Etnografik Hikâyeler: Türkiye'de Alan Araştırması Deneyimleri

by Rabia Harmanşah, Z. Nilüfer Nahya, Müge Gürsoy Sökmen (Editor)

Antropologlar, alan çalışması sırasında yaşadıkları çeşitli kişisel deneyimleri arkadaş sohbetlerinde sık sık dillendirirler. Ama nitel çalışmalar kâğıda dökülürken “önemsiz detaylar”, “terslikler”, hatta “başarısızlıklar” olarak görülen bu deneyimler genellikle yansıtılmaz. Oysa araştırmacının sahada karşılaştığı ya da dahil olduğu kimi durumlar (kimlik çatışmaları, bürokratik ve ideolojik engeller gibi), araştırmanın ilerleyişini etkilediği gibi, yönünü dahi değiştirebilir.
Etnografik Hikâyeler, işte bu kişisel öykülere, yani alan sürecinin taşıdığı zorlukları, belirsizlikleri, çalkantıları, hesaplaşma ve gerilimleri yaşayan bireyler olarak maceralı yolculuklardan dönmüş araştırmacıların deneyimlerine odaklanıyor. Kitaptaki yazarlar araştırmalarını yaparken karşılaştıkları “rahatsız edici” durumları, etik sorunları, duygusal gelgitlerini entelektüel ve insani bir bakış açısıyla ve açık yüreklilikle tartışıyor; sorular soruyorlar.
Alan çalışmasının pratik ve teorik koşullarına ve tartışmalarına işaret eden bu yazılar, birbiriyle diyalog ve bazen de çatışma halinde, hayatın ve araştırmanın kesiştiği ve ayrıştığı noktalar üzerine düşünmemizi sağlayarak sosyal bilimlere bakışımızı tazeliyorlar.

224 pages, Paperback

First published April 1, 2016

Reviews

[ozgurluk kurdu · Rating 5 out of 5]

Rabia Harmanşah ve Z. Nilüfer Nahya'nın yayına hazırladığı bu kitapta 11 farklı saha araştırması ve bu saha araştırması esnasında yaşanan deneyime yer verilmiş. Konuların hepsi birbirinden farklı, bu nedenle de, farklı alanlarda, farklı sorulara cevap aramak amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmaların hepsinin birbirinden farklı ve bir o kadar da benzer hikayeleri var.

Araştırmacı etiği, araştırmacının rolleri, eylemleri, işi, uğraşı, konumu üzerine oldukça derinlikli bir derleme. Çoğu zaman tartışma konusu olan etik meselesine de farklı araştırma soruları ve sahalarından yola çıkarak cevaplar bulmak mümkün.

Kitabı severek ve büyük bir ilgi ile okudum. Özellikle etnografi nedir diye merak edenlerin de ilgisini çekebileceğini düşünüyorum.

Bunlardan da öte, saha araştırmasının dışarıdan bir gözle basit sanılan yüzünün ardında yatanları açıkça ve sansürsüz bir şekilde aktaran metinlerin bir araya gelmiş olması da bu derlemenin akademiye bir başka olumlu katkısı (en azından bence). Bu nedenle, bu metinleri kaleme alan ve yaptıkları araştırma sürecini bunca yalın, doğrudan, kendilerine ayna tutarak kişisel herhangi bir sansür uygulamadan aktaran yüce gönüllü yazarları da takdir etmeden geçmek istemiyorum. Sanırım ki işin bu noktası her zaman paylaşımdan ve tartışmadan uzak tutulan bir alan olageliyor ve olagelmekte. Herkes yaptığı için hep toz pembe bir şekilde büyük bir başarı ile yapıldığını göstermeyi ve her şeyi kolaylıkla elde ettiğini, yaptığını ve ürettiğini söylemeyi veya en azından öyleymiş imajı çizmeyi seviyor. Halbuki işin aslı hiçbir zaman öyle olmuyor. Ama tabii bu da bir başka tartışma konusu ki buraya sığmaz.

O nedenle, bu kitabı farklı konularda bir şeyler öğrenmek isteyen herkese öneririm. Hayat onu keşfetmedikçe, gözümüzü kapattıkça nedir ki?

Kitaplarla kalın!

[Türkay · Rating 2 out of 5]

Kitap adının çağrışımı farklı hikayelere davet gibi görünüyor...
Ancak, kitap alan çalışmasında karşılaşılan sorunların paylaşıldığı, yöntem tartışmalarını da içeren bildirilerden oluşmakta. Konunun akademik tartışmalarına ilgi duyanlar için. ..

[Cem Yüksel · Rating 4 out of 5]

Antropologların alan araştırması sırasında karşılaştıkları zorluklara ve iç düşüncelerine ışık tutan bir derleme. Araştırma yapılacak topluluğa yaklaşım , paylaşımların doğruluğu, yorum, tahayyül , varsayım, algı , empatiyi dışarıda bırakıp objektif bir sonuca ulaşma çabasını iyi yansıtıyor. Araştırmacının toplumdan oluşu veya toplumun dışından oluşu , aynı milliyet/dil/dinden oluşu veya tam tersi durumda olmasının etkileri , anlatılan olaylarla uzun süreli bir araştırmada toplumun duruş, görüşüne empati duyması veya meyletmesi ile araştırmanın objektifliğini koruma çabası. Tüm bunların yanısıra araştırma konusu ve yerine bağlı bürokratik , siyasi , toplumsal güçlükler. Cezaevlerinde kadınlarla, köy göçlerine uğramış Kürtlerle, Süryani cemaati , kentte cinselliğe bakış, sonrasında gentrifikasyon (kentsel dönüşüm denebilir herhalde) geçiren dar gelirli mahallelerle yapılan çalışmalarda yaşananların bir miktar sahne arkasından anlatımı. Tüm bunların içinde işin profesyoneli akademisyenlerin anlattıklarından , ötekini tanımanın ve önyargıyı kırmanın ne kadar güç olduğunu tekrar hatırlatan bir kitap. Bir diğer yarattığı farkındalık da “öteki içindeki öteki”. Tunceli’de yaşayan Sünniler konusundaki bir çalışma bunu örnekliyor. Ötekileştirme katlanarak giden bir olgu. Okumak ve öteki ile ilgili farkındalığı artırmak için iyi bir referans. Bir miktar akademik dil söz konusu ise de , araştırmacıların tecrübe anlatımları akıcı.

[Merve · Rating 5 out of 5]

Çeşitli bilim dallarından araştırmacıların katkı sunduğu bu eser etnografik çalışma yürütenlerin okuması gereken ilham verici eserlerden biri. Araştırmacıların kendileriyle, ötekiyle hesaplaşmaları, düşünümsellik ve özdüşünümsellikle süreci değerlendirebilmeleri çok kıymetli. Bununla birlikte sahaya daha önce çıkmamış araştırmacılar bu gibi metinleri okuyarak gardlarını alabilirler. Yine de elbette Robert Ezra Park'ın da dediği gibi "Gerçek yaşamda ellerinizi kirletin." Sözün özü elbette bu metinleri okumak bir ön hazırlık olabilir ama her saha deneyimi tamamen kendine hastır.