ขลุ่ยไม้ไผ่

by พจนา จันทรสันติ

ข้าพเจ้ามักครุ่นคิดเอาเองว่า ชีวิตเป็นเหมือนกับบทเพลงบทหนึ่ง เป็นบทเพลงอันยิ่งใหญ่ที่รวบรวมเพลงเล็กเพลงน้อยอยู่ภายใน ถ้าเปรียบแต่ละบทแต่ละตอนของชีวิตเป็นกระแสเสียงหนึ่ง ทั้งความทุกข์ ความสุข ความร่าเริง ความเจ็บปวด ความสมหวัง ความเคียดแค้น ความอิจฉาริษยาเหล่านี้ ล้วนเป็นกระแสเสียงที่มีระดับเสียงสูงต่ำต่างกัน แต่ก็เกิดมาจากต้นตอคือชีวิตของคนคนเดียว เหมือนกับกระแสเสียงที่ดังออกมาจากแต่ละรูของขลุ่ย ขลุ่ยก็คือคน รูแต่ละรูคือแต่ละเหตุการณ์ที่ผ่านเข้ามาในชีวิต เสียงแห่งความร่าเริงยินดีและเสียงแห่งความโศกรันทด ต่างก็บรรเลงออกมาจากขลุ่ยเล่าเดียว นี่คือเรื่องราวของชีวิต ดังนั้นข้าพเจ้าจึงยินดีที่จะเรียกหนังสือเล่มนี้ว่า ขลุ่ยไม้ไผ่ เพราะมันบรรจุไว้ด้วยเรื่องราวนานาประการของชีวิตคนนั่นเอง

ขลุ่ยไม่ใช่ทั้งความเศร้าหรือความสุข ถึงแม้จะบรรเลงบทเพลงแห่งความรันทดหรือเพลงสุข อีกนานเท่าใดกว่าที่จะเข้าถึงสภาวะแห่งความเข้าใจชีวิตอันลึกซึ้ง ที่ทั้งเศร้าและสุข สมหวังและผิดหวัง ไม่อาจจะกล้ำกรายมาทำร้ายจิตใจของเราให้สับสนได้อีกต่อไป มนุษย์จะต้องใช้เวลาอีกนานเท่าใด กว่าที่จะทำให้จิตใจของตนประจักษ์ในสัจจะอันแท้จริงที่ดำรงอยู่ในโลก —พจนา จันทรสันติ

208 pages, Paperback

Published February 1, 2016

About the author

พจนา จันทรสันติ นักเขียน นักแปล นักแสวงหา ผู้ได้รับการขนานนามว่า "ฤๅษีแห่งป่าคอนกรีต" เป็นคนกรุงเทพฯ โดยกำเนิด ปี 2517 เรียนที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ แต่เรียนได้เพียงเทอมเดียวก็ลาออกไปแสวงหาอยู่ 2 ปี จากนั้นก็สอบเข้าใหม่ที่คณะคณะวารสารศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แต่ไม่จบ ออกไปค้นหาชีวิต อ่านหนังสือ เขียนหนังสือ เขียนกวี และทำงานศิลปะ พจนามักทำงานอยู่อย่างเงียบ ๆ ไม่ค่อยปรากฏตัวต่อสาธารณชน แต่มีผลงานเขียนและงานแปลมากมายโดยเฉพาะทางปรัชญาตะวันออกและปรัชญาธรรมชาติ เช่น ขลุ่ยไม้ไผ่, ชัยชนะ, ในท่ามกลางอารยธรรมผุกร่อน, วิถีแห่งเต๋า, กุญแจเซน, แด่หนุ่มสาว, ชัมบาลา ฯลฯ งานเขียนและงานแปลส่วนใหญ่ของเขามักจะแสดงให้เห็นถึงความผูกพันกับธรรมชาติ และความเรียบง่ายอย่างลึกซึ้ง เพื่อชักชวนให้ผู้อ่านมุ่งสู่ตัวตนภายในอันเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ

Reviews

[Araya Pichitkul · Rating 5 out of 5]

บทกวีไฮกุสั้นๆ ที่กินความหมายลึกล้ำ
คำบรรยายสะท้อนความสุขที่เรียบง่าย ความงามของธรรมชาติ และความเมตตาต่อเพื่อนมนุษย์

อ่านแล้วรู้สึกได้ว่า life is beautiful 😍

[ดินสอ สีไม้ · Rating 3 out of 5]

เฉยๆ กับเล่มนี้ ..
เราทุกคนอ่านบทกวี แล้วตีความต่างกัน
เฉกเช่นเดียวกันกับการมองดอกไม้ดอกหนึ่ง แล้วรู้สึกต่างกัน

พอมีการตีความของผู้เขียนมาเป็นแนวทาง
และบางบทเราตีความออกมาไม่เหมือนกัน
ทำให้รู้สึกอึดอัดเหมือนถูกขังอยู่ในกรอบ อ่านไม่สนุก

คิดว่าถ้าจะหยิบเล่มนี้มาอ่านในครั้งต่อไป
เราอาจจะอ่านแค่ส่วนของไฮกุ
ข้ามคำอธิบายที่คั่นกลางไป
บางที เราอาจจะชอบเล่มนี้ได้มากขึ้น

[top. · Rating 3 out of 5]

แม้การกล่าวว่า "การขยายความกลอนสั้นด้วยร้อยแก้ว จัดเป็นการทำลายคุณค่าของกลอนนั้นอย่างสิ้นเชิง" แต่หลายครั้งที่ตัวกลอนสั้นอย่างไฮกุเองก็เข้าถึงยาก ถ้าไม่มีภาพประกอบหรือที่มาที่ไปกำกับ ผู้อ่านหลายคน (นี่ด้วย) ก็เหนื่อยเพราะขาดทิศทางในการตีความ

แต่! ทำไมเราถึงจะต้องการทิศทางล่ะ ในเมื่อกลอนต่างๆ ก็ต่างมุ่งเน้นให้ผู้อ่านตีความด้วยตนเองทั้งสิ้น ทำความรู้จักตนเอง เข้าใจตนเอง และธรรมชาติของชีวิต ซึ่งไม่ได้หมายความถึงชีวิตของตัวกวีเองสักหน่อย


ในหัวผมตีกันไปมาระหว่างที่อ่าน ส่วนตัวเชื่อว่าการอ่านกลอนแบบมีที่มาที่ไปจะสนุกแลซึมซับความงามได้มากกว่า ผู้แต่งแต่งทำไม แต่งด้วยอารมณ์แบบไหน ก็หลักการเดียวกับที่มังงะโนดาเมะทำให้คนอ่านสนใจดนตรีคลาสสิคที่ไม่มีเนื้อร้องนั่นล่ะ

กระนั้นผมเองก็ตัดสินใจไม่ได้ / กุมหัว บางครั้งต้องการ บางครั้งไม่ต้องการ สรุปเอาเองว่า ขึ้นอยู่กับแต่ละงานมากกว่า

ขออนุญาตยกตัวอย่าง กลอนไฮไก/ทังกะ ที่ผมคิดเองว่าทั้งต้องการ และไม่ต้องการขยายความ


1. บะโช
ตามทางสายนี้
ไร้ผู้คน
ยามเย็นฤดูใบไม้ร่วง

2. พจนา
โคลนตมในฤดูฝน
กลับกลายเป็นส่วนหนึ่ง
ในร่างกายของฉัน

3. พจนา
ดวงจันทร์เก่าแก่
ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
ยังเป็นดวงจันทร์ดวงเดิม

4. จูยะ
จางหายไปกับฟ้าอันหม่นมัว 
คือความฝันที่โชติช่วงในวัยเยาว์ของเรา 
แม้นยามนี้ยังราวกับดวงดาวของคืนกลางคิมหันต์ 
แม้นยามนี้ยังซ่อนอยู่บนฟ้าที่แสนไกล

ถ้ายังอ่านอยู่ก็รบกวนคุยกันหน่อยว่าอันไหนต้องการขยาย อันไหนไม่ / วอร์มนิ้ว

[รพีพัฒน์ อิงคสิทธิ์ · Rating 5 out of 5]

การเป็นคนไร้จินตนาการ ทำให้ผมเกลียดการอ่านไฮกุ - บอกตามตรง ไม่รู้เรื่อง / ไม่อิน

ใน 'ขลุ่ยไม้ไผ่' ผมรู้สึกรักไฮกุมากขึ้น เพราะกลอนสั้นไม่ได้มาแบบเปล่าๆ แต่แนบมาด้วยคำอธิบายที่อ่านแล้วรื่นรมย์ ชวนให้คิดถึงเบื้องหลังไฮกุบางบทที่อาจเปิดกว้างให้เราจินตนาการกว่าที่เราคิด

ถึงไฮกุจะสั้น แต่เป็นบทกลอนที่ต้องใช้เวลา 'ย่อย' ขลุ่ยไม้ไผ่ ใจดีขนาดพาเราจูงมือเข้าหาโลกของไฮกุด้วยภาษาสวยงามและไม่ยัดเยียด

ชวนอ่านครับ หยิบหนังสือเล่มนี้มาจากคำแนะนำของคุณโตมรใน Omnivore

[a nutcase]

ดีไซน์หนังสือสวย เลย์เอ้าท์สวย น่าหยิบ น่าเปิด น่าพลิกผ่านไปแต่ละหน้ามาก เห็นความตั้งใจทำของสำนักพิมพ์ แต่เนื้อหาทนอ่านจนจบไม่ได้ อ่านแล้วรู้สึกเห็นด้วยกับที่คนเขียนออกตัวไว้ว่าเขารู้สึกล้มเหลวเมื่อต้องเขียนคำบรรยายใต้บทกวีแต่ละบทเพราะทำให้วิญญาณของบทกวีถูกทำลายไป

คือหนังสือนำเสนอบทกวีไฮกุที่คนเขียนแต่งขึ้น แล้วแต่ละบทมีคำบรรยายขยายความไว้ ทีนี้ลักษณะไฮกุมันสั้น ใช้คำน้อย แสดงความได้มาก แต่ไฮกุที่คนเขียนแต่งขึ้นมันไม่สามารถแสดงความได้ขนาดนั้น และคำที่ใช้มันไม่ได้กินความเท่าไร (อาจจะด้วยลักษณะภาษาไทยด้วย คือภาษาไทยมันไม่ได้จบเป็นคำๆ และความหมายแต่ละคำมันไม่ได้หลากหลาย เฟื่องฟู ตีความไปได้ไกลเหมือนลักษณะอักษรคันจิตัวเดียวในภาษาญี่ปุ่น หรือคำๆ เดียวในภาษาจีน) พอมาถึงบทขยายความ มันเลยเหมือนขยายความเลยเถิดไปไกล กลายเป็นโอเว่อร์เพ้อเจ้อไป อ่านแล้วค่อนข้างรู้สึกเหมือนเป็นการ boast รำคาญหัวใจจนเลิกอ่านไป จบไม่ลง เนื้อหาค่อนข้างพัง

[Petch Manopawitr · Rating 5 out of 5]

ขลุ่ยไม้ไผ่ของพจนา จันทรสันติ บทกวีไฮกุแบบไทยๆ ที่ทำให้หยุดสังเกตและชื่นชมความเคลื่อนไหวในความหยุดนิ่งและแง่งามของสิ่งเล็กๆน้อยๆรอบตัว การได้อ่านงานเขียนแบบกระแสสำนึกของพจนาในช่วงวัยกำลังค้นหา และกำลังตั้งคำถามกับสิ่งรอบกายทำให้เหมือนได้คุยกับเสียงภายในของตนเอง

ชอบงานของพจนาหลายเล่มแต่ขลุ่ยไม้ไผ่นี้เป็นหนึ่งในเล่มบุกเบิกที่งดงาม ลงตัว

[Milky P. Cawai · Rating 4 out of 5]

ขลุ่ยไม้ไผ่/พจนา จันทรคติ

บทกวีไฮกุที่ขยายความตามท่วงทำนองเต๋าและเซนคืนแก่นแท้ของชีวิตความเป็นธรรมดาความเป็นธรรมชาติให้แก่ตนเอง โลกวุ่นวายใจไม่วุ่นวาย โลกแย่งชิงเราไม่วิ่งวุ่น มองผ่านความเปลี่ยนแปลงด้วยความสงบเงียบเพราะทุกสิ่งมันก็เป็นเช่นนั้นเอง
เรียบง่ายดีงาม เป็นหนังสือแนวที่เหมาะกับการอ่านช้าๆ ดึงจังหวะชีวิตให้ผ่อนคลาย

[Ning · Rating 5 out of 5]

กลอนไฮกุ สั้นๆ เกี่ยวกับธรรมชาติ เรื่องรอบตัว มีไทยกับอังกฤษ แล้วก็คำอธิบาย แม้จะไม่อ่านคำอธิบายก็เข้าใจได้เหมือนกัน อ่านแล้ว สงบ ผ่อนคลาย ได้หันกลับมามองสิ่งธรรมดารอบๆตัวที่บางทีเราหลงลืมไป อ่านก่อนนอนดีมากค่ะ

[Book Beforebed_ · Rating 4 out of 5]

เป็นหนังสือที่รวบรวม "บทกวีไฮกุ" ที่แสดงให้เห็นถึงข้อคิดเห็น จินตภาพ หรือความรู้สึก โดยผู้เขียนจะอธิบายความหมายและบรรยายความรู้สึกไว้ควบคู่ไปด้วย พร้อมภาพประกอบ ทำให้เราสามารถเข้าใจความหมายของบทกวีนั้นได้อย่างลึกซึ้ง

ส่วนใหญ่แล้วจะกล่าวถึงธรรมชาติเป็นหลัก บทกวีเหมือนการนั่งมองทุกสิ่งค่อย ๆ เป็นไปอย่างช้า ๆ ให้เวลาเราในการทำความเข้าใจสิ่งเล็กน้อยรอบตัว ที่เรามักมองข้ามมาก่อน