Prolom

by Branko Ćopić

596 pages, Hardcover

First published January 1, 1952

About the author

Branko Ćopić (Cyrillic: Бранко Ћопић; January 1, 1915 – March 26, 1984) was a Yugoslav writer. He was born in the village of Hašani near Bosanska Krupa. He attended schools in Bihać, Banja Luka, Sarajevo and Karlovac before moving to Belgrade to study philosophy at the University of Belgrade until his graduation in 1940.

Upon the uprising in the Bosanska Krajina in 1941, he joined the Partizans and remained in their ranks until the end of World War II. That period of his life influenced much of his literary work as can be seen by the themes he later writes about. Athe the end of the war he returned to Belgrade where he was, until 1949, the director of a children's magazine called "Pioniri". From 1951 until his death he was a professional writer.

His books have been translated into Albanian, Czech, English, Dutch, Italian, Mandarin, Cantonese, Polish, Romanian, Turkish, Slovak, German, French, and Russian, and some of them have been turned into TV series and feature-films.

He died by suicide on March 26, 1984 in Belgrade.

Reviews

[Brodolomi · Rating 5 out of 5]

Neobično iskustvo je čitati Ćopića „za odrasle”. Prepoznatljivo okruženje, ali ispunjeno neočekivanim stvarima. Ima u „Prolomu” i „ćopićevskog” humora, i topline, i prepoznatljive žilavosti, i živih dijaloga, ima čak i Nikoletine Bursaća; svega onoga što vezujem za instituciju detinjstva zvanu Branko Ćopić. A opet, ima u „Prolomu” i hladnoće, i nasilja, i dubokog čovečjeg mraka; bacanja ljudi u jamu, paljenje vatre nad obešenim ljudima, razapinjanje po hrastovima oko raskršća, silovanja, osveta i drugih zagledanosti u tamu.

„Prolom” donosi široku panoramu događaja tokom Drugog svetskog rata u jednom delu Bosanske Krajine; ambiciozni presek vremena i različitih karaktera jednog podneblja u mutnim vremenima. Stranih vojnika gotovo da nema, a rat i razaranje predvode lokalni stanovnici izdeljeni na tri nacije, pa tek onda grupisani po ideološkom ključu na partizane, ustaše i četnike. Za Ćopića je nacionalna međumržnja primarni pokretač proloma pokolja, a ideološke podele su sekundarnog značaja, ako ne i trećerazrednog. Očigledno je da su ovde partizani važniji kao nosioci jugoslovenske nacionalne ideje, a mnogo manje kao komunistički revolucionari. I pošto je to bila ideološka pozicija u koju je autor verovao, partizani su ovde zlatna/idealizovana nit koja je trebalo da poveže i pomiri do krvi rašivene delove Krajine i Jugoslavije. Samo, ne znam koliko je Ćopić bio svestan da su, upravo zbog takvih idealizacija, likovi partizana ispali umetnički neuspeli i čitalački nezanimljivi? Gotovo kao da je neko dobar, sitan, svilen vez na platnu na kraju prošarao debelom pozlaćenom pertlom. Na svu sreću, roman je epski širok sa dosta likova (neki su i maestralno ocrtani), a partizani i nisu stvarno u njegovom središtu sve do poslednje četvrtine romana.

[Vladimir Veškovac · Rating 4 out of 5]

Prva polovina surova, a drugu polovinu kao da je pisao neki drugi pisac.

[Jerome Stickman · Rating 5 out of 5]

Zaboravljen, a sjajan, roman vrhunskog pisca o kojem se malo govori. Sjajan opis planinskih dijelova Bosne i uvertira u Gluhi Barut. No nepravedno je u sjeni svog nastavka. Jedno od najobimnijih i najboljih djela kojeg se ne bi postidila niti jedna književna scena, a kamoli ova u BiH. Likovi u Prolomu su živi, atmosfera mučna a Ćopić nas majstorski vodi kroz olujna vremena.