοποιούσε.
Μάγδα Πέτερς. Η πέτρα του σκανδάλου. Μια έφηβη, επίδοξη –μάλλον αμόρφωτη κι ατάλαντη- ηθοποιός, ένα φτωχό πλην τίμιο ταλέντο, ένα κοινό σαγηνευτικό μοντέλο. Μια φιλόδοξη, ύπουλη εκμεταλλεύτρια που θα έκανε τα πάντα για να ανελιχθεί. Δεν ένιωσε ποτέ το παραμικρό γι’ αυτόν, εκτός ίσως από αποστροφή. Αν και μικρή, μπόρεσε αμέσως να αντιληφθεί τι του έλειπε και ήταν πρόθυμη να του το δώσει, γνωρίζοντας ότι μπορεί να τον κάνει να τα παρατήσει όλα απλά και μόνο για ένα φιλί της. Κι εκείνος έπεσε φαρδύς πλατύς στην παγίδα της. Γυναίκα-παιδί, στις απαρχές της γυναικείας της φύσης, καταστροφική και συνάμα ασήμαντη, εισέρχεται στη ζωή του εραστή της, αξιοπρεπούς αστού, για τη χαρά του και για τη δυστυχία του. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό γλίστρημα προς την κόλαση ενός άντρα που κυριαρχείται απ' τον αδύνατο έρωτα. Μία κρύο, μία ζέστη. Μία ψυχρή κι αδιάφορη, μία έτοιμη να συγχωρέσει. Συνεχώς να απαιτεί διασφάλιση, συνοδεία χρήματος, δόξας και καλοπέρασης. Αφού την είχε εγκαταλείψει το έντονο πάθος κι ο φλογερός έρωτας, ας βολευόταν με εκείνον που τη γαλήνευε ως ένα βαθμό, μετρίαζε τον πυρετό της, όπως καταπραΰνουν τα φρέσκα φύλλα του αρνόγλωσσου την ερεθισμένη επιδερμίδα.
Ρόμπερτ Χορν. Ο συγκλονιστικός, πανούργος αντίπαλος, ένας ζωγράφος από τη Νέα Υόρκη και πρώην εραστής της Μάγδας, πρωταγωνιστής στις συγκινήσεις της, που βρίσκει μεγαλύτερη χαρά στην πτώση των άλλων.
Ποιος περισσεύει και πρέπει να φύγει από τη μέση; Με τι όφελος;
Όλοι τους υποχείρια φόβων και πόθων. Παραπαίουν ανάμεσα σε αγωνίες και ψυχολογικούς λαβύρινθους, όσον αφορά τις αποφάσεις τους και τις πράξεις τους, ώστε να αντιμετωπίσουν υπεύθυνα τα θέλω τους, τη θέση τους στην οικογένεια και την κοινωνία, μα κυρίως την ατομική τους ταυτότητα και την καθημερινή εξέλιξή τους.
Ο Κρέτσμαρ είχε την εντύπωση πως κοιμόταν κι έβλεπε ένα όνειρο χωρίς τέλος, το φρικτότερο εφιάλτη. Η παρουσία της Μάγδας στο σπίτι ήταν κάτι το ανυπόφορο, το τερατώδες. Προσφέρθηκε να πάει όλη την ομήγυρη στο θέατρο, αλλά η Άννε Λίζα ήταν κουρασμένη. Στη διάρκεια του δείπνου, είχε το αυτί του στημένο διαρκώς κι ούτε ήξερε τι έτρωγε.
Μια θλιβερή, σαδιστική ιστορία, στην οποία το συγκινητικό και ανικανοποίητο πρόσωπο του Κρέτσμαρ, αδύναμο να θέσει τέρμα στην σταδιακή αυτοκαταστροφή, γίνεται έρμαιο της μικρής ερωμένης του.
Υπάρχουν αλοιφές ικανές να σβήνουν τις αναμνή��εις; Πότε στερεύουν οι δακρυγόνοι αδένες;
Υπάρχουν ευκαιρίες που πηγάζουν από ερωτική τρέλα; Όταν η τύχη, η αγάπη και άλλα βασικά αγαθά σε εγκαταλείπουν, καταλαβαίνεις τον κίνδυνο ή παίρνεις περισσότερα ρίσκα;
Ο καλός αναγνώστης ταυτίζεται όχι με το αγόρι ή το κορίτσι στο βιβλίο, αλλά με το μυαλό που σκέφτηκε και συνέθεσε το βιβλίο.
Ένα απολαυστικό ανάγνωσμα ενσυναίσθησης, πάθους, παρασιτικού έρωτα, λαθών, παθών, δραμάτων, τραγωδιών, ηθικών εξευτελισμών, υλικής υποτέλειας, υποκρισίας, απάτης, προδοσίας, ανελέητης εκμετάλλευσης σε κάθε αδυναμία που προκαλείται από ορμέμφυτα, ακόρεστα ένστικτα ηδονής.
Παρά την ταπείνωση, παρά την καταστροφή και τη φρικτή αίσθηση του ανεπανόρθωτου, περίμενα να δει ξαφνικά την πόρτα ν’ ανοίγει και να εμφανίζεται ο άντρας της χλωμός, κλαίγοντας, με χέρια απλωμένα.
Περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε μια πολυθρόνα, μερικές φορές ακόμα και στον προθάλαμο, οπουδήποτε την τύλιγε η καταχνιά της ονειροπόλησης, ν’ αναθυμάται, σε μια κατάσταση αποχαύνωσης, κάποια λεπτομέρεια της συζυγικής τους ζωής.
Μείγμα όλων των αισθήσεων
Πρωταγωνιστές σε ανάγκη καθημερινής φροντίδας, με τρομερές απώλειες, όπου όλα οξύνονται. Κοροϊδία, μαρτύριο, όλα καθοδηγούμενα από την απληστία. Και οι υποψίες δεν καταφέρνουν να επιβεβαιωθούν. Ο Κρέτσμαρ ετοιμάζεται να σπαταλήσει όλη του τη ζωή, φτάνει να εκδικηθεί γι΄αυτό το άσχημο παιχνίδι που παίξανε εις βάρος του. Μέχρι που σχηματίζεται η ιδέα ενός όπλου. Ποιος εξουδετερώνεται;
…σκέφτηκε ότι ήταν εύκολο να τη σκοτώσει, αλλά το να τη χάσει ήταν κάτι που ξεπερνούσε τις δυνάμεις του.
Πειρασμοί και πίστη
Θίγονται στο βιβλίο οι καταστροφικές εμμονές και οι συνέπειές τους. Μυθιστόρημα όχι πρωτότυπης θεματικής αλλά μοναδικό. Σε ελαφρά ειρωνικό τόνο, χωρίς δραματικές εντάσεις, ο συγγραφέας προτείνει από την αρχή το τραγικό φινάλε του αναπόφευκτου ναυάγιου. Σαν μια τραγική παρωδία με το χαρακτήρα μιας ηθικής παραβολής.
Μετά από ένα ατύχημα, ο ήρωάς μας καταλήγει εγκλωβισμένος στην δικιά του προσωπική camera obscura, τελείως εξαρτώμενος από την Μάγδα. Ήταν τρομερά ελκυστικό να διαβάζω πόσο αμετάκλητα και αβοήθητα μόνος ήταν ο βασικός ήρωας μέσα στο τυφλό του πάθος. Να τον βλέπεις να μετατρέπεται σε ένα κτητικό και παθιασμένο ον που η ζήλεια του τον προστάζει ως και τον θάνατο να φτάσει. Να βιώνει τον απόλυτο εμπαιγμό και να ζητάει συνεχώς κι άλλο. Εξευτελισμός.
Κάθε φορά που το μυαλό του γύριζε στη Μάγδα, στο λυγερό εφηβικό κορμί της, στη μεταξένια της επιδερμίδα, τα πόδια του έτρεμαν, του ‘ρχόταν να βογκήξει. Το πολυπόθητο φιλί είχε πάρει στη φαντασία του διαστάσεις υπέρτατης ευτυχίας.
Η αφήγηση τύπου φιλμ νουάρ, το αδιανόητο της νεανικής αυθάδειας και η ερωτική τυφλότητα συνθέτουν ένα έργο κατάλληλο για παντός είδους αναγνώστες.
…γιατί το να ξέρει κανείς να διαλέγει τα όνειρά του είναι επίσης τέχνη.
Το ιδιαίτερο λογοτεχνικό ύφος του Ναμπόκοφ οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη «ρωγμή του πεπρωμένου του», μια «πρωτόγνωρη απουσία προοπτικής» που προκαλεί ο ξεριζωμός του από την πατρίδα. Ακούραστος, θεωρούσε τον ύπνο ένα πνευματικό μαρτύριο και κοιμόταν ελάχιστα στα σπίτια όπου έμενε, καθώς ποτέ δεν θεώρησε κάποιο απ’ αυτά δικό του. Ιδιόρρυθμος σεξουαλισμός -παντοδύναμη γυναικεία σεξουαλικότητα-, ανεκπλήρωτος πάντα έρωτας και αυτοβιογραφικά θραύσματα. Περιφρονητής της λογικής, εξαπατητής, διακριτικά είρων. Εξάλλου η μεγάλη λογοτεχνία προϋποθέτει δημιουργούς με υπερτροφικό εγώ, ανώτερη ευφυΐα και αστείρευτη εφευρετικότητα.
Ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ περιγράφει -με την γνωστή ιμπρεσσιονιστική του γραφή- την ιστορία του μεσήλικα κριτικού τέχνης που ερωτεύτηκε τον βρόγχο της αυτοχειρίας του στο πρόσωπο μιας δεκαεξάχρονης καλλονής.
Απάτη και καταστροφή
“Μπρούνο”, είπε σιγανά. Άφησε ένα βαθύ αναστεναγμό. “Δεν καταλαβαίνεις…”
Ύστερα κάθισε κι έκρυψε το πρόσωπο στις παλάμες της.
“Νιώθεις ντροπή για μένα”, είπε κοιτώντας τον ανάμεσα από τα δάχτυλά της.
Εκείνος έκανε να την αγκαλιάσει.
“Μη μ’ αγγίζεις”, φώναξε και τραβήχτηκε πίσω. “Δε θέλω να φυτοζωώ μαζί σου στη σκιά και να σε βλέπω όλη μέρα να τρέμεις να εμφανιστείς μαζί μου στο δρόμο. Όχι, μη μ’ αγγίζεις, σου το απαγορεύω… Μη νομίζεις πως δεν το καταλαβαίνω. Αν ντρέπεσαι για μένα, μπορείς να με παρατήσεις και να γυρίσεις στη γυναίκα σου, είσαι ελεύθερος… όπως σου αρέσει… όπως σου αρέσει”.
Μπρούνο Κρέτσμαρ. Πλούσιος, κριτικός τέχνης στο Βερολίνο, αξιοσέβαστος, ευτυχισμένος. Μια μετρημένη, καθημερινή, απλή ζωή. Μετά την επίσκεψή του σε κινηματογράφο γοητεύεται από τη νεαρή επίδοξη ηθοποιό Μάγδα, που εργάζεται εκεί. Μια μέρα εγκαταλείπει τη γυναίκα του για χάρη της νεαρής του ερωμένης. Αγάπησε. Δεν αγαπήθηκε. Και η ζωή του τελείωσε καταστροφικά.
Σε μια παράγραφο ο Ναμπόκοφ εκσφενδονίζει τον αναγνώστη σ' αυτόν τον ωμό απολογισμό του ερωτικού εξευτελισμού και της ταπείνωσης. Σε μια σειρά από ζωντανές, συχνά σύντομες σκηνές, οδηγεί την υπόθεση στην αναπόφευκτη τραγική ολοκλήρωση.
Έρωτας σαρωτικός που οδηγεί στις ερεβώδεις πύλες της κολάσεως, που αφήνει πίσω του το χάος, χωρίς να λογαριάζει παράπλευρες απώλειες.
Θύμα των δικών του επιθυμιών και πόθων ή της ερωμένης του; Το μυαλό του έρμαιο σφοδρών και παθιασμένων επιθυμιών μέχρι το τέλος. Τρομερά ευάλωτος, διανύει την κρίση της μέσης ηλικίας κι αφήνει τον εαυτό του να οδηγηθεί με βήματα ακριβείας στην καταστροφή.
“Πολυαγαπημένε μου Μπρούνο, η φωλίτσα ετοιμάστηκε και σε περιμένω. Μόνο μη φιλήσεις πολύ παθιασμένα το κοριτσάκι σου, γιατί θα ζαλιστεί…”
Άννε Λίζε. Η σύζυγός του ανακαλύπτει τη σχέση του με την Μάγδα -μετά από επιστολή της δεύτερης-, παίρνει την κόρη τους Ίρμα και φεύγει, ανοίγοντας την πόρτα στο ζευγάρι για να εξελιχθεί. Ήξερε πως αν ξαναγύριζε τώρα στη γυναίκα του, αν έμενε στο πλευρό της σιωπηλός, η συμφιλίωση, αδύνατη υπό ορισμένες περιστάσεις, θα ερχόταν σχεδόν μόνη της. Ο μεσήλικας αντί να αποκηρύξει την ταραχοποιό, έλκεται ακόμα περισσότερο από κείνη.
Οι σχεδόν παιδιάστικες καμπύλες της, η άσβεστη ηδυπάθειά της, τα αμυγδαλωτά της μάτια, που σκοτείνιαζαν σιγά-σιγά σαν κινηματογραφική αίθουσα όταν τα φώτα χαμηλώνουν το ένα μετά το άλλο, όλ’ αυτά τον ξετρέλαιναν. Έφτασε μάλιστα να χάσει κάθε ίχνος αξιοπρέπειας, κι αυτήν ακόμα την αιδημοσύνη που χαρακτήριζε τις κλασικές ερωτικές περιπτύξεις του με την ντροπαλή συμβία του.
…
Η αντανάκλαση του πάθους του έπεφτε σε όλα τα πράγματα και τα ωραιοποιούσε.
Μάγδα Πέτερς. Η πέτρα του σκανδάλου. Μια έφηβη, επίδοξη –μάλλον αμόρφωτη κι ατάλαντη- ηθοποιός, ένα φτωχό πλην τίμιο ταλέντο, ένα κοινό σαγηνευτικό μοντέλο. Μια φιλόδοξη, ύπουλη εκμεταλλεύτρια που θα έκανε τα πάντα για να ανελιχθεί. Δεν ένιωσε ποτέ το παραμικρό γι’ αυτόν, εκτός ίσως από αποστροφή. Αν και μικρή, μπόρεσε αμέσως να αντιληφθεί τι του έλειπε και ήταν πρόθυμη να του το δώσει, γνωρίζοντας ότι μπορεί να τον κάνει να τα παρατήσει όλα απλά και μόνο για ένα φιλί της. Κι εκείνος έπεσε φαρδύς πλατύς στην παγίδα της. Γυναίκα-παιδί, στις απαρχές της γυναικείας της φύσης, καταστροφική και συνάμα ασήμαντη, εισέρχεται στη ζωή του εραστή της, αξιοπρεπούς αστού, για τη χαρά του και για τη δυστυχία του. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό γλίστρημα προς την κόλαση ενός άντρα που κυριαρχείται απ' τον αδύνατο έρωτα. Μία κρύο, μία ζέστη. Μία ψυχρή κι αδιάφορη, μία έτοιμη να συγχωρέσει. Συνεχώς να απαιτεί διασφάλιση, συνοδεία χρήματος, δόξας και καλοπέρασης. Αφού την είχε εγκαταλείψει το έντονο πάθος κι ο φλογερός έρωτας, ας βολευόταν με εκείνον που τη γαλήνευε ως ένα βαθμό, μετρίαζε τον πυρετό της, όπως καταπραΰνουν τα φρέσκα φύλλα του αρνόγλωσσου την ερεθισμένη επιδερμίδα.
Ρόμπερτ Χορν. Ο συγκλονιστικός, πανούργος αντίπαλος, ένας ζωγράφος από τη Νέα Υόρκη και πρώην εραστής της Μάγδας, πρωταγωνιστής στις συγκινήσεις της, που βρίσκει μεγαλύτερη χαρά στην πτώση των άλλων.
Ποιος περισσεύει και πρέπει να φύγει από τη μέση; Με τι όφελος;
Όλοι τους υποχείρια φόβων και πόθων. Παραπαίουν ανάμεσα σε αγωνίες και ψυχολογικούς λαβύρινθους, όσον αφορά τις αποφάσεις τους και τις πράξεις τους, ώστε να αντιμετωπίσουν υπεύθυνα τα θέλω τους, τη θέση τους στην οικογένεια και την κοινωνία, μα κυρίως την ατομική τους ταυτότητα και την καθημερινή εξέλιξή τους.
Ο Κρέτσμαρ είχε την εντύπωση πως κοιμόταν κι έβλεπε ένα όνειρο χωρίς τέλος, το φρικτότερο εφιάλτη. Η παρουσία της Μάγδας στο σπίτι ήταν κάτι το ανυπόφορο, το τερατώδες. Προσφέρθηκε να πάει όλη την ομήγυρη στο θέατρο, αλλά η Άννε Λίζα ήταν κουρασμένη. Στη διάρκεια του δείπνου, είχε το αυτί του στημένο διαρκώς κι ούτε ήξερε τι έτρωγε.
Μια θλιβερή, σαδιστική ιστορία, στην οποία το συγκινητικό και ανικανοποίητο πρόσωπο του Κρέτσμαρ, αδύναμο να θέσει τέρμα στην σταδιακή αυτοκαταστροφή, γίνεται έρμαιο της μικρής ερωμένης του.
Υπάρχουν αλοιφές ικανές να σβήνουν τις αναμνή��εις; Πότε στερεύουν οι δακρυγόνοι αδένες;
Υπάρχουν ευκαιρίες που πηγάζουν από ερωτική τρέλα; Όταν η τύχη, η αγάπη και άλλα βασικά αγαθά σε εγκαταλείπουν, καταλαβαίνεις τον κίνδυνο ή παίρνεις περισσότερα ρίσκα;
Ο καλός αναγνώστης ταυτίζεται όχι με το αγόρι ή το κορίτσι στο βιβλίο, αλλά με το μυαλό που σκέφτηκε και συνέθεσε το βιβλίο.
Ένα απολαυστικό ανάγνωσμα ενσυναίσθησης, πάθους, παρασιτικού έρωτα, λαθών, παθών, δραμάτων, τραγωδιών, ηθικών εξευτελισμών, υλικής υποτέλειας, υποκρισίας, απάτης, προδοσίας, ανελέητης εκμετάλλευσης σε κάθε αδυναμία που προκαλείται από ορμέμφυτα, ακόρεστα ένστικτα ηδονής.
Παρά την ταπείνωση, παρά την καταστροφή και τη φρικτή αίσθηση του ανεπανόρθωτου, περίμενα να δει ξαφνικά την πόρτα ν’ ανοίγει και να εμφανίζεται ο άντρας της χλωμός, κλαίγοντας, με χέρια απλωμένα.
Περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε μια πολυθρόνα, μερικές φορές ακόμα και στον προθάλαμο, οπουδήποτε την τύλιγε η καταχνιά της ονειροπόλησης, ν’ αναθυμάται, σε μια κατάσταση αποχαύνωσης, κάποια λεπτομέρεια της συζυγικής τους ζωής.
Μείγμα όλων των αισθήσεων
Πρωταγωνιστές σε ανάγκη καθημερινής φροντίδας, με τρομερές απώλειες, όπου όλα οξύνονται. Κοροϊδία, μαρτύριο, όλα καθοδηγούμενα από την απληστία. Και οι υποψίες δεν καταφέρνουν να επιβεβαιωθούν. Ο Κρέτσμαρ ετοιμάζεται να σπαταλήσει όλη του τη ζωή, φτάνει να εκδικηθεί γι΄αυτό το άσχημο παιχνίδι που παίξανε εις βάρος του. Μέχρι που σχηματίζεται η ιδέα ενός όπλου. Ποιος εξουδετερώνεται;
…σκέφτηκε ότι ήταν εύκολο να τη σκοτώσει, αλλά το να τη χάσει ήταν κάτι που ξεπερνούσε τις δυνάμεις του.
Πειρασμοί και πίστη
Θίγονται στο βιβλίο οι καταστροφικές εμμονές και οι συνέπειές τους. Μυθιστόρημα όχι πρωτότυπης θεματικής αλλά μοναδικό. Σε ελαφρά ειρωνικό τόνο, χωρίς δραματικές εντάσεις, ο συγγραφέας προτείνει από την αρχή το τραγικό φινάλε του αναπόφευκτου ναυάγιου. Σαν μια τραγική παρωδία με το χαρακτήρα μιας ηθικής παραβολής.
Μετά από ένα ατύχημα, ο ήρωάς μας καταλήγει εγκλωβισμένος στην δικιά του προσωπική camera obscura, τελείως εξαρτώμενος από την Μάγδα. Ήταν τρομερά ελκυστικό να διαβάζω πόσο αμετάκλητα και αβοήθητα μόνος ήταν ο βασικός ήρωας μέσα στο τυφλό του πάθος. Να τον βλέπεις να μετατρέπεται σε ένα κτητικό και παθιασμένο ον που η ζήλεια του τον προστάζει ως και τον θάνατο να φτάσει. Να βιώνει τον απόλυτο εμπαιγμό και να ζητάει συνεχώς κι άλλο. Εξευτελισμός.
Κάθε φορά που το μυαλό του γύριζε στη Μάγδα, στο λυγερό εφηβικό κορμί της, στη μεταξένια της επιδερμίδα, τα πόδια του έτρεμαν, του ‘ρχόταν να βογκήξει. Το πολυπόθητο φιλί είχε πάρει στη φαντασία του διαστάσεις υπέρτατης ευτυχίας.
Η αφήγηση τύπου φιλμ νουάρ, το αδιανόητο της νεανικής αυθάδειας και η ερωτική τυφλότητα συνθέτουν ένα έργο κατάλληλο για παντός είδους αναγνώστες.
November 19, 2021
Κατά τη γνώμη μου πρέπει να είναι το καλύτερο βιβλίο του Nabokov αφού είναι ένας τέλειος συνδυασμός της 'Λολίτα' και του 'Ένας αργοπορημένος έρωτας' (H.Mann) και κατά συνέπεια ότι καλύτερο!
Πρόκειται για την αργή κατάδυση στην αθλιότητα του Μπρούνο Κρέτσμαρ που παρασύρεται από ένα νυμφίδιο, τη Μάγδα, με κατάληξη την απόλυτη τραγωδία.
" 'Ένας καλλιτέχνης, πιστέψτε με, δεν πρέπει να παρασύρεται παρά μόνο από το αίσθημα του ωραίου: δεν τον εξαπατά ποτέ'.
'Το θάνατο', έλεγε επίσης, 'τον φαντάζομαι σαν μια κακή συνήθεια από την οποία δεν μπορεί η φύση να απαλλαγεί'."
Πρόκειται για την αργή κατάδυση στην αθλιότητα του Μπρούνο Κρέτσμαρ που παρασύρεται από ένα νυμφίδιο, τη Μάγδα, με κατάληξη την απόλυτη τραγωδία.
" 'Ένας καλλιτέχνης, πιστέψτε με, δεν πρέπει να παρασύρεται παρά μόνο από το αίσθημα του ωραίου: δεν τον εξαπατά ποτέ'.
'Το θάνατο', έλεγε επίσης, 'τον φαντάζομαι σαν μια κακή συνήθεια από την οποία δεν μπορεί η φύση να απαλλαγεί'."
April 21, 2022
Έχει γίνει λίγο μπέρδεμα με αυτό το βιβλίο, κυκλοφόρησε σε πολλές εκδόσεις και με αρκετούς τίτλους. Εγώ το αντίτυπο που διάβασα ονομάζεται "Σκοτεινό αδιέξοδο" και η κριτική υπάρχει εδώ:
Σκοτεινό αδιέξοδο
Σκοτεινό αδιέξοδο
Displaying 1 - 4 of 4 reviews