Τουμπεκί

Χαμένα κορμιά #3

by Πέτρος Πικρός, Χριστίνα Ντουνιά (Editor)

Τις ελληνικές φυλακές -και της πρωτεύουσας και των επαρχιών- έτυχε να τις γνωρίσω μέ διάφορους τρόπους και από διάφορες αίτιες κι αφορμές. Πήρα απ την κάθε φυλακή ό,τι ήτανε άξιο και ένδιαφέρο να παρθεί κι έφτιασα τη φυλακή που περιγράφω. Ακόμη κι αυτό: Το Τουμπεκί, μόλο που είναι έργο ολάκερο -με δική του αρχή και τέλος-, κλείνει πια το είδος αυτό της τριλογίας που έχω πει - δηλαδή, την τριλογία των Χαμένων κορμιών. Μέλημά μου δεν ήτανε ν αφηγηθώ παράξενα και τρομαχτικά εγκλήματα. Μ αρκετά τέτοια μας τροφοδοτεί ο καθημερινός Τύπος. Το ότι όμως δεν καταφεύγω σε φανταστικά γεγονότα, όπως και το ότι παίρνω τους ήρωές μου μέσα απ το εγκληματικό πάνθεο της χώρας μας, αυτό μονάχα κακόπιστοι θα μου το καταλογίζανε σε βάρος μου. Δεν έπαψα ποτέ να παίρνω απευθείας μέσα απ τη ζωή τις πρώτες ύλες μου. Φυσικά, το βιβλίο μου αυτό θα ξεσηκώσει και πάλι το «ιερόν μένος» των «υγιώς σκεπτομένων», θα ερεθίσει πάλι τη χοληδόχο κύστη κάθε επαγγελματία ηθικολόγου, καθώς και τους σιελογόνους αδένες κάθε παραγνωρισμένης μεγαλοφυίας.

Πέτρος Πικρός

Ο Πέτρος Πικρός στο μυθιστόρημα "Τουμπεκί" (1927), τελευταίο μέρος της τριλογίας Χαμένα κορμιά, διερευνά και πάλι το κρυφό πρόσωπο της πόλης, οδηγώντας τον αναγνώστη στους σκοτεινούς δρόμους του κοινωνικού περιθωρίου. Ο τίτλος του έργου του δεν ορίζει απλώς την ιδιωματική γλώσσα αυτού του χώρου, αλλά και τη σχέση του με την κοινωνία της εποχής. Η λέξη τουμπεκί (= είδος καπνού για το ναργιλέ) στη μεταφορική σημασία της παραπέμπει στον υπόκοσμο και στη συνθηματική γλώσσα του, ενώ στόχος του συγγραφέα είναι να αναφερθεί συνολικά στο διεφθαρμένο κοινωνικό σύστημα. Το "Τουμπεκί" κατάγεται από την παράδοση του νατουραλισμού, ωστόσο οι καινοτομίες που επιχειρεί ο Πικρός ανανεώνουν την εγχώρια πεζογραφία και αναδεικνύουν θεματικές, μοτίβα, πεδία και γλωσσικά ιδιώματα που έως τότε δεν είχαν απασχολήσει σοβαρά τη λογοτεχνική συντεχνία.

Ο Πέτρος Πικρός στο Τουμπεκί επιτυγχάνει επίσης να δημιουργήσει αίσθηση με τη συστηματική χαρτογράφηση της ανθρωπογεωγραφίας της φυλακής, άλλα και τη δημιουργία του κεντρικού ήρωα: Ο Αράπης, αρχηγός σπείρας του αθηναϊκού υποκόσμου, ληστής, προαγωγός, έμπορος ναρκωτικών και κατά περίσταση δολοφόνος, είναι ένα ζωντανό πρόσωπο πού εμπλουτίζει τη μάλλον φτωχή παράδοση του νεοελληνικού μυθιστορήματος.

440 pages, Paperback

First published January 1, 1927

Reviews

[Makis Dionis · Rating 4 out of 5]

Εκπληκτική απόδοση του αθηναϊκού υπόκοσμου, μιας πολύ ενδιαφέρουσας περιόδου της Ελλαδας του μεσοπολέμου

[Antonio Papadourakis · Rating 5 out of 5]

Ένα αριστουργηματικό βιβλίο από έναν άγνωστο για μένα μέχρι σήμερα συγγραφέα. Γράφτηκε το 1927, αναφέρεται στον κόσμο του περιθωρίου και της φυλακής και φθάνοντας στα ύψη του Ντοστογιέφσκι κάνει τις ιστορίες του Τσιφόρου να μοιάζουν με ανέκδοτα! Ταυτόχρονα σαν συνεπής κομμουνιστής κάνει κοινωνική κριτική!
"Φυσικά, στο ύστερο, το όλο ζήτημα θα το έλυνε τελεσίδικα η δύναμη και η βία του πιό δυνατού -ο ακλόνητος αυτός Άρειος Πάγος σ' όλες τις μέχρι σήμερα κοινωνίες"
"Το καθετί πουλιέται σήμερα, το καθετί αγοράζεται...Φτάνει να ζητιέται...Φτάνει να έχει πέραση...Φτάνει να βρεθεί ο αγοραστής που θα τ' αγοράσει παραπάνω απ' ότι έχει κοστίσει... Βέβαια πολύ αόριστα, πολύ μπερδεμένα, περνάει απ΄το μυαλό του πως η μορφή της αξίας ουσιαστικά δεν έχει σημασία.... Νιώθει, καταλαβαίνει, να το πεί δεν μπορεί, δεν τα καταφέρνει: Πώς όταν δηλαδή το χρυσάφι πάρει τη μορφή ισοδυνάμου, πετυχαίνεται έτσι η μορφή νόμισμα - παράς , το χρήμα..."
"Μήτε για τον εγκληματία μήτε για τον αστυνομικό είναι ανήθικο να παραβιάζουν το νόμο. Το να τσακωθούν ο ένας ή ο άλλος τους παραβιάζοντας το νόμο, αυτό είναι κακό. Για τον εγκληματία είναι επαγγελματικό δυστύχημα. Για τον αστυνομικό είναι ανηθικότητα."
"Διαλεχτός αυτός, ανάμεσα στους δασκάλους της παλιάς επαγγελματικής παράδοσης, δεν είχε απόλυτη πεποίθηση στο υπερφυσικό, στο υπερκόσμιο. Πίστευε μονάχα πως υπερφυσικό και υπερκόσμιο είναι ότι αγνοεί κανείς, είναι το καθετί που δεν ξέρουμε ακόμα τις αιτίες του και που συνεπούμενα δεν μπορούμε ακόμα να το εξηγήσουμε. Δεν αρνιόταν λ.χ. την ύπαρξη του Θεού. Γιατί δεν είχε λόγους να την αρνηθεί."
"Έπρεπε να στερεωθεί ο θεσμός της οικογένειας για ν' αναγνωριστεί ως κακό η αιμομιξία, πράμα που δεν εμπόδιζε φιλοσόφους όπως τον Διογένη ας πούμε να κοροϊδεύει τον Οιδίποδα που είχε πάρει - έλεγε ο κυνικός- τόσο κατάκαρδα μια πράξη που κάνουν κάθε μέρα οι σκύλοι δίχως να παθαίνει κανείς τους τίποτα, ή να τιμωρείται απ' τη φύση.... Δίχως την έννοια της ιδιοχτησίας και της εκμετάλλευσης της γυναίκας, η ιδέα της μοιχείας δεν έχει έννοια. Κι απόδειξη, πως ως τα σήμερα μόνο ο άντρας το θαρρεί καθήκον του να σκοτώνει για λόγους τιμής.... Έτσι καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα πως έγκλημα θεωρείται σε κάθε εποχή μονάχα το καθετί που προσβάλλει τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης. Αν η προσβολή θίγει τα άτομα, το έγκλημα είναι κοινό. Αν η προσβολή θίγει τα ομαδικά συμφέροντα, τότε έχουμε το πολιτικό έγκλημα."