El Salvador, De Verlosser. Dat was zijn bijnaam in Barcelona, dachten wij, maar in werkelijkheid was er niemand die Johan Cruijff zo noemde. Hij was voor hen 'El Flaco', de magere. Later, toen hij trainer werd van Barça, spraken zijn spelers gekscherend van 'God', omdat hij alles zag en alles beter wist. Een god die regelmatig van zijn berg in Barcelona is afgedaald om in de wereld zijn wijsheden te verkondigen, zijn vrienden te omarmen, zijn vijanden te vervloeken en de Catalanen wijs te maken dat 'één duif nog geen zomer' maakt.
Bijna altijd was Edwin Winkels daarbij. Hij emigreerde als jonge journalist naar Barcelona in 1988, hetzelfde jaar dat Cruijff er trainer werd. Sindsdien hebben de twee elkaar met grote regelmaat ontmoet. Voor interviews en informele gesprekken, op persconferenties en bij spontane ontmoetingen, op hoge toppen en in diepe dalen.
Dit boek is Winkels' persoonlijke relaas over die 28 jaar met Cruijff in Barcelona. Een even bewonderende als kritische beschouwing over de beroemdste Nederlander ooit, gelardeerd met bijzondere anekdotes en ontboezemingen.
"Van alle boeken die na Cruijffs dood over hem verschenen, is dit het boek waarin je het dichtst bij hem komt," las ik in een recensie en ja, dat is inderdaad zo. Veel dichterbij in elk geval dan in 's mans vlakke 'officiële' autobiografie, wat ik echt een waardeloos boek vond. Bij Winkels steek je in het bijzonder veel op over zijn complexe band met FC Barcelona en zijn leven in de stad.
Een liefdevol geschreven non-fictie boek over Johan Cruijff en zijn periode in Barcelona als speler en als trainer. Edwin Winkels prikt niet alleen de mythe van de Messias door, maar maakt van Cruijff een mens van vlees en bloed waar je van kan houden ipv alleen te verafschuwen of verafgoden. Een aanrader voor sport- en voetballiefhebbers, maar te weinig diepgaand om ook te boeien voor lezers die weinig met sport, Cruijff of de stad Barcelona hebben.
Leuk boek voor wie in het onderwerp geïnteresseerd is. Een kleine drie decennia met Cruijff in Barcelona, dat geeft een goed beeld van de man. Overigens wordt het verhaal ontzettend warrig verteld, met ontelbare zijpaden en een onnavolgbare chronologie, maar vooruit.
Johan Cruijff is niet meer. Niet enkel in Nederland werd zijn overlijden herdacht. Misschien nog meer in Barcelona was de man uitgegroeid tot een icoon, een legende. Die Barcelona begin jaren 70 uit het diepe dal haalde en Real Madrid wist te temmen. Die midden jaren 80 de fundamenten legde voor het huidige succes van Barcelona. Pep Guardiola erkende meermaals schatplichtig te zijn aan JC. 24 titels waarvan 14 sinds Cruijff trainer werd. Soms met wat geluk, wat zijn bovenmenselijke status nog versterkte. Niet te vatten in structuren, sprekend in orakels.
Persoonlijk vond ik het boek wat warrig omdat de auteur constant over en weer springt in de geschiedenis. Dat maakt moeilijk om overzicht te houden. Het leest anekdotisch, grove schetsen van de persoonlijkheid, soms gefocuste details of gebeurtenissen uit zijn leven.