De onervarenen

by Joke van Leeuwen

Het zit de jonge, in armoede levende Odile en haar man Koben niet mee als zij in 1847 hun boerderij dienen te verlaten. Waarom zouden ze niet ingaan op het aanbod van de Maatschappij voor Overzeese Volksplanting, die hun een gouden toekomst voorspiegelt aan de andere kant van de oceaan? Samen met vijftig streekgenoten wagen ze de oversteek, vol hoop, om na de uitputtende bootreis aan hun lot overgelaten te worden in een tropisch land. Passen ze zich aan of houden ze vast aan hun gewoontes? Zal het hun lukken daar een nieuw, goed leven op te bouwen?

Genres: History, School

173 pages, Kindle Edition

First published September 22, 2015

Reviews

[Bart Moeyaert · Rating 3 out of 5]

Joke van Leeuwen heeft twee jaar geleden met ‘Feest van het begin’ de historische roman zo’n beetje heruitgevonden. Ze ontdeed haar verhaal van heel specifieke tijdsaanduidingen, waardoor de lezer op een prettig bevreemdende manier niet geholpen werd, met als resultaat een in de Franse Revolutie geworteld verhaal dat tegelijkertijd ook tijdloos was. Vanaf de eerste bladzijde zoemde je in op een stad, een huis, een kamer, en kijk eens daar: een vondeling, een buitenbeentje dat door niemand anders werd begrepen dan door een ander buitenbeentje.

Van Leeuwen is thuis in het hoofd van buitenbeentjes. Haar hoofdpersonages denken anders, ze nemen woorden letterlijk, zodat ze je als lezer een andere kijk op de werkelijkheid geven. Van Leeuwen is een schrijfster die jou — als je het haar toelaat — dwingt de wereld om je heen te herbekijken.

In haar nieuwe roman, ‘De onervarenen’, is de moeder van Odile ten onrechte in een krankzinnigengesticht beland. Odile kent haar vader niet, en op de koop toe wordt ze ook nog verstoten door haar grootouders. Maar er is gelukkig Koben die voor haar wil zorgen, of moet ik zeggen: er is ongelukkig Koben die voor haar wil zorgen. De man is boer, godsfanaticus, analfabeet. Een heel voorspoedig leven heeft Odile daar halverwege de negentiende eeuw nog niet gehad, maar nu er een kans is om het zeegat te kiezen en ergens aan de andere kant van de oceaan een nieuwe boerengemeenschap te stichten, ziet de toekomst er rooskleuriger uit.

Van ‘De onervarenen’ heb ik gesmuld, zeker in de eerste helft van het boek. Ik waagde met Odile mee de overtocht, ik ging met haar aan (vreemd) land. Daarna vond ik het lastiger haar in haar extreem slaafse keuzes te volgen. Terwijl ik met haar meekeek en meeleed, had ik voortdurend de behoefte om te kijken, of ik ergens Odiles moeder zag, die op dat moment een veel spannender leven uitbouwde waarvoor ik, als ik Odile was, zou hebben gekozen. Misschien is dat juist de conclusie: hoe je foute keuzes maakt en er blind aan vasthoudt.

[André · Rating 4 out of 5]

Citaat : In mijn eigen dromen zag ik vaak het oude land terug, dan was ik op de kermis, met dieren die veel te veel poten hadden zodat ze voortdurend over zichzelf struikelden, met iemand die zijn hoofd van zijn lichaam haalde en dat hoofd zei dan dat alles goed kwam en lachte me uit als een krijsende meeuw.
Review : Odile is de vertelster (ik-vorm) van deze roman van de veelbekroonde Nederlandse schrijfster, artieste en dichteres (1952). Ze is in deze migratieroman, die midden negentiende eeuw speelt, een bastaardkind van een ruimdenkende moeder die zich tracht te verweren die enge, heersende normen. Haar moeder is door haar bemiddelde ouders verstoten. Als de moeder onterecht in een krankzinnigengesticht wordt opgenomen, gaat Odile in op de avances van boer Koben. Hij is een nogal stugge man, diepgelovig, maar hij biedt Odile wel een dak en een zekere geborgenheid. Jammer genoeg kan Koben niet opschieten met de moeder van Odile, en dat is soms vervelend voor alle partijen.

Na het mislukken van de aardappeloogst en dreigende uitzetting uit hun huis gaan ze in op de propaganda van de Maatschappij voor Overzeese Volksplanting om samen met vijftig streekgenoten overzees een mooie toekomst op te bouwen. Daar aangekomen blijken alle beloftes nep te zijn en worden ze al snel geconfronteerd met ziekte, tegenslag, na-ijver, verdeeldheid, sektevorming en de onmogelijkheid om hun SCHULDEN af te betalen.

Odile weigert haar man in de steek te laten, zelfs wanneer hij haar slecht behandelt en haar moeder niet meer op ‘zijn’ land mag komen. De moederfiguur is toch wel een heel bijzonder personage die net zo makkelijk de strijd aan met godsdienst als met het paternalisme. De auteur roept met sober maar zo mooi beeldend taalgebruik en subtiele vooruitverwijzingen een treffend beeld op van een vergeten geschiedenis.

Nergens in haar roman vertelt Joke van Leeuwen uit welke plaats haar hoofdfiguren kwamen, naar welk oord ze precies vertrokken; pas in de epiloog geeft ze iets prijs over de historische contouren waarbinnen haar roman zich afspeelt. Een heel bijzonder en geladen verhaal.

[Lotte Marijt · Rating 3 out of 5]

Mooi geschreven met fijne korte zinnen en lekker leesbare hoofdstukken. Maar triest boek, verdrietig verhaal en hele pijnlijke passages. Over het algemeen verdrietig, in t laatste korte stukje gloort iets van hoop. Ik gunde Odile telkens meer eigenheid en verbetering maar t leek wel niet te mogen. Verdrietige tijden, en wat een armoede.

[Iris Bolderman · Rating 5 out of 5]

Een parel!

[Matthieu Wegh · Rating 4 out of 5]

? Leeskring Leiderdorp 14/5/24; Ik kende van de auteur alleen de film "Iep" die ik samen met mijn vrouw 2 keer op tv heb gezien.
#natuur in een tropisch klimaat; Het kleine huis op de prairie; Suriname; Tv-dominees.
🤔Het verhaal boeide mij zeker al waren er momenten dat het te beklemmend werd en ik er dus een ander boekje naast las om dit boek niet te erg onder mijn huid te laten komen. Toen ik in Suriname (2004- 2005) woonde verwonderde ik me dat de bomen altijd groen waren en zich dus niet voorbereidden op de komende herfst en winter. Dat is in dit boek mooi omschreven. In Suriname heb ik ook gehoord dat de zgn. "Boeroes" het niet haalden in Suriname. daar moest ik vaak aan denken bij dit verhaal. maar ook aan de prachtige tv-serie van de familie Ingalls die gebaseerd is op het boek van Laura Ingalls-Wilder. Mijn vrouw en ik hebben die serie wel 3 keer helemaal bekeken. Voor de laatste keer 5 jaar geleden via RTL 8 rond etenstijd. Die serie ging ook over pioniers en het harde boerenleven en het overleven in een nieuw land.
Mijn laatste tag is "tv-dominees" want een van de hoofdpersonen, Koben, gedroeg zich ongeveer als zo'n tv-dominee, die de wijsheid in pacht had, maar ook de hoop op overleving in moeilijke omstandigheden er bij de migranten levend hield.
MW 14/5/24

[Bart Vanvaerenbergh · Rating 4 out of 5]

Een beetje een triest boek. Maar wel heel goed geschreven !
Je wil niet ruilen met het leven van Odile. Als ze uiteindelijk met haar man het geluk ver overzee zoekt, loopt ook dat niet goed af.
Het verhaal is pijnlijk in zijn eenvoud en miserie, maar des te relevanter vandaag met mensen die hun land ontvluchten (om wat voor reden dan ook) en hopen het geluk elders te vinden.
Geluk laat zich duidelijk niet gemakkelijk vinden, en de droom, de hoop is soms een lege doos.
Aanrader, het leest ook als een trein.

[Fleur.Dionys · Rating 4 out of 5]

Prachtig geschreven, via eenvoudige zinnen wist ze me te raken, je voelt bijna de miserie van de eerste landverhuizers, van waaruit ze de stap naar een onbekende bestemming zetten, de hoop op een beter leven, de verschrikkelijke omstandigheden -zowel in het thuisland, op de overzetboot als in hun nieuwe bestemming- en de teleurstellingen, de wanhoop, het telkens opnieuw moed vatten. De veerkracht van mensen is soms wonderbaarlijk...

[Michele Parduyns · Rating 4 out of 5]

Een ode aan wie op een eerlijke manier naar zichzelf en de wereld durft te kijken. En eens te meer zijn dit krachtige vrouwen die hun lot met moed en doorzettingsvermogen in de hand nemen zich aanpassen zonder hun eigenheid te verloochenen.
Mooi!!!!

[Wieke Betten · Rating 3 out of 5]

3 sterren? 4 sterren? Sommige delen vond ik echt betoverend scherp en magisch maar dan toch waren er ook dingen die ik, ja wat eigenlijk -, voorspelbaar? vond. Maar ook weet niet hoor, ach ik heb geen idee eigenlijk. Ik vond het begin zo fantastisch dat ik daardoor wellicht met geen enkele tweede helft genoegen had genomen. Ik denk er nog even langer over na.

[Hermine Couvreur · Rating 4 out of 5]

Mooie historische roman. Aangename schrijfstijl.

[Judith · Rating 4 out of 5]

Heel goed geschreven boek over Nederlanders in de 19e eeuw die naar Zuid-Amerika emigreren. Een triest verhaal wat in beknopte maar hele mooie zinnen wordt verteld. Hoewel de personages wat op afstand blijven zijn ze wel realistisch en boeiend neergezet.

[Jeannet Buurman]

Vooral in het eerste deel geweldig door de beelden die Joke van Leeuwen met haar fantasierijke taal op weet te roepen. Dat schiep hoge verwachtingen van het hoofdpersonage, Odile, die in het tweede deel niet helemaal uitkomen. Ze blijft daarin wat flets en passief. Maar misschien is dat, gezien haar omstandigheden, juist ook wel weer heel treffend. Met heel veel plezier gelezen!

[Caspar Roelofs · Rating 3 out of 5]

Erg fijn ‘verhalend’ boek. Ergens tussen 3 en 4 sterren, want hoewel het een mooi verhaal is dat makkelijk leest - het voelt echt alsof het aan je verteld wordt (luisterboek..duh) - is het ook weer geen erg bijzonder verrijkend verhaal.

[Chris Elshout · Rating 4 out of 5]

Hoe dapper en sterk een vrouw kan zijn - hier de moeder. Terwijl de man onherroepelijk vasthoudt aan de eigen vroegere gebruiken - die in dit land nu weinig nut hebben en ongeïnteresseerde god... Uiteindelijk zijn zij het die zich aanpassen met respect voor zichzelf en de ander die overleven.
Een mooi verhaal - vlot geschreven. Spannend genoeg om het verloop en de levensloop van deze emigranten te blijven lezen.

[Maria · Rating 4 out of 5]

Een historische roman met een onbekend verhaal uit de Nederlandse geschiedenis van 2e helft 19e eeuw. Het is een boeiend verhaal, spannend ook en toegankelijk geschreven. Een groep, in armoede levende, Nederlanders gaat, na aansporing van de Maatschappij voor Overzeese Volksplanting, op zoek naar een beter leven.

Verteller is Odile, een jonge vrouw. Na een aantal mislukte aardappeloogsten vertrekt ze met haar man Koben en haar markante moeder richting Zuid-Amerika. Een erbarmelijke zeereis volgt en de realiteit in het nieuwe land valt helemaal niet mee. De mooie beloftes worden niet waargemaakt en de hoop van deze mensen op een betere toekomst slaat om in wanhoop.. Er ontstaat ook onenigheid, moeten ze vasthouden aan alles van het oude land (taal, geloof etc.) zoals Koben wil of is het beter om je aan te passen aan de nieuwe omgeving? De taal leren en contact zoeken met de lokale mensen? Een strijd van alle tijden onder migranten.
Dit maakt het verhaal eigentijds en actueel...

De personages zijn intrigerend en het verhaal is meeslepend, dat zorgt er samen voor dat het een lezenswaardig geheel is geworden.

[Rita · Rating 4 out of 5]

Staat momenteel nog op de shortlist van de Libris Literatuurprijs naast andere grote kleppers. http://www.librisprijs.nl/node/633 . Dat is al een appreciatie die kan tellen.
Ikzelf heb erg genoten van dit boek dat een inkijk geeft op de periode toen er vanuit België en Nederland grote groepen mensen hun geluk gingen zoeken in de "nieuwe wereld" waar alles mooier en beter zou zijn. Voor velen, zo ook voor de personages in dit boek, bleek dit een luchtbel die al gauw doorprikt zou worden.
Meeslepend geschreven, je kan je goed inleven in de hoofdpersonages.
Schrijfstijl : niet modern, aangepast aan het thema en de tijdsspanne, maar toch zeer vlot en meeslepend geschreven.
Leesplezier : erg van genoten
Net geen vijf sterren, maar een prachtig boek, aanrader.

[Suzanne Brink · Rating 5 out of 5]

Prachtige taal, weliswaar sober en ingehouden, maar niet kaal en koud. het staat vol prachtige poëtische beelden, maar nergens is de taal mooi om mooi te zijn. Er wordt heel wat kou, pijn en honger geleden, maar er blijft hoop, vooral dankzij de dappere moeder van de hoofdpersoon die met leden ogen aan moet zien hoe haar dochter zich laat koeioneren door een hork van een man die jaloers is op het brein en vernuft van zijn vrouw. Dat je niet te weten komt naar welk land de emigranten zijn gegaan, en dat je dus geen bijzondere details te weten komt over een andere cultuur stoort helemaal niet. Het maakt het beeld van een waardeloos stuk grond in niemandsland krachtiger.

[Harmke · Rating 3 out of 5]

Krachtig verhaal: simpel, doeltreffend en menselijk. Een levensecht verhaal, dat mede dankzij de schrijfstijl aan kracht wint. Ik moest de eerste hoofdstukken daar wel even aan wennen, alhoewel het geen moment storend was. In het boek komt een onbekend stuk geschiedenis tot leven: de emigratiestroom naar Zuid-Amerika. Die naar Noord-Amerika kennen we, die naar Zuid-Amerika niet. Het is een deprimerende geschiedenis. Gelukkig blijf je geloven in een betere toekomst dankzij de kracht van moeder en hoop van dochter Odile.

[Marieke · Rating 3 out of 5]

Joke van Leeuwen, en dan specifiek haar kinderboeken, zou kunnen op doktersattest voorgeschreven worden, eentje per week, maar dan specifiek haar kinderboeken. Haar boeken voor volwassenen overtuigen me niet volledig. De aangesneden thema's zijn nochtans wel relevant: nieuwe wereld, rebelse vrouwen in het krankzinnigengesticht, vrouwen onder de knoet... Knap beschreven, goeie verhaallijn, dus ik weet niet helemaal waar ik dan op afknap; te veel 'verhaal' misschien? 3.5/5

[Boris · Rating 5 out of 5]

De kinderboeken van Joke van Leeuwen heb ik als kind verslonden en eindeloos herlezen. Deze roman heb ik in twee sessies uitgelezen en was voor mij als het weer ontmoeten van een oude vriend(in).

Van Leeuwen's haast poëtische observaties en naïeve vertelstijl vertalen zich uitstekend naar romans voor volwassenen.

[Heidi C. · Rating 3 out of 5]

Deze historische roman over de migratie van een groep Nederlanders naar Zuid-Amerika is in veel opzichten actueel. Het eenvoudige taalgebruik maakt het boek zeer toegankelijk. Joke van Leeuwen lijkt het verhaal terloops te vertellen en behoudt een zekere afstand. Het verhaal is zeker dramatisch, maar door het feit dat de personages amper uitgediept worden raakt het geen gevoelige snaar.

[KL · Rating 4 out of 5]

Ik hou van de manier waarop Joke van Leeuwen dit stuk vergeten geschiedenis brengt. Heel vaak gedacht aan het dikke schrift van Agota Kristof, dezelfde donkere vertelstijl zonder veel achtergrond. waar gaat dit door, wie zijn dit, waar komen ze terecht....? Alles blijft vaag wat het daardoor ook weer universeel maakt.

[Liesbeth · Rating 3 out of 5]

"De stoffen uit de buitenlandse fabrieken waren goedkoper en eenvormiger en de mensen wilden eenvormigheid, niet de ontroerende oneffenheden van handwerk die mijn moeder juist zoveel mooier vond, omdat je daaraan zag dat het van een mens kwam."

[MK · Rating 3 out of 5]

Het is een triest boek, maar ik heb geen spijt na het lezen van deze roman. Dit is een apart verhaal wat het toont niet enkel de leuke en schattige kanten van een relatie, maar ook de ergere kanten en hoe mensen met tijd en omstandigheden kunnen veranderen.

[Lotte · Rating 4 out of 5]

lichte spoiler alert???????


ik had nooit gedacht dat ik dit ooit zou zeggen over een schoolboek maar dit was best leuk (om te lezen, het is niet echt leuk (mensen worden bedrogen en vermoord in dit boek))

[Monique Van hest · Rating 3 out of 5]

Mooi verhaal, kan in elke tijd geplaatst worden. Goed om je inlevingsvermogen te oefenen waar het gaat om dromen van een nieuwe toekomst, voorgelogen worden, onderdrukking, anders zijn en aanverwante zaken (3,5 ster)

[J Jansen · Rating 4 out of 5]

Een prachtig boek over landverhuizers, over een ongelukkig huwelijk, maar toch bij elkaar blijven, over trouw, geleerd zijn. Een prachtig en tragisch boek, waarin de zoektocht naar vrijheid, naar een beter leven zonder baas, maar wel verbonden met het land centraal staat.

[Myriam · Rating 3 out of 5]

'Al het moois dat we in ons hoofd hadden opgebouwd verpulverde van zoveel werkelijkheid.'

[Els · Rating 4 out of 5]

Toevallig juweeltje, voor 5 euro in de ramsj...

[Ciska Imschoot · Rating 4 out of 5]

mooi verhaal, een stukje geschiedenis wordt emotioneel levend