امکلثوم(1898-1975) خواننده مصری، ملقب به کوکب الشرق(ستاره خاور)، از محبوبترین هنرمندان زن در جهان عرب است.
او در حالی که 13سال بیشتر نداشت به همراه پدرش به خواندن تواشیح و شعرهای عارفانه پرداخت. صدای امکلثوم در همین ایام از سوی اساتید فنی چون شیخ ابوالعلاء محمد و شیخ زکریا احمد شناسایی شد.
وی در 1923 روستا را ترک کرد و راهی قاهره شد تا با شیخ ابوالعلاء، دوست پدرش و یکی از موسیقیدانان معروف آن زمان مصر، دیدار کند. در همین ایام شروع به خواندن کرد و ترانههای بسیاری از خود به جای گذاشت.
یک سال پس از رفتن به مصر با احمد رامی، شاعر، که تازه از رشته زبان فارسی در پاریس فارغ التحصیل شده بود، آشنا شد و به او خبر داد که دوست دارد یکی از شعرهایش را بخواند.
در همین سال با احمد صبری، هنرمند دندانپزشک، نیز آشنا شد که برای حداقل 14 ترانه او موسیقی ساخت.
چندی بعد هم با محمد القصبجی که عودنواز چیره دستی بود آشنا شد.
اشعار آوازهای امکلثوم عاشقانه، ملی گرایانه، کلاسیک یا مذهبی است.
یکی از معروفترین آثار وی ترانه «القلب یعشق کل جمیل» است که همه ساله در موسم حج بارها و بارها از رادیوهای عربی پخش میشود.
امکلثوم در آخرین پنجشنبه شب هر ماه کنار رود نیل به برگزاری کنسرت میپرداخت.
یکی دیگر از زیباترین آثار ام کلثوم ترانه «انت عمری» است که با عنوان زیباترین ترانه عاشقانه از آن یاد میشود.
دوران خوانندگی امکلثوم از 13سالگی تا 73سالگی وی، یعنی 60 سال، ادامه یافت.
امکلثوم در سالهای پایانی زندگی بسیار گوشهگیر بود و بهندرت مصاحبه میکرد.
«سیدة الغناء» در 73سالگی به بیماری ورم کلیه دچار شد و روزهای پایانی عمر خود را در بستر بیماری سپری کرد.
«کوکب الشرق» سرانجام در سوم فوریه 1975در قاهره درگذشت.
بیش از چهار ملیون نفر از هواداران وی در مراسم تشییع پیکرش شرکت کردند که تعدادی از این افراد رجال دولتی از جمله جمال عبدالناصر بودند.
با گذشت 30سال از درگذشت امکلثوم، رادیو مصر همچنان هر روز در ساعت 5 بعد از ظهر و 9 شب، به مدت دو ساعت ترانههای ام کلثوم را پخش میکند.
«ام کلثوم» برای همه آن که گوش، هوش و علاقه ای به شنیدن موسیقی ملل مختلف جهان دارند، نامی آشنا و البته معتبر است. این که چطور زنی روستازاده دنیا را به تأیید و تحسین خود وا می دارد، نکته مهمی است که تا حد امکان در این کتاب به آن پرداخته خواهد شد. ام کلثوم نه تنها به عنوان یک خواننده ی زن، بلکه به عنوان بانی سنت و جریانی فکری در جامعه ی مصر و دیگر ممالک عربی به جایگاهی رسید که بسیاری او را یکی از چهره های موثر مصر در رهایی از سلطه ی استعمار انگلیس می دانند و همچنان تا امروز از او به عنوان «صدا» و «تصویر» این کشور یاد می کنند.
ام کلثوم به همراه «عبدالوهاب»، «فریدالاطرش» و «عبدالحلیم حافظ» از اقطاب و اهرام اصلی موسیقی و هنر مصر به حساب می آید؛ اما صدا و شهرت او بیش تر و بیش تر از هر کسی مرزهای عربی بیرون رفت و به شهرتی بسیار فراتر از هم قطارانش دست یافت. حضور و حمایتش بیش از دولت به عرصه های سیاسی و فرهنگی، او را به همان شخصیتی تبدیل کرد که مصر در آن دوران حیاتی به آن نیاز داشت: هنرمندی با مولفه هایی جهان شمول و نماینده ی تاییده شده ی فرهنگی و اجتماعی این کشور؛...