What do you think?
Rate this book
Botanische revolutie. De plantenleer van Charles Darwin
Charles Darwin is ontegenzeggelijk één van 's werelds beroemdste natuurvorsers. Hij is vooral bekend geworden door zijn verblijf op de Galapagoseilanden, de Darwinvinken en de publicatie van On the Origin of Species (1859), waarin hij zijn evolutieleer uiteenzet.
Maar weinig mensen kennen Darwin als plantkundige. Dat is vreemd, want ruim de helft van zijn loopbaan verdiept hij zich in de wondere wereld van de botanie. Na de publicatie van de Origin wijdt hij maar liefst acht boeken en meer dan zeventig artikelen aan planten. Hierin ontwaart hij als eerste de eigenlijke betekenis van orchideeën, de macabere aard van vleesetende planten en de vreemde klimtechnieken van rank- en slingerplanten. Darwins botanische werk brengt een ware revolutie teweeg in onze kijk op planten.
In dit boek maak je kennis met Darwins plantenleer. Norbert Peeters geeft een bijzondere bloemlezing van de botanische inzichten en ontdekkingen uit het oeuvre van de beroemde bioloog Charles Darwin. ook laat hij zien hoe Darwins botanische bevindingen tot op de dag van vandaag hun sporen nalaten in onze plantenbiologie.
Norbert Peeters studeerde archeologie en filosofie aan de Universiteit Leiden. Samen met filosoof Wouter Oudemans schreef hij eerder Plantaardig: vegetatieve filosofie (2014), dat in 2015 genomineerd werd voor de Jan Wolkersprijs voor het beste Nederlandse natuurboek. Als botanisch filosoof schrijft Peeters op het raakvlak van filosofie en botanie.
Maar weinig mensen kennen Darwin als plantkundige. Dat is vreemd, want ruim de helft van zijn loopbaan verdiept hij zich in de wondere wereld van de botanie. Na de publicatie van de Origin wijdt hij maar liefst acht boeken en meer dan zeventig artikelen aan planten. Hierin ontwaart hij als eerste de eigenlijke betekenis van orchideeën, de macabere aard van vleesetende planten en de vreemde klimtechnieken van rank- en slingerplanten. Darwins botanische werk brengt een ware revolutie teweeg in onze kijk op planten.
In dit boek maak je kennis met Darwins plantenleer. Norbert Peeters geeft een bijzondere bloemlezing van de botanische inzichten en ontdekkingen uit het oeuvre van de beroemde bioloog Charles Darwin. ook laat hij zien hoe Darwins botanische bevindingen tot op de dag van vandaag hun sporen nalaten in onze plantenbiologie.
Norbert Peeters studeerde archeologie en filosofie aan de Universiteit Leiden. Samen met filosoof Wouter Oudemans schreef hij eerder Plantaardig: vegetatieve filosofie (2014), dat in 2015 genomineerd werd voor de Jan Wolkersprijs voor het beste Nederlandse natuurboek. Als botanisch filosoof schrijft Peeters op het raakvlak van filosofie en botanie.
- GenresEvolution
335 pages, Paperback
First published April 11, 2016
3 people are currently reading
67 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
February 12, 2020
Deze recensie is lang geworden, dus voor degenen die 'm niet helemaal willen lezen:
dit boek is een aanrader. Peeters schrijft goed en zet een mooi tijdsbeeld neer, evenals een ook voor een leek begrijpelijke schets van het onderzoek dat Darwin naar planten heeft gedaan. Na het lezen ervan zul je nieuwe waardering hebben voor planten (ze zijn hardcore, geloof me) en eveneens niet langer hetzelfde naar Darwin kijken.
Laten we beginnen met het feit dat dit boek volledig slaagt in het doel. Plantenblindheid, is een begrip dat in de inleiding genoemd wordt. Wij mensen zien planten niet. Dat is handig, want planten vormen over het algemeen geen gevaar en dus is het prettig dat een roofdier ons meer opvalt dan een boom. Maar het is ook ongelofelijk jammer en verdrietig omdat we daarmee toch wel erg makkelijk blijven hangen bij het idee dat planten oninteressant zijn en vooral 'lage' levende wezens. Zo'n beetje onder 't dier. Van die strikte scheiding tussen mens en dier raken we langzaam los: dit boek krabt ook aan die strikte scheiding tussen dier en plant.
Maar goed, plantenblindheid. Liep ik, na iets uit dit boek gelezen te hebben, door de stad, of keek ik uit het raam, dan viel mijn oog steevast op het (weinige) groen dat er te zien was. Na het hoofdstuk over klimplanten werd mijn aandacht getrokken door die klimplanten en voelde ik voor het eerst in mijn leven bewondering voor die planten die hun wortels met kleefpasta tussen kieren in muren wormen en zo zelfs in de barre, menselijke stad kunnen overleven. Met andere woorden, door dit boek ging ik planten zien. Het schrijven en daarmee lezen van dit boek is een regelrechte aanval op die plantenblindheid.
Het tweede doel is een aanval op plantenblindheid specifiek wanneer het op Darwin aankomt. En eerlijk is eerlijk: ik heb Darwin ook nooit gezien als een botanicus. Maar na dit boek, weet ik vrij zeker dat ik hem niet als iets anders ga kunnen zien. Peeters heeft absoluut een scherpe pen en hij schrijft met een aanstekelijk enthousiasme en een even aanstekelijke bewondering over Darwin. Of nou ja, niet zozeer over de man, maar toch zeker over diens onderzoek.
Geschiedenis van de wetenschap heeft me altijd wel geïnteresseerd en ik vond het ongelofelijk boeiend te lezen over de tijdsschetsen, de heilige huisjes, de vaste patronen waar Darwin tegenaan schopte, maar ook gewoon over de experimenten die hij daarvoor gebruikte in een tijd voordat we wisten over DNA, bijvoorbeeld. Dit alles is ook voor een leek (wat ik ben, zowel in de biologie als helemaal in de botanie) goed te volgen, ook wanneer de uitleg technischer wordt.
Heb ik dan helemaal geen negatieve punten? Jawel - af en toe werd het ook wel een beetje veel, die eindeloze beschrijvingen van experimenten (vooral bij de uitleg van circumnutatie) en af en toe viel Peeters iets te veel in herhaling met zijn lofzang over Darwins ontdekkingen of de punten die hij wilde maken.
Mijn favoriete hoofdstukken waren absoluut die over de vleesetende planten en over de plantenwortels. De vleesetende planten zijn simpelweg cool. (Ik wist niet dat planten zo cool konden zijn) en bovendien was dit het hoofdstuk waar de grens tussen dier en plant voor mij het meest begon te vervagen. Ik weet niet waarom het hoofdstuk over wortels me zo aantrok, maar iets daarin liet en laat me niet los. Misschien ook wel omdat het iets is wat planten gewoon cool maakt. Dat uitgestrekte wortelstelsel dat onder de grond een weg zoekt. Begint met een en zich uitbreid tot een groots netwerk van worteltoppen die door de aarde kruipen (daarvoor de gangen van wormen gebruiken - dat alleen al is een fantastisch feit).
dit boek is een aanrader. Peeters schrijft goed en zet een mooi tijdsbeeld neer, evenals een ook voor een leek begrijpelijke schets van het onderzoek dat Darwin naar planten heeft gedaan. Na het lezen ervan zul je nieuwe waardering hebben voor planten (ze zijn hardcore, geloof me) en eveneens niet langer hetzelfde naar Darwin kijken.
Laten we beginnen met het feit dat dit boek volledig slaagt in het doel. Plantenblindheid, is een begrip dat in de inleiding genoemd wordt. Wij mensen zien planten niet. Dat is handig, want planten vormen over het algemeen geen gevaar en dus is het prettig dat een roofdier ons meer opvalt dan een boom. Maar het is ook ongelofelijk jammer en verdrietig omdat we daarmee toch wel erg makkelijk blijven hangen bij het idee dat planten oninteressant zijn en vooral 'lage' levende wezens. Zo'n beetje onder 't dier. Van die strikte scheiding tussen mens en dier raken we langzaam los: dit boek krabt ook aan die strikte scheiding tussen dier en plant.
Maar goed, plantenblindheid. Liep ik, na iets uit dit boek gelezen te hebben, door de stad, of keek ik uit het raam, dan viel mijn oog steevast op het (weinige) groen dat er te zien was. Na het hoofdstuk over klimplanten werd mijn aandacht getrokken door die klimplanten en voelde ik voor het eerst in mijn leven bewondering voor die planten die hun wortels met kleefpasta tussen kieren in muren wormen en zo zelfs in de barre, menselijke stad kunnen overleven. Met andere woorden, door dit boek ging ik planten zien. Het schrijven en daarmee lezen van dit boek is een regelrechte aanval op die plantenblindheid.
Het tweede doel is een aanval op plantenblindheid specifiek wanneer het op Darwin aankomt. En eerlijk is eerlijk: ik heb Darwin ook nooit gezien als een botanicus. Maar na dit boek, weet ik vrij zeker dat ik hem niet als iets anders ga kunnen zien. Peeters heeft absoluut een scherpe pen en hij schrijft met een aanstekelijk enthousiasme en een even aanstekelijke bewondering over Darwin. Of nou ja, niet zozeer over de man, maar toch zeker over diens onderzoek.
Geschiedenis van de wetenschap heeft me altijd wel geïnteresseerd en ik vond het ongelofelijk boeiend te lezen over de tijdsschetsen, de heilige huisjes, de vaste patronen waar Darwin tegenaan schopte, maar ook gewoon over de experimenten die hij daarvoor gebruikte in een tijd voordat we wisten over DNA, bijvoorbeeld. Dit alles is ook voor een leek (wat ik ben, zowel in de biologie als helemaal in de botanie) goed te volgen, ook wanneer de uitleg technischer wordt.
Heb ik dan helemaal geen negatieve punten? Jawel - af en toe werd het ook wel een beetje veel, die eindeloze beschrijvingen van experimenten (vooral bij de uitleg van circumnutatie) en af en toe viel Peeters iets te veel in herhaling met zijn lofzang over Darwins ontdekkingen of de punten die hij wilde maken.
Mijn favoriete hoofdstukken waren absoluut die over de vleesetende planten en over de plantenwortels. De vleesetende planten zijn simpelweg cool. (Ik wist niet dat planten zo cool konden zijn) en bovendien was dit het hoofdstuk waar de grens tussen dier en plant voor mij het meest begon te vervagen. Ik weet niet waarom het hoofdstuk over wortels me zo aantrok, maar iets daarin liet en laat me niet los. Misschien ook wel omdat het iets is wat planten gewoon cool maakt. Dat uitgestrekte wortelstelsel dat onder de grond een weg zoekt. Begint met een en zich uitbreid tot een groots netwerk van worteltoppen die door de aarde kruipen (daarvoor de gangen van wormen gebruiken - dat alleen al is een fantastisch feit).
September 4, 2016
"Mensen hebben gewoonweg geen oog voor planten waarvan zijzelf niet de vruchten plukken."
March 12, 2021
fenomenaal samenraapsel van darwins (en zonen) vernuftige experimentele studies naar planten, briefwisselingen met andere botanici, plantaardige poëzie en culturele tussenstops.
wat blijkt, darwin -hoewel bekend van de zebravinken- deed nou juist voornamelijk studies op planten om zijn evolutietheorie te onderbouwen.
bebloemde groene rakkers hebben een heel arsenaal gecreëerd aan verschillende lokroepen naar bestuivers. insect- en andersoortig vleesetende planten produceren binnen handomdraai een doordachte val en wat bijbehorend maagsap door middel van chemische en electrofysische signalen (net zoals ons centraal zenuwstelsel ons bewegen laat). klimmers en kroelers bewegen zich spiraalmatig voort op zoek naar gastheren en een beetje gejoepst zonlicht. schoonslapers voelen BEWUST dag en nacht en weersomstandigheden aan en draaien bij met behulp van hun hydroskelet (en verpieteren nota bene bij slapeloosheid). én vrijwel elke wortel die je ooit gaat tegenkomen navigeert met wortelzwermintelligentie op basis van zwaartekracht, hydrofilie en nog een tal andere trucjes (zo zeer dat zwammen labyrinten oplossen kunnen).
boek stond vol met leuke plantaardige spreekwoorden ("tegen het blad lopen"), mooie woorden ("snoeiwoede") en was tot in elke voetnoot bloeiend ("klittenband is geen uitvinding van NASA, maar van ingenieur Mestral, die na wandelingen door de Alpen dikwijls diverse plantklitten op mensenkleren/hondenvacht aantrof, die via voorbijkomende dieren hun zaadlingen verspreiden").
kortom, eigenlijk ben ik wel overtuigd dat zo zeer dat mensen dieren zijn (darwins grootste duw tegen het wetenschappelijk voetstuk), planten ook wel behoorlijk in de buurt komen van dieren.
"liever [woekerend] onkruid dan [volgzame] klimplant: vooruit!"!!!!!
wat blijkt, darwin -hoewel bekend van de zebravinken- deed nou juist voornamelijk studies op planten om zijn evolutietheorie te onderbouwen.
bebloemde groene rakkers hebben een heel arsenaal gecreëerd aan verschillende lokroepen naar bestuivers. insect- en andersoortig vleesetende planten produceren binnen handomdraai een doordachte val en wat bijbehorend maagsap door middel van chemische en electrofysische signalen (net zoals ons centraal zenuwstelsel ons bewegen laat). klimmers en kroelers bewegen zich spiraalmatig voort op zoek naar gastheren en een beetje gejoepst zonlicht. schoonslapers voelen BEWUST dag en nacht en weersomstandigheden aan en draaien bij met behulp van hun hydroskelet (en verpieteren nota bene bij slapeloosheid). én vrijwel elke wortel die je ooit gaat tegenkomen navigeert met wortelzwermintelligentie op basis van zwaartekracht, hydrofilie en nog een tal andere trucjes (zo zeer dat zwammen labyrinten oplossen kunnen).
boek stond vol met leuke plantaardige spreekwoorden ("tegen het blad lopen"), mooie woorden ("snoeiwoede") en was tot in elke voetnoot bloeiend ("klittenband is geen uitvinding van NASA, maar van ingenieur Mestral, die na wandelingen door de Alpen dikwijls diverse plantklitten op mensenkleren/hondenvacht aantrof, die via voorbijkomende dieren hun zaadlingen verspreiden").
kortom, eigenlijk ben ik wel overtuigd dat zo zeer dat mensen dieren zijn (darwins grootste duw tegen het wetenschappelijk voetstuk), planten ook wel behoorlijk in de buurt komen van dieren.
"liever [woekerend] onkruid dan [volgzame] klimplant: vooruit!"!!!!!
February 1, 2020
HIGH LIGHTS
* Misvattingen over Darwin (p. 22-23)
* Hij had helemaal geen interesse in de Darwinvinken. Beroemde ornitholoog John Gould moest hem er thuis op wijzen op de interessante verschillen in snavels.
* Uitdrukking survival of the fittest is niet van hem, maar van filosoof Spencer.
* Darwin sprak helemaal niet over “evolutie”, maar van “descent by modification".
* Heeft het oorspronkelijk ook helemaal niet op de mens betrokken.
* Sprengel schrijft in 1793 dat bloemen worden bevrucht door bijen (p. 86-89).
* Wordt naar rijk der fabelen verwezen. Iedereen houdt vast aan leer van Linnaeus die uitging van zelfbestuiving en dat bloemen en geuren alleen door God zijn gemaakt ter decoratie tbv de mens.
* Hij raakt in de vergetelheid en wordt pas na zijn dood door Darwin in ere hersteld.
* Darwin geeft als eerste bewijs van innige relatie bloemen en bestuivers en bewijs dat planten niet incestueus zijn zoals daarvoor altijd is gedacht (p. 99).
* Bos ratelpopulieren in Colorado: 47.000 bomen, maar is onder de grond 1 organisme. 80.000 jr oud. Een van de oudste organismes ter wereld. Heeft al 10.000 jr niet meer gebloeid. (p. 101 e.v.)
* Ingenieuze kruisbestuiving van orchideeën: p. 109 e.v.
* Orchidee met stuifmeelzakje dat eerst omhoog staat en pas na 30 sec naar beneden gaat (p. 112 e.v.)
* Darwin heeft pas met Orchideeënboek evolutietheorie pas echt goed op de kaart gezet (p. 109 e.v. en 124).
* Orchidee is grootste plantenfamilie op aarde: 30.000 soorten. (p. 126 en 132)
* Darwin voorspelt bestaan van mot met roltong van 30cm en wordt voor gek verklaard. Pas 115 jr na zijn dood wordt bewijs geleverd dat hij bestaat. (p. 136-138)
* Darwin toont als eerste aan dat Zonnedauw slachtoffers verteert (p. 160 e.v.)
* Relatie Darwin en Cambridge leermeester Henslow
* Darwin laat zien dat Henslow ongelijk heeft over blaasjesplant (blaasjes zijn niet bedoeld om plant te late drijven, maar om larven te vangen onder water).(p.147 e.v.)
* Henslow verbreekt contact nadat zijn leerling Darwin met Origin of Species aantoont dat natuur niet onveranderlijk is (p. 66).
* Galvani heeft ontdekt dat spieren worden gestuurd door elektriciteit. Verhaal is dat terwijl Galvani soep maak met kikkerbillen, assistent per ongeluk met elektrisch geladen scalpen de pootjes aanraakt die bewegen, maar het waarheidsgehalte van dat verhaal wordt betwist (p. 174 e.v.).
* Mestkevers gebruiken niet alleen de stand van de maan en de zon om te oriënteren maar zelfs de melkweg (p. 246).
* Relatie met Julius Sachs
* Sachs gelooft niet dat circumnutatie een actieve beweging van de plant is. Pas door space shuttle onderzoek wordt Darwin postuum in het gelijk gesteld (p. 204 - 211).
* Julius Sachs geloofde niet dat worteltoppen sensei hebben (zoals Darwin beweerde en wat later ook zo bleek te zijn), kleineerde Darwin en zijn zoon Francis en heeft met zijn invloedrijke positie verder onderzoek jarenlang tegengehouden (p. 257 e.v.).
* VS Defensie heeft internet ontwikkeld uit veiligheid (p. 269).
* Misvattingen over Darwin (p. 22-23)
* Hij had helemaal geen interesse in de Darwinvinken. Beroemde ornitholoog John Gould moest hem er thuis op wijzen op de interessante verschillen in snavels.
* Uitdrukking survival of the fittest is niet van hem, maar van filosoof Spencer.
* Darwin sprak helemaal niet over “evolutie”, maar van “descent by modification".
* Heeft het oorspronkelijk ook helemaal niet op de mens betrokken.
* Sprengel schrijft in 1793 dat bloemen worden bevrucht door bijen (p. 86-89).
* Wordt naar rijk der fabelen verwezen. Iedereen houdt vast aan leer van Linnaeus die uitging van zelfbestuiving en dat bloemen en geuren alleen door God zijn gemaakt ter decoratie tbv de mens.
* Hij raakt in de vergetelheid en wordt pas na zijn dood door Darwin in ere hersteld.
* Darwin geeft als eerste bewijs van innige relatie bloemen en bestuivers en bewijs dat planten niet incestueus zijn zoals daarvoor altijd is gedacht (p. 99).
* Bos ratelpopulieren in Colorado: 47.000 bomen, maar is onder de grond 1 organisme. 80.000 jr oud. Een van de oudste organismes ter wereld. Heeft al 10.000 jr niet meer gebloeid. (p. 101 e.v.)
* Ingenieuze kruisbestuiving van orchideeën: p. 109 e.v.
* Orchidee met stuifmeelzakje dat eerst omhoog staat en pas na 30 sec naar beneden gaat (p. 112 e.v.)
* Darwin heeft pas met Orchideeënboek evolutietheorie pas echt goed op de kaart gezet (p. 109 e.v. en 124).
* Orchidee is grootste plantenfamilie op aarde: 30.000 soorten. (p. 126 en 132)
* Darwin voorspelt bestaan van mot met roltong van 30cm en wordt voor gek verklaard. Pas 115 jr na zijn dood wordt bewijs geleverd dat hij bestaat. (p. 136-138)
* Darwin toont als eerste aan dat Zonnedauw slachtoffers verteert (p. 160 e.v.)
* Relatie Darwin en Cambridge leermeester Henslow
* Darwin laat zien dat Henslow ongelijk heeft over blaasjesplant (blaasjes zijn niet bedoeld om plant te late drijven, maar om larven te vangen onder water).(p.147 e.v.)
* Henslow verbreekt contact nadat zijn leerling Darwin met Origin of Species aantoont dat natuur niet onveranderlijk is (p. 66).
* Galvani heeft ontdekt dat spieren worden gestuurd door elektriciteit. Verhaal is dat terwijl Galvani soep maak met kikkerbillen, assistent per ongeluk met elektrisch geladen scalpen de pootjes aanraakt die bewegen, maar het waarheidsgehalte van dat verhaal wordt betwist (p. 174 e.v.).
* Mestkevers gebruiken niet alleen de stand van de maan en de zon om te oriënteren maar zelfs de melkweg (p. 246).
* Relatie met Julius Sachs
* Sachs gelooft niet dat circumnutatie een actieve beweging van de plant is. Pas door space shuttle onderzoek wordt Darwin postuum in het gelijk gesteld (p. 204 - 211).
* Julius Sachs geloofde niet dat worteltoppen sensei hebben (zoals Darwin beweerde en wat later ook zo bleek te zijn), kleineerde Darwin en zijn zoon Francis en heeft met zijn invloedrijke positie verder onderzoek jarenlang tegengehouden (p. 257 e.v.).
* VS Defensie heeft internet ontwikkeld uit veiligheid (p. 269).
This entire review has been hidden because of spoilers.
November 6, 2016
This books summarizes Darwin's research on plants. Each chapter talks about a different part of plant behaviour.
Not too shocking or novel, but some nice material and references on the biology of plants.
Not too shocking or novel, but some nice material and references on the biology of plants.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews