La Méditerranée: Mer de nos langues

by Louis-Jean Calvet

Phénicien, araméen, hébreu, grec, latin, étrusque, berbère, arabe, turc, espagnol, italien, français : ces langues du pourtour méditerranéen nous parlent de l'histoire de ce continent liquide. Elles sont d'abord la trace des empires et puissances qui se sont succédé en Méditerranée, mais aussi celle du commerce des hommes, des idées et des denrées, qui ont constitué cet espace en un ensemble homogène. Ce livre se fondant sur une approche sociolinguistique et géopolitique, prend donc les langues, " linguae nostrae ", comme le fil rouge de cette histoire. Car les langues et les mots ont une mémoire. Ils sont le témoin des interactions, des conquêtes, des expéditions, des circulations. Que ce soit dans les emprunts, la sémantique, les alphabets, ou la toponymie, les traces des échanges au sein de cette mare nostrum sont nombreuses. Du voyage d'Ulysse aux migrations d'aujourd'hui, en passant par les croisades et les échelles du Levant, ces langues ont façonné et habité la Méditerranée, au rythme des événements historiques qui l'ont marquée, et qui en font le laboratoire de l'humanité depuis plus de 3 000 ans.

397 pages, Kindle Edition

First published April 7, 2016

About the author

Louis-Jean Calvet (1942) is a French linguist.

Reviews

[Cem Yüksel · Rating 4 out of 5]

Akdeniz binlerce yıldır bir çok insanın , adetin , geleneğin , tadın , inancın ve dillerin birbiri ile temas ettiği , birbirine uyduğu, ödünç aldığı veya verdiği ve neticede Akdenizliliği oluşturduğu bir alan. Kitaptaki deyişle sıvı kıta. Lewis Dartnell Origins kitabında bu sıvı kıtanın oluşumunu ve sonrasında oluşum sırasındaki bu coğrafik şartların , ekonomileri , kıyılarındaki değişik kültürleri nasıl etkilediğini iyi anlatır. Calvet Akdeniz dillerinin alfabelerinden başlayarak nasıl birbirlerini etkilediğini, Fenikelilerden İbranice’ye , Yunanca’dan Arapça’ya , Latince’den Türkçeye nasıl benzerlikler, alışverişler olduğunu anlatıyor. Bu arada sadece ana diller ile kalmıyor , onların etkilediği veya yok ettiği, bazıları çok az konuşanı ile ölüm döşeğindeki Oskça, Mesapça, Faliskan , Mozarapça, Aragon , Provensal , Oc , Oil , Langedokça, Kıptice, Aramice, Navarre, Arapçanın kaybolan lehçeleri , Kıbrıs Arapçası gibi dillerden de bahsediyor. Haçlı seferleri gibi sosyal etkisi yüksek olayların diller üzerindeki etkilerini açıklarken , zannedilenin aksine lingua franca ‘nın aslında tek bir güçlü dil değil ,her dilden aldıkları ile nasıl bir ortak anlaşma dili olduğunu gösteriyor. Mare nostra/Nostrum - bizim deniz kavramına uygun , bizim dil gibi bir şey. Kitabın Akdenizli sözcükler kısmı, nasıl bir geçiş ve alışveriş olduğunu gösteren keyifli bir bölüm. Akdeniz’in dillerdeki ekonomi terimlerinden , yağa, petrole, yer adlarına varan şekillendirici rolünü açığa çıkarıyor. Bugüne değindiği kısımda devlet dil politikalarını okurken Yunanistan’da Katarevusa ve Demotiki ikileminde Osmanlıca ile bugünki Türkçeyi görür gibi oluyorsunuz. Azınlık dilleri konusunda da tutarlı bir analizi görmek mümkün. Çeviri sayıları ile bu zenginliğin birbirinden aldığının düştüğünü gösterirken , kitabın başka yerinde savunduğu 9. Yüzyıl sonrasında Bağdat’ta gelişmiş İslam kültürünün neden düştüğü ile ilgili savı akla geliyor. Bir dile tercüme yapıldıkça , o kültür zenginleşir ve gelişir. Dile yapılan tercüme durup , dilden tercüme yapıldığında kültür diğerlerinin karşısında zayıflamaya başlar. Eğer Akdeniz’e Mare Nostrum gözüyle bakıyor ve Akdenizliliği tadıyla , alışkanlıkları , diliyle hissediyorsanız , okumalık bir kitap.

[Yael · Rating 3 out of 5]

Peut-être pas aussi systématique que j'aurais espéré