De ortolaan

by Maarten 't Hart

In De ortolaan vertelt een jonge bioloog over zijn vergeefse liefde voor een vrouwelijke collega die hij regelmatig op wetenschappelijke congressen ontmoet. Het verhaal behandelt wat Adorno heeft genoemd: 'Het fenomeen van het bezet zijn; een geliefd mens weigert toenadering omdat er al een relatie bestaat die een nieuwe uitsluit.'

Genres: Dutch Literature, Literature, Fiction, Novels, Animals

94 pages, Paperback

First published January 1, 1984

About the author

Maarten ’t Hart made his debut under the name Martin Hart with the novel Stenen voor een ransuil (Stones for a Long-Eared Owl, 1971). He studied biology in Leiden and worked as an ethologist at Leiden University. One of the most important themes in his oeuvre is his childhood in a Calvinist community and his distancing himself from it. His passions for nature and music also constantly crop up in his work. ’t Hart broke through to a wide audience with his melancholy novel about meeting his teenage love: Een vlucht regenwulpen (A Flight of Curlews, 1978). Many novels, short-story and essay collections later, ’t Hart, with his authentic tone and work which often touches upon the tension between biography and fiction, has grown to be one of the most popular and most translated of Dutch authors. In an interview he said: ‘What I like about literature is that one can show a compressed piece of one’s most intimate self.’ Some of his other novels are Het woeden der gehele wereld (The Fury of the Whole World,1993), a Bildungsroman and a thriller in one, De zonnewijzer (The Sundial, 2002), Lotte Weeda (2004) and Het psalmenoproer (Psalms and Riots, 2006), a historical novel.

Reviews

[Moira Macfarlane · Rating 4 out of 5]

Altijd een zwak voor dat eigenzinnige van Maarten 't Hart, soms heb ik echt even zin in een boek van zijn hand. Kan ook echt genieten van zijn opmerkzaamheid, hij neemt de natuur om hem heen zo goed waar.

En altijd als ik een bioloog lees denk ik, had ik het vroeger niet in die hoek moeten zoeken op school.

'Een plechtige kerkklok beierde ingehouden. Over de weg haastten zich in het zwart geklede kerkgangers in allerlei richtingen naar verschillende stichtelijke bijeenkomsten. Blijkbaar had met daar in Perth nog nooit van oecumene gehoord, van samen op weg, of soortgelijke verschrikkingen. Nee, dacht ik, waar het op aankomt is dat de kerken doorscheuren tot er enkelingen overblijven, tot ieder zijn geloof belijdt, een geloof dat anders is dan het geloof van elk ander mens. Slechts dit telt: de confirmatie van een individu, van iemand die de moed heeft een enkeling te zijn, op weg naar eigen zaligheid. En niets wat daartoe beter dienen kan dan een onvervulde liefde, omdat men daardoor eerst recht een enkeling wordt.'

[Marco · Rating 3 out of 5]

Novelle met typisch van ‘t Hart liefdesverhaal: begeren, alleen niet de stap durven of willen zetten. Ook een boekje met geheimen. Zo wordt de ortolaan in sommige landen als delicatesse beschouwd. Hier markeert het vogeltje begin en einde van een stille aanbidding. De mysterieuze K zou voor Kierkegaard staan.

[Matthieu Wegh · Rating 4 out of 5]

?Een boekenweekgeschenk dat nu even paste tussen een aantal dikkere boeken door.
🤔Mijn 4e boek van Maarten 't Hart deed me wel denken aan Een vlucht regenwulpen en het was nu niet storend dat zijn stijl mij bekend voor kwam. Vooral de gevoelens en gedachtes bij zijn onvervulde liefde voor een Belgische biologe, maakte het een mooi boekje, waar ik meer van genoten heb dan van te voren gedacht.
MW5/2/25

[Anton Segers · Rating 2 out of 5]

Tegenvaller.
Ja, Maarten 't Hart kan mooi over onbeantwoorde verliefdheid schrijven, dat doet hij hier ook, maar dat heeft hij elders al overvloedig én beter gedaan.
In 'De ortolaan' dien je er veel irrelevante gesprekjes en gefilosofeer bij te nemen, terwijl je over het object van de aanbidding weinig te weten komt, het mens onpersoonlijk, uiterst oninteressant overkomt.
Wat ik helemaal niet snap is dat iemand die al zo vaak geestig en afdoend met het calvinisme heeft afgerekend, toch met dit lijk blijft zeulen, ons om de oren blijft slaan met psalmcitaten en de Heer...

[Zoë · Rating 3 out of 5]

Deed me denken aan Snow Country

[Guus van der Peet · Rating 4 out of 5]

Een liefdesverhaal zonder liefde; vertelt over de vergeefse relatie van Maarten en Alma. Vier keer ontmoeten de twee biologen elkaar, vier keer lijken ze naar elkaar toe te groeien en vier keer blijkt liefde onmogelijk. Beiden zijn gelukkig getrouwd en lijken geen behoefte te hebben aan een affaire, maar toch blijft er altijd de hoop dat ze iets zullen krijgen – hoe erg ze zelf ook weten dat dat niet zal gebeuren.

Het is een weinig verrassend thema voor ’T Hart. De onmogelijke liefde keert in zijn hele oeuvre terug – vaak in combinatie met vogels en religie. Maar ja, veel originaliteit moet je bij een gemiddeld boekenweekgeschenk niet zoeken. Het zijn meestal snel geschreven boekjes, waarin de auteur veel te veel inhoud in 90 pagina’s heeft willen proppen. Op dit punt weet ’T Hart echter te slagen waar zo veel van zijn collega’s falen. Hij doseert de inhoud precies goed: de personages zijn driedimensionaal, maar worden nooit te diep om uit te vogelen, de thema’s boeiend, maar nooit te gecompliceerd. De meeste boekenweekgeschenken voelen onaf; alsof de schrijver zo veel meer had willen vertellen, maar alle diepte eruit moest halen om binnen de verplichte lengte te blijven. ’T Hart weet dit te vermijden. Hij vindt precies de balans tussen diepte en inhoud. In minder dan 100 pagina’s vertelt hij een intrigerende geschiedenis over twee mensen die voorbestemd lijken om voor altijd samen te blijven, maar beiden weten dat ze dit nooit zullen zijn.

Het maakt het toch wel tot één van de sterkere boekenweekgeschenken die ik heb gelezen, hoewel ik de lat daarmee niet bijzonder hoog leg.

[Robert Lambregts · Rating 4 out of 5]

3,5 tot 4 sterren, de eerste helft was beter. De Ortolaan is een verrassend boekje, ik had minder verwachting dan dat het uiteindelijk waarmaakte. Volgens mij was het ooit een boekenweek geschenk en dus maar 94 pagina's kort, maar ik heb er onverwacht toch best van genoten. Leuk voor tussendoor.

[Marieke · Rating 3 out of 5]

Ik kan niet zeggen dat ik van het boek genoten heb. Wat klonk als een makkelijk boekje om weg te lezen (het heeft immers minder dan 100 pagina's) bleek nog vrij pittig te zijn. Ik heb meerdere boeken van Maarten 't Hart gelezen, maar het is mij duidelijk geworden dat de moeite die ik met zijn boeken heb niet per se aan mij ligt, maar ook aan zijn schrijfstijl.

Het boek voelde op sommige stukken erg langdradig aan, maar de laatste paar pagina's waren erg haastig geschreven. Het thema is wel interessant en het verhaal in zekere zin ook uniek, maar er zijn ook vrij gemakkelijk parallellen te trekken met 'ik had een wapenbroeder'. Het verschil met dat boek en 'de Ortolaan' is dat aan het einde van het eerste boek ik het idee had een interessant, goed lopend verhaal gelezen te hebben, terwijl ik dat hier niet heb. Toch heeft de schrijver een bepaalde charme waardoor ik het boek heb uitgelezen, so there's that.

[Piet · Rating 3 out of 5]

Het begon veelbelovend maar zakte geleidelijk in met als dieptepunt het laatste hoofdstuk De vogelraper. Een ontmoeting op de universiteit gevolgd door drie ontmoetingen op conferenties. Wat informatie over vogels, planten en dierenproeven. Het minstens driemaal herhaalde citaat van K.
(Kierkegaard) over de woeste onderliggende kracht die alles bestiert, moest misschien dienen om Maartens hopeloze verliefdheid op Alma te verklaren. De ortolaan was in het begin de aanleiding voor het eerste tochtje met Alma en de dode ortolaan op het einde symboliseerde het onherroepelijke einde van Maartens ontmoetingen met haar.

[Saskia (Smitie) · Rating 3 out of 5]

Een soort vlucht regenwulpen light. Het personage is een ietwat vreemde bioloog die verliefd is op een vlaamse collega, maar het komt niet verder dan samen praten op congressen en vervolgens weer uit elkaar gaan. Ik werd wel moe van alle religie quotes door het hele verhaal.

[BookLovingLady (deceased Jan. 25, 2023...) · Rating 1 out of 5]

Beslist niet 'mijn soort' boek...

[Janneke · Rating 3 out of 5]

Een mooi boek waarin de jonge Maarten 't Hart schrijft over zijn gevoelens voor Alma, een Vlaamse jonge vrouw die een cursus komt volgen op de universiteit waar Maarten ook onderzoek doet. Alma logeert in die periode bij Maarten en zijn vrouw en Maarten verbaast zich erover dat hij zich zo op zijn gemak voelt aan de zijde van Alma.
Ook bij latere ontmoetingen blijft hij zijn gevoelens voor Alma koesteren. Alma trouwt na verloop van tijd, maar haar man ziet Maarten niet als rivaal "juist omdat hij van haar houdt".

[Marloes Baren · Rating 3 out of 5]

Een aardig boekenweekgeschenkje, al stelt het niet al te veel voor. Een extra sterretje voor de vele vogelverwijzingen. ;)

[Alicia · Rating 4 out of 5]

Ik had een 3,5 willen geven maar dat kan niet. Wat me aansprak in het boek waren de voelbare onuitgesproken liefde tussen hoofdpersoon Maarten en Alma, de aandacht voor natuur, de rijke binnenwereld van Maarten met soms mooie gedachten over liefde of dood, en de soms wat absurde humor. Bijvoorbeeld als Maarten een Duitse man ontmoet die dode vogels raapt en hem vertelt dat hij alleen in de oorlog in Nederland is geweest, dat het te duur is voor vakantie en hoopvol afsluit dat het misschien nog eens oorlog zal worden zodat hij er weer heen kan.

Wat ik jammer vind is dat er weinig aandacht is voor andere personages. Maartens vrouw komt nauwelijks in beeld, zijn liefde op afstand Alma is vooral een beeld in zijn hoofd maar komt weinig zelf aan het woord. Opvallend is dat ze wel de ruimte krijgt om te klagen over ongepast gedrag door mannen. Maar misschien is dat ook wel waarom ze zo naar Maarten trekt, omdat hij haar respecteert en in haar jonge jaren beschermt tegen vervelende aandacht.

Het is niet het beste wat ik ooit gelezen heb, maar het zette me soms aan het denken en ik heb van sommige zinnen en grappen genoten, dus geen spijt dat ik het gelezen heb.

[Sammy Kijk · Rating 3 out of 5]

Een biografisch relaas over een ingewikkelde liefde tussen twee intellectueel begaafde mensen. Heel mooi geschreven. De schrijver en het meisje Alma berustten in het feit dat samen iets beginnen onmogelijk is omdat ze beiden al met partner zijn. Omdat ze beiden heel rationeel zijn lukt het heel goed dat te rationaliseren. Niettemin leeft hij op elke keer hij haar ziet en overvalt er hem een grote rust alsof zijn bestemming bereikt is. Nochtans is ze volgens hem niet speciaal knap, hoewel officieel wordt aangenomen dat ze dat wel is. maar hij doorziet de imperfectie in haar schoonheid. Ze heeft een asymmetrisch gezicht, een lange neus en vlasachtig haar. Ze is niet erg wuft, ze draagt wel frivole zomerbroeken het hele jaar door(?) en ze klaagt steeds dat ze het te warm heeft Uiteindelijk houdt hij van haar omdat ze met zijn grappen lacht besluit hij. Een man is geen ingewikkeld wezen. Het boek bevat verwijzigen naar klassieke muziek, ethologie, ornithologie en filosofie die de moeite lonen het uit te lezen.

[Joke Kolthoff · Rating 3 out of 5]

Het verhaal is op zich niet bijzonder: een liefdesverhaal - geschreven in 1984- tussen de hoofdpersoon (getrouwd) en een Belgische biologe (verloofd/ getrouwd/kinderen) die elkaar over een tijdsbestek van jaren een paar keer ontmoeten. Het wordt allemaal niets behalve dat ze het heel goed met elkaar kunnen vinden.
Wat het boek leuk maakt zijn de natuurbeschrijvingen en het inkijkje in de biologenwereld die zich bezig houden met bijv. "de doorkijk ritmiek van de stekelbaars". Het boekje is in allerlei sferen geschreven, beschrijvend, serieus, filosofisch en ironisch. Toch passen die verschillende sferen wel bij elkaar. Ik had niet zoveel met zijn korte verwijzingen naar psalm of bijbel teksten.

[Wilco · Rating 3 out of 5]

Ik word altijd vrolijk als ik een boek van Maarten 't Hart lees. Je leest de boeken altijd met een glimlach op je gezicht door de licht ironische ondertoon, de nuchtere hoofdpersonen die alle franje in de wereld maar poespas vinden en af en toe lekker tegendraads is. En het gemopper op het geloof natuurlijk, al is dat hier niet aan de orde.
Minpuntje aan dit boek is dat het tweede deel wat wegzakt voor mijn gevoel, het voelt wat rommeliger. Niettemin blijft het leuk om te lezen.

In De ortolaan:

Heb je een goede reis gehad?
Ja hoor, ik hoefde maar achttien keer over te stappen.

Heerlijk.

[Linda · Rating 3 out of 5]

2,5/5
Ik kan me herinneren het best een aardig verhaal te hebben gevonden, maar tegelijkertijd moet ik nu, een paar maanden later opmerken dat er weinig van is blijven hangen.

Niettegenstaande het -ook op de kaft aangehaalde- citaat van Adorno dat een bestaande relatie een nieuwe uitsluit, lijkt dat (gezien de riante ruimte die Maarten zijn gevoelens laat) minder de boodschap, dan dat een nooit-begonnen liefde de beste is, omdat de ander je dan nooit heeft kunnen teleurstellen.

[Elly Stroo Cloeck · Rating 3 out of 5]

Boekenweekgeschenk 1984.
Aardig verhaal over een ethnograaf die in de loop der jaren 4 congressen bezoekt en daar steeds de mooie (?) Alma ontmoet. Hij wordt verliefd, maar beiden zijn getrouwd. Wél trekken ze veel met elkaar op en vertelt hij haar van alles over filosofie, natuur en muziek (op een belerend toontje, vind ik).

[Arno Nieuwenhuize · Rating 5 out of 5]

5 sterren, al is het alleen maar voor deze prachtige gedachte:

“De man zit echt veel simpeler in elkaar dan de vrouw denkt. Een man houdt alleen maar zielsveel van een vrouw als ze vaak om hem lacht.”

[Maarten · Rating 3 out of 5]

Ik lees de verzameling boekenweekgeschenken, geërfd van mijn vader, van oud (1939) naar nu.

Boekenweekgeschenk 1984
Een "vergeefse liefde" in 4 seizoenen van verschillende jaren met veel biologische theorieën, veel vogels en veel gereis.

[Wessel Alex · Rating 3 out of 5]

Maar als dat allemaal waar was, en als ook waar was dat ik dank zij die hier korte seizoenen met haar, weer meer van de liefde van Kierkegaard voor Regina Olsen kon begrijpen, waarom voelde ik mij dan zo ellendig?

[Jelle Rijntjes · Rating 5 out of 5]

Absolutly amazing. I loved the wat how 't Hart used classical music and biology in this story.

[Paul · Rating 3 out of 5]

Bioloog, onbereikbare liefde, bijbelverwijzingen en een miljard vogels. Typisch Maarten.

[Roland Van veen · Rating 4 out of 5]

(...)"We kregen daar drie kamers en aten van een groot bord waarop men met voedsel de barre leegte van het heelal aanschouwelijk had weten te maken."(...)

Dan ben ik alweer tevreden!

[An Stuyck · Rating 3 out of 5]

Ma
Q

[Ties Bergen Henegouwen · Rating 3 out of 5]

Leuk onschuldig, al dan niet erg ouderwets wat rollenpatronen betreft, romannetje over een liefde die jaren sluimert en op ethologische congressen in het buitenland opleeft.

[Henriët · Rating 3 out of 5]

Mooie taal, wordt geen waardeoordeel gegeven, maar een verhaal verteld. Dat is fijn.

[Frederik Jacobs · Rating 4 out of 5]

Amper 94 pagina's en toch zo'n rijkdom aan vernuftige filosofische metaforen, die aan het eind hun onderlinge samenhang prachtig prijsgeven. Maarten 't Hart is echt lit

[Nina · Rating 1 out of 5]

Geen fijne schrijfstijl, wilde bijna delen gaan skippen