Kosmologie in de Westerse cultuur- Historisch-kritisch essay

by Max Wildiers

Dit essay is het onbetwiste standaardwerk van Max Wildiers. Het brengt de kernbegrippen onder ogen in de verschillende wereldbeelden die de mensheid in de loop der tijden in het westen heeft gehad. Telkens weer werd anders over de relatie tussen God, kosmos en wereld gedacht. Dit boek gaat op boeiende wijze na hoe de kosmologie in de evolutie van de westerse cultuur heeft gefunctioneerd.
Voor de Grieken was de kosmos een volmaakt geordend geheel, een sacraal gegeven waar hij met diepe eerbied en eindeloze bewondering naar opzag en zich aan onderwierp. Onder invloed van de bijbel kreeg de kosmos in de middeleeuwen een andere betekenis: hij was een schepping zoals de mens zelf. En omdat alleen de mens geschapen is naar Gods beeld en gelijkenis, had hij ook voorrang op de kosmos. Er werd een christelijke wereldbeschouwing opgebouwd door wereldbeeld en geloofsleer op een harmonische wijze met elkaar te verbinden. Voor de middeleeuwse mens fungeerde het hiërarchische ordebegrip, dat in de kosmos aanwezig werd geacht, als de hoogste norm voor het ethische en politieke handelen. Vanaf dit moment werd echter ook de secularisering, die tot een tragische crisis in de schoot van het christendom zou leiden, onafwendbaar. Omdat deze synthese tot ver in de 20ste eeuw gehandhaafd bleef en omdat anderzijds een revolutie in de kosmologie (ingeluid door Copernicus) en de opkomst van de moderne natuurwetenschappen deze synthese in haar grondslagen hebben aangetast, werd de breuk tussen het instituut Kerk en de wereld onvermijdelijk.
Aan deze scheiding kan geen einde komen zolang het chirstelijke geloofsinzicht vertolkt wordt in begrippen en voorstellingen die niet meer aan onze huidige ervaring van de werkelijkheid beantwoorden. De kosmologie heeft immers in de laatste decennia diepgaande veranderingen ondergaan.
Door de consequenties te aanvaarden die dwingend voortvloeien uit de nieuwe inzichten van de moderne natuurwetenschap, zijn wij in onze beschavingsgeschiedenis op een scharnierpunt gekomen: we kunnen een nieuw wereldbeeld formuleren waarin er ruimte is voor vrijheid.
Hiertoe draagt Max Wildiers met dit standaardwerk op unieke wijze bij.

Genres: Philosophy

344 pages, Paperback

First published January 1, 1982

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

A clever, and above all empathetic overview of the shift from the Medieval to the Renaissance worldview. The focus is much broader than the English title suggests. I read this in the original, Dutch edition, Kosmologie in de Westerse cultuur: Historisch-kritisch essay. Max Wildiers (1904-1996) was a master of broad cultural-historical considerations.