Ciske de Rat: De Complete Ciske Trilogie

Ciske trilogie #1-3

by Piet Bakker

In deze geïllustreerde editie zijn
Ciske de Rat (1942)
Ciske groeit op (1945)

Genres: Fiction, Roman, Historical Fiction

620 pages, Paperback

First published January 1, 1955

About the author

Dutch journalist and author. Born in Rotterdam but moved to Amsterdam in 1906. Best known for his stories/books about Ciske.

Reviews

[Marlie Verheggen · Rating 4 out of 5]

Nou vooruit, 4 sterren, maar eigenlijk 3,5. De film is bijna helemaal over het eerste deel. De rest is daarom net wat minder dichtbij omdat ik daar geen beelden bij heb en dan het taalgebruik wat gaat storen. Het schoolmeester-achtige druipt er vanaf en maakt het regelmatig nogal sentimenteel en langdradig, vooral in het laatste deel (ook al wordt de oorlog goed invoelbaar gemaakt) wordt de liefde van meneer Bruis voor Ciske wel wat overdreven.
Alle scheldwoorden zijn overigens buitengewoon grappig.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Ciske de Rat is een Amsterdamse jongen met een hardvochtige en onaangename moeder en een vaak afwezige vader, die als zeeman werkt. Ciske zit in de klas bij meester Bruis die zich over hem ontfermt. Bruis is nog een jonge onderwijzer die zich het lot van de kinderen in zijn klas sterk aantrekt. Het schoolhoofd vindt zijn idealisme te ver gaan en denkt dat het toch niks wordt met Ciske. Dit boek, het eerste deel van de Ciske-trilogie eindigt in een tragisch drama. Het gepest en getreiter door de zelfzuchtige moeder, maakt Ciske op een gegeven moment zo boos dat hij een mes naar haar gooit en zij overlijdt. Hij moet nu verder als moordenaar van zijn moeder. Bruis is dan inmiddels ook bewindvoerder van Ciske, een rol die eigenlijk slecht verenigbaar is met die van onderwijzer. Piet Bakker beschrijft de moeder in zo’n ongunstige termen dat je voor haar geen enkele sympathie voelt en ondanks alles wel voor Ciske. Je kan ook zeggen dat de karaktertekening wel erg zwart-wit is, door uitspraken als dat er aan de dood van die vrouw toch niks is verloren. Een andere schrijver die over school en leerlingen schreef was Theo Thijssen. Die gebruikte meer kleine voorvallen om een dramatisch effect te verkrijgen, je zou je bij hem geen moord kunnen voorstellen.

Het tweede deel van de drie boeken over Ciske de Rat overtreft het eerste deel. Het drama dat Ciske als elfjarige jongen zijn moeder met een mes om het leven bracht brengt hem in een tuchthuis in Nijmegen. Hij wordt daar onderworpen aan een streng regime en wordt de eerste twee weken zelfs alleen in een cel opgesloten. De onderwijzer, Bruis is ook zijn voogd, die zich over hem probeert te ontfermen. Ook pater de Goey die in het tuchthuis werkt als geestelijk verzorger is hem tot steun. Ciske komt in een nieuw gezin, bij zijn vader en de goedmoedige tante Jans die veel beter voor hem zorgt dan zijn moeder deed.
Meester Bruis gaat van de volksschool naar een particuliere school waar de kinderen van de dokter en de notaris schoolgaan. Hij heeft daar 24 leerlingen in plaats van de 48 op de volksschool. Je proeft de maatschappijkritiek van Piet Bakker op deze maatschappelijke ongelijkheid. Zelf zat ik in 1954 ook in een klas met 54 kinderen, dat werd toen nog gewoon gevonden. Ciske wordt door een klasgenoot getreiterd, zelfs voor moordenaar uitgemaakt en hij wordt door hem pootje gelicht. Ciske is even ernstig ziek en hij wordt gekweld door angsten en door zelfverwijt. De kapelaan komt hem troosten. Het lijkt dat hij er overheen gaat komen, ook door enkele trouwe vriendschappen, onder andere van het meisje Betty. Misschien wordt zij wel de liefde van zijn leven. Meester Bruis heeft nu zelf ook een kind, dat geleidelijk gaat opgroeien.
,

Met Cis de man sluit Piet Bakker zijn triologie over Ciske de rat af. Cis is nu een volwassen man die nog altijd gekweld wordt door zijn jeugdtrauma, de moord op zijn moeder die hij als elfjarige pleegde. Het verhaal wordt opnieuw verteld door zijn vroegere onderwijzer, meester Bruis. Ze komen elkaar in een nieuwe rol tegen, als militairen tijdens de mobilisatie in 1939 en de militaire strijd in 1940 op de Grebbeberg bij Rhenen, waar het Nederlandse leger meer dan elders weerstand bood aan de Duitsers. Cis gedraagt zich hier zeer heldhaftig en geeft niet op en is daarbij een voorbeeld voor anderen, ook voor Bruis. Af en toe wordt het wel erg sentimenteel, maar dit derde deel maakt wel het verhaal compleet. Het biedt bovendien een inkijkje in het toenmalige Nederlandse leger. Piet Bakker laat in dit deel diverse personen uit de eerdere delen terugkomen. De belangrijkste is Bettie, die als een simpele maar trouwe ziel wordt beschreven. Cis brak eerst met haar, maar krijgt daar spijt van. Hij raakt op de Grebbeberg gewond, net als Bruis, maar ze herstellen. Ciske is er van overtuigd dat de Duitsers gaan verliezen. Het boek werd in 1942 en 1943 geschreven en de Duitse nederlaag was nog niet zeker.

[Max Van · Rating 5 out of 5]

I read this book when I was about 12 years old. And I reread it several times. The Ciske trilogy awakened my desire to become a teacher, to want to make a difference in the lives of children. But I was perhaps twelve years old then, still a child myself. Can a child have a pedagogic interest in the welfare of another child? I believe that as a child, I developed a caring relation to Ciske. But the relation was a reader’s experience. I understood something I could not yet explain. The story of Ciske spoke to me, but I could not tell why it had such appealing power. It simply “spoke” to me. Do I have words for the experience now? How can a teacher communicate what it means to develop a caring relation to children?

What I realize now is that this book is structured like a composite of stories, anecdotes. Bruis is the authorial voice, and he tells anecdotes about Ciske—about his own life as a teacher with the child Ciske, as if he were entering in a diary everything that seemed worthwhile recounting as it happened during the day. What makes the stories so effective is that they each seem to tell something important about teaching, about the failures, promises, disappointments, and possibilities of our pedagogic living with children. Yes, fictional stories are so powerful, so effective, so consequential in that they can explain things that resist straightforward explanation or conceptualization. They explain indirectly by evoking images of understanding of the significance of an experience.
I am an older adult now, and as I continue to reread pages from the Ciske novels, I gain some insight into the charm of this text. This child, Ciske, is an enigma. He is the original stranger, the child who brings the adult to puzzlement because the adult does not understand the child and does not know what to do with the child. The child is as unfathomable, as bewildering as a wild animal. And yet in so many ways this child is the product of an adult world. The adult does not realize that he is already deeply involved in the child’s problems.

[Lotte · Rating 5 out of 5]

Ik houd van het oud Hollandse boek. En deze boeken hebben naast het mooie Nederlands een boeiende diepgang. Vergeet de film en musical en lees deze triologie. Het verhaal van Ciske en meester Bruis over de dieptes van de mens, zonde en zijn wie je bent.

[Marianne · Rating 4 out of 5]

Heel mooi geschreven! Ook mbt onderwijs. Helaas veel vloeken

[FriðrikaOdduMattaskó · Rating 4 out of 5]

Dásamleg! Vitaskuld barn síns tíma í orðavali en dásamleg.

[Nienke · Rating 4 out of 5]

The first part of the book, 'Ciske de rat' itself is especially impressive. Told from the perspective of his primary school teacher, it tells the story of a little boy who grows up under difficult circumstances in a hostile world in Amsterdam of the 30s. The story is very realistic, with dialogue of which you just KNOW that it is completely 'real' -- even though the story may be fiction. Without knowing anything about the author, it seems as though he must have been a primary school teacher himself (and in a slum at that) to be able to write so realistically and compassionately about young children and the difficulties they face. The book also gives a great insight into the world ~80 years ago.

[Nick Mahieu · Rating 5 out of 5]

Wat een pracht van een verhaal! Een dikke kluif, maar wat leest het als een trein. De levensloop van Cis "De Rat" Vrijmoeth, verteld vanuit het standpunt van meester Bruis, zijn leraar/voogd/vriend. Wat een enorm vlotte pen heeft die Piet Bakker. Zo'n levendige schrijfstijl heb ik zelden gezien. De manier hoe Bakker zijn karakters beschrijft is van dien aard, dat je je in elk personage kan inbeelden; je ziet ze bijna voor je staan. Voor een Vlaming wel even wennen aan de typisch Nederlandse woorden, maar eens je daaraan gewend bent, is het genieten, meeleven, ontroerd zijn van begin tot eind.
Heb meteen ook de film uit 1984 bekeken, maar die verdwijnt helemaal in het niks bij de roman. Een echte topper! Nog steeds! Meer dan zeventig jaar na uitgifte!

[Anja-Sylvie Postma · Rating 4 out of 5]

De meesten kennen inmiddels de film "Ciske de Rat", maar wat velen niet weten is dat het eigenlijk een triologie had moeten zijn.
Heerlijk luchtig geschreven en toch een bloedserieus verhaal vanuit de ogen van een leraar die het steeds Ciske tegen het lijf loopt en een steeds groter wordende rol gaat spelen in zijn leven en uiteindelijk een soort pleegzoon van hem wordt.
Ontroerend, grappig, dramatisch en toch luchtig.

[Martijn Verhoeven · Rating 4 out of 5]

Het boek neemt je helemaal mee in zijn wereld. Het verhaal had in eerste instantie een trilogie moeten zijn. Maar de schrijver besloot er een deel van de maken van het boek is ook een film en musical gemaakt zeker een aanrader dus.

[Luigi · Rating 4 out of 5]

I loved this book as a kid and have kept an original hardback copy. Maybe I'll read it again one day.