Η χρησιμότητα των άχρηστων γνώσεων

by Nuccio Ordine, Μαρία Σπυριδοπούλου (Translator)

Σε τί άραγε χρησιμεύει να διαβάσεις την Οδύσσεια ή ένα ποίημα της Σαπφούς; Σε τί άραγε χρησιμεύει να μελετήσεις λατινικά και αρχαία ελληνικά; Σε τί άραγε χρησιμεύει να ακούσεις Μότσαρτ, να επισκεφτείς τον Παρθενώνα, να δεις το ηλιοβασίλεμα από τον υπέροχο ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο; Σε τί χρησιμεύει να θαυμάσεις τον πίνακα του Σεζάν Οι χαρτοπαίκτες; Σ' αυτές τις παράλογες ερωτήσεις είχε ήδη απαντήσει εξαίρετα ο Αριστοτέλης στο έργο του Μετά τα φυσικά. Σε όποιον τον ρωτούσε σε τί χρησιμεύει η φιλοσοφία απαντούσε ότι η φιλοσοφία «δεν χρησιμεύει», διότι δεν « κάνει εκδούλευση», διότι δεν είναι στην υπηρεσία κανενός, διότι είναι μια επιστήμη αυθύπαρκτη πού διδάσκει το δρόμο προς την ελευθερία: ακριβώς όπως ένας ελεύθερος άνθρωπος «υπάρχει για τον εαυτό του και όχι για κάποιον άλλον». Το να συγκρίνουμε τα πολιτισμικά αγαθά με το πετρέλαιο ή να αξιολογούμε μια έκθεση με βάση τον αριθμό εισιτηρίων που έκοψε σημαίνει ότι παραβλέπουμε αυτή καθεαυτή την αξία της ομορφιάς, την πολιτισμική λειτουργία που μπορεί να έχει ή τέχνη στη διαμόρφωση της ταυτότητας και της πολιτισμικής ανάπτυξης ενός λαού.
Πράγματι, δεν συνειδητοποιούμε ότι η λογοτεχνία και οι ανθρωπιστικές γνώσεις, η κουλτούρα και η μόρφωση αποτελούν το ιδανικό αμνιακό υγρό μέσα στο οποίο οι ιδέες της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της ισότητας, του κοσμικού χαρακτήρα της κοινωνίας, του δικαιώματος στην κριτική, της ανοχής, της αλληλεγγύης, του κοινού καλού μπορούν να αναπτυχθούν δυναμικά.

Η παρούσα δίγλωσση έκδοση αποτελεί την έντυπη καταγραφή του κειμένου της ομιλίας του διακεκριμένου Ιταλού ακαδημαϊκού στο Μέγαρο Μουσικής στην Αθήνα, και στη Θεσσαλονίκη στις αρχές Οκτωβρίου του 2015, που οργάνωσε το ΚΙΚΠΕ με το Megaron Plus. Ο Νούτσιο Όρντινε είναι ο μεγάλος ειδικός του έργου του Τζορντάνο Μπρούνο και εκδότης των Απάντων του. Στο παρόν κείμενο υπογραμμίζει την αναγκαιότητα της καλλιέργειας των ανθρωπιστικών επιστημών, των κλασικών γλωσσών, της φαντασίας και της τέχνης, χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από κείμενα των Ντέηβιντ Φόστερ Ουώλλας, Μάρκες, Βικτόρ Ουγκό, Αϊνστάιν, Κακούζο Οκάκουρα, Τζωρτζ Μπέρναντ Σω, Γιουρσενάρ, Τζων Λοκ, Σαιντ Εξυπερύ, Μοντεσκιέ, Πλάτωνα κ.α. Ένα υπέροχο ταξίδι στη σκέψη και τη γνώση διαμέσου των αιώνων.

Tο 2014, κυκλοφόρησε από την «Άγρα» το βιβλίο του Η χρησιμότητα του άχρηστου, σε μετάφραση Ανταίου Χρυσοστομίδη, ενώ ετοιμάζεται το νέο του βιβλίο Μια χρονιά με τους κλασικούς (Un anno con i classici).

«Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια δεν μπορούν να μεταβληθούν σε επιχειρήσεις, και οι φοιτητές δεν μπορούν να θεωρούνται πελάτες. Παρακολουθούμε μια επικίνδυνη μεταμόρφωση, η οποία αντικατοπτρίζεται εύγλωττα στην επιλογή των λέξεων: Ξέρετε ποιές είναι οι πρώτες δύο λέξεις με τις οποίες έρχονται αμέσως σε επαφή οι φοιτητές που εγγράφονται στο πανεπιστήμιο; Είναι οι όροι «πιστωτικές μονάδες» και «οφειλόμενα»! Η γλώσσα, όπως πολύ καλά ξέρετε, δεν είναι ποτέ ουδέτερη: πρόκειται για δύο λέξεις που έχουμε δανειστεί από το χώρο της οικονομίας και οι οποίες κυριαρχούν πλέον σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Ας σκεφτούμε την τραγική μοίρα της Ευρώπης: πιστώσεις και χρέη έχουν πλέον γίνει οι μοναδικές παράμετροι για να προσδιορίσουμε την ταυτότητα της. Για τους τραπεζίτες και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, κομμάτι της Ευρώπης αποτελεί το έθνος εκείνο που πληρώνει τα χρέη του: γι' αυτούς, δυστυχώς, είναι δυνατό να σκεφτεί κανείς μια Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα, χωρίς την Ιταλία ή χωρίς την Ισπανία. Κανένα σκάνδαλο, καμία έκπληξη. Οι πολιτισμικές ρίζες δεν μετρούν πλέον καθόλου: μετρούν μόνο οι ισολογισμοί και η πληρωμή του χρέους στους πιστωτές. [...]

[…] Εάν αφουγκραστούμε μονάχα τις σειρήνες που τραγουδούν για το δόλωμα του κέρδους, θα δημιουργήσουμε απλώς ένα σύνολο χωρίς μνήμη που θα χάσει το νόημα της ζωής αλλά και της ίδιας της πραγματικότητας». - NUCCIO ORDINE

Genres: Philosophy

80 pages, Paperback

Published April 1, 2016

About the author

Nuccio Ordine was an Italian author and philosopher, professor of literature at the University of Calabria. He was one of the world's top experts on Renaissance and the philosopher Giordano Bruno.

Reviews

[Elina]

¨Μόνο μια ζωή που ζεις για τους άλλους αξίζει να τη ζεις" Αλβέρτος Αϊνστάιν. Είναι ένα μικρό βιβλιαράκι με πολύ μεγάλη ουσία. Θα πρέπει να το έχουμε πάντα μαζί μας και όταν ξεχνιόμαστε, να του ρίχνουμε τακτικά καμιά ματιά.

[Γιώργος Γεωργόπουλος]

Εντελώς άχρηστο βιβλίο για κάποιον που οδηγήθηκε να το αγοράσει ούτως ή άλλως γιατί εκτιμά τη γνώση. Ακόμη και στους πρωτοετείς "ανεπεξέργαστους" φοιτητές που απευθύνεται δεν μπορεί να δώσει κάτι περισσότερο από αυτό που οι ίδιοι εμφορούνται για να το διαβάσουν (αρκεί να το έχουν ανακαλύψει). (Είχα βάλει)Τρία αστέρια γιατί σέβομαι αυτούς που κάτι πήραν από αυτό το βιβλίο και του έδωσαν υψηλή βαθμολογία.

[Agapi]

Επιφανειακή ερμηνεία της σύγχρονης πραγματικότητας του δυτικού κόσμου, δυο-τρία λογικά άλματα, ρομαντισμός σαν σε έκθεση τρίτης λυκείου, έλλειψη πολύ βασικών οικονομικών γνώσεων, οριακά λαϊκιστικό ύφος.

Ωραίο αυτό που προσπάθησε να πει, αλλά δεν έπεισε.

[Maria Thomarey]

3,5 .

[Sophia]

πόσο απολαμβάνω κείμενα τα οποία βάζουν τις σκέψεις μου σε σειρά!

[Ioannis Korovesis]

Το παρόν βιβλίο αποτελεί μέρος του βιβλίου "Η χρησιμότητα του αχρήστου", ενώ απετέλεσε και την εν Ελλάδι ομιλία του Νούτσιο Όρντινε, ενός αρκετά σπουδαίου τύπου, που έγινε γνωστός γιατί μελέτησε ενδελεχώς τον Τζορντάνο Μπρούνο.

Το βιβλίο έχει μια δόση life-coaching χαρακτήρα, με μια σαφώς σωστή κεντρική ιδέα, που όμως σε αρκετά σημεία υπεραπλουστευεται, αδικώντας τον εαυτό της. Ας μην ξεχνάμε βέβαια, πως στην ουσία πρόκειται για εκφωνηθείσα ομιλία και πως αν θέλει κάποιος να διαβάσει ολόκληρη τη σκέψη του γύρω από το θέμα, θα πρέπει να αγοράσει το προαναφερθέν βιβλίο και να διαβάσει περί τις 250 σελίδες.

Ωραίες οι παραθέσεις από κλασικούς, μπορούν πολύ άνετα να χρησιμοποιηθούν σε αρκετές περιπτώσεις και σήμερα, ευκολοδιαβαστο και σε σημεία αρκετά inspiring.

[Helena K.]

Ένα μικρό βιβλιαράκι που τονίζει το πόσο σημαντικά είναι μερικά απλά πράγματα, τα οποία στην καθημερινότητά μας ξεχνάμε, αλλά καλό είναι κάποιος να μας τα θυμίζει έστω και έτσι. Απλός λόγος, εύκολες παρομοιώσεις, γιατί καμία φορά ο πομπώδης λόγος το μόνο που καταφέρνει είναι να πνίγει το νοήμα το οποίο ήθελε εξαρχής να παραδόσει.

[ChGk]

3.8

[Φωτεινή Σακκά.]

Amazing book !

[Ioanna]

How much I enjoyed reading it! Grazie Nuccio! Διαβαστε το!!!

[Stefanos]

Ευστοχο σε πολλα, καποιες στιγμες απλοιστικο σε αλλα , απο αυτο το μικρο βιβλιαρακι σιγουρα θα παρεις κατι.