Echeverría

by Martín Caparrós

Buenos Aires, 1830. La Argentina acaba de empezar y no sabe, todavía, cómo ser. Un joven, entonces, decide que tiene una misión: debe inventar, para hacer de su país naciente un país real, una literatura. Sus grandes poemas románticos terminarán por conseguirlo y el joven Echeverría se convertirá en el poeta nacional. Esteban Echeverría vive esos años turbulentos tironeado entre su tarea y su enfermedad, sus amores y el miedo, la ciudad y la pampa, la poesía y la militancia contra la dictadura, que terminará por llevarlo al exilio.

En este cruce de variadas pasiones, Martín Caparrós escribe una novela monumental que es también la biografía de una de las figuras más significativas de la historia y la literatura argentinas, un paseo por unos tiempos turbios, una mirada sobre el oficio del escritor y, sobre todo, un relato trabajado, lujoso, sugerente.

Genres: Fiction

376 pages, Paperback

First published January 1, 2016

About the author

Martín Caparrós es un periodista y escritor argentino. Comenzó su carrera periodística en el diario Noticias en 1973​, en la sección policial, a cargo de Rodolfo Walsh. En la dictadura, abandonó el país y se exilió en Europa: se licenció en Historia en la Universidad de París; más tarde vivió en Madrid, hasta 1983. Tras el retorno de la democracia a Argentina, regresó a Buenos Aires. Vive en España y publica sus columnas en El País de Madrid y el New York Times.

Reviews

[Santiago González · Rating 3 out of 5]

Diatribas de un intelectual

Siempre es un error juzgar los hechos históricos a partir de valores actuales, lo que sí es inevitable es interpelar a la Historia desde el presente. Así como él mismo dice en un momento que el funeral de Ezcurra se reescribe con el de Evita, Caparrós utiliza la vida de Esteban Echeverría para hablar del papel de los intelectuales en la actualidad. Y tal vez para justificar(se) o aclarar su postura en "la década ganada/saqueada" - depende de qué lado de la mecha te encontrás. Yo pienso - y si alguna vez el propio Caparrós llega a leer esto me muero - que en estos 12 años él se debe haber sentido un poco como Echeverría ante el rosismo. Un intelectual que no puede sumarse a las mayorías, estupefacto ante la realización política, lo que resultó de aquello que él suscribió durante mucho tiempo, focalizado en los matices que terminan arruinando un cuadro completo.

Admiro mucho a Caparrós; desde su heroica columna sobre (contra) la inmaculada Madre Teresa, hasta sus contratapas de Crítica (inolvidables la del "Honestismo" y una titulada "El peor acuerdo"), pasando por el valiente libro antiecologista "Contra el cambio". Disfruté mucho su "El interior" - y me dio cierta vergüenza gastar tanto dinero en su celebrado "El Hambre".

Lo mejor de su "Echeverría" para mí son los capítulos que se llaman "Problemas"; reflexiones sobre la idea de la historia, el concepto de patria o de la posición del intelectual con su deber contramayoritario (en una línea directa rebate aquella pavada de "el pueblo - es decir, las mayorías - no se equivocan"). Caparrós es uno de estos pensadores redundantemente contramayoritarios, es muy difícil escribir hoy como lo hizo él contra la ecología; en tiempos que matar de a decenas de personas parece ser menos grave que maltratar a un panda; hoy aún resulta imposible criticar nada menos que a la Madre Teresa que recibió la visita purificadora de hasta un Daniel Hadad.

Me gustó mucho un párrafo en el que dice algo así como que la "patria nunca es lo que es, sino algo que debería ser". El libro tiene muchas frases como estas, buenísimas. Si me lo devoré en cinco días de subte (la D de punta a punta, ida y vuelta) más un plus de lectura en calzones (perdón) en el balcón, es que estamos ante un texto muy bueno.

Y ya sabemos, los losers nos dedicamos a ponerle estrellitas a lo que vemos o leemos; si le puse 3 no es porque este libro sea regualr, sino porque sentí todo el tiempo que Caparrós lo escribió de taquito y palidece al lado del polvazo que para mí fue su "Contra el cambio". Ahora, lo peor de Caparrós es mejor que lo mejor de muchos escritores actuales.

[Introverticheart · Rating 5 out of 5]

Chciałbym zapomnieć, że ją czytałem, by móc przeczytać ją znów, po raz pierwszy.
Czy to sposób opowiadania Caparrosa, czy postać argentyńskiego Mickiewicza, nie wiem, wiem tylko, że Echeverria to''poeta zrozpaczony, krzyk inteligencji zdeptanej końmi z pampy, jęk kogoś stojącego samotnie naprzeciwko wściekłego bydła, które ryczy i ryje wokół, pokazując ostre nogi. Biedny Echeverria! Chory na ciele i na duszy, wyczerpany płomienną wyobraźnią, wygnany, pozbawiony schronienia, który myślio tym, o czym nikt nie pomyślał".
Pieprzę Mickiewicza :3

[Aleksander · Rating 3 out of 5]

Zbyt wiele razy chciałem już ją odłożyć, by dać tu więcej. Paradoksalnie to ostatnie rozdziały książki oraz odautorskie wstawki między opisami życia Echeverríi było najciekawsze.

[Aleksandra Gratka · Rating 4 out of 5]

Gdy myślę o poetach romantycznych, zwykle jednym tchem wymieniam Mickiewicza, Słowackiego czy Byrona, teraz do listy dorzucę twórczość argentyńskiego romantyka Echeverrii, bo - nie ukrywam - wcześniej nic o nim nie wiedziałam.
"Echeverria" to powieść biograficzna i historyczna zarazem, bo typowy życiorys romantycznego poety splata się tu z narodzinami Argentyny, z Buenos Aires, miastem, "które jest tak skromne, że nie ma początku", z mordowaniem rdzennej ludności i politycznymi rozgrywkami.
Argentyński romantyk nie różni się zbytnio od polskiego czy angielskiego. Nieszczęśliwa, bo zakazana miłość, najpierw niemal kończy się samobójstwem (ładne nawiązania do Wertera), następnie naznacza wszystkie relacje z kobietami. Echeverria pechowo lokuje swoje uczucia, nigdy więc tak naprawdę nie znajduje w tej kwestii spełnienia. W odróżnieniu od tego, co na kartach romantycznych dzieł, w jego życiu sporo cielesności, bo relacja z czarną (co wielokrotnie jest tu podkreślane) Candelą staje się refrenem przeplatającym ostatnie lata artysty.
Niepowodzenia miłosne pchają Echeverrię do działania. Postanawia być pożyteczny. Pobyt w Paryżu (romantycy przecież podróżowali) jest trudnym doświadczeniem. Poeta czuje się "nie u siebie" - i językowo, i mentalnie, chociaż będzie z paryskich historii czerpać garściami. W Argentynie podejmuje decyzję - ustanowi "podstawy literatury narodowej". Poważne zadanie, realizowane mozolnie. To nie był talent-objawienie, to była ciężka praca, wcale nie rzucająca wszystkich od razu na kolana. Romantycy, bez względu na kraj pochodzenia, zawsze byli jakoś zależni - i od historii, i od polityki. I tu jest podobnie - wikłając się w politykę, poeta umiera na wygnaniu.

Mam problem z tą powieścią. Miotałam się między zachwytem a znudzeniem. Fragmenty były porywające, by później grzęznąć w szczegółach wielokrotnie powtarzanych. Czasem język, na poły poetycki, z wplatanymi wersami Echeverrii mnie fascynował, czasem męczył. Rozumiem zabieg - Martin Caparrós oddał formą rozedrganie, emocje i morze niepewności składające się na postać Echeverrii. Była to dla mnie mocno wymagająca lektura - stwierdzenie, a nie zarzut.

[Rosaura · Rating 2 out of 5]

TAN GORILA vas a ser. Te perjudicás, Martín.

[Maria £ · Rating 2 out of 5]

In my „not finishing books I don’t like” era 😌😍🤭

[Noehezíkizá Ruiz · Rating 4 out of 5]

Lo primero que leo del autor, magnífico descubrimiento. Biografía de Estevan Echeverría, de los primeros autores argentinos, y al mismo tiempo una descripción del surgimiento de Argentina como nación, muy recomendable.

[Milaii · Rating 2 out of 5]

Treść napędza duch romantyzmu. Autor stosuje zabieg podkreślania wewnętrznych przeżyć bohatera, przez używanie słowa ‘myśli’ w narracji. Echeverría jest poetą, pisarzem, jak sam autor o nim mówi pierwszym reportażystą Argentyny, to co pcha go do pisania to idee nacjonalistyczne inspirowane ideami angielskimi i francuskimi, pragnie, aby za pomocą literatury dokonała się rewolucja w myśleniu społeczeństwa argentyńskiego. Pragnie, aby Argentyna, która była pod mocnymi wpływami hiszpańskimi uwolniła się spod reżimu przywódcy, który mocno wspierał hiszpańskie zwyczaje i katolicyzm, żeby była odrębnym narodem, z własnym językiem. Podkreśla pragmatyzm poezji w budowaniu tożsamości narodowej. Poezję stawia na równi z innymi profesjami, które służą społeczeństwu. Zastanawia się, jaka powinna być rola poezji, „czy zadaniem poety jest opowiedzenie rzeczy takimi, jakimi są, czy takimi jakimi chciałby, żeby były”.

Plusy:
- przybliża postać pisarza, historię Argentyny
- jest coś przejmującego w tej historii, krótkie momenty

Minusy:
- zbyt polityczna, tego zapewne nie dało się uniknąć, natomiast nie przepadam za czytaniem o polityce, okres romantyzmu też do moich ulubionych nie należy
- narracja – nie pozawala wskoczyć w tę opowieść, zobaczyć obrazy, to jest napisane w sposób bardziej od wewnątrz - przeżycia, przeżycia, przeżycia. Taki reportaż opakowany w różne literackie zabiegi. Autor przeplata historię Echeverrii ze swoim komentarzem na temat jego życia i swojej historii z nim związanej
- sporo wałkowania cały czas tego samego, przez to książka jest wymagająca w czytaniu

[Paula · Rating 5 out of 5]

Un deslumbrante tour de force literario.

[Lectorconfinado · Rating 4 out of 5]

Un ejercicio que tal vez no hay que hacer aquí antes de comenzar una pequeña reseña como ésta: leer lo que demás escriben. Si bien es cierto que hay reviews muy interesantes, me encuentro con que terminamos -porque esto es algo medio dialógico- hablando más de Caparrós que de su novela o hasta del malogrado Echeverría. Algo falla acá y es la omnipresencia del autor en el relato. De todas maneras lo admiramos (lo admiro) a Martín y se le banca su ego. ¡Me sacó 4 estrellas!
Obviando ésto y las interpretaciones medio facilongas que uno al leer puede hacer linkeando a la actualidad o al pasado reciente, hay que decir que la de Echeverría es una historia digna de contarse. Echeverría fue el autor que pensó en fundar un literatura nacional. Es quien se carga al hombro un momento fundacional, con el vértigo que sólo los grandes hombres deben sentir mientras hacen historia y tienen perfecta lucidez de ese instante.

[365_ksiazek · Rating 3 out of 5]

Kwintesencją tej książki jest romantyzm. Esteban Echevíerra był argentyńskim pisarzem i poetą. Wraz z nim, dostajemy romantyzm ze wszystkimi jego blaskami i cieniami. Są wielkie miłości i małe miłostki, jest nurzanie się w refleksjach i rozterkach pisarza, jest sam pisarz jako jednostka wybitna i są wątki narodowe. Otóż Echevíerra chciał, by jego życie było misją, chciał swoją twórczością wzmocnić ojczyznę i stać się wieszczem narodowym. A nadto mamy Argentynę i jej zawieruchy dziejowe i człowieka, którym targały różne emocje i który miotał się między skrajnościami.

Dla mnie bardzo na plus jest obecność filozofii i historiozofii. Bardzo ciekawe fragmenty.
Romantyzm mnie nie przekonuje, ale jestem pewna, że ta książka może sprawić przyjemność i może być przyczynkiem do wielu refleksji.

"Prze­szłość jest czy­stą li­te­ra­tu­rą; nic nie oka­zu­je się rów­nie zmien­ne. Żeby uwie­rzyć, że nią nie jest – że nią nie była – żeby nie po­go­dzić się z myślą, że to, co już się wy­da­rzy­ło, może bez końca się zmie­niać, wielu ucie­ka do po­wie­ści hi­sto­rycz­nej. Pi­sa­rze po­wie­ści hi­sto­rycz­nych wie­rzą, że mogą de­cy­do­wać o hi­sto­rii, pod­czas gdy naj­bar­dziej in­te­re­su­ją­ce w hi­sto­rii jest to, że nie da się o niej zde­cy­do­wać osta­tecz­nie, że daje się ją czy­tać na różne spo­so­by, że za­le­ży, jak każdy inny tekst, od czy­tel­ni­ka. Ale pi­sa­rze po­wie­ści hi­sto­rycz­nych nie zno­szą am­bi­wa­len­cji, wąt­pli­wo­ści i bro­nią fak­tów, idei, przy­czyn. Udaje im się spra­wić, że prze­szłość staje się tak głu­pio, tak bez­sen­sow­nie prze­wi­dy­wal­na, jak do­wol­na przy­szłość". Tamże, s.51.

"Two­rze­nie róż­nych prze­szło­ści, żeby uży­wać prze­szło­ści: na­zy­wa­my to hi­sto­rią.
Uży­wa­my prze­szło­ści, żeby uspo­ko­ić się w dwóch – co naj­mniej – róż­nych, nie­mal prze­ciw­staw­nych kwe­stiach: wszyst­ko to, co się dzie­je, dzia­ło się za­wsze; teraz nie dzie­je się to, co się dzia­ło wcze­śniej.
Wszyst­ko to, co się dzie­je, dzia­ło się za­wsze. Czyli: nie ma sensu o to wal­czyć, jest tak, bo jest tak, bo jest tak. Esen­cja­lizm, smo­czek hi­sto­rii: po­ję­cie, które za­kła­da, że nic nie może się po­waż­nie zmie­nić, bo każda kul­tu­ra, każdy naród ma swoje nie­zmien­ne cechy. Kwin­te­sen­cja dok­try­ny Ma­ra­do­ny: „jest, jak jest, bo je­ste­śmy, jacy je­ste­śmy”.
Która się trzy­ma, bo w prze­szło­ści za­wsze można zna­leźć po­do­bień­stwa do te­raź­niej­szo­ści. Jak każdy ce­nią­cy się pi­sarz każde ważne wy­da­rze­nie two­rzy swo­ich pre­kur­so­rów". Tamże, s.259-260.

[Aleksandra · Rating 4 out of 5]

Moje pierwsze zetknięcie z twórczością Caparrosa miało miejsce przy jednym z zaliczeń na studiach. Miałam wtedy do przeczytania dwa rozdziały z “Głodu” i początkowo wydawało mi się to trudnym wyzwaniem. Okazało się jednak, że moje obawy były zbędne, ponieważ styl Caparrosa i jego pogłębione podejście do tematu sprawiło, że jego twórczość stała się jakiegoś rodzaju pewnikiem, którego brałabym w ciemno.

W przypadku “Echeverrí” przyciągnęło mnie jednak coś więcej niż samo nazwisko autora. Caparrós w swojej powieści przybliża nam historię człowieka, który zapragnął dołożyć coś od siebie i pomóc zbudować literaturę własnej ojczyzny. Echevería momentami bywa dramatyczny, co może nawiązywać do zachowań typowego romantycznego twórcy, mimo wszystko jego postać budzi ciekawość i fascynację. Echeverría chce ustanowić podstawy literatury narodowej, chce “stworzyć literaturę”, co nie jest takie proste, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę jego życie prywatne, lęki, a także choroby, jakie mu towarzyszą.

“Odkąd skończyłem 26 lat, aż do dziś czas dla mnie nie istnieje. Noc i ból są wszystkim, co widzę; ból i noc, na jawie i we śnie; noc i ból, tu i tam, i wszędzie”

Historia Estebana Echeverrí jest jedną z tych historii, którym warto poświęcić dłuższą chwilę. Echeverría postanowił wziąć na swoje barki stworzenie literatury narodowej Argentyny, co oczywiście nie jest prostym zadaniem. W przedmowie Barbara Jaroszuk używa wobec Echeverrí określenia “argentyński Mickiewicz”, co samo w sobie być może jest nie do końca trafne, jednak budzi wielką ciekawość. Ostatecznie po przeczytaniu tej książki nie określiłabym go tymi słowami, jednak niewątpliwie postać Estebana zapisała się w historii. Dodatkowo warto warto zwrócić także szczególną uwagę na zawarty w książce wątek ojczyzny i tego czym może ona być. Bo o ile nawet sam temat budowania własnej tożsamości może budzić w czytelniku wielkie emocje, to budowanie tożsamości ojczyzny, to już wkroczenie na nowy poziom, a sposób w jaki przedstawia to Caparros jest rewelacyjny.


“O ile łatwiej umrzeć za ojczyznę, żeby stworzyć ojczyznę. O ile trudniej nam, myśli: o ile trudniej.”

[podrozdzial · Rating 5 out of 5]

szkatułkowość problematyki „echeverii” zostaje zakrojona szeroko: choć punktem wyjścia stają się wewnętrzne dylematy młodego poety, narracja szybko promieniuje w stronę historii argentyny jako świeżo rodzącego się kraju. główny bohater rzucony na mapę idących za tym zmian ekonomicznych, społecznych i politycznych stopniowo stara się odkryć tożsamość nie tylko swoją, ale i państwa. dodatkową warstwę znaczeniową stanowi fakt, że historia traktuje o sylwetce faktycznego pisarza. jednocześnie to nasycona egzaltacją omdleń bohatera romantycznego opowieść o wyrzutach sumienia i poczuciu winy wobec oczekiwań, którym ten powinien sprostać jako mężczyzna, syn, poeta i patriota.

w tej powieściowej formule świetnie realizuje się refleksja nad reperkusjami argentyńskich narodowościowych ran, jej zagubienia w ślepych uliczkach drogi do władzy. to wszystko połączone z wątkami kolonializmu, emigracji i poczucia własnej wartości tworzy gęsto utkaną sieć egzystencjalnych korelacji wzbogaconą o elementy teorii literatury. w tym punkcie wyjaskrawia się także kontrast młodzieńczej buty i emfazy z koniecznością wzięcia zbiorowej odpowiedzialności za tworzenie od zera głosu kraju, jego kultury i źródeł identyfikacji. ta właśnie narracja, od czasu do czasu wychodząc z własnej skóry i stając przed sobą samą, puentuje swoisty dualizm przemian każdej z rewolucji.

[Shane W. · Rating 5 out of 5]

Wyjątkowa opowieść napisana pięknym językiem, który na początku wydawał mi się zbyt pompatyczny, jednak potem połączył się w spójną, narracyjną całość. Uwielbiam, gdy autor wydaje się być świadomy swojego stylu, gdy wszystko pasuje i nie wydaje się się przypadkowe. Tłumaczenie niczego mi nie popsuło, więc mogłabym powiedzieć, że jest bardzo dobre, ale nie mogę tego oczywiście ocenić nie znając oryginału.

Autor przedstawia nam tutaj historię życia legendarnego argentyńskiego poety, współtwórcy swojego kraju i rewolucjonisty walczącego piórem Estebana Echeverríi. Jest to człowiek o wielkich ideałach, patriota, który emigrację traktuje jak stagnację, a nawet powolne odchodzenie. Człowiek skrzywdzony w dzieciństwie przez uprzedzenia i zdradzony przez ludzi, na których wsparcie i miłość powinien móc liczyć, błąka się po świecie starając się zapełnić pustkę realizowaniem talentu i realizacją wysokich celów.

Martín Caparrós posługując się gatunkiem powieści historycznej maluje obraz żywy, pełny i wciągający. Ciężko było mi oderwać się od lektury. Językowo również bardzo przypadła mi do gustu. Teraz na pewno mam w planach ,,Ñamerykę" i pozostaję w nadziei, że wydawnictwo ArtRage zdecyduje się kontynuować wydawanie książek tego autora, a ja będę mogła siegnąć niebawem po ,,Sarmiento". Jeśli nie to chętnie zaopatrzę się w oryginał.

[Paulina M. · Rating 3 out of 5]

Trochę męcząca forma, momentami czyta się dobrze, momentami stoi w miejscu. Ciekawe spojrzenie na budowanie się społeczeństwa, roli oświaty, kultury i literatury, której defacto nie ma, a jeśli się pojawia jest dostępna tylko dla elit. Głęboki podział społeczeństwa w każdym obszarze, nierówności rasowe, brak dostępu do edukacji tylko te podziały pogłębia. Natomiast bohater romantyczny to jednak nie moja bajka, irytujący ogromnie, brak empatii i totalna ignorancja w kontaktach z kobietami nie pomaga w polubieniu go.

[Kasia · Rating 5 out of 5]

Trochę romantycyzmu, dużo rozterek, przemyśleń, ale trochę też diatryba. Bardzo dobrze mi się czytało, ale głównie ze względu na to, że znane są mi nazwiska postaci, ulice nazwane na ich cześć w Buenos Aires, ogólna topografia miasta i okolic oraz historia Argentyny. Dla osób bez kontekstu wydaje mi się, że książka może zacząć nużyć mniej więcej w połowie.

[Oscar Sson · Rating 2 out of 5]

En algún lado leí una reseña de que el libro era muy bueno. En mi opinión es extremadamente pesado. Quizá si tuviera vínculos con Argentina, lo vería de otra forma, pero no es el caso. Se me hace un ladrillo

[Aurelio García · Rating 2 out of 5]

La historia de Echeverria es muy interesante. Su forma de acercarse a ella es densa, redundante, pesada... Alguno párrafos magníficos para una obra que me ha costado leer. No lo recomiendo en absoluto.

[Tomek · Rating 4 out of 5]

Ciekawa opowieść o poecie romantycznym, który przez całe, tragiczne życie chciał stworzyć kulturę nowopowstałej Argentyny. Udało mu się dopiero po śmierci.

[Grzegorz · Rating 4 out of 5]

Kiedy chcesz być wieszczem narodowym, ale trzeba jednocześnie tworzyć naród do wieszczenia

[Wojtek Konieczny · Rating 4 out of 5]

7/10

[Adrianna Rakowska · Rating 5 out of 5]

co za książka, jak utkana, wow

[Pedro Martinez · Rating 2 out of 5]

Leí 'Echeverría' de Caparrós por su forma impecable, aunque el tema, la vida y obra del escritor del romanticismo argentino Esteban Echeverría, no me interesaba especialmente.

[Pablo · Rating 4 out of 5]

Caparros vuelve a la senda con un libro ciertamente interesante. Contado de un modo raro, como viene haciendolo en los living, pero a mi juicio mejor.
Es interesante que el martin recupera la mirada antirosista sin vueltas que tuvo historicamente el progresismo vernaculo y que muto a una postura neutra o prorosista gracias al peronismo que obligo a ser supercritico con tipos como sarmiento, mitre o roca.
Por lo demas a pesar de vivir desde hace mas de 40 años en el partido de esteban echeverria no tenia idea concreta de quien era el personaje de verdad. Recomendable

[sofii · Rating 2 out of 5]

Una lectura innovadora pero algo pesada por así decirlo, no suelo leer este tipo de libros, en este caso, fue parte del material de clases. Le encontré el lenguaje no del todo complejo para leer, pero sinceramente no fue una gran lectura.