Gonitwa chmur

Warszawski niebotyk #2

by Maria Paszyńska

Rok 1935. Na tle olśniewającej panoramy Warszawy życie toczy się krętymi ścieżkami. Prawda bywa bardziej niewiarygodna od kłamstwa, a to co wydaje się proste, wcale takie nie jest. Nieskazitelne wizje młodych bohaterów Warszawskiego niebotyku okrywa cień. Muszą zmierzyć się ze zderzeniem świata ideałów i tego, co otrzymują od losu.

Tymczasem stolica Polski szykuje się do wystawy "Warszawa przyszłości", a świat bacznie śledzi kolejne poczynania Adolfa Hitlera, który umożliwia wejście w życie Ustaw Norymberskich. Nad Europą, która dopiero co odbudowała poczucie bezpieczeństwa, ponownie zbierają się chmury...

Wciągająca, wielowątkowa opowieść o ludziach i ich mieście, śniących swój wielki sen o potędze i nieśmiertelności.

335 pages, Paperback

First published April 13, 2016

About the author

Polska pisarka, felietonistka, varsavianistka, prawniczka i orientalistka. Ukończyła autorską klasę humanistyczną z rozwiniętym programem wychowania estetycznego w VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie, a następnie prawo na Uczelni Łazarskiego oraz iranistykę na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. By nauczyć się języka tureckiego, dwa lata studiowała turkologię. Przez kilka lat pracowała jako prawnik oraz przewodnik miejski po Warszawie. Znana z serii wakacyjnych spacerów po Warszawie, które współtworzyła dla Wirtualnej Polski, programu telewizyjnego Poszlafirujemy po Pragie oraz felietonów. Choć urodziła się na Dolnym Śląsku, mówi o sobie, że jest adopcyjnym dzieckiem Warszawy. Zadebiutowała w 2015 roku powieścią "Warszawski niebotyk", która znalazła się w finale I. edycji konkursu Promotorzy Debiutów organizowanego przez Instytut Książki i Fundację Tygodnika Powszechnego. Powieść Owoc granatu. Dziewczęta wygnane została nominowana w plebiscycie portalu lubimy czytać do miana Książki Roku 2018 w kategorii Powieść.
Autorka specjalizuje się w powieści historycznej. Wnikliwe przygotowuje się do pisania każdej kolejnej książki, docierając do trudno dostępnych materiałów źródłowych. Maria Paszyńska skupia się nie tylko na rzetelności w kwestii realiów historycznych, lecz także na wnikaniu w psychikę bohaterów, ukazywaniu ich emocji, dobra tkwiącego w człowieku, zawsze i pomimo wszystko. Szczególnie ważne są dla niej tematy społeczne, przede wszystkim te dotyczące tolerancji, wielokulturowości i dialogu międzyreligijnego. W swoich książkach przedstawiała m.in. przedwojenną Warszawę, Imperium Osmańskie, wojenne losy stołecznego ogrodu zoologicznego prowadzonego przez Jana i Antoninę Żabińskich oraz tułaczkę Polaków zesłanych na Syberię w czasie II wojny światowej.

Reviews

[Nina · Rating 4 out of 5]

W drugim tomie Niebotyku warszawskiego zdecydowanie dominują perturbacje rodzinno-miłosne bohaterów. Wielka historia, która za parę lat zdeterminuje losy świata, pośrednio ma wpływ jedynie na decyzje Berka Steina i Jana Zasławskiego, którzy po wprowadzeniu w Niemczech tzw. ustaw norymberskich opuszczają Monachium i wracają do Warszawy. Natomiast historyczne tło życia warszawskich elit przedstawione jest ciekawie. Składają się na nie takie zjawiska jak przygotowania do wystawy „Warszawa przyszłości”, różne inicjatywy edukacyjne i emancypacyjne, głównie kobiece, a także rozwój infrastruktury, architektonicznej i biznesowej, na czele z bujnym rozkwitem przedsiębiorczości w sferze usług … kulinarnych.

Wybór opisywanych dziedzin aktywności warszawiaków uzależniony jest oczywiście od tego, kim są bohaterowie serii, których autorka wprowadziła w większości już w poprzednim tomie. Stąd zapewne nieproporcjonalnie dużo dowiadujemy się na przykład o słodkich przysmakach serwowanych w kawiarniach i sprzedawanych na wynos w różnych miejscach, ostro zresztą i nie zawsze fair konkurujących między sobą. Ograniczenie perspektywy do warszawskiej (wyższej) klasy średniej uwzględnia nie tylko aspiracje, choćby naukowe, przede wszystkim równościowe kobiet, ale także life style stołecznej elity żydowskiej, którego ukoronowaniem jest ślub w Wielkiej Synagodze z tysiącem zaproszonych gości. Ale z drugiej strony, eskapada Berka do Nalewek ma ukazać istnienie w Warszawie innego świata, nadal bez elektryczności a często nawet bez środków na zakup paliwa do lamp naftowych. Obserwacje, mimo że przefiltrowane przez osobowość i status społeczny młodego Steina, są cenne i niezwykle interesujące. Jednak wkomponowane w fabułę, jaka koncentruje się na doznaniach osób z uprzywilejowanego świata, robią wrażenie nieco sztucznie doczepionej kontrargumentacji, typowej dla publicystyki czy reportażu, nie dla prozy literackiej.

Z kolei prywatne życie, a konkretnie związki, w jakie weszli lub chcieli wejść członkowie młodszego pokolenia trzech warszawskich rodzin - Zasławskich, Starczewskich i Steinów - opisywane w poprzednim tomie, w tym podlegają rozmaitym kolejom losu. Powodem mniejszych lub większych napięć w małżeństwach może być rozbrykane potomstwo lub, przeciwnie, utrata dziecka; absorbująca praca czasami jest ucieczką przed małżeńskim kryzysem, a kiedy indziej prostą drogą do niego; różny też może być wpływ na rozwój kryzysowych sytuacji ze strony krewnych czy przyjaciół.

Wszystkie te perturbacje występują w powieści w różnych wariantach, stanowiąc wiodące, przeplatające się wątki w kolejnych rozdziałach. Na razie groźba jednego miłosnego trójkąta wydaje się zażegnana, a jedna zupełnie nowa para pokona chyba najważniejsze przeszkody, zanim będzie za późno. Jednak do happy endu we wszystkich istniejących już związkach oraz w życiu co najmniej trzech facetów wolnego stanu droga jest jeszcze dość daleka.

W każdym razie trzeba dalej czytać lub słuchać - Maciej Motylski dobrze interpretuje audiobooki - z nadzieją, że męskie postaci zyskają w końcu na wyrazistości co najmniej takiej, jaką Maria Paszyńska obdarzyła większość swoich bohaterek, i to nie tylko tych z pierwszego planu.

[Peter · Rating 3 out of 5]

Rodzinne perypetie i wielokulturowe miasto w opowieści od smakoszki historii, Marii Paszyńskiej. Właśnie do naszych rąk trafiło wznowienie opowieści o braciach Zasławskich czyli Warszawski niebotyk i Gonitwa chmur.


Warszawa lat 30. XX wieku staje się prężnie rozwijającym miastem, które śmiało patrzy w przyszłość. Tu powstają plany wspaniałych budowli, ówczesnych drapaczy chmur jak budynek Prudentiala, zwany przez warszawiaków Warszawskim niebotykiem. W kawiarni "U Hanki" Antoniego Starczewskiego, gromadzi się inteligencja stolicy snująca śmiałe wizje przyszłości. Należy do nich profesor Zasławski, ojciec trójki synów: Jana, Andrzeja i Tadeusza. Mężczyzn wkraczających w dorosłość, pełnych marzeń i doświadczających porywów serca. Jednak miłość dla braci stanie się drogą wymagającą pokononywania przeszkód i koniecznością dokonania zmian w nich samych.


Bardzo cenię sobie powieści cechujące się własnym zapachem, smakiem i atmosferą. Stąd makaroniki, eklery i inne smakołyki od pana Antoniego trafiły do mojego serca. Z miejsca poczułem zapach przedwojennych uliczek stolicy, jej zgiełku i aspiracji do nowoczesnej metropolii. Miasta wielokulturowego, w którym przedstawiciele różnych grup nie tylko zgodnie współżyją ze sobą, jak również przyjaźnią się. Mało tego stają się braćmi od serca mimo braku więzów krwi. Mimo owego postępu myśli nie brakuje tych, którzy przez swoje przestarzałe przekonania klasowe stają się przeszkodą do szczęścia. A Maria Paszyńska z własną charyzmą oddaje wiernie życie miasta i jego mieszkańców. Snuje wielowątkową opowieść o młodości mającej własne prawa. Niewinnej i nieporadnej wobec nieznanych jej dotąd sercowych problemów. Dla jednych konieczne stanie się zmierzenie z uprzedzeniem starej ciotki, dla Jana przyniesie trudny moralnie wybór i zmianę hierarchii wartości, dla najmłodszego zaś Zasławskiego przemianę samego siebie zapatrzonego dotąd jedynie w piłkę nożną. Wszystko razem daje opowieść o mieście i jego mieszkańcach. O dumie, o marzeniach i życiowych dramatach. I chociaż, co pewien czas dochodzą niepokojące wieści, to jak w życiu rozpływają się pośród osobistych dylematów. Mimo, że saga warszawska roztacza opowieść, w której z miejsca przepadamy bez reszty, to nie znaczy, że nie ma wad. To w prawdzie powieściowy debiut Paszyńskiej i widać to już na pierwszy rzut oka. W Warszawskim niebotyku dominuje wątek Jana i Tadeusza, a Andrzeja i jego przyjaciela Wojtka szybko rozpływa się. To w drugim tomie zanika praktycznie wątek zakazanego uczucia u najstarszego z braci Zasławskich. A to on właśnie jest jednym z dwóch, które przykuwa uwagę czytelnika. Trochę za mało wzajemnych relacji braci. Nie ukrywam, że osobiście zawsze w tego typu opowieściach, to właśnie rodzinne więzi i braterstwo jest ważne. Po skończeniu czytania Gonitwy chmur też mam wrażenie, jakoby historia Jana i Tadeusza zostały przerwane i aż prosi się o trzecią część, która by zgrabnie domkneła całość. Tak po prostu jest przerwana dla mnie opowieść i zakończenie niosące kilka istotnych pytań bez odpowiedzi. Jednocześnie nasuwa się odczucie dostania trzech, niewiele wspólnego mającego ze sobą historii, których bohaterowie mimo więzów rodzinnych stanowią odrębne, samotne obiekty na tle szeroko zaplanowanej całości. Nie stykają się ze sobą, nie rozmawiają zwłaszcza w drugim tomie, tylko zamknięci zostają wokół własnych losów. To właśnie interakcji zabrakło mi do tego, by w pełni dać się porwać.


Warszawski niebotyk i Gonitwa chmur są opowieścią o ludziach i mieście, które przeminęły. Pośród gwaru i odważnego patrzenia w przyszłość, nasuwają się myśli o nadciągającej hekatombie zła, która na zawsze położy się cieniem na życiu stolicy. Mimo pewnych wad, styl Marii widać od pierwszych akapitów i chociaż to jeszcze nie było to pióro, do którego przywykliśmy obecnie, to sprawia, że z Zasławskimi spędzimy miło kilka dni.

[Kama · Rating 5 out of 5]

- A skąd ta pewność, że własne tak łatwo jest pokochać? Rodzicielskiej miłości zawsze trzeba się nauczyć. (...) Więzy krwi nie stwarzają prawdziwej rodziny. Trzeba ją budować dzień po dniu, przebywając razem, obserwując, dzieląc się swoimi radościami i smutkami, troszcząc się o siebie nawzajem, ucząc się każdego z jej członków osobno, od podstaw, jak najbardziej szczegółowo. Aż pewnego dnia bez zapowiedzi nadchodzi owa drogocenna bliskość , której nikt i nic nie jest w stanie zniszczyć.
 

Każda chwila, lepsza czy gorsza, nigdy już się nie powtórzy, i to czyni ją wspaniałą.


Jak ja czekałam na kontynuację Warszawskiego Niebotyku!
Całe szczęście owo oczekiwanie nie trwało zbyt długo i ponownie dałam się oczarować przedwojennej Warszawie.
Ponownie przekroczyłam progi gościnnej kawiarenki "U Hanki " , jednak prowadzący ją Pan Antoni zmaga się z kłopotami zdrowotnymi, a jakby tego było mało tuż obok otwarta zostaje restauracja serwująca kuchnię jarską.
Jej właścicielem jest zachłanny Teodor Rakowski.
Mężczyzna pragnie za wszelką cenę przejąć kawiarnię.
Środkiem do tego celu ma być relacja syna Michała i Poli - córki konkurenta.
Kłopot polega na tym ,że młodzi, że rzeczywiście się w sobie zakochują.
Co z tego wyniknie?
Również życie pozostałych bohaterów nie stoi w miejscu.
Żydowski prawnik Berek wraz z przyjacielem Janem przenoszą się do Monachium , gdzie oferują usługi swojej kancelarii, choć Janek nadal nie poradził sobie z nieszczęśliwą miłością do Marii.
Gdy władzę w Niemczech przejmuje NSDAP pod przewodnictwem Adolfa Hitlera mężczyźni postanawiają wrócić do stolicy Polski.
Joanna i Andrzej również zmagają się z codziennością zdominowaną przez rodzicielstwo i opiekę nad bliźnikami, choć z racji tego ,że mąż Asi dużo czasu poświęca na organizowanie wystawy Warszawa Przyszłości główny ciężar zajmowania się dziećmi i domem spoczywa na barkach kobiety , która postanawia podjąć pracę zawodową by nie utknąć wyłącznie w stosach pieluch.
Czy jej się to uda?
Tymczasem Klara i Wojtek zmagają się ze stratą dziecka, co sprawia, że kobieta pogrąża się w depresji i oddała się od ukochanego, który dzięki zdolnościom cukierniczym rozpoczyna pracę w fabryce czekolady Wedla.
Również mlodziutka Estera przeżywa prawdziwy dramat rozdarta między uczuciem do utalentowanego piłkarza Wojttka ,a powinnością wobec Zimmermanna z którym jest zaręczona.
Co wybierze?

Najstraszniejsze w powieści Pani Marii jest to ,że bohaterowie w ogóle nie są przygotowani na okropieństwa wojny z którymi przyjdzie im się zmierzyć. Snują plany na przyszłość, pragną być zwyczajnie szczęśliwi.
Bardzo zżyłam się z poszczególnymi osobami, zaś autorka świetnie wykreowała swoich bohaterów, płynnie rozwijając poszczególne wątki.
Powiem prosto z serca- piękna, poruszająca serce historia osadzona w trudnych czasach.
Czekam na więcej i gorąco polecam cały cykl 💙🩵

[Anna · Rating 4 out of 5]

Ogólnie lubię serie książkowe, przyzwyczajam się wtedy do bohaterów i mogę towarzyszyć im przez długi okres czasu. Tutaj widzę jak dorastają, zakochują się, jak później toczą się ich losy, wzbudza to wiele emocji, bo trochę czuję się jak ich znajoma, bądź koleżanka. „Gonitwa chmur” to drugi tom serii Warszawski niebotyk”, którą lubię za klimat, niepowtarzalne opisy miejsc i bohaterów, którzy skradli moje serce już dawno. Oczywiście mam swoich ulubieńców, aczkolwiek dobrze dowiedzieć się co u nich wszystkich (także pozostałych) nowego słychać. Maria Paszyńska porusza naprawdę wiele tematów, często tych trudnych, ale takich które dotyczą każdego z nas. To opowieść słodko- gorzka, pełna zakrętów życiowych i trudnych wyborów, pełna przeszkód i problemów, niektórych nie do udźwignięcia, ale i błahych, które można pokonać wraz z kimś bliskim przy boku. Postaci się zmieniają, miasto się zmienia, już wkrótce nadejdzie wojna, ale oni jeszcze o tym nie wiedzą, a może po prostu łudzą się że to niemożliwe? W każdym razie nam jako czytelnikom serce się kraja na myś o tym, bo przecież wszyscy mają swoje plany i marzenia, wielkie sny które pragną spełnić. Pisarka wzbudziła we mnie wiele emocji, czułam się rozgoryczona i byłam zła na niesprawiedliwość losu, ale były też momenty szczęścia i wzruszenia, piękne chwile, które trzeba łapać i czerpać z nich wielkimi garściami. Oczekuję kolejnej części i nie mogę się doczekać dalszych losów moich bohaterów.

[Mozaika Literacka · Rating 3 out of 5]

Maria Paszyńska ponownie odtwarza przedwojenną pocztówkę Warszawy – przywołując tętniące ludzkim gwarem place, nieśpiesznie snujące się tramwaje, słodki zapach szeptem wdzierający się do nozdrzy i niepewność w sercach młodego pokolenia, przekonująco i jednocześnie finezyjnie przywołuje klimat lat 30. XX wieku. To opowieść o miłościach domagających się szczerości wyznań, to przeszywające duszę pożegnanie, to odważna walka o znaczenie kobiecości, wreszcie to poruszająca konfrontacja ideałów oraz marzeń z pochmurną prozą ówczesnego dnia. To historia dotykająca czułych strun – barwnie napisana, niezwykle wiarygodna i rozczulająca.

[Wyborna Czytelniczka · Rating 4 out of 5]

Po zachwycającym „Warszawskim niebotyku”, który przeniósł mnie w fascynujący świat przedwojennej Warszawy, z niecierpliwością sięgnęłam po drugi tom. „Gonitwa chmur” to kontynuacja losów bohaterów, którzy dojrzewają, zderzają się z rzeczywistością i próbują nie zagubić siebie w coraz bardziej skomplikowanym świecie.
Tym razem Maria Paszyńska nie oszczędza swoich postaci. Marzenia z pierwszego tomu zostają wystawione na próbę - niektóre bledną, inne boleśnie się rozpadają. Andrzej i Wojtek prowadzą życie rodzinne, z pozoru ustabilizowane, ale podskórnie wciąż pełne napięć i niespełnień. Jan, rozbity po stracie ukochanej, dryfuje między przeszłością a teraźniejszością, niezdolny do pogodzenia się z losem. Tadeusz wciąż śni o życiu z Esterą, która jednak przygotowuje się do ślubu z innym. A Berek… Berek pozostaje enigmą - zamknięty, pełen sekretów, których nie chce zdradzić nawet czytelnikowi.
Ich historie wciągają bez reszty - niosą w sobie wachlarz emocji: od tęsknoty i zazdrości, przez samotność, aż po nadzieję i bunt wobec rzeczywistości. To opowieść o ludziach, którzy chcą być szczęśliwi, ale nie zawsze wiedzą, jak ten stan osiągnąć. Ich wybory - czasem dramatyczne, czasem zaskakujące - zmuszają do refleksji.
Na scenie pojawia się także nowa, wyrazista postać - Słodka Pola. Barwna, niezależna, zadziorna i od razu budząca sympatię. Wnosi do fabuły powiew świeżości i pewien rodzaj przewrotnej radości życia, choć i ona nie uniknie trudnych chwil.
Choć sercem tej opowieści nadal są ludzie, nie sposób nie zauważyć, że jej duszą pozostaje Warszawa. Miasto dynamiczne, eleganckie, ale i pełne kontrastów. Podziwiamy luksusowe mieszkania, gabinety architektów przygotowujących się do wielkiej wystawy w nowo powstałym Muzeum Narodowym, a zaraz potem trafiamy na biedne, zaniedbane ulice Nalewek czy zapomniane zakątki Czerniakowa. Paszyńska z wyczuciem pokazuje te dwa światy, które niby współistnieją, a jednak są od siebie boleśnie odległe.

Zabrakło mi nieco głębszego komentarza dotyczącego sytuacji politycznej - szczególnie wobec wydarzeń w Niemczech, gdzie właśnie wprowadzono ustawy norymberskie. Może to zabieg celowy, może rzeczywiście część żydowskich elit nie dopuszczała jeszcze do siebie myśli o zagrożeniu. A może dopiero kolejny tom uchyli drzwi do tej bolesnej prawdy.
Mimo tego drobnego niedosytu „Gonitwa chmur” porwała mnie całkowicie. To nie tylko piękna literacka kontynuacja - to emocjonalna, wielowymiarowa opowieść o ludziach, mieście i czasie, który już nie wróci. Z radością i ciekawością sięgam po kolejny tom, by jeszcze raz zanurzyć się w ten świat.

[zoe · Rating 4 out of 5]

awesome book

[Katarzyna Milewska · Rating 3 out of 5]

3,5