What do you think?
Rate this book
Filosofie van het Landschap
256 pages, Paperback
First published January 1, 1970
14 people are currently reading
138 people want to read
About the author
Ton Lemaire
26 books14 followersTon Lemaire (1941) is antropoloog en filosoof. In het voorjaar van 2014 verscheen Het lied van Hiawatha, een essay over een van de bekendste teksten van de negentiende eeuw. Eerder publiceerde hij onder meer Filosofie van het landschap (1970), Met open zinnen (2002), Claude Lévi-Strauss (2008), De val van Prometheus (2010) en Verre velden (2013). Sinds geruime tijd woont Ton Lemaire op het Franse platteland.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
June 11, 2018
The title of this book ‘Philosophy of the landscape’ is a bit misleading. The Dutch cultural philosopher Ton Lemaire gives quite a bit of attention to the spatial elements of our existence, but his real focus is on the pernicious force of Western modernity. He does not use the word modernity himself: this book dates from 1970 and I do not think that the term already was 'coined' at that time, but it is clear that Lemaire is very negative about the Western urge to objectify, control and manipulate reality. According to him culture has taken completely control of nature, and caused a fundamental breach in our existence.
For instance, he illustrates how in Western painting from the 15th Century on gradually the landscape was changed, from a sacred, symbolic background to a realistic space, which was 'susceptible', but which also was demythologized, and in the 20th Century even resulted in a surrealistic, petrified whole. While faith in progress (and modernity) continued to stimulate the disenchantment, the resistance to it grew simultaneously, out of a feeling of alienation, which led to attempts to remythologize the space. This happened most extremely in Romanticism, with his obsessive adoration for nature. But that adoration was and is at the same time ambiguous, because Romanticism is also a cultural attempt at manipulation, the breach between nature and culture cannot be undone.
It is that ambiguity that always returns with Lemaire. For example when he talks about ‘inhabiting’, which means having a fixed center, a certain ground from which you leave and where you return to. Modernity has demolished that fixed center, the whole world is now our center, we are no longer at home in one place. That is why traveling (in the modern sense) with Lemaire has a rather negative connotation (as an urge to have a universal center, to oversee the whole world), with one exception: walking (because that still respects nature as nature to some extent). It is clear that Lemaire writes from a personal discontent, a grief for the loss of the landscape of his youth by the unscrupulous modernity, and thus from a harsh feeling of nostalgia.
However interesting his considerations, Lemaire regularly packs them in prose that is very difficult, very theoretically-philosophically articulated (with a strong Hegelian slant). In some cases his book is also clearly dated: for example, the oriental (in this case limited to Chinese) painting is elevated as a counterexample to the western painting, on the basis of very poor source material (British editions from the middle of the last century); his treatment of archeology and prehistory (as impoverishing disciplines) is also very outdated. But anyone who likes a bit more frivolous philosophical thinking should certainly read his final essays on gnomes and popular belief, on the nakedness of the noon hour and on the philosophy of tanning.
(2.5 stars)
For instance, he illustrates how in Western painting from the 15th Century on gradually the landscape was changed, from a sacred, symbolic background to a realistic space, which was 'susceptible', but which also was demythologized, and in the 20th Century even resulted in a surrealistic, petrified whole. While faith in progress (and modernity) continued to stimulate the disenchantment, the resistance to it grew simultaneously, out of a feeling of alienation, which led to attempts to remythologize the space. This happened most extremely in Romanticism, with his obsessive adoration for nature. But that adoration was and is at the same time ambiguous, because Romanticism is also a cultural attempt at manipulation, the breach between nature and culture cannot be undone.
It is that ambiguity that always returns with Lemaire. For example when he talks about ‘inhabiting’, which means having a fixed center, a certain ground from which you leave and where you return to. Modernity has demolished that fixed center, the whole world is now our center, we are no longer at home in one place. That is why traveling (in the modern sense) with Lemaire has a rather negative connotation (as an urge to have a universal center, to oversee the whole world), with one exception: walking (because that still respects nature as nature to some extent). It is clear that Lemaire writes from a personal discontent, a grief for the loss of the landscape of his youth by the unscrupulous modernity, and thus from a harsh feeling of nostalgia.
However interesting his considerations, Lemaire regularly packs them in prose that is very difficult, very theoretically-philosophically articulated (with a strong Hegelian slant). In some cases his book is also clearly dated: for example, the oriental (in this case limited to Chinese) painting is elevated as a counterexample to the western painting, on the basis of very poor source material (British editions from the middle of the last century); his treatment of archeology and prehistory (as impoverishing disciplines) is also very outdated. But anyone who likes a bit more frivolous philosophical thinking should certainly read his final essays on gnomes and popular belief, on the nakedness of the noon hour and on the philosophy of tanning.
(2.5 stars)
May 7, 2025
Deze klassieker stond al een eeuwigheid op mijn radar, omdat ik zowel boek als auteur regelmatig in andere boeken geciteerd tegenkwam, zoals onlangs nog in Tommy Wieringa's Optimisme zonder hoop. Toen ik er onlangs, in een heerlijk antiquariaat in Breda op stuitte, kon ik het niet langer negeren.
Antropoloog en filosoof Ton Lemaire schreef dit 55 jaar geleden. In zijn voorwoord bij de zevende druk, 25 jaar na het verschijnen, geeft hij toe er met dubbele gevoelens op terug te kijken, omdat zowel de tijden, de wereld als hijzelf als mens en als schrijver/denker veranderd en geëvolueerd zijn. Toch bleef Lemaire het meest gehecht aan dit werk, o.a. omwille van de (jeugdige) gedrevenheid en de betrokkenheid waarmee hij het schreef.
Als late(re) lezer deel ik die dubbele gevoelens. De breedvoerige stijl valt op zich wel mee, zeker daar waar Ton Lemaire weet te boeien, zoals in deel 1 en dan meer bepaald waar hij het over de geschiedenis van de landschapschilderkunst heeft en over de verschillen op dat vlak tussen het oosterse en westerse landschap.
Deel 2, o.a. over 'de reis' en 'het toerisme', voelt logischerwijze gedateerd aan. De wereld en de mate waarin wij kosmopolitischer en reislustiger (of is het reisverslaafd?) zijn geworden, valt haast niet meer te vergelijken met de premisses en stellingen die Lemaire hier ontvouwt, ook al blijven er een aantal (historische) basisgedachten overeind.
In deel 3 speelde hij me echter grotendeels kwijt, mogelijk mede omdat bepaalde bronbenaderingen, ideeën en concepten, o.a. over de prehistorie, achterhaald aanvoelden, maar ik ben op dat vlak geen expert. Zijn hoofdstuk over het landschap van het volksgeloof, waarin spoken en kabouters hun opwachting maken, was er voor mij echt teveel aan.
Gelukkig deel ik met Ton Lemaire wel de ervaring die uit de titel van het eerste hoofdstuk van het laatste deel spreekt: 'De verschrikking van het middaguur' en dan vnl. van een bloedhete, alles tot stilstand brengende zomerse zondagmiddag. Met Camus' vreemdeling als voorbeeld, kon ik me helemaal vinden in de existentiële naaktheid en de schaduwloze melancholie die daar beschreven worden. Het allerlaatste, ietwat naïeve en intuïtieve hoofdstuk ('Kleine filosofie van het bruin worden') had hij voor mijn part dan weer achterwege mogen laten.
Dubbele gevoelens alom dus, maar globaal genomen toch blij dat ik het eindelijk gelezen heb. 3,5*
Antropoloog en filosoof Ton Lemaire schreef dit 55 jaar geleden. In zijn voorwoord bij de zevende druk, 25 jaar na het verschijnen, geeft hij toe er met dubbele gevoelens op terug te kijken, omdat zowel de tijden, de wereld als hijzelf als mens en als schrijver/denker veranderd en geëvolueerd zijn. Toch bleef Lemaire het meest gehecht aan dit werk, o.a. omwille van de (jeugdige) gedrevenheid en de betrokkenheid waarmee hij het schreef.
Als late(re) lezer deel ik die dubbele gevoelens. De breedvoerige stijl valt op zich wel mee, zeker daar waar Ton Lemaire weet te boeien, zoals in deel 1 en dan meer bepaald waar hij het over de geschiedenis van de landschapschilderkunst heeft en over de verschillen op dat vlak tussen het oosterse en westerse landschap.
Deel 2, o.a. over 'de reis' en 'het toerisme', voelt logischerwijze gedateerd aan. De wereld en de mate waarin wij kosmopolitischer en reislustiger (of is het reisverslaafd?) zijn geworden, valt haast niet meer te vergelijken met de premisses en stellingen die Lemaire hier ontvouwt, ook al blijven er een aantal (historische) basisgedachten overeind.
In deel 3 speelde hij me echter grotendeels kwijt, mogelijk mede omdat bepaalde bronbenaderingen, ideeën en concepten, o.a. over de prehistorie, achterhaald aanvoelden, maar ik ben op dat vlak geen expert. Zijn hoofdstuk over het landschap van het volksgeloof, waarin spoken en kabouters hun opwachting maken, was er voor mij echt teveel aan.
Gelukkig deel ik met Ton Lemaire wel de ervaring die uit de titel van het eerste hoofdstuk van het laatste deel spreekt: 'De verschrikking van het middaguur' en dan vnl. van een bloedhete, alles tot stilstand brengende zomerse zondagmiddag. Met Camus' vreemdeling als voorbeeld, kon ik me helemaal vinden in de existentiële naaktheid en de schaduwloze melancholie die daar beschreven worden. Het allerlaatste, ietwat naïeve en intuïtieve hoofdstuk ('Kleine filosofie van het bruin worden') had hij voor mijn part dan weer achterwege mogen laten.
Dubbele gevoelens alom dus, maar globaal genomen toch blij dat ik het eindelijk gelezen heb. 3,5*
August 24, 2023
Een zeer allesomvattend boek dat mij veel geleerd heeft. Een boek om af en toe zeker af en toe eens naar terug te gaan en over passages na te denken.
September 26, 2024
Interessante perspectieven. Maar erg storend om kantiaans lange zinnen te maken met overbodige synoniemen om je grote woordenschat te laten zien.
November 15, 2018
Great book with insights on how to view the relation of man to the earth and his place.
October 24, 2025
Heel erg mooi geschreven. De natuur en de mens in die natuur op vele verschillende manieren (geschiedenis, filosofie, kunst) beschreven op een rustige, aanschouwende manier. Ik vond het vooral interessant om te lezen hoe de blik van de mens op de natuur veranderde en hoe de loskoppeling, en tegelijkertijd de hunkering ervoor ontstond.
Verder vond ik het taalgebruik heel mooi en kwetsbaar.
Verder vond ik het taalgebruik heel mooi en kwetsbaar.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews