الأخبار الطوال

by أبو حنيفة الدينوري, جمال الدين الشيال (مراجعة), عبد المنعم عامر (تحقيق)

ابوحنیفه احمدبن داود دینوری (درگذشته به سال ۲۸۳ قمری) از مورخان بزرگ اسلامی است. اخبارالطوال ابتدا به تاریخ خلقت می‌پردازد و مطالبی در مورد پیامبرانی چون ادریس و نوح و هود و ابراهیم… و پادشاهی داود و سلیمان تا ظهور عیسی بیان می‌دارد. سپس به مطالبی درباره‌ی ظهور زرتشت و آیین او و نجات بنی‌اسرائیل به‌وسیله‌ی پادشاهان ایران می‌پردازد. شرح حال و سرگذشت پادشاهان ایران، از جمشید و پیروزی ضحاک بر او، تا منوچهر و کیقباد و گشتاسب و بهمن و دارا و اسکندر و ملوک‌الطوایف و سپس ساسانیان تا انقراض ایشان از مباحث دیگر کتاب است. تاریخ اسلام در این کتاب با تفصیل پیکارهای اعراب و ایرانیان در دوره‌ی خلافت عمر شروع و به پایان خلافت معتصم ختم می‌شود. علاوه بر این جنگ‌های امیرالمؤمنین علی (ع) با معاویه و جنگ‌های جمل و صفین و خوارج و دوره‌ی حکمرانی معاویه و یزید، واقعه‌ی کربلا و شهادت امام حسین (ع) هم مفصل بیان شده است. داستان قیام مختار و همراهانش، حکومت زبیریان، انقراض بنی‌مروان و قیام مردم ایران بخصوص قیام خراسان به رهبری ابومسلم از دیگر مباحث کتاب است. گرایش نسبی به عنصر ایرانی در اخبارالطوال به وضوح مشهود است.

Genres: History, Nonfiction, Islam

467 pages, Unknown Binding

Published January 1, 2010

Reviews

[Amir Azad · Rating 4 out of 5]

از قدیمی‌ترین کتابهای تاریخی در اسلام است که صرفا به تاریخ اسلام نپرداخته. از ابتدای افرینش آدم تا پایان خلافت معتصم در ۲۲۷ قمری
کتاب دو بخش دارد بخش اول از که مربوط به تاریخ پیش از اسلام است و بخش دوم که پس از اسلام.
در بخش اول مطالب جالبی درباره ایرانیان وجود دارد. از جمشید و ضحاک و قباد و کیکاووس نام برده می‌شود و مطالبی هم درباره سیاوش و رستم و اسفندیار گفته شده. باید توجه داشت که دینوری نیم قرن پیش از تولد فردوسی از دنیا رفته. البته او اصلا ایرانی بوده و در جایی حدود کرمانشاه متولد شده. احتمالا به همین خاطر توجه به تاریخ ایران در این کتاب بسیار چشمگیر است.

در بخش دوم مولف ظاهرا به دلایلی (شاید سیاسی) از بخش‌هایی کاملا عبور کرده است. مثلا درگذشت پیامبر. یا از دوران خلافت دو خلیفه نخست تنها به فتوحات پرداخته.

ترجمه مهدوی دامغانی هم بسیار روان و مناسب است. در هرجا که لازم است ارجاعی به منابع بیرونی داده تا خواننده در صورت نیاز بتواند مطالب را کامل‌تر دنبال کند.