1936: Wij gingen naar Berlijn

by Auke Kok

Met drie gouden en een zilveren medaille keerde de zeventienjarige Rie Mastenbroek terug naar Nederland, waar de zwemster werd onthaald als de 'keizerin van Berlijn'. Maar er waren meer opvallende Hollandse sterren, zoals Tinus Osendarp, die het opnam tegen de legendarische Jesse Owens. De sprinter - en later SS'er - won tweemaal brons en werd door de pers gevierd als 'de snelste blanke op aarde'. Na de oorlog werden de Spelen van 1936 beschouwd als een gigantische propagandastunt waarmee Hitler en Goebbels de wereld zand in de ogen hadden gestrooid. Wat betekende dat voor onze atleten? Hadden zij thuis moeten blijven, zoals onder anderen de bokser Ben Bril? Hoe waren de discussies vooraf en waarom zijn sommigen er hun leven lang gebukt onder gegaan? Tachtig jaar na dato beschrijft Auke Kok het fascinerende verhaal van de Nederlanders die naar Berlijn gingen.

Genres: History, Sports

288 pages, Paperback

Published May 10, 2016

About the author

Auke Kok liep in 1983 als doctorandus maatschappijgeschiedenis (Erasmus Universiteit Rotterdam) stage bij het opinieweekblad Haagse Post.Hij werd daar schrijvend redacteur, vervolgens lid van de eerste redactie van het zakenblad Quote en keerde in 1989 terug naar de Haagse Post om daar een sectie economie op te zetten.

Een jaar later werd Kok chef economie bij het fusieblad HP/De Tijd en in 1995 adjunct-hoofdredacteur en hoofdredacteur a.i. In 2000 stapte hij als redactiechef over naar NOS Radio 1 Journaal. In 2004 vestigde Kok zich als zelfstandig journalist en boekenschrijver.Hij is getrouwd met Dido Michielsen en vader van twee dochters.

Reviews

[Laura · Rating 3 out of 5]

3.5 ⭐️ - Even inkomen, maar interesting hoe beschreven wordt hoe politiek en sport verweven zijn

[Sander Van · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend verhaal over de Nederlands Olympische equipe die aan de vooravond van de WO2 onderdeel wordt van een politiek spel door de Nazi's. Knap staaltje onderzoeksjournalistiek van Auke Kok dat zeer fijn leesbaar is. Aanrader zo vlak voor de Spelen in Rio!

[Tonny · Rating 3 out of 5]

Een gouden kans voor Auke Kok. Als een Arjen Robben die alleen op Iker Casillas afstormt ligt hier voor Kok een klassieker van wereldformaat op de loer. Potentieel meesterstuk. De Olympische Spelen van Berlijn in 1936. Nazi Duitsland is in volle glorie. Adolf Hitler werpt zijn donkere schaduw over de wereld en ziet een kans om zich van zijn beste kant te laten zien. Zelden kwamen sport en politiek zo met elkaar in aanraking.

Auke Kok richt zich vooral op de Nederlandse sporters. Voor Nederland zijn er de succesverhalen van Tinus Osendarp en Rie Mastenbroek. Ze worden op handen gedragen. Kok beschrijft hoe de euforie na de oorlog omslaat. Voor de sporters is er de tragische vernedering als ze uiteindelijk toch worden ingehaald. Niet door snellere zwemsters en hardlopers, maar door de tijd.

Ja, Auke Kok is tegen een goudmijn aangelopen. En om het eerst maar even voor hem op te nemen. De verhalen van Rie Mastenbroek en Tinus Osendarp moeten verteld worden, want in onze nationale sportherinnering komen ze niet voor. We zijn ze vergeten, bewust, zo lijkt het, uit schaamte voor alles wat na de oorlog naar voren kwam. Hoe konden we deze sporters naar Berlijn laten gaan destijds? Kok neemt het voor ze op. Toont de menselijke, ja, de onschuldige kant van de sporters. Kun je hen kwalijk nemen wat ze deden? Kun je Tinus Osendarp kwalijk nemen dat hij heulde met de vijand. Hij was de naïeve sprinter die gewoonweg hard wilde lopen. Hoe kon hij weten dat hij aan de verkeerde kant stond? Auke Kok probeert de lezer van Osendarps onschuld te overtuigen, alsof hij alles wat Osendarp is overkomen postuum goed wil maken. Sentimentaliteit druipt het boek binnen. Het is de teen van Iker Cassilas die de inzet van Arjen Robben van richting verandert.

Al eerder verliest het boek iets van potentie. De verhalen waarop is ingezoomd zijn er slechts enkele en ze zijn te ruim op gezet. Sommige passages voegen weinig toe. Urgentie ontbreekt. Ergens voelt het alsof de schrijver te ver op afstand staat. Je zou hem dichterbij wensen. Ik ga nog even door, want je vraagt je toch af of er niet meer mogelijk was. Er moet toch een schat aan informatie zijn waardoor Kok dichterbij had kunnen komen? En waarom is er zo weinig ingezoomd op buitenlandse ervaringen? Al was het maar om de Nederlandse keuzes in perspectief te brengen.

Na de finale tegen Spanje in 2010 zijn vaak de woorden “wat als” gevallen. Die vraag stelde ik me ook na het lezen van dit boek. Toch heb ik me tijdens het lezen prima vermaakt. Ik kende de ver weg gestopte verhalen van Osendarp en Mastenbroek niet. Ik ben blij dat Kok het stof heeft weg geblazen, ze opnieuw onder onze aandacht heeft gebracht zodat we de prestaties kunnen gaan beoordelen op de manier waarop ze uiteindelijk zouden moeten worden beoordeeld: als sportprestaties.

[Riet · Rating 3 out of 5]

Een vlot geschreven boek met voor mij totaal nieuwe informatie over de Nederlandse deelname aan de Olympische Spelen in Nazi Duitsland. De twee belangrijkste deelnemers, Rie Mastenbroek en Osendarp worden nooit meer genoemd. Het wordt hen kwalijk genomen, dat zij meededen. Terwijl zij uiteraard alleen wilden sporten en verder nergens over nadachten. Osendarp was een hardloper, die derde werd achter Jesse Owens en een andere zwarte Amerikaan. In de kranten, ook in de Nederlandse, werd dat: hij was de snelste Europeaan of blanke. nummer 1 en 2 waren ineens niet meer belangrijk. Osendarp heeft het wel verknoeid om vrij naief bij de NSB en later bij de SS te gaan. Hij heeft daar flink voor geboet.

[Robert Hoogstad · Rating 4 out of 5]

mooi hoe Kok de carrieres van twee vergeten olympische helden beschrijft, wat de naderende oorlog met ze doet. de woede die RM nodig had om te winnen, de meeloper TO, vereerd en verguisd. Kok heeft een prettige manier van schrijven en oog voor detail, grondig research gedaan. de spelen van 1936 verdeelden het land en hoe dat er precies aan toe ging is prachtig uit de doeken gedaan.

[Jaap Meindersma · Rating 3 out of 5]

De schrijver heeft een grote mate van compassie voor de sporthelden die uiteindelijk als antiheld eindigden. Door de breedte van het boek (het gaat over verschillende sporters) miste ik wel een beetje de diepte soms.

[Noor · Rating 4 out of 5]

Oh heerlijk. Van mij mogen dit soort boeken eindeloos lang zijn. Iedere bladzijde van genoten. Verhalen over bijzonder normale mensen in een niet zo normale tijd. Wat had ik dit van dichtbij mee willen maken (het sportevent, de nazi’s not so much natuurlijk).

[Hjtimmer · Rating 4 out of 5]

How to behave as dutch team during olympics in nazi germany.

[Anne Goorkate · Rating 5 out of 5]

Magistraal sportboek weer van Auke Kok. Sport en politiek komen samen, net als de vraag over hoe er destijds en na de oorlog werd geoordeeld en omgegaan werd met de sporters die wel of niet gingen. Ook een pijnlijke geschiedenisles, erg interssant om te lezen!