Το χνάρι που δεν έσβησε

by Noelle Baxer, Νοέλ Μπάξερ

Στην Πόλη που Κύλησε στη Θάλασσα, στο παλιό αρχοντικό µε το µεγάλο πεύκο που έκρυψε αναστεναγµούς, µυστικά, προδοσίες και λάθος έρωτες, µια γυναίκα φορώντας παλιά νυφικά στριφογυρίζει σαν τους δερβίσηδες σε έναν χορό που ενώνει τους χρόνους. Ένα µαργαριτάρι θα κυλήσει ανάµεσα στο στήθος δύο γυναικών από διαφορετικές γενιές, µαρτυρώντας πως τα ανθρώπινα λάθη, όπως τα πάθη, δυστυχώς επαναλαµβάνονται.
Η µαύρη πέτρα που έριξε στη θάλασσα ένας άντρας φορτωµένος µε όνειρο βαρύ κατέληξε στον βυθό που δεν ξέπλυνε ούτε ξεθώριασε ούτε έσβησε τις µνήµες και τις αδικίες µιας χώρας η οποία βάδισε σπαρταρώντας από τον Μεταξά ως τη Χούντα. Σε αυτή την Ελλάδα περιφέρεται µια κοπέλα σέρνοντας τη βαλίτσα της γεµάτη αγιשּׁγραφίες της Παναγίας, κι ένας αριστερός νέος, ανίδεος τι τον περιµένει, µπαίνει σώγαµπρος στο σπίτι χουντικών, παλιών βασιλοφρόνων.
Επί δεκαεπτά χρόνια, ένα αντρικό πανωφόρι περίµενε υποµονετικά σε ένα παλιό υπόγειο το γνώριµο σώµα, αυτόν που θα πατήσει το χνάρι που δεν έσβησε. Ένα αγόρι, το 1990 πια, στον δρόµο προς την άνδρωση.
Ένα πληθωρικό πολυπρόσωπο µυθιστόρηµα, γραµµένο µε ψυχή και µε την ιδιαίτερη χαρακτηριστική γραφή της Νοέλ Μπάξερ που, για µία ακόµη φορά, µπλέκοντας έξοχα τη µυθιστορία µε την ελληνική ιστορία, ανιχνεύει τις µύχιες πτυχές της ανθρώπινης φύσης.

656 pages, Paperback

Published April 13, 2016

About the author

Η Νοέλ Μπάξερ γεννήθηκε στην Αθήνα από Βρετανό πατέρα και Ελληνίδα μητέρα. Τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στην Καβάλα. Σπούδασε στην Ελλάδα (Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) και στην Αγγλία (μεταπτυχιακές σπουδές στην Αρχαιολογία). Εργάστηκε στη διαφήμιση και, μετά, ως υπεύθυνη επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων σε ελληνικές επιχειρήσεις. Αρθρογραφεί σε περιοδικά και εφημερίδες. Κείμενά της κοινωνικού προβληματισμού εμφανίζονται τακτικά στο Διαδίκτυο. Έχει εκδώσει μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο Μια φορά και έναν καιρό σήμερα. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά της ΑΠΟ ΔΡΥ ΠΑΛΙΑ ΚΙ ΑΠΟ ΠΕΤΡΑ, ΤΗ ΝΥΧΤΑ ΠΟΥ ΓΥΡΙΣΕ Ο ΧΡΟΝΟΣ και ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ.

Reviews

[Katerina Charisi · Rating 3 out of 5]

Ξέρετε τι παθαίνω πολλές φορές; Πώς παθαίνουν οι συγγραφείς το writer’s block; Ε, εγώ παθαίνω το reader’s block. Διαβάζω κάτι και μετά δεν μπορώ να διαβάσω τίποτα. Όλα μου φαίνονται στραβά, χαζά, βαρετά. Δεν ξέρω τι θέλω, δεν ξέρω τι βιβλίο ψάχνω, κάτι θέλω να διαβάσω μα ό,τι και να πιάσω το πετάω μετά από μία μόλις σελίδα. Αυτό το παθαίνω καμιά φορά μετά από ένα πολύ δυνατό βιβλίο. Μα υπάρχουν και φορές που το παθαίνω χωρίς λόγο. Ίσως το μυαλό μου να πετάει και να μη μπορώ να συγκεντρωθώ. Το αποτέλεσμα πάντως είναι αυτό: Δεν μπορώ να διαβάσω.

Οπότε τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση, φίλοι readers; Που τόσα και τόσα υπέροχα βιβλία υπάρχουν εκεί έξω και περιμένουν να διαβαστούν; Δεν ξέρω, όμως φαντάζομαι πως η λύση είναι να περιμένεις να περάσει. Θα περάσει, πάντα περνάει. Εκτός αν σου έχουν στείλει βιβλίο και περιμένουν να το διαβάσεις και να πεις μετά το μάθημά σου. Διαβάζω λοιπόν με το στανιό. Και μου ‘πεσε η Νόελ Μπάξερ. Και ενώ ήμουν σίγουρη ότι «Το Χνάρι Που Δεν Έσβησε» θα την πληρώσει για το μπλοκ μου κι ήξερα ότι θα το διαβάσω αγγαρεία που σημαίνει ότι θα ψειρίσω κάθε σειρά για να βρω κάτι να πω σαν κακιά πεθερά, έπαθα κάτι άλλο. Κι αυτό το άλλο δεν το παθαίνω καθόλου συχνά και είναι κάτι που θέλω τόοοοοοσο πολύ να μου συμβαίνει, αλλά δεν... Κουλουβάχατα, ε; Θα εξηγηθώ.

Πριν εξηγηθώ, ας πούμε κάτι άλλο. Τέτοιο μπέρδεμα σήμερα, δε μου ‘χει ξανατύχει, αλλά κούκου. Μαγικός Ρεαλισμός: Δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά ξέρω πως αρκετοί δεν το έχουν ξανακούσει, ή αν το έχουν ξανακούσει, δεν είναι και σίγουροι για το τι είναι. Στα γρήγορα:

Ο Μαγικός Ρεαλισμός στη λογοτεχνία είναι όρος δανεισμένος από τη ζωγραφική. Κάποτε λοιπόν, υπήρξαν εξπρεσιονιστές καλλιτέχνες που δημιουργούσαν έργα τα οποία απεικόνιζαν την πραγματικότητα με υπερβολική επιθετικότητα και ακρίβεια στη λεπτομέρεια, τόσο που οδηγούνταν στην παραμόρφωση. Αυτά ως εδώ. Στα βιβλία τώρα, ο όρος είναι ένα τι διαφορετικός. Ας πούμε ότι είναι ένα μείγμα ρεαλισμού και φαντασιακών στοιχείων. Αλλά! Εδώ υπάρχει ένα αλλά. Μην το μπερδέψετε με το φανταστικό. Στο φανταστικό ο συγγραφέας δημιουργεί μια πραγματικότητα, σε έναν εξ’ ολοκλήρου φανταστικό κόσμο. Τόλκιν, για παράδειγμα και Μέση Γη.

Στο μαγικό ρεαλισμό, έχουμε έναν υπαρκτό κόσμο και συνηθισμένους ήρωες, ανθρώπους, ο γιες, θνητούς, βαρετούς, συνηθισμένους, όπως όλοι μας, κι εκεί μέσα κάπου μπλέκεται και κάτι τις το φανταστικό. Πχ, μια νεράιδα, ένα πνεύμα, μια εξωπραγματική δύναμη, κάτι ξέρω γω. Αλιέντε. Το Σπίτι Των Πνευμάτων. Να σκεφτώ. Ρούσντι. Φουέντες. Μαρκές, βεβαίως βεβαίως κι Εκατό Χρόνια Μοναξιάς.
Χμμμμμ, στα δικά μας τώρα. Δε θα έλεγα ότι έχουμε συγγραφείς του μαγικού ρεαλισμού. Όμως κάποιοι φλερτάρουν διακριτικά και δανείζονται στοιχεία του. Κι εδώ φτάνουμε στη Νόελ Μπάξερ, παιδάκια μου καλά.

Ένας άντρας ψάχνει στο υπόγειο του σπιτιού του το πανωφόρι του νεκρού πατέρα του.
Σε μια άλλη ζωή, ένας άντρας προσπαθεί με τη φλογέρα του να καλύψει τις φωνές της γυναίκας του που γεννάει.

Τρεις αδερφές σώζουν ένα νεογέννητο από το θάνατο που το περιμένει.

Μια καλόγρια που όλοι φωνάζουν «Καλογριά», τριγυρίζει στα χωριά του Στρογγυλού Βουνού κι ανακουφίζει τους ανθρώπους από τον πόνο.

Ο τόπος δεν είναι συγκεκριμένος, υπάρχει το χωριό και η Πόλη που ακούμπησε στη θάλασσα, και το Στρογγυλό Βουνό, έτσι ο αναγνώστης τοποθετείται μόνος του όπου τον πάει η φαντασία του. Ο χρόνος κινείται από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον Εμφύλιο και τη Χούντα.

Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο και μια ιδιαίτερη γραφή που ήταν έκπληξη. Το έπιασα ...και δεν το άφησα και βγήκα κι από το μπλοκ. Η αμέσως επόμενη μεγαλύτερη έκπληξη, ήταν αυτό για το οποίο είπα στην αρχή ότι θέλω πολύ να μου συμβαίνει, αλλά δυστυχώς δεν. Με έβαλε στον κόσμο του. Διάβαζα και το άφηνα κι όσο το άφηνα τόσο το σκεφτόμουν και μ’ έπιανε να τριγυρίζω στον τόπο και το χρόνο του.

Εντόπισα και μερικά κενά... Κενάκια, teeny tiny, αλλά τα προσπέρασα. Ο όγκος ήταν ένα θεματάκι, υπήρχαν φορές που κουράστηκα, αλλά με κέρδισε πολύ για να το παρατήσω και δεν έχω κανέναν ενδοιασμό να παρατήσω βιβλίο ακόμα και δέκα σελίδες πριν το τέλος, αν μου τη δώσει. Θα το ήθελα μικρότερο. Πάντως περνάει την τάξη.

[Infada Spain · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό το νέο βιβλίο της Νοέλ Μπάξερ! Βιβλίο για χνάρια άσβεστα ή όχι και τόσο, χαραγματιές βαθιές ή επιφανειακές και λάθος μονοπάτια. Είναι πολύς καιρός τώρα που αναρωτιόμουν αν 100 χρόνια μετά θα έχει μείνει κάποιο χνάρι μας να θυμίζει την προσωπική ιστορία του καθενός μας...αν θα βρεθεί κάποιος να το ακολουθήσει...κι έρχεται η Νοέλ Μπάξερ μ' αυτό της το νέο μυθιστόρημα να δώσει απάντηση...
Δεν συνηθίζω να αναφέρομαι στην πλοκή του μυθιστορήματος, μα εδώ νομίζω επιβάλλεται οπότε θα προσπαθήσω απλά να αχνοπερπατήσω γύρω της.
Το πρώτο μισό του βιβλίου περιστρέφεται γύρω από αυτή που νομίζουμε ότι είναι η βασική ηρωίδα, η Υπατία. Αριστοτεχνικά και με μεγάλη μαεστρία η συγγραφέας μας τη φανερώνει ξεφλουδίζοντας λίγο λίγο τα αλεπάλληλα στρώματα των πολλών εαυτών της και φτάνοντας στον πυρήνα του ενός και μοναδικού εαυτού της-θέμα κυρίαρχο σ' ολόκληρο το βιβλίο είναι ακριβώς αυτή η ανακάλυψη του αληθινού εαυτού μας, ίσως και του παιδιού εντός μας. Παιδί πονεμένο και κυνηγημένο από σκιές του παρελθόντος μα και του παρόντος της, φοβάται μέχρι και τη σκιά της και βλέπει παντού εχθρούς και αντίζηλους-είναι τόσο στέρεα δομημένος ο χαρακτήρας της και με τόσες λεπτομέρειες στοιχειοθετημένο το υπόβαθρο της βασανισμένης παιδικής της ζωής, που θες δε θες την αγαπάς! Και στ' αλήθεια αν δεν υπήρχε αυτό το πρώτο μισό του βιβλίου, τότε θα τη μισούσαμε για τις πράξεις της κατοπινής ζωής της...μπορεί κανείς όμως να μισήσει ένα πονεμένο παιδί κρυμμένο μέσα στο σώμα ενός ενήλικα; Η ζήλεια για την πατρική και τη μητρική αγάπη (τη διαχωρίζει από της κοσμοκαλόγριας θείας που απλόχερα μα με αρκετές δόσεις αυστηρότητας και λιτότητας της δόθηκε) που ποτέ δε γεύτηκε, αλλά βλέπει γύρω της και ασυλλόγιστα αρπάζει, γίνεται η κινητήριος δύναμή της.
Ο πόνος και το παράπονο ενός παιδιού (η Υπατία στα 23 της είναι ένα παιδί που ποτέ δεν ξέφυγε από τις σκιές που την κυνηγούσαν)που ακολουθεί τα χνάρια του γεννήτορά του είναι ο θεματικός άξονας στο ξεκίνημα του μυθιστορήματος-είναι όμως και στο τέλος του κυρίαρχος ο πόνος και το βαθύ τραύμα ενός άλλου παιδιού στο δρόμο του για την ενηλικίωση, ακολουθώντας και αυτός βήμα βήμα τα χνάρια του δικού του γονιού. Τα δύο αυτά παιδιά τα χωρίζουν 2 γενιές και τα ενώνουν όχι δεσμοί αίματος, μα δεσμά ερεβώδη. Πώς γίνεται το πρώτο παιδί να καταλήγει χρόνια μετά ο θύτης που θα αποδειχτεί ο καταλύτης και ο ηθικός αυτουργός του πόνου του δεύτερου παιδιού; Αυτό μόνο μια συγγραφέας με τη μαεστρία της Νοέλ Μπάξερ θα μπορούσε να το καταδείξει τόσο επάξια. Είναι βέβαια γεγονός πως μόνο οι μεγάλοι λογοτέχνες χτίζουν ήρωες πολυδιάστατους με δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ καλού και κακού.
Δε θα πω άλλα, ήδη είπα αρκετά, απλώς ότι πρόκειται κατά τη γνώμη μου για το καλύτερο και το πιο άρτια δομημένο μυθιστόρημα της συγγραφέως και το προτείνω ανεπιφύλακτα σε όλους τους αναζητητές του εσώτερου εαυτού μέσω χναριών και χαραγματιών στο χρόνο.

[Sofia · Rating 3 out of 5]

Η ελληνική κοινωνία σε ένα μυθιστόρημα. Κάθε αδυναμία,κάθε πληγή της Ελλάδας αποκαλύπτεται μέσα από τους ήρωες.Κάθε ένας αντιπροσπωπεύει κι ένα διαφορετικό κεφάλαιο.
Κάποια στιγμή όμως ένιωσα σαν να είχα σχεδόν ξεχάσει από πού ξεκίνησε η συγγραφέας και που ήθελε να καταλήξει.Υπήρξαν τόσα πολλά γεγονότα που ένιωσα ότι "παραφόρτωσαν" τον κεντρικό άξονα της ιστορίας, ίσως και να τον μετακίνησαν λίγο..
Σε κάθε περίπτωση όμως διαβάζεται ευχάριστα και αξίζει τον χρόνο σου.

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 4 out of 5]

Έπειτα από τέσσερα χρόνια αποχής από τα συγγραφικά δρώμενα, η Νόελ Μπάξερ επέστρεψε φέτος με ένα νέο μυθιστόρημα, αλλά και από νέα εκδοτική στέγη. Σε προσωπικό επίπεδο, δεν μπορώ να ισχυριστώ πως γνωρίζω την πρότερη γραφή ή το λογοτεχνικό ύφος της, αφού δεν έχω διαβάσει κάποιο άλλο βιβλίο της πέραν του συγκεκριμένου, οφείλω, ωστόσο, να αναγνωρίσω πως η πένα της έχει κάτι το ιδιαίτερο. Μια προσωπική ταυτότητα που είμαι βέβαιη πως την καθιστά ως κάτι ξεχωριστό ανάμεσα στους συγγραφείς της γενιάς της, και ίσως αυτός να είναι και ένας από τους λόγους που έχει τόσο πιστό και φανατικό κοινό, το οποίο την ακολουθεί με αγάπη σε κάθε νέο της βήμα, υποστηρίζοντας κάθε νέο της πόνημα.

Θα προτιμούσα να αποφύγω να μιλήσω αναλυτικά σχετικά με την πλοκή του βιβλίου, αφού θεωρώ πως είναι εξαιρετικά μεγάλη πιθανότητα, αν το κάνω, να αποκαλύψω πράγματα τα οποία όχι μόνο μπορεί να προδώσουν σημαντικά στοιχεία της δράσης και της εξέλιξης της ιστορίας, αλλά και να μειώσουν τη δύναμη της δραματουργίας που κρύβει μέσα της αυτή η τόσο αριστοτεχνική αφήγηση. Αυτό που μπορώ να σας πω, είναι πως πρόκειται για μια ιστορία πολυπρόσωπη και πολυδιάστατη, που εμπεριέχει μέσα της τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους, τρεις διαφορετικές υποϊστορίες, που όμως είναι άρρηκτα δεμένες με μια αόρατη κλωστή, αλλά και από τον ισχυρό εκείνο δεσμό που μονάχα το αίμα μπορεί να γεννήσει, ακόμα κι αν δεν το γνωρίζουμε, ακόμα κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε.

Η συγγραφέας, εξαιρετικά επιδέξια θα έλεγα, αν και κάνει σαφείς αναφορές σε ιστορικά γεγονότα των περιόδων όπου εξελίσσονται τα γεγονότα τα οποία και πραγματεύεται, αποφεύγει να κάνει οποιαδήποτε αναφορά στις κωμοπόλεις-χωριά όπου διαδραματίζεται πληθώρα αυτών, επιτρέποντας έτσι πιο εύκολα στη φαντασία μας να πλάσει τις δικές της εικόνες και να μην προβεί σε άσκοπες ταυτοποιήσεις που δεν θα εξυπηρετούσαν κανέναν σκοπό. Με τον τρόπο αυτό καταφέρνει να κεντήσει βελονιά τη βελονιά, ένα ονειρικό παραμύθι με τρομακτικές και σκληρές πινελιές που βρίθει συμβολισμών που μας παραπέμπουν σε άλλες, πολύ γνωστές σε όλους μας ιστορίες, αλλά κι ένα στιβαρό μυθιστόρημα στο οποίο η Ιστορία παίζει τον δικό της ρόλο και που οι αναφορές σε συγκεκριμένες χρονικές και κοινωνικοπολιτικές στιγμές αυτής, διόλου τυχαίες δεν είναι.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του βιβλίου, ωστόσο, δεν είναι ούτε η ενδιαφέρουσα ιστορία του, ούτε το πόσο καλή είναι η αφήγησή του, χωρίς αυτό να σημαίνει πως αυτά δεν συμβάλλουν στην επιτυχία του. Το μεγάλο ατού του βιβλίου αυτού είναι οι χαρακτήρες του. Χαρακτήρες ρεαλιστικοί, ανθρώπινοι, με πάθη και αδυναμίες, που βασανίζονται από προσωπικούς δαίμονες αλλά και από τα σημάδια που έχει αφήσει πάνω τους ανεξίτηλα, ένα παρελθόν που δεν επέλεξαν οι ίδιοι αλλά που τους κληροδοτήθηκε με τη βία, έτσι ώστε να πορεύονται κουβαλώντας ένα βαρύ σταυρό. Οι επιπτώσεις όλων αυτών, πολλές, όχι μόνο για τις ζωές των κεντρικών ηρώων, αλλά και για όλων εκείνων που με το πέρασμα των χρόνων βρίσκονται στο δρόμο τους και καλούνται να πληρώσουν ένα τίμημα που ίσως και να μην άξιζαν.

Αν θα μπορούσα να βρω μία και μοναδική αδυναμία στο συγκεκριμένο βιβλίο, θα ήταν ο όγκος του. Πιστεύω πως αν ορισμένα γεγονότα παρουσιάζονταν με λιγότερο πυκνογραμμένο τρόπο, τότε θα ήμασταν σε θέση να μιλάμε για ένα αριστουργηματικό βιβλίο. Παρ' όλα ταύτα, πρέπει να αναγνωρίσουμε πως η πένα της Μπάξερ χαρακτηρίζεται από μία ποιότητα και μία λυρικότητα που είναι σχεδόν αδύνατον να μην σε κερδίσει και να μην σε ταξιδέψει. Μια πολυδιάστατη ιστορία. Μια ανθρώπινη ιστορία. Μια ιστορία που με σκληρό τρόπο πολλές φορές, μιλάει για τις μεγάλες, δραματικές αλήθειες της ζωής και της σύγχρονης πραγματικότητας που εξελίσσεται, όχι πάντα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αφήνοντας σημάδια και χνάρια που δεν σβήνουν, και που δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να τ' ακολουθήσουμε. Ένα μοναδικό ψυχογράφημα ανθρώπων που πορεύτηκαν σύμφωνα με τα όσα έγραψε η μοίρα τους, και που μιλάει στην καρδιά σου.

[Skorofido Skorofido · Rating 4 out of 5]

Κατά σύμπτωση, διαβολική ή μη μόνο ο Θεός το ξέρει, έχω διαβάσει όλα τα βιβλία της Μπάξερ. Πράγμα που σπανίως μου συμβαίνει σε συγγραφέα γιατί είμαι φίδι πολυποικιλιακόν και θέλω να τους διαβάσω όλους έστω κι από λίγο. Ομολογώ όμως πως ήταν σύμπτωσις. Έτσι, το Σύμπαν συνωμότησε και βρέθηκε το τελευταίο βιβλίο της συγγραφέως και άρτι εκδοθέν από άλλον εκδοτικό οίκο (γιατί η Μπάξερ μετακόμισε επειδή χώρισε εκδοτικώς) στα χέρια μου.
Ευκαιρία λέω για ένα ελληνικούλι, κι ο Θεός βοηθός! Γιατί όταν διαβάζεις σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία είναι σαν το λόττο ένα πράμα. Δεν ξέρεις ποτέ αν σου κάτσει. Και μαντέψτε… Ταραράμ!
Ναι μου έκατσε…
«Το χνάρι που δεν έσβησε» είναι ένα μυθιστόρημα ονειρικόν, πολυπρόσωπον και ταξιδιάρικον. Η ιστορία ξεκινάει με ένα λευκό κουνέλι που παίρνει ξαφνικά τη θέση ενός βρέφους, τρεις Λένες και μια Καλογριά που κυκλοφορεί αγκαλιά μ’ένα κορίτσι σ’ένα στρογγυλό βουνό δίχως όνομα. Και χρόνια αργότερα συναντούμε ένα άλλο κορίτσι, τη Λεώνη, ορφανεμένο από μάνα και μ’έναν πατέρα γεμάτο ενοχές για το παρελθόν του. Υπατία και Σίλας. Λεώνη και Σπάρτακος. Μαργαρίτα και Άγης. Τρία ζευγάρια. Το ένα συνέχεια του άλλου. Σε πόλεις και χωριά που ποτέ δεν κατανομάζονται και ως φόντο η ελληνική ιστορία από το Μεταξά μέχρι τη Χούντα και το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ογδόντα.
Εντάξει δεν καταλάβατε και πολλά αλλά εάν διαβάσετε το βιβλίο είμαι σίγουρο πως θα καταλάβετε. Η συγγραφέας πλέκει σταυροβελονιά παραμύθι και ιστορία. Συμβολισμοί εδώ, συμβολισμοί εκεί, συμβολισμοί και παραπέρα… Οι τρεις Λένες ως τρεις Μοίρες, ο χορός της Λεώνης ως χορός της Σαλώμης, το κεφάλι του Σπάρτακου στο δίσκο ως άλλου Ιωάννη Πρόδρομου…
Το όλο εγχείρημα εκτός από μυθιστόρημα διαβάζεται και ως παραμύθι. Ως παραμύθι από εκείνα τα παλιά, που έγραφαν ο Άντερσεν και οι αδελφοί Γκριμ, που δεν απευθύνονταν σε μικρά παιδιά αλλά σε ενήλικες. Ένα παραμύθι όχι μόνο με ονειρικές σκηνές αλλά και με σκηνές άγριες και σκληρές, όπου το end δεν είναι πάντα happy… Και το βασικό θέμα της απώλειας και πως κατατρέχει τους ήρωες, πανταχού παρόν και τα πάντα πληρόν σε όλο το βιβλίο…
Κι επειδή είμαι φίδι στραβόν κι ανάποδον, να μην ρίξω και μια στάλα δηλητήριο;
Ενώ όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι σωστά δομημένοι, ψυχολογημένοι, αιτιολογημένοι, ο χαρακτήρας της Λεώνης είναι αλλού γι’αλλού. Σίγουρα δικαιολογούνται οι ονειροφαντασίες της αλλά δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί αυτή η κοπέλα που έκανε ό,τι ήθελε την σκληρή κι απαίσια Υπατία, δεν υπερασπίστηκε τον Μίμη. Κι όταν ο κακομοίρης μας χαιρέτησε για τόπους χλοερούς, τόπους αναπαύσεως και αναψύξεως, γιατί έσβησε το χνάρι του από τη μνήμη του παιδιού της;;;
Προς το τέλος, το βιβλίο έκανε κοιλίτσα… (εντάξει όχι και μπυροκοιλιά…) Θα μπορούσαν καμιά εβδομηνταριά σελίδες να συμπτυχθούν για να μη χαθεί το όλο ονειρικόν...
Τι να βάλω;;; τι να βάλω;;; Ξεκινάει και η Μεγάλη Βδομάδα σε λίγο… (άσχετο αλλά πρέπει να τα έχω καλά με τη συνείδησή μου…)
8,5/10 (όνειρο είναι μην με ξυπνάτε…)
http://www.skorofido.blogspot.gr/2016...

[Vicky Ziliaskopoulou · Rating 2 out of 5]

Χμμμ, με στεναχώρια θα πω ότι δεν μου άρεσε ιδιαίτερα.
Το πρώτο μέρος που μας περιγράφει τη ζωή της Υπατίας ήταν πολύ ωραίο, την συμπόνεσα και τη συμπάθησα πολύ. Στο δεύτερο μέρος που η ιστορία συνεχίζεται μέσω της εξιστόρησης της ζωής και των υπολοίπων συμπρωταγωνιστών λίγο άρχισα να χάνω το ενδιαφέρον μου, ειδικά ο χαρακτήρας της Λεώνης δεν μου άρεσε, δεν μπόρεσα να την κατανοήσω. Ε, και στο τρίτο μέρος βαρέθηκα αρκετά (δυστυχώς) και απλά το διάβασα για να δω πώς τελειώνει το βιβλίο.

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Η Νοέλ Μπάξερ επέστρεψε στα ελληνικά γράμματα με την προσωπική της, ιδιαίτερη γραφή, αφήνοντας το δικό της άσβεστο χνάρι. Ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα που εξελίσσει τους ήρωές του ταυτόχρονα με την ιστορία της Ελλάδας, κινούμενο σε τριες νοηματικούς κύκλους: Υπατία, Δημήτρης ή Σπάρτακος, Αγησίλαος. Με φόντο πότε το στρόγυυλο βουνό, πότε την πόλη που ακούμπησε τη θάλασσα, πότε την Αθήνα, η συγγραφέας με δεξιοτεχνία και άφθαστη ικανότητα μας δίνει την πιο πλήρη ιστορία που έχω διαβάσει ως τώρα. Εξέλιξη της πλοκής, κορύφωση του δράματος, σκιαγραφήσεις χαρακτήρων, ένα άψογο διαμάντι που με κράτησε συντροφιά πολλές μέρες.

Η Υπατία, μια γυναίκα που όταν γεννήθηκε αντικαταστάθηκε από ένα κουνέλι, γιατί οι τρεις Λένες φρόντισαν να τη στείλουν μακριά από το χωριό, μιας που η μητέρα της πέθανε στη γέννα, μια ηρωίδα που ψάχνει την ταυτότητά της και την οικογένειά της, μια γυναίκα που βρήκε καταφύγιο στην καλόγρια θεία της, την Ευθαλία.

Ο Δημήτρης ή Σπάρτακος, ένας άντρας με ένα μικρό κοριτσάκι, που αγωνίζεται να κατευνάσει τις τύψεις του και να συμφιλιωθεί με τα λάθη του. Ένας άντρας που κλείστηκε στο σπίτι με τις θλιμμένες Καρυάτιδες και έκρυψε με τα δέντρα τη θάλασσα. «Συγκρούονταν δύο αντίθετοι κόσμοι. Δύο κοσμοθεωρίες, δύο εντελώς αντίθετες προοπτικές, δύο ομάδες αξιών, δύο κοινωνικές συμπεριφορές. Δύο μέλλοντα. Ένα αριστερό μέλλον κι έ��α δεξιό μέλλον» (σελ. 259).

Άγης, ο νεαρός που αναζητά την ταυτότητα του πατέρα του, να σκιαγραφήσει το χνάρι του, να καταλάβει γιατί κανείς από τους συγγενείς του δεν αναφέρθηκε ποτέ σε αυτόν και τι απέγινε. Ένα παληκάρι ντυμένο με το πανωφόρι ενός παρελθόντος που όλοι θέλουν να ξεχάσουν.

«Μια γυναίκα χωρίς φόβους νυμφεύτηκε έναν άντρα χωρίς ενοχές» (σελ. 179), ένας άντρας «...που διάβαιναν τα έτη από δίπλα του καλπάζοντας, στην πορεία τους κορφολογώντας, σαρώνοντας και παίρνοντας μαζί τους κομματάκια από τα ψαχνά της πατρίδας του» (σελ. 308). Και γύρω τους και εξαιτίας τους η μνήμη: «Η μνήμη είναι παράξενος μηχανισμός. Έρχονται νέες θύμησες και σκεπάζουν τις προηγούμενες. Σαν σιδερωμένα ρούχα. Τακτοποιούνται. Κάποια άσχημα είναι από κάτω και δεν φαίνονται. Κι έρχονται άτσαλες στιγμές, σαν βιαστικά χέρια, και ανακατεύουν τα καλοβαλμένα ρούχα για να αρπάξουν το από κάτω και να το φέρουν πάνω. Ακόμη πιο ακραία να το πω, να το βγάλουν και να το φορέσουν» (σελ. 389).

Με λύπη μου όμως παραδέχομαι ότι το βιβλίο δεν το τελείωσα, δεν το ολοκλήρωσα. Μπούκωσα, γέμισα ως εκεί που δεν πάει! Διαβάζοντάς το, αρχικά έβλεπα τις μέρες να περνούν, στη συνέχεια έλεγα να διαβάζω και παράλληλα άλλα βιβλία, κάτι που σπάνια κάνω, τελικά το εγκατέλειψα. Ναι, είναι υπέροχο, ναι, είναι καλογραμμένο, ναι, θα αγαπηθεί από τον αναγνώστη, όμως 650 σελίδες ήταν υπερβολικά πολλές κατ’ εμέ! Είναι τόσο γεμάτο, πυκνογραμμένο, με πολλούς συμβολισμούς και χίλια καλά αλλά ήταν πάρα πολύ μεγάλο! Τι το κακό θα ήταν να είχε συμπυκνωθεί σε λιγότερες σελίδες; Γιατί αυτή η ανασφάλεια των συγγραφέων που αξίζουν πραγματικά να τους γνωρίσει το κοινό να γεμίσουν και να ξεχειλώσουν μια όμορφη κεντρική ιδέα ή να αρχίσουν να επαναλμαβάνονται υφολογικά, υποκύπτοντας στη μόδα των πολλών σελίδων; Αν το βιβλίο ήταν τουλάχιστον το μισό, θα ήταν στην πεντάδα των αριστουργημάτων στο ράφι μου, όμως ακριβώς αυτή η πληθώρα σελίδων, η επιμήκυνση της ιστορίας, χωρίς να είναι κακογραμμένο ή ακαταλαβίστικο, με κούρασαν αφάνταστα και με πήγαν πολύ πίσω στον ρυθμό ανάγνωσης που έχω επιβάλει στον εαυτό μου. Επομένως, το συστήνω ανεπιφύλακτα αλλά μη βιαστείτε να το τελειώσετε, θέλει τον χρόνο του και συγκεντρωμένη σκέψη!

[Lilly · Rating 5 out of 5]

Το θυμάμαι αυτό το βιβλίο. Σε μια συνάντηση στο κέντρο της Αθήνας, αργά, μου είχε μιλήσει για το πανωφόρι. Το φόρεσα μαζί με τον Άγη, έβαλα τα χέρια μου στις τσέπες και βρήκα τις μαστίχες και το εισιτήριο. Αυτό. Ήταν υπέρ αρκετό για να περιμένω την ιστορία τους, να μάθω τη συνέχεια, να γνωρίσω τους ήρωες. Αυτή τη φορά η Νοέλ Μπάξερ επιστρέφει με ένα μυθιστόρημα διαφορετικό. Όπως και στα προηγούμενα βιβλία της, η Ιστορία παίζει το ρόλο της -κάτι στο οποίο θέλω να αναφερθώ πιο κάτω-, οι ήρωες εναλλάσσονται ανά τις εποχές και η γραφή της σιγοψιθυρίζει στο μυαλό σου, σα να την έχεις δίπλα σου, να στα διηγείται.


Η τρεις Λένες σώζουν την Υπατία από βέβαιο θάνατο. Την κλέβουν από την κούνια και την πηγαίνουν στο μοναστήρι, στη θεία της. Η θεία γίνεται μάνα και η Υπατία το κορίτσι με τις Παναγίες. Το κορίτσι μεγαλώνει, φεύγει από το Μοναστήρι. Γίνεται δασκάλα. Αντιμετωπίζει για δεύτερη φορά την απόρριψη. Κι έπειτα έρχεται η Λεώνη. Ο άγγελός της. Ένα κορίτσι ορφανό σαν εκείνη. Η Λεώνη κακομαθαίνεται, γίνεται αλαφροΐσκιωτη και οι άντρες δε μπορούν να της αντισταθούν. Μόνο όταν επιλέγει τον Σπάρτακο τα πράγματα αλλάζουν. Και για εκείνη και για τον ίδιο. Η Λεώνη θα χάσει έναν άντρα και θα κερδίσει έναν γιο και μετά από χρόνια, όταν βρει και φορέσει το πανωφόρι του πατέρα του, θα ξαναξεκινήσει το ταξίδι στο παρελθόν.

Κι επανέρχομαι στην Ιστορία. Την κρυφή πρωταγωνίστρια. Αυτή που χωρίς λόγια, μόνο με πράξεις καθορίζει τη μοίρα των πρωταγωνιστών. Η Ιστορία δεν είναι φόντο. Είναι ενεργό κομμάτι της ιστορίας της οικογένειας αυτή και οι εξελίξεις της είναι αυτές που οδηγούν στις πράξεις των ηρώων. Η Μπάξερ μπορεί να μην το λέει ξεκάθαρα αλλά η Ιστορία είναι η Μάνα της Υπατίας, της Λεώνης και του Άγη. Είναι η τέταρτη ηρωίδα που έρχεται να φέρει τα πάνω-κάτω. Επηρεάζει, επιβάλλει και επιβάλλεται.

Η Νοέλ Μπάξερ φλερτάρει με τον μαγικό ρεαλισμό. Το κάνει και στην «Νύχτα που γύρισε ο χρόνος» και στο «Ακολουθώντας τη γραμμή της θάλασσάς». Τα ψήγματά του σε παραπέμπουν σε αρχέγονες παραδόσεις. Μπορεί να μην έχεις ακούσει τίποτα παρόμοιο ποτέ, μπορεί να εκτίθεσαι πρώτη φορά σε αυτές τις εικόνες, κι όμως γνωρίζεις πηγαία μέσα σου ότι είναι αλήθεια. Δει όσο παράλογο κι αν είναι, δεν μπορείς να το αρνηθείς. Η Νοέλ Μπάξερ έχει αυτό το άγγιγμα της μάγισσας. Είναι τα κείμενά της τα ξόρκια της και η φαντασία σου ο στόχος της. Η φαντασία σε εκείνο το πολύ λεπτό σημείο που συνδέεται με την ψυχή. Κι έτσι το ταξίδι είναι υπερβατικό.

Η πολιτική της οικογένειας, με την πολιτική που χρησιμοποιούν οι χαρακτήρες της και την ίδια την πολιτική σκηνή της χώρας Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή, Εμφύλιος, Χούντα. Όλα συμπορεύονται με την οικογένεια της Υπατίας. Ένας πόλεμος μεταξύ της Υπατίας και του πατέρα της, Κατοχή στο σπίτι του Σίλα, Εμφύλιος ξεσπά με τη Λεώνη και τον άντρα της απέναντι στη μάνα της, Χούντα μέχρι την ενηλικίωση του Άγη. Πιστεύω ότι η Νοέλ Μπάξερ τελικά, μάλλον αφήνει μικρούς μικρούς θησαυρούς που ανακαλύπτεις μετά την ανάγνωση, όταν επαναφέρεις στη μνήμη σου την ιστορία.

Το «Χνάρι που δεν έσβησε» θα αφήσει το αποτύπωμά του μέσα σου λέξη λέξη. Θα σου μυρίσει θάλασσα και μύρο. Θα σε χορέψει το χορό της Σαλώμης μαζί με τη Λεώνη και θα νιώσεις στους ώμους σου το πανωφόρι του Σπάρτακου. Και κάπου εκεί θα συνειδητοποιήσεις ότι τους ξέρεις όλους, ότι μεγάλωσες μαζί τους κι ότι η Μπάξερ σε πήγε κάτι παραπάνω από ένα ταξίδι στην ιστορία.

http://www.screwtheplot.com/to-xnari-...

[Mariakok · Rating 4 out of 5]

Μάλλον στό συγκεκριμένο βιβλίο υπάρχει ο πιο κακός χαρακτήρας γυναίκας ( Υπατία ) που έχω διαβάσει. Ίσως βρω κάποιον ανώτερο σε καμία στα βιβλία που θα διαβάσω στο μέλλον....

[Georgette Nanou · Rating 4 out of 5]

ΤΟ ΧΝΑΡΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ
Το χνάρι που δεν έσβησε!!
Πόσα χνάρια άραγε έχουμε αφήσει πίσω όλοι μας που δεν έχουν σβηστεί με το πέρασμα του χρόνου αλλά μας κυνηγούν αυτά θυμίζοντάς μας κάπου κάπου ότι δεν μπορούν να ξεχασθούν.
Πολυπρόσωπο,μελαγχολικό βιβλίο και ίσως ψυχογράφημα για απαιτητικούς αναγνώστες σε τρείς χρονικές περιόδους με γρήγορες εναλλαγές παραγράφων και νοήματος (σε μερικά σημεία λίγο απότομες),αλλά όμορφα δομημένο με μια μαγευτική και ιδιαίτερη γραφή,με έντονες περιγραφές χρησιμοποιώντας όλα τα εκφραστικά μέσα του λόγου.Βιβλίο με συμβολισμούς,μηνύματα,προβληματισμούς,ψυχαναλύσεις και που θέλει συγκέντρωση σκέψεων,διαφορετικά χάνεις την ροή της πλοκής και των ειρμό των σκέψεων.Αναδεικνύει αλήθειες που πολλοί τις κρύβουν βαθιά μέσα τους .Ιστορικές αναφορές και πολιτικά γεγονότα απαρτίζουν την ιστορία στην σειρά και στον χρόνο που πρέπει.
Τρεις χρονικές περίοδοι,τρία ζευγάρια διαφορετικών χαρακτήρων,Υπατία - Σύλλας, Λεώνη - Σπάρτακος, Μαργαρίτα - Άγης που ακροβατούν στα όρια της ψυχοσύνθεσής τους και της εσωτερικής αναζήτησής τους μέσα από λανθασμένες καταστάσεις και απωθημένα και που οι σκιές είναι αναπόσταστα κομμάτια του εαυτού και της ψυχής.
Τελικά που μπορούν να σε οδηγήσουν οι σκιές που σ' ακολουθούν από μικρή ηλικία?
Έλλειψη ορίων και σεβασμού της κοινωνικής και ψυχολογικής ανάγκης.Δημιουργία σχέσεων που στηρίζεται στον φόβο,ανασφάλεια,αβεβαίοτητα.Επιλογή μοναξιάς για να νιώσουν ασφαλείς.Εχθρική στάση,θυμός,αυστηρή αξιολόγηση και γενικά προβληματικές συμπεριφορές στην ενήλικη ζωή.
Η συγγραφέας πάντως πρέπει να ζορίσθηκε και να εκτέθηκε στον εαυτό της βγάζοντας ενδόμυχες σκέψεις ανοίγοντας την ψυχή της με αυτό το ταξίδι στα άδυτα της.
Λογοτέχνημα που θα διαβαστεί και άλλη φορά για εσωτερική ενδοσκόπηση!

[Ευα Μηλιά Κουτσουμπα · Rating 4 out of 5]

Αν και δε τα πάω καλά με τα πολυπρόσωπα βιβλία, μπορώ να πω ότι μου αρεσε πολύ.
Η γραφή είναι μαγική. Καθαρά λογοτεχνική. Το θέμα του βιβλίου όμως λίγο βαρύ για τα δικά μου γούστα.
Είναι το τρίτο βιβλίο της συγγραφέας ου διαβάζω και νομίζω ότι έγινε κομμάτι μου.
Αξίζει και το 5 αλλά έκανε κοιλιά και οι επαναλήψεις μα και κάποιες αντιδράσεις με ξενισαν.
Ευχαριστώ το φίλο μου που μου το πρότεινε.
Θα τον ακούω συχνότερα 😊

[Maria · Rating 5 out of 5]

Τελειώνοντας το βιβλίο της Νοέλ Μπάξερ, αυτό το πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, νιώθω έντονα συναισθήματα για τους ήρωες του βιβλίου. Νιώθω σαν να συμμετείχα και εγώ στα γεγονότα που σφράγισαν την ζωή τους. Μια απο τις ηρωίδες του βιβλίου είναι η Υπατία για την οποία νιώθω ανάμεικτα συναισθήματα ( συμπάθειας και αντιπάθειας ) , μια κοπέλα που ορφάνεψε νωρίς και πέρασε δύσκολα τα παιδικά της χρόνια αλλά στην πορεία προσπάθησε να διώξει τις σκιές που τη βάραιναν και να κάνει μια καινούρια αρχή στην ζωή της. Τα αρνητικά γεγονότα της ζωής της ομως επηρέασαν τον χαρακτήρα της σε τέτοιο βαθμό ώστε να φτάσει να πιστεύει πως μπορεί να κατευθύνει τις ζωές των άλλων και να απαιτεί απο όλους υποταγή. Ένα δεύτερο σημαντικό πρόσωπο που συνδέεται με την Υπατία αφού έχουν σχέση πεθεράς -γαμπρού στην ιστορία μας είναι ο Σπάρτακος. Ένας επαναστάτης, μια μαθηματική διάνοια που αποφασίζει να εγκαταλείψει τα όνειρα του για χάρη ενός έρωτα, του έρωτα για τη Λεώνη, την θετή κόρη της Υπατίας. Οι δυό τους αφήνουν την Αγγλία στην οποία γνωρίστηκαν και έρχονται στην Ελλάδα στο σπίτι της Λεώνης , στην πόλη που ακουμπούσε τη θάλασσα όπως αναφέρεται στο βιβλίο. Eκεί παντρεύονται και συγκατοικούν με τους γονείς της Λεώνης και μια θεία της. Οι γονείς της Λεώνης αντίθετων πολιτικών φρονημάτων με τον Σπάρτακο είναι σε μια συνεχόμενη σύγκρουση μαζί του. Προσπαθούν συνέχεια να τον υποτιμούν, να τον προσβάλλουν και να υποδουλώσουν το ελεύθερο πνεύμα του.Έτσι ο ήρωας μας δεν κάνει την επανάσταση που ονειρεύεται, αποδέχεται την ήττα του και συμβιβάζεται χάρη στην αγάπη του για τη Λεώνη.Πόσο μπορεί όμως να αντέξει ένας άνθρωπος που νιώθει δυστυχισμένος και νεκρός μέσα του ? Η Λεώνη πάλι μια όμορφη γυναίκα ικανή να μαγέψει οποιοδήποτε άντρα παρουσιάζεται αδύναμη και άβουλη τις περισσότερες φορές, ανίκανη να προστατεύσει τον αγαπημένο της απο τις παγίδες που του στήνουν συνεχώς οι γονείς της. Ο Σπάρτακος όμως θα αφήσει το χνάρι του , ένα χνάρι που δεν έσβησε και το οποίο θα ανακαλύψει χρόνια μετά ο γιός του Άγης. Ένα παλιό πανωφόρι, το πανωφόρι του πατέρα του που ανακαλύπτει ο Άγης στο υπόγειο του σπιτιού του χρόνια μετά τον θάνατο του πατέρα του είναι η αρχή για να ψάξει την ιστορία του προσπαθώντας να μάθει όσα περισσότερα μπορεί για την ζωή του. Τα καταφέρνει όπως βλέπουμε στο τέλος να μάθει για τον πατέρα του όλα αυτά που ήθελε και να τον κρατήσει για πάντα ζωντανό στο μυαλό του και την ψυχή του. Οι ιστορίες των ηρώων μας ξεδιπλώνονται σε διάφορες ιστορικές περιόδους όπως στην Κατοχή, στον Εμφύλιο και φτάνουν μέχρι την δικτατορία και την πτώση της αλλά και τα κατοπινά χρόνια της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας. Αναμφισβήτητα, το Χνάρι που δεν έσβησε είναι ένα μυθιστόρημα που καταφέρνει να αγγίξει τον αναγνώστη και να μείνει χαραγμένο στην μνήμη του.

[Χ. ΚΟΥΡΟΥΠΑΚΗ · Rating 3 out of 5]

Το χνάρι που δεν έσβησε είναι ένα πολυπρόσωπο βιβλίο και η συγγραφέας μέσα από τρεις ιστορίες με καθεμιά τον δικό της ήρωα συνθέτει μια. Η ιστορία ξεκινάει από την Υπατία ένα κορίτσι που μεγαλώνει με την Καλογριά θεία της, εφόσον πέθανε η μητέρα της στη γέννα. Χρόνια αργότερα συναντάμε ένα άλλο κορίτσι την Λεώνη ορφανό και αυτό από μητέρα που προσκολλάται η Υπατία πάνω της βλέποντας σε εκείνη την ζωή που δεν έζησε. Παντρεύεται τον πατέρα της τον Σίλα και συνεχίζεται η ιστορία με την Λεώνη να μεγαλώνει και να παντρεύεται τον Σπάρτακο αποκτώντας ένα γιο τον Άγη. Η Λεώνη θα χάσει τον άντρα της και ο γιος της μεγαλώνοντας θα βρει και θα φορέσει το πανωφόρι του πατέρα του και θα αρχίσει να ψάχνει το παρελθόν προσπαθώντας να ανακαλύψει το χνάρι του πατέρα.
Το χνάρι που δεν έσβησε είναι ένα ταξίδι μέσα στην ιστορία ίσως την κύρια πρωταγωνίστρια αυτού του βιβλίου, που με τις εξελίξεις της καθοδηγεί και καθορίζει τις πράξεις και την μοίρα των ανθρώπων. ..

[Fotini Firenze · Rating 4 out of 5]

Μα τι υπέροχο βιβλίο είναι αυτό!!!! Σε κερδίζει από την πρώτη παράγραφο και σε κρατάει σε αγωνία μέχρι το τέλος,χωρίς να έχει ούτε λέξη περιτή. Τόσο όμορφα δοσμένη όλη η ιστορία που παρόλο που έχει αρκετά στοιχεία φαντασίας το διαβάζεις και ζείς και εσύ μέσα από τους χαρακτήρες του. Ζεις και πορεύεσαι μαζί τους με τα βάσανά τους τα λάθη τους τις υπερβολές τους. Ναι !!! Παρακολουθείς σαν σκιά ανάμεσά τους και γελάς,κλαίς,ονειρεύεσαι μαζί τους στην πόλη που κύλησε στην θάλασσα!!!!! Μπράβο και πάλι στην κ. Νοέλ Μπάξερ!

[Noni Koun · Rating 3 out of 5]

Ένα βιβλίο που εμένα πραγματικά μου έβγαλε όλα τα κακά μου συναισθήματα ! Αρκετά κουραστικό και η ιστορία αδιάφορη ! Απλά το τελείωσα γιατί άμα ξεκινήσω κάτι θελω να το τελειώσω !

[Lia Kazantzi · Rating 5 out of 5]

Συγχαρητήρια Νοέλ! Ένα ακόμα καταπληκτικό δημιούργημα «ΤΟ ΧΝΑΡΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ»! Συγχαρητήρια για την σύληψη της ιδέας, την ξεχωριστή πλοκή του βιβλίου, την συνοχή της ιστορίας. Νοέλ, με όλα τα βιβλία σου, αλλά και πιο ειδικά με το «ΤΟ ΧΝΑΡΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ», απολαμβάνω την μοναδικότητα της ιστορίας. Δεν μιμήσε κανέναν άλλο δημιουργό, τα μυθιστορήματά σου έχουν ποιότητα και ουσία. «ΤΟ ΧΝΑΡΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ» κερδίζει τον αναγνώστη από την πρώτη στιγμή και «ρουφάει» στη κυριολεξία τις σελίδες για να μάθει γρήγορα την συνέχεια της ιστορίας. Τον αναγνώστη τον συνεπαίρνουν οι απρόβλεπτες εξελίξεις. Ούτε μπορούσα να φανταστώ, όταν ξεκίνησα να διαβάζω αυτό το μυθιστόρημα τι θα σήμαινε «Το χνάρι που δεν έσβησε»... Κεφάλαιο «Ο Άγης και το πανωφόρι του πατέρα του».. απίστευτη μεν, μοναδική δε η φαντασία σου και τόσο έντονα συναισθήματα όταν ο γιος βρήκε και φόρεσε το παλτό του πατέρα του «...ο πατέρας μου είχε ένα χνάρι..» και άρχισε να ξετυλίγει το νήμα της ζωής και θανάτου του πατέρου του.. Και με μεγάλη λύπη, γιατί τελειώνει η καταπληκτική ιστορία σου, φθάνουμε στο τέλος «όταν το πανωφόρι του δεν θα σου κάνει...». Απρόβλεπτο τέλος!!! Χαίρομαι πολύ για σένα Νοέλ, που είσαι τόσο ξεχωριστή συγγραφέας, χαίρομαι όμως και γι΄εμάς που κέρδισε η Ελληνική Λογοτεχνία την ΝΟΕΛ Μπάξερ! Μία Ελληνίδα, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη πανέμορφη Καβάλα.
Εύχομαι πολύ σύντομα ν΄απολαύσουμε νέο δημιούργημα σου. ΛΙΑ ΚΑΖΑΝΤΖΗ

[Kalli Kent · Rating 4 out of 5]

Kalli's blog
Μου κράτησε συντροφιά αρκετά καλοκαιρινά βράδια. Μου έφερε ξανά στην μνήμη ιστορίες από παλαιότερες γενεές της τότε εποχής, από τους δικούς μου προγόνους. Και μου θύμισε πως τα πάθη είναι μια πολύ αρχαία ιστορία, που χρονολογείτε από όταν πρωτοεμφανίστηκε ο άνθρωπος πάνω στη Γη, και πως θα περάσουν ακόμη πολλά πολλά χρόνια για να καταφέρουμε να τιθασεύσουμε τα πάθη μας για να μην μας καταπιούν.