What do you think?
Rate this book


320 pages, Hardcover
First published January 1, 1936
Πρότζεκτ Νίκος Καζαντζάκης
16) Τερτσίνες (1937)
17) Οδύσσεια (1938)
Χρόνος ανάγνωσης κριτικής: 2 λεπτά
Πριν ξεκινήσω να διαβάζω αυτό το έργο απορούσα γιατί δεν υπάρχει
εδώ στο Goodreads ελληνική κριτική ούτε για δείγμα για ένα
ελληνικότατο βιβλίο.
Διαβάζοντάς το κατάλαβα. Δυσανάγνωστο, δύσβατο κι απρόσιτο.
Κρίμα που ο Καζαντζάκης ξόδεψε 13 χρόνια από τη ζωή του για να φτιάξει
ένα δυσνόητο και δύσκολο έργο που θα το διαβάσουν λίγοι και θα το
εκτιμήσουν λιγότεροι πριν το φάει η μαρμάγκα.
Ο τελευταίος Καζαντζάκης για το 2022 ήταν και το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Η Οδύσσεια του Καζαντζάκη είναι διπλάσια από την Οδύσσεια του Ομήρου
και πιο φιλοσοφική και πιο επαναλαμβανόμενη, και πιο πλατειάζουσα, και πιο αλληγορική
και πιο σα βγεις στο πηγαιμό για την Ιθάκη θα ‘ναι μακρύς ο δρόμος,
σαν highway to hell.
Ο Καζαντζάκης των 33,333 στίχων και των 900 περίπου σελίδων
is one hell of a highway to hell and I’m goin’ down all the way.
Και η φιλοσοφία του Καζαντζάκη είναι λες και έστυψες ένα ολόκληρο λεμόνι
πάνω σε μια μόνο σιεφταλιά.
Όσο ωραία και να ‘ναι (σιεφταλιά/ποίηση) η φιλοσοφία και το λεμόνι
δεν σε αφήνουν να τα απολαύσεις.
Αν δεν διάβαζα την ιδιόγραφη περίληψη του Καζαντζάκη για την Οδύσσειά του
δεν θα είχα ιδέα τι διάβασα διότι η ελάχιστη αφήγηση που αποτελεί την
Οδύσσεια είναι θαμμένη κάτω από τόνους φιλοσοφικών
και γλωσσοπλασμένων εικόνων.
Και δεν βρήκα πουθενά ξεκάθαρα αυτά που αναφέρονται στην περίληψη.
Δεν ξεχωρίζει το αληθινό από το ψεύτικο, το όνειρο από το ξύπνιο,
οι οπτασίες από τις πραγματικές εμφανίσεις, τα παραμύθια των ηρώων
από τις περιπέτειές τους.
Αν υπήρξε μια υποτυπώδης αφήγηση και εξιστόρηση στις πρώτες 8 ραψωδίες
στις επόμενες 8 μειώθηκε αισθητά και στις τελευταίες 8 εξαφανίστηκε.
Διότι στις τελευταίες ο Οδυσσέας είναι πλέον μοναχός του και ασκητής
στην άκρη του κόσμου όποτε φαντάζεστε ποσό λιγότερη αφήγηση υπάρχει. . .
Και εκεί που πάει να υπάρξει δεν είναι αληθοφανής ή πειστική.
Για παράδειγμα- δεν θυμάμαι πού το συνάντησα- βρισκόμαστε
τάχα στις πηγές του Νείλου μες στα τροπικά δάση της Κεντρικής Αφρικής
και να σου ο Καζαντζάκης να περιγράφει πως πέφτει παχύ το χιόνι στα βουνά
και οι κέδροι κάτασπροι. Ποιοι κέδροι και πιο χιόνι και πια βουνά μωρέ;!
Και φυσικά όλοι Κρητικοί. Δεν πα’ να είμαστε στην Ιθάκη, στην Σπάρτη,
στην Κρήτη, στην Αίγυπτο, στην μέση της Αφρικής, στην άκρη της Αφρικής,
όλοι Κρητικοί με περβόλια με ελιές και μαντρί με γίδια, στάνες και
όρεξη για κατσικίσιο κρέας. Και φυσικά το ίδιο μοτίβο: σκοτωμός φαΐ και έρωτας.
Και πόσες περιγραφές από βύζια ν’ αντέξω: οι νιες οι στητοβύζες
οι μάνες με τους γαλακτερούς μαστούς οι γριές οι σακουλοβύζες
Μ’ αδρά βυζιά που ξεχειλίζουν γάλα, μ’ ολολάσπωτα γιομάτα χλόη βυζιά, και πάει λέγοντας.
Σπανός να είσαι διαβάζοντας αυτό το βιβλίο που ξεχειλίζει από βαρβατίλα
θα γίνεις Greek Lover Greek Lover με τρίχα για πουλόβερ.
Αν τους Αδερφούς Καραμαζοφ θα μπορούσα να συστήσω με μεγάλη
επιφύλαξη σε μετρημένα άτομα την Οδύσσεια του Καζαντζάκη
δεν την συστήνω σε κανένα, ούτε καν στον χειρότερο εχθρό μου.
Χαίρομαι που ξεμπέρδεψα μαζί της αλλά ποτέ ξανά.
Όσο καλός γλωσσοπλάστης είναι ο Καζαντζάκης
(7500 αθησαύριστες λέξεις, που δεν έχουν μπει σε λεξικό),
και όσο μεγάλος θησαυρός της ελληνικής γλώσσας είναι
αυτό το έργο δεν το συστήνω σε κανένα.
Και φυσικά αγνοείστε το σοβινιστικά ελληνικό ρητό
που λέει «το μεγαλύτερο έπος της λευκής φυλής»
Το The Faerie Queene του Άγγλου ποιητή
Edmund Spenser των 36000 στίχων είναι 3000 στίχους μεγαλύτερο.
Ένα έργο που ξεκίνησα ανήμερα του Χάλογουιν και τελείωσα
(σχεδόν) ανήμερα των Φώτων.
Πλέον ο Καζαντζάκης για το 2023 (που δεν τον βλέπω να γίνεται
αγαπημένος συγγραφέας όπως ο Βενέζης, και ο Ντίκενς, και ο Τόλκιν)
θα είναι πιο βατός και σχετικά πιο εύκολος διότι μου έμειναν
με ελάχιστες εξαιρέσεις τα γνωστότερά του μυθιστορήματα να διαβάσω.