What do you think?
Rate this book
Begrijp jij het Midden-Oosten nog?
Bijna vier jaar na het begin van de Arabische lente is het Midden-Oosten grotendeels veranderd in een conflictzone waar landen elkaar bestrijden, burgeroorlogen uitgevochten worden en de Islamitische Staat (IS) de chaos heeft aangegrepen om een moorddadig bewind in te stellen. Er gaat vrijwel geen dag voorbij of het Midden Oosten is in het nieuws.
Op heldere en begrijpelijke wijze ontrafelen Hans Luiten en Sven de Graaf stap voor stap het labyrint dat het Midden- Oosten tegenwoordig vormt. Ze zijn er wonderwel in geslaagd om aan de hand van hun eigen persoonlijke ervaringen en door middel van doorwrochte historische analyses de lezer wegwijs te maken in de dynamiek van het huidige Midden-Oosten.
De auteurs beginnen hun verhaal met de val van het Osmaanse rijk en de verdeling van het Midden-Oosten tussen Groot-Brittannië en Frankrijk na de Eerste Wereldoorlog. Ook geven zij een verklaring voor de opkomst van het islamitische fundamentalisme en het ontstaan van radicale bewegingen zoals IS. Verder analyseren zij de vele sociale, economische en religieuze verschillen die het Midden-Oosten zo kenmerken. Na het lezen van dit boek ben je veel beter in staat om de berichtgeving over dit gebied te begrijpen.
Op heldere en begrijpelijke wijze ontrafelen Hans Luiten en Sven de Graaf stap voor stap het labyrint dat het Midden- Oosten tegenwoordig vormt. Ze zijn er wonderwel in geslaagd om aan de hand van hun eigen persoonlijke ervaringen en door middel van doorwrochte historische analyses de lezer wegwijs te maken in de dynamiek van het huidige Midden-Oosten.
De auteurs beginnen hun verhaal met de val van het Osmaanse rijk en de verdeling van het Midden-Oosten tussen Groot-Brittannië en Frankrijk na de Eerste Wereldoorlog. Ook geven zij een verklaring voor de opkomst van het islamitische fundamentalisme en het ontstaan van radicale bewegingen zoals IS. Verder analyseren zij de vele sociale, economische en religieuze verschillen die het Midden-Oosten zo kenmerken. Na het lezen van dit boek ben je veel beter in staat om de berichtgeving over dit gebied te begrijpen.
- GenresNonfictionHistoryIslam
276 pages, Paperback
First published June 7, 2016
9 people are currently reading
115 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
July 25, 2025
Het boek is matig geschreven, maar doet zijn werk in het geven van een bondig overzicht. Zelf heb ik het gelezen als opfrisser, aangezien het alweer jaren geleden is dat ik boeken heb gelezen over de geschiedenis van het Midden-Oosten.
October 11, 2016
Dit boek is een prima introductie tot de geschiedenis van het Midden Oosten. Het vertelt het verhaal vanaf het begin van de Islam tot nu, en legt beknopt uit hoe verschillende gebeurtenissen - de splitsing tussen Soennieten en Shi'iten, het uiteenvallen van het Osmaanse Rijk en de koude oorlog, om er maar wat te noemen - het gebied hebben gemaakt tot wat het nu is.
Alhoewel het makkelijj weg leest en de informatie feitelijk juist is blijft het boek wat oppervlakkig. Mijns inziens worden sommige onderwerpen, zoals de verstedelijking in het Midden-Oosten of het Palestijnse vraagstuk erg snel besproken. In dit soort gevallen roept het boek meer vragen op dan dat het beantwoordt. Daarentegen geven de auteurs wel een helder en actueel inkijkje in het Koerdische vraagstuk, iets wat andere schrijvers over het Midden-Oosten vaak verzuimen te doen.
3/5. Een beknopte, heldere introductie, maar oppervlakkig voor lezers die het gebied al wat beter kennen.
Alhoewel het makkelijj weg leest en de informatie feitelijk juist is blijft het boek wat oppervlakkig. Mijns inziens worden sommige onderwerpen, zoals de verstedelijking in het Midden-Oosten of het Palestijnse vraagstuk erg snel besproken. In dit soort gevallen roept het boek meer vragen op dan dat het beantwoordt. Daarentegen geven de auteurs wel een helder en actueel inkijkje in het Koerdische vraagstuk, iets wat andere schrijvers over het Midden-Oosten vaak verzuimen te doen.
3/5. Een beknopte, heldere introductie, maar oppervlakkig voor lezers die het gebied al wat beter kennen.
January 24, 2024
Een zeer verhelderend boekje. Het biedt een helicopterview op het gebied en zijn geschiedenis. De grote lijnen en de onderliggende krachten worden duidelijk weergegeven, een overdaad aan details wordt vermeden. Dankjewel, heren Luiten & de Graaf.
De grote imperiums rond de Middellandse Zee (Romeinse, Arabische, Osmaanse) hadden een staatsvorm waarbij de loyaliteit allereerst uitging naar een bepaalde groep. Zij leefden volgens de wetten, regels en gewoonten van de eigen groep. Clientelisme was een werkbaar systeem. Zij bood veel vrijheid aan alle verschillende etnische en religieuze groepen (eigen bestuur, eigen taal, eigen cultuur).
Het multiculturele Osmaanse rijk verloor haar dominante positie aan (industrialiserende) westerse landen (Engeland, Frankrijk, Duitsland). In WO I ging het Osmaanse rijk (net als het Habsburgse) ten onder. De toekomst was aan de natiestaten.
Turkije werd, onder Ataturk, een echte natiestaat – daarbij ging de natie boven democratie (vgl post-Weimar-Duitsland).
De Arabische landen waren willekeurig ingedeeld (Sykes-Picot). Oliebelangen gingen boven (verstandige) natievorming, grenzen dwars door etnische en religieuze gebieden. Er ontstonden geen nationale eenheden. Bovendien schonden de koloniale machthebbers diverse beloften. Daarna benadrukten zij de ‘interne’ verschillen om hun aanwezigheid te rekken.
Rond WO II, onder druk van US, komt een einde aan het kolonialisme. Veel landen in het Midden oosten worden ‘bevriende naties’, bestuurd (op feodale en cliëntelistische wijze) door conservatieve pasjaleiders (aangesteld door het oude koloniale bewind).
Radicale leiders, gesteund uit publieke onvrede met het pasjabewind (armoede, westerse overheersing) komen aan de macht. Zij propageren een pan-Arabisch-socialisme. Dat lukte redelijk in Egypte (Nasser). Maar in Syrië (Assad) en Irak (Saddam Hoessein) was de bevolking meer pluriform. Met grof geweld werd daar de eenheid opgelegd. Maar de socialistische samenleving bleef uit. Op den duur gedroegen deze nieuwe leiders zich net als de pasjaregimes.
In de jaren ’70 verloor de bevolking het vertrouwen in het panarabisme. Daar kwam het teleurstellende optreden tegen Israël (symbool van Westerse invloed) bij. Een antithese komt op:
Fundamentalisme.
Dan loopt het helemáál uit de hand:
Oorlog Irak - Iran (1980-1988)
Saddam Hoessein versus Khomeiny
seculier/radicaal versus fundamentalistisch
soennieten versus Sji ieten
t Westen steun Hoessein als instrument tegen fundamentalisme
Invasie in Koeweit (1990)
magistrale PR streek van Hoessein, tegen
impopulair pro-westers pasja-staatje
waarvan de oliedollars niet naar Arabieren gaan
Operatie Desert Storm (1991)
Het Westen (34 landen) tegen Hoessein
Iraanse bevolking in opstand, wordt neergeslagen
want Westen trekt zich terug na overwinning
Saoedi Arabië voelt zich ook bedreigd
Osama Bin Laden biedt bescherming aan met Al Qaida
Saoedi's kiezen voor Amerikanen, tot woede van fundamentalisten
9/11
Bush: War on terror, Al Qaida, Taliban
en beschuldigt Irak van steun aan fundamentalisten
Inval in Irak (2003)
US & GB, zonder instemming van de VN, opnieuw ten strijde
behalen snelle overwinning
Iraakse volk, na drie oorlogen, gebrek aan bijna alles =>
sentimenten: frustratie, wantrouwen, wraakzucht
seculiere sociale pan-Arabisme is mislukt => bindmiddel = religie
De 'wederopbouw'
Coalition Provisional Authority (olv Paul Bremer III) - Grote blunders:
langs sektarische lijnen => Al Maliki aan de macht
gehele staatsbureaucratie volledig 'de-Baath-iseren'
=> overheidstaken niet meer uitgevoerd
ook het leger => 100.000-den soldaten verloren hun baan
soennieten bang voor sji ietische wraak, leverden hun wapens niet in
sji ietische Al Maliki regering: onbekwaam, corrupt, wraakzuchtig
Abu Ghraib gevangenen gemarteld door Amerikanen
Al Qaida probeert burgeroorlog te ontketenen,
US & Iraakse leger slaan opstand in het westen neer
ook in het zuiden onlusten, noorden in handen van Koerden
binnen Al Qaida twee stromingen, één wil kalifaat, NU ! =>
Islamitische Staat (IS)
Arabische Lente (2010)
Tunesische fruitverkoper steekt zichzelf in brand =>
demonstraties, rellen, opstanden in heel Arabië
In Syrie raakte Bahar Al Assad grote delen van het land kwijt
Islamitische Staat
Vanuit Syrië begon IS zijn opmars, 2014 had IS 25% van Irak
voegde delen van Syrië & Irak samen: hoofdstad Raqqa
kalief: Abu Bakr al Bagdadi., gewelddadig Sharia bewind
Vechtmachine IS veroverd olievelden => inkomsten
zet propaganda in: vlaggen, uniformen, glossy's, YouTube
perverse gewelddaden, vastgelegd en verspreid
IS = niet middeleeuws maar modern (vlg. DDR, Noord Korea)
rechtbanken, belasting, betaling van imams, dodenlijsten
organisatiestructuur v.e. geheime dienst v.e. terreurregime
geleid door Irakezen uit leger van Hoessein, fanatieke jihadisten
Internationalisering van het conflict
Iran, Syrië, Libanon: sji ietische as-mogendheden
tegenover tientallen soennitische verzetsgroepen
Golfstaten ongerust over Iran, steunen alleen nog gematigden
Rusland, bekomen van ineenstorting USSR, steunt Syrië alwaar
ligplaats Russische marineschepen. Poetin pal achter Assad.
Westen: bestrijding IS hogere prioriteit dan bestrijding Assad,
versterk door aanslag Charlie Hebdo.
Irak & Syrie in het defensief:
Hezbollah (sji ietische terreurgroep uit
Libanon, naar het conflict gedirigeerd om
gebieden te ontzetten.
Iran stuurt duizenden 'vrijwilligers' om
Assad te steunen.
Poetin bombardeert officieel IS, maar
meer tegen gematigde rebellen, tot
woede van US & Turkije
Een oplossing zal er alleen komen als staten én hun bondgenoten
(US & Rusland) het met elkaar eens worden, als ze de angst voor
elkaar (en voor binnenlandse stromingen) kunnen overwinnen.
Stabiele afspraken kunnen alleen ontstaan met stabiele staten.
Een stabiele situatie in het Midden Oosten is nog niet in zicht …
De grote imperiums rond de Middellandse Zee (Romeinse, Arabische, Osmaanse) hadden een staatsvorm waarbij de loyaliteit allereerst uitging naar een bepaalde groep. Zij leefden volgens de wetten, regels en gewoonten van de eigen groep. Clientelisme was een werkbaar systeem. Zij bood veel vrijheid aan alle verschillende etnische en religieuze groepen (eigen bestuur, eigen taal, eigen cultuur).
Het multiculturele Osmaanse rijk verloor haar dominante positie aan (industrialiserende) westerse landen (Engeland, Frankrijk, Duitsland). In WO I ging het Osmaanse rijk (net als het Habsburgse) ten onder. De toekomst was aan de natiestaten.
Turkije werd, onder Ataturk, een echte natiestaat – daarbij ging de natie boven democratie (vgl post-Weimar-Duitsland).
De Arabische landen waren willekeurig ingedeeld (Sykes-Picot). Oliebelangen gingen boven (verstandige) natievorming, grenzen dwars door etnische en religieuze gebieden. Er ontstonden geen nationale eenheden. Bovendien schonden de koloniale machthebbers diverse beloften. Daarna benadrukten zij de ‘interne’ verschillen om hun aanwezigheid te rekken.
Rond WO II, onder druk van US, komt een einde aan het kolonialisme. Veel landen in het Midden oosten worden ‘bevriende naties’, bestuurd (op feodale en cliëntelistische wijze) door conservatieve pasjaleiders (aangesteld door het oude koloniale bewind).
Radicale leiders, gesteund uit publieke onvrede met het pasjabewind (armoede, westerse overheersing) komen aan de macht. Zij propageren een pan-Arabisch-socialisme. Dat lukte redelijk in Egypte (Nasser). Maar in Syrië (Assad) en Irak (Saddam Hoessein) was de bevolking meer pluriform. Met grof geweld werd daar de eenheid opgelegd. Maar de socialistische samenleving bleef uit. Op den duur gedroegen deze nieuwe leiders zich net als de pasjaregimes.
In de jaren ’70 verloor de bevolking het vertrouwen in het panarabisme. Daar kwam het teleurstellende optreden tegen Israël (symbool van Westerse invloed) bij. Een antithese komt op:
Fundamentalisme.
Dan loopt het helemáál uit de hand:
Oorlog Irak - Iran (1980-1988)
Saddam Hoessein versus Khomeiny
seculier/radicaal versus fundamentalistisch
soennieten versus Sji ieten
t Westen steun Hoessein als instrument tegen fundamentalisme
Invasie in Koeweit (1990)
magistrale PR streek van Hoessein, tegen
impopulair pro-westers pasja-staatje
waarvan de oliedollars niet naar Arabieren gaan
Operatie Desert Storm (1991)
Het Westen (34 landen) tegen Hoessein
Iraanse bevolking in opstand, wordt neergeslagen
want Westen trekt zich terug na overwinning
Saoedi Arabië voelt zich ook bedreigd
Osama Bin Laden biedt bescherming aan met Al Qaida
Saoedi's kiezen voor Amerikanen, tot woede van fundamentalisten
9/11
Bush: War on terror, Al Qaida, Taliban
en beschuldigt Irak van steun aan fundamentalisten
Inval in Irak (2003)
US & GB, zonder instemming van de VN, opnieuw ten strijde
behalen snelle overwinning
Iraakse volk, na drie oorlogen, gebrek aan bijna alles =>
sentimenten: frustratie, wantrouwen, wraakzucht
seculiere sociale pan-Arabisme is mislukt => bindmiddel = religie
De 'wederopbouw'
Coalition Provisional Authority (olv Paul Bremer III) - Grote blunders:
langs sektarische lijnen => Al Maliki aan de macht
gehele staatsbureaucratie volledig 'de-Baath-iseren'
=> overheidstaken niet meer uitgevoerd
ook het leger => 100.000-den soldaten verloren hun baan
soennieten bang voor sji ietische wraak, leverden hun wapens niet in
sji ietische Al Maliki regering: onbekwaam, corrupt, wraakzuchtig
Abu Ghraib gevangenen gemarteld door Amerikanen
Al Qaida probeert burgeroorlog te ontketenen,
US & Iraakse leger slaan opstand in het westen neer
ook in het zuiden onlusten, noorden in handen van Koerden
binnen Al Qaida twee stromingen, één wil kalifaat, NU ! =>
Islamitische Staat (IS)
Arabische Lente (2010)
Tunesische fruitverkoper steekt zichzelf in brand =>
demonstraties, rellen, opstanden in heel Arabië
In Syrie raakte Bahar Al Assad grote delen van het land kwijt
Islamitische Staat
Vanuit Syrië begon IS zijn opmars, 2014 had IS 25% van Irak
voegde delen van Syrië & Irak samen: hoofdstad Raqqa
kalief: Abu Bakr al Bagdadi., gewelddadig Sharia bewind
Vechtmachine IS veroverd olievelden => inkomsten
zet propaganda in: vlaggen, uniformen, glossy's, YouTube
perverse gewelddaden, vastgelegd en verspreid
IS = niet middeleeuws maar modern (vlg. DDR, Noord Korea)
rechtbanken, belasting, betaling van imams, dodenlijsten
organisatiestructuur v.e. geheime dienst v.e. terreurregime
geleid door Irakezen uit leger van Hoessein, fanatieke jihadisten
Internationalisering van het conflict
Iran, Syrië, Libanon: sji ietische as-mogendheden
tegenover tientallen soennitische verzetsgroepen
Golfstaten ongerust over Iran, steunen alleen nog gematigden
Rusland, bekomen van ineenstorting USSR, steunt Syrië alwaar
ligplaats Russische marineschepen. Poetin pal achter Assad.
Westen: bestrijding IS hogere prioriteit dan bestrijding Assad,
versterk door aanslag Charlie Hebdo.
Irak & Syrie in het defensief:
Hezbollah (sji ietische terreurgroep uit
Libanon, naar het conflict gedirigeerd om
gebieden te ontzetten.
Iran stuurt duizenden 'vrijwilligers' om
Assad te steunen.
Poetin bombardeert officieel IS, maar
meer tegen gematigde rebellen, tot
woede van US & Turkije
Een oplossing zal er alleen komen als staten én hun bondgenoten
(US & Rusland) het met elkaar eens worden, als ze de angst voor
elkaar (en voor binnenlandse stromingen) kunnen overwinnen.
Stabiele afspraken kunnen alleen ontstaan met stabiele staten.
Een stabiele situatie in het Midden Oosten is nog niet in zicht …
September 12, 2016
Erg interessant. Er valt een hoop te duiden. En dat doen ze goed en op een vlotte leesbare persoonlijke betrokken manier. Helpt zeker om het beter te vatten allemaal.
May 28, 2019
Interessante context bij berichtgevingen uit een fascinerend deel van de wereld. En genant te lezen hoeveel negatieve impact westerse mogendheden hebben doen gelden met verstrekkende, hedendaagse gevolgen.
August 1, 2022
Geweldige uiteenzetting over de situatie in het Midden-Oosten. Belichting is natuurlijk vanuit de auteurs, desalniettemin een goede introductie in één van de meest complexe regio's in de wereld.
June 12, 2018
Dit was voor mij meer een soort van boekje-voor-tussendoor, maar onverwacht leerzaam en erg makkelijk te lezen. Hoewel het denk ik wel nodig is al iets over het deze regio te weten om het boek echt te begrijpen, geven de schrijvers een goede introductie die achtergrond geeft voor de huidige gebeurtenissen.
December 26, 2016
Beknopt en helder boek over de geschiedenis van het Midden-Oosten. Gaat echter een paar keer kort door de bocht op het einde van het boek (of het boek blijft veel te oppervlakkig) wanneer het gaat over de recente geschiedenis van de regio door bijvoorbeeld bijna niets te zeggen over de vuile rol van de VS bij het omver werpen van Mossadeq en het installeren van de sjah in Iran, de steun die Saddam Hussein kreeg in zijn oorlog tegen Iran of over de gifgasaanvallen van de rebellen/terroristen (framing zelf te bepalen) in Syrië. De bedoeling hiervan was allicht het brengen van een gebalanceerd en niet-veroordelend verhaal, maar dit geeft natuurlijk een verdraaid beeld van de feiten.
August 27, 2016
Het boek geeft op redelijk begrijpelijke wijze aan hoe de verhoudingen tussen landen liggen, hoe het komt dat daar conflicten zijn en geeft daarnaast een kijkje in de geschiedenis en het ontstaan van landen in het midden-oosten. Niet mega verdiepend en er staan behoorlijk wat spelfouten/slordigheden in.
Best oké om te lezen maar geen absolute aanrader.
Best oké om te lezen maar geen absolute aanrader.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews