What do you think?
Rate this book
Pieter Bas
In Pieter Bas wordt de handel en wandel van politici zoals Bomans die had leren kennen in het milieu van zijn vader (indertijd een bekend kamerlid en overdonderend redenaar) met verfijnde spot aan de kaak gesteld.
197 pages, Kindle Edition
First published January 1, 1936
7 people are currently reading
106 people want to read
About the author
Godfried Bomans
156 books34 followersGodfried Bomans was a popular Dutch author and television personality. Much of his work remains untranslated into English.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 26 of 26 reviews
June 3, 2020
Vermoedelijk het boek met de langste titel dat ik ooit besproken heb. Het is dan ook genoegzaam bekend onder zijn kortere titel: Pieter Bas. En de titel op zichzelf is natuurlijk al een voorschot op dat fijne gevoel voor humor dat Godfried Bomans zo kenmerkte.
Bomans haalde helaas niet eens de zestig, maar met deze Memoires of gedenkschriften van minister Pieter Bas bijeengezameld en geordend door Godfried Bomans schoot hij al meteen van bij zijn eerste publicatie (1936 – hij was toen 23) raak. Goed, hij debuteerde eigenlijk in 1932, onder het pseudoniem Bernard Majorick met Drijfjacht en Gebed voor Nederland, gevolgd door het toneelstuk Bloed en Liefde, maar zijn officiële eerstgeborene zou later onder andere terechtkomen in educatieve series als de Moderne Nederlandse Auteurs – Nederlandse Lectuur voor middelbaar, normaal en technisch onderwijs, wat in tijden dat kunnen schrijven nog meer betekende voor het belang van een schrijver dan de juiste lulkoek verkopen op het juiste podium toch inhield dat je boek niet onverdienstelijk was.
Dat oordeel zou ook nu nog terecht zijn. Bomans was een “heerlijk” schrijver, wiens boeken in mijn kasten een broederlijke strijd leveren met die van Simon Carmiggelt. Twee grote namen aan het firmament van de Nederlandse literatuur wat mij betreft, al was Carmiggelt zo goed als louter een cursiefjes-schrijver terwijl Bomans alles aandurfde: ernstige stukken, sprookjes, toneelstukken, cursiefjes, strips (Pa Pinkelman en Tante Pollewop), vertaalwerk (hij legde zich op verschillende fronten sterk toe op Charles Dickens) en bijvoorbeeld deze verzonnen memoires van een minister. Bomans wint het hoe dan ook qua stijl, ook in deze Pieter Bas, geïllustreerd door Harry Prenen, met wie hij in het jaar van publicatie ook de zogenaamde Rijnlandsche Academie zou oprichten, een gewichtig maar volkomen gewichtloos genootschap dat tot enig doel had de aangekondigde demping van de Haarlemse Bakenessergracht te voorkomen, iets waarin het ook slaagde.
Zoals Pieter Bas er in slaagde minister te worden en uiteindelijk zelfs zijn memoires te schrijven. In de fantasie van Bomans, maar ook weer niet geheel daarin. Pieter Bas is immers vrijelijk geënt op wat de schrijver leerde over het milieu van zijn vader, Johannes Bernardus, kortweg Jan, advocaat en procureur te Haarlem, en actief in de Roomsch-Katholieke Staatspartij, waarvoor hij achtereenvolgens gemeenteraadslid, wethouder (schepen), lid van de Tweede Kamer, lid van de Provinciale Staten en de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland was, waarna hij in het eerste jaar van de Tweede Wereldoorlog ten slotte Commissaris van de Koningin (zoiets als gouverneur) werd. Zoon Godfried volgde niet in zijn voetsporen al politicus, maar wel als schrijver. Bij Jan Bomans bleef het schrijverschap beperkt tot de Jan Herbert Mac Donald-cyclus (wellicht enigszins ten onrechte verguisd, al kan ik dat niet vanuit eigen lezing bevestigen), bij Godfried Bomans resulteerde het in een zestigtal stuk voor stuk lezenswaardige boeken, waarvan deze zogenaamde memoires dus het eerste officiële was.
Verwacht u bij het lezen van deze memoires aan alles behalve serieuze politieke geschriften. Verder dan een totaal uit de hand lopende politieke meeting komt het in dit boek niet. Voor de rest: Geboorte en eerste levensjaren, Vroegste herinneringen, de voorbijgaande school- en studentenjaren, de ontmoeting met zijn toekomstige ega, en zijn intrede als burgemeester. Fictieve anekdotes dus, ingeleid door “den verzamelaar dezer memoires” met een stukje “om den gepasten toorn des lezers af te wenden en zijne welwillendheid in te roepen”. Een stukje dat eindigt met deze paragraaf: “Heb ik eigenlijk wel goed gedaan met de memoires uit te geven? Misschien zullen zij den ouden Bas uitlachen, zij zullen hem een simpelen ouden gek noemen – neen, voorwaar, dat moogt ge niet doen! Al zijt ge misschien driemaal geleerder, bezadigder en verstandiger, af en toe moet het woord eens gelaten worden aan iemand die niet geleerd, niet bezadigd en ook eigenlijk niet helemaal verstandig was.” Waarna de minister de lezers aanspreekt met “Mijn lieve lezers!” en aldus verdergaat: “Tien jaren lang heb ik weerstand geboden aan de verzoeken mijner vrienden om mijne gedenkschriften uit te geven. Zij wezen mij erop hoe heilzaam de stem eens tachtigjarigen in deze haastige tijden kon werken. Zij gebruikten zelfs het beeld van olie op de kokende golven, al was dit wat laat op den avond. Het ware onverantwoordelijk, aldus hun gedachtengang, indien iemand die alle rangen in Nederland doorlopen heeft, die heeft kunnen schouwen in de onpeilbare diepten van het Burgerlijk Wetboek, evengoed als in de fijnzinnige Verhandelingen der Staten Generaal, indien zo iemand zijn bevindingen het vaderland zou onthouden. Zij hebben gelijk. Ik mag niet langer zwijgen. Ziehier dan mijn boek, het eerste wat ik ooit geschreven heb. Het zal ook, naar ik uit het steeds ernstiger gezicht van mijn huisarts afleid, het laatste zijn.”
En daarmee is de gemaakt ernstige, en daardoor extra humoristische toon gezet voor de rest van het boek. Maar ik wil u, omdat zo één stukje als illustratie van die stelling nogal weinig is, een paar andere voorbeelden niet onthouden. Dit bijvoorbeeld: “Wij bezaten, ik weet het nog goed, zestig loden soldaatjes, waarvan er één geen hoofd had, zodat wij hem generaal maakten.” Of dit: “Doch dit is geen reden U de zienswijze te onthouden van mijn broeder Prick, die een klas hoger zat. Hij werd later journalist, doch zijn fantasie was reeds toen buitengewoon levendig.” Of ten slotte dit: “(…) tijdens het gevecht was hij in de acherhoede, ‘om een oogje in het zeil te houden’; was de slag geleverd, dan bevond hij zich in de voorste liniën, ‘om er wat orde in te brengen’. Sloegen wij op de vlucht, dan was hij zo goed om vooruit te lopen teneinde de richting aan te geven. Kortom, hij was een geboren strateeg (…)”.
Voor wie iets minder martiaal ingesteld is, is dít misschien wél herkenbaar: “(…) het behang, dat oppervlakkig beschouwd uit rozeknopjes bestond, bleek bij het groeien van den avond uit duizenden rode hoofdjes te bestaan, die U ieder apart aankeken tot ge bevend onder de dekens kroopt”. Ik weet niet of u zo’n behang op uw kinderkamer had, maar ik had wel degelijk een behang waarin in de schemering allerlei dingen te herkennen waren die er niet op zichtbaar waren bij klaarlichte dag.
Of voor de mannen en vrouwen die zich wel eens ingezet hebben tijdens een of andere “verkiezingsslag”, in tijden dat die nog niet voornamelijk uitgevochten werden op Twitter en iedereen er nog van kon meegenieten: “Men onderscheidt ‘plakkers’ en ‘kalkers’. De ‘plakker’ plakt uw naam en alles wat gij belooft op schuttingen en muren. Dit mag, en geschiedt des daags. De ‘kalker’ schildert uwe verdiensten met witte kalk op het plaveisel. Dit mag niet en geschiedt des nachts. Beide soorten zijn uiteraard zeldzaam, en worden bijeengehouden in ‘Propaganda-Verenigingen’ of ‘Verenigingen van propagandisten’ met een eigen kas. Is er na den verkiezingsstrijd nog wat over, dan heet dit de ‘pot’, waardoor dan een ‘dagje’ uit of ‘uitje’ mogelijk is.” En verder: “Huisbezoekers: dit is de zeldzaamste soort onder de propagandisten. Huisbezoekers bezoeken de kiezers persoonlijk in hunne huizen. Sommigen dringen tot in de keuken door. Zij worden gewoonlijk niet oud.”
En om toch maar helemáál in de politiek te eindigen een paar stukjes uit het “Getrouw verslag der politieke vergadering te Brielle”:
“En hier viel duidelijk het grote voordeel der democratie in het oog. Er waren landen, hij wilde ze niet noemen, waar het parlement slechts een wassen neus was, aangebracht op het gelaat van den waren machthebber. Er waren zelfs landen, waar in het geheel geen parlement was; waar de inwoners overgeleverd waren aan de macht en de willekeur van den enkeling. Hij wilde geen namen noemen. Doch niet alzo was het in ons gezegend vaderland. Zeker, het vaderland had ook gebreken. Hij kon daar nu niet nader op ingaan. Doch het had het algemeen kiesstelsel. Het was hier, zo hij een wat kloek doch aan de streek aangepast beeld mocht gebruiken, gelijk het op de veemarkt van Gorkum was. Er stonden daar vele runderen. Men koos het beste.”
“Naar men weet werd Bas door het kiesdistrict ‘Brielle en Omstreken’ met een kleine meerderheid gekozen, en verwarmde hij gedurende 4 jaren een kamerzetel, ten profijte van zijn gezin, tot nut van het vaderland, en tot onsterfelijken roem voor zichzelf.”
Er is sindsdien weinig veranderd, al moeten volksvertegenwoordigers, met corona als excuus, tegenwoordig zelfs hun zetel niet meer gaan verwarmen …
Bomans haalde helaas niet eens de zestig, maar met deze Memoires of gedenkschriften van minister Pieter Bas bijeengezameld en geordend door Godfried Bomans schoot hij al meteen van bij zijn eerste publicatie (1936 – hij was toen 23) raak. Goed, hij debuteerde eigenlijk in 1932, onder het pseudoniem Bernard Majorick met Drijfjacht en Gebed voor Nederland, gevolgd door het toneelstuk Bloed en Liefde, maar zijn officiële eerstgeborene zou later onder andere terechtkomen in educatieve series als de Moderne Nederlandse Auteurs – Nederlandse Lectuur voor middelbaar, normaal en technisch onderwijs, wat in tijden dat kunnen schrijven nog meer betekende voor het belang van een schrijver dan de juiste lulkoek verkopen op het juiste podium toch inhield dat je boek niet onverdienstelijk was.
Dat oordeel zou ook nu nog terecht zijn. Bomans was een “heerlijk” schrijver, wiens boeken in mijn kasten een broederlijke strijd leveren met die van Simon Carmiggelt. Twee grote namen aan het firmament van de Nederlandse literatuur wat mij betreft, al was Carmiggelt zo goed als louter een cursiefjes-schrijver terwijl Bomans alles aandurfde: ernstige stukken, sprookjes, toneelstukken, cursiefjes, strips (Pa Pinkelman en Tante Pollewop), vertaalwerk (hij legde zich op verschillende fronten sterk toe op Charles Dickens) en bijvoorbeeld deze verzonnen memoires van een minister. Bomans wint het hoe dan ook qua stijl, ook in deze Pieter Bas, geïllustreerd door Harry Prenen, met wie hij in het jaar van publicatie ook de zogenaamde Rijnlandsche Academie zou oprichten, een gewichtig maar volkomen gewichtloos genootschap dat tot enig doel had de aangekondigde demping van de Haarlemse Bakenessergracht te voorkomen, iets waarin het ook slaagde.
Zoals Pieter Bas er in slaagde minister te worden en uiteindelijk zelfs zijn memoires te schrijven. In de fantasie van Bomans, maar ook weer niet geheel daarin. Pieter Bas is immers vrijelijk geënt op wat de schrijver leerde over het milieu van zijn vader, Johannes Bernardus, kortweg Jan, advocaat en procureur te Haarlem, en actief in de Roomsch-Katholieke Staatspartij, waarvoor hij achtereenvolgens gemeenteraadslid, wethouder (schepen), lid van de Tweede Kamer, lid van de Provinciale Staten en de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland was, waarna hij in het eerste jaar van de Tweede Wereldoorlog ten slotte Commissaris van de Koningin (zoiets als gouverneur) werd. Zoon Godfried volgde niet in zijn voetsporen al politicus, maar wel als schrijver. Bij Jan Bomans bleef het schrijverschap beperkt tot de Jan Herbert Mac Donald-cyclus (wellicht enigszins ten onrechte verguisd, al kan ik dat niet vanuit eigen lezing bevestigen), bij Godfried Bomans resulteerde het in een zestigtal stuk voor stuk lezenswaardige boeken, waarvan deze zogenaamde memoires dus het eerste officiële was.
Verwacht u bij het lezen van deze memoires aan alles behalve serieuze politieke geschriften. Verder dan een totaal uit de hand lopende politieke meeting komt het in dit boek niet. Voor de rest: Geboorte en eerste levensjaren, Vroegste herinneringen, de voorbijgaande school- en studentenjaren, de ontmoeting met zijn toekomstige ega, en zijn intrede als burgemeester. Fictieve anekdotes dus, ingeleid door “den verzamelaar dezer memoires” met een stukje “om den gepasten toorn des lezers af te wenden en zijne welwillendheid in te roepen”. Een stukje dat eindigt met deze paragraaf: “Heb ik eigenlijk wel goed gedaan met de memoires uit te geven? Misschien zullen zij den ouden Bas uitlachen, zij zullen hem een simpelen ouden gek noemen – neen, voorwaar, dat moogt ge niet doen! Al zijt ge misschien driemaal geleerder, bezadigder en verstandiger, af en toe moet het woord eens gelaten worden aan iemand die niet geleerd, niet bezadigd en ook eigenlijk niet helemaal verstandig was.” Waarna de minister de lezers aanspreekt met “Mijn lieve lezers!” en aldus verdergaat: “Tien jaren lang heb ik weerstand geboden aan de verzoeken mijner vrienden om mijne gedenkschriften uit te geven. Zij wezen mij erop hoe heilzaam de stem eens tachtigjarigen in deze haastige tijden kon werken. Zij gebruikten zelfs het beeld van olie op de kokende golven, al was dit wat laat op den avond. Het ware onverantwoordelijk, aldus hun gedachtengang, indien iemand die alle rangen in Nederland doorlopen heeft, die heeft kunnen schouwen in de onpeilbare diepten van het Burgerlijk Wetboek, evengoed als in de fijnzinnige Verhandelingen der Staten Generaal, indien zo iemand zijn bevindingen het vaderland zou onthouden. Zij hebben gelijk. Ik mag niet langer zwijgen. Ziehier dan mijn boek, het eerste wat ik ooit geschreven heb. Het zal ook, naar ik uit het steeds ernstiger gezicht van mijn huisarts afleid, het laatste zijn.”
En daarmee is de gemaakt ernstige, en daardoor extra humoristische toon gezet voor de rest van het boek. Maar ik wil u, omdat zo één stukje als illustratie van die stelling nogal weinig is, een paar andere voorbeelden niet onthouden. Dit bijvoorbeeld: “Wij bezaten, ik weet het nog goed, zestig loden soldaatjes, waarvan er één geen hoofd had, zodat wij hem generaal maakten.” Of dit: “Doch dit is geen reden U de zienswijze te onthouden van mijn broeder Prick, die een klas hoger zat. Hij werd later journalist, doch zijn fantasie was reeds toen buitengewoon levendig.” Of ten slotte dit: “(…) tijdens het gevecht was hij in de acherhoede, ‘om een oogje in het zeil te houden’; was de slag geleverd, dan bevond hij zich in de voorste liniën, ‘om er wat orde in te brengen’. Sloegen wij op de vlucht, dan was hij zo goed om vooruit te lopen teneinde de richting aan te geven. Kortom, hij was een geboren strateeg (…)”.
Voor wie iets minder martiaal ingesteld is, is dít misschien wél herkenbaar: “(…) het behang, dat oppervlakkig beschouwd uit rozeknopjes bestond, bleek bij het groeien van den avond uit duizenden rode hoofdjes te bestaan, die U ieder apart aankeken tot ge bevend onder de dekens kroopt”. Ik weet niet of u zo’n behang op uw kinderkamer had, maar ik had wel degelijk een behang waarin in de schemering allerlei dingen te herkennen waren die er niet op zichtbaar waren bij klaarlichte dag.
Of voor de mannen en vrouwen die zich wel eens ingezet hebben tijdens een of andere “verkiezingsslag”, in tijden dat die nog niet voornamelijk uitgevochten werden op Twitter en iedereen er nog van kon meegenieten: “Men onderscheidt ‘plakkers’ en ‘kalkers’. De ‘plakker’ plakt uw naam en alles wat gij belooft op schuttingen en muren. Dit mag, en geschiedt des daags. De ‘kalker’ schildert uwe verdiensten met witte kalk op het plaveisel. Dit mag niet en geschiedt des nachts. Beide soorten zijn uiteraard zeldzaam, en worden bijeengehouden in ‘Propaganda-Verenigingen’ of ‘Verenigingen van propagandisten’ met een eigen kas. Is er na den verkiezingsstrijd nog wat over, dan heet dit de ‘pot’, waardoor dan een ‘dagje’ uit of ‘uitje’ mogelijk is.” En verder: “Huisbezoekers: dit is de zeldzaamste soort onder de propagandisten. Huisbezoekers bezoeken de kiezers persoonlijk in hunne huizen. Sommigen dringen tot in de keuken door. Zij worden gewoonlijk niet oud.”
En om toch maar helemáál in de politiek te eindigen een paar stukjes uit het “Getrouw verslag der politieke vergadering te Brielle”:
“En hier viel duidelijk het grote voordeel der democratie in het oog. Er waren landen, hij wilde ze niet noemen, waar het parlement slechts een wassen neus was, aangebracht op het gelaat van den waren machthebber. Er waren zelfs landen, waar in het geheel geen parlement was; waar de inwoners overgeleverd waren aan de macht en de willekeur van den enkeling. Hij wilde geen namen noemen. Doch niet alzo was het in ons gezegend vaderland. Zeker, het vaderland had ook gebreken. Hij kon daar nu niet nader op ingaan. Doch het had het algemeen kiesstelsel. Het was hier, zo hij een wat kloek doch aan de streek aangepast beeld mocht gebruiken, gelijk het op de veemarkt van Gorkum was. Er stonden daar vele runderen. Men koos het beste.”
“Naar men weet werd Bas door het kiesdistrict ‘Brielle en Omstreken’ met een kleine meerderheid gekozen, en verwarmde hij gedurende 4 jaren een kamerzetel, ten profijte van zijn gezin, tot nut van het vaderland, en tot onsterfelijken roem voor zichzelf.”
Er is sindsdien weinig veranderd, al moeten volksvertegenwoordigers, met corona als excuus, tegenwoordig zelfs hun zetel niet meer gaan verwarmen …
July 18, 2015
Een oh zo lieflijk, heerlijk rommelig boekje. Opperbeste humor! Wie dit kan lezen zonder te lachen, moet wel een Kakkerlak zijn (en verdient dus een aframmeling).
Soldaatje spelen was reeds vroeg mijn lust en mijn leven. Wij bezaten, ik weet het nog goed, zestig loden soldaatjes, waarvan er één geen hoofd had, zodat wij hem generaal maakten.
May 25, 2022
Staatsman Pieter Bas “verwarmde gedurende 4 jaren een kamerzetel, ten profijte van zijn gezin, tot nut van het vaderland, en tot onsterfelijke roem voor zichzelf.”
Een boek uit 1936, maar wel in een 19e eeuwse stijl. De stijl en het verhaal is soms moeilijk navolgbaar en maakt het geen aanrader. Maar, ook na 86 jaar komt de humor goed over en soms deden passages over Pieter Bas me aan huidige hoogwaardigheidsbekleders denken. Ook knap.
Een boek uit 1936, maar wel in een 19e eeuwse stijl. De stijl en het verhaal is soms moeilijk navolgbaar en maakt het geen aanrader. Maar, ook na 86 jaar komt de humor goed over en soms deden passages over Pieter Bas me aan huidige hoogwaardigheidsbekleders denken. Ook knap.
December 19, 2017
4.5 stars
December 15, 2023
Tot het zalige moment waarop ik De Brandmeester las, was Godfried Bomans een vage Hollander. Na het lezen van dat boek, dat in de lijst van aanbevelenswaardige boeken voor de verzamelde mensheid (van analfabeet tot professor in de taalkunde) beslist ergens bovenaan moet staan, werd de heer Bomans een soort wonderfiguur. Een guitige maar tegelijk serieuze observator van de samenleving, en dat gevoel werd alleen versterkt door ander werk van hem te lezen, en naar kundig gemaakte podcasts als Leven en lijden van Godfried Bomans (11 afleveringen, mensenlief, door Pat Donnez voor Klara) te luisteren.
Aangezien een erudiet en succesvol persoon mij reeds verscheidene keren sprak over Bomans' debuutroman Pieter Bas, en daarbij niet naliet te benadrukken dat dit één van zijn lievelingsboeken was, waren de verwachtingen voor dit werk uit 1936 redelijk hoog gespannen. De man was toen slechts 23!
De volledige titel van dit werk luidt:
'Memoires of gedenkschriften van Mr. P. Bas, oud-minister van onderwijs, kunsten en wetenschappen, oud-lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal, oud-burgemeester van Gouda, oud-wethouder van Dordrecht, voorm. voorzitter van de Vereeniging tot veredeling van volksvermaken, bestrijding van drankmisbruik, bevordering v. vreemdelingenverkeer en andere genootschappen, commandeur in de orde der Nederlandsche Leeuw, houder der Siameesche eere-Pantalon en het legioen d'honneur d'Afrique, officier i.h. Zweedsche Victoria-kruis, raadsheer in de orde der millioen olifanten en het witte zonnescherm van het koninkrijk Eli-Prabang, begiftigd met het gouden zwaard van het hertogdom Kent, enz. enz.. Bijeengezameld en geordend door Godfried Bomans, student in de rechten.'
Gezien de periode hoeft het niet te verbazen dat het taalgebruik alsook de beschrijving van de zeden aangaande de relatievorming niet per sé modern aandoen. En hoewel het opzet best goed gevonden is, houd ik toch vooral een anticlimactisch gevoel aan dit boek over.
De kiem van zijn genialiteit is misschien wel aanwezig, of toch alleszins het feit dat hij ook toen al goed kon schrijven, maar de typische Bomansiaanse elementen die van ander werk zo'n feest van hilarische spitsvondigheid maken, en waar ik misschien onterecht op had gehoopt, ontbraken hier.
En als fake biografie stelde dit voor mij een beetje teleur. Het feit dat ik geen enkele notitie maakte tijdens het schrijven spreekt dan ook boekdelen.
Als fan van Godfried Bomans, en zeker voor mensen die zijn werk elk jaar in chronologische volgorde lezen, is dit uiteraard een sleutelwerk, maar voor wie door het zwerk van het leesplezier gesleurd wil worden, voor wie tegelijk wil in- en exploderen van puur literair genot, kan ik alleen maar De Brandmeester aanraden. Dit is wat ik daar eerder over schreef.
Aangezien een erudiet en succesvol persoon mij reeds verscheidene keren sprak over Bomans' debuutroman Pieter Bas, en daarbij niet naliet te benadrukken dat dit één van zijn lievelingsboeken was, waren de verwachtingen voor dit werk uit 1936 redelijk hoog gespannen. De man was toen slechts 23!
De volledige titel van dit werk luidt:
'Memoires of gedenkschriften van Mr. P. Bas, oud-minister van onderwijs, kunsten en wetenschappen, oud-lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal, oud-burgemeester van Gouda, oud-wethouder van Dordrecht, voorm. voorzitter van de Vereeniging tot veredeling van volksvermaken, bestrijding van drankmisbruik, bevordering v. vreemdelingenverkeer en andere genootschappen, commandeur in de orde der Nederlandsche Leeuw, houder der Siameesche eere-Pantalon en het legioen d'honneur d'Afrique, officier i.h. Zweedsche Victoria-kruis, raadsheer in de orde der millioen olifanten en het witte zonnescherm van het koninkrijk Eli-Prabang, begiftigd met het gouden zwaard van het hertogdom Kent, enz. enz.. Bijeengezameld en geordend door Godfried Bomans, student in de rechten.'
Gezien de periode hoeft het niet te verbazen dat het taalgebruik alsook de beschrijving van de zeden aangaande de relatievorming niet per sé modern aandoen. En hoewel het opzet best goed gevonden is, houd ik toch vooral een anticlimactisch gevoel aan dit boek over.
De kiem van zijn genialiteit is misschien wel aanwezig, of toch alleszins het feit dat hij ook toen al goed kon schrijven, maar de typische Bomansiaanse elementen die van ander werk zo'n feest van hilarische spitsvondigheid maken, en waar ik misschien onterecht op had gehoopt, ontbraken hier.
En als fake biografie stelde dit voor mij een beetje teleur. Het feit dat ik geen enkele notitie maakte tijdens het schrijven spreekt dan ook boekdelen.
Als fan van Godfried Bomans, en zeker voor mensen die zijn werk elk jaar in chronologische volgorde lezen, is dit uiteraard een sleutelwerk, maar voor wie door het zwerk van het leesplezier gesleurd wil worden, voor wie tegelijk wil in- en exploderen van puur literair genot, kan ik alleen maar De Brandmeester aanraden. Dit is wat ik daar eerder over schreef.
December 27, 2020
Heel amusant.
Helaas heeft de 61-jarige Prisma-pocket (nog van mijn moeder geweest) mijn lezing niet zonder kleerscheuren doorstaan: de voorkant en verscheidene bladen liggen nu (helemaal) los.
Wat citaten (vanwege de lengte onder een spoiler tag):
Helaas heeft de 61-jarige Prisma-pocket (nog van mijn moeder geweest) mijn lezing niet zonder kleerscheuren doorstaan: de voorkant en verscheidene bladen liggen nu (helemaal) los.
Wat citaten (vanwege de lengte onder een spoiler tag):
Read
April 8, 2026“En een foto nemen betekende niet anders dan veertig, vijftig mensen tot een spits- of kegelvormige groep samen te knutselen, hen tot hun voordeligsten glimlach op te roepen en aan te manen, dan, voortdurend manend, vleiend, smekend en waarschuwend onder een zwarte doek te kruipen, van daaruit tot de bevinding komen dat die juffrouw met dat karbiesje ‘niet op de lens staat’, onder den doek vandaan kruipen, de juffrouw met het karbiesje ‘twee strepen naar rechts’ verschuiven (waarop de juffrouw opmerkt, ‘dat ze daar al lang stond’), onder den doek terugkeren, ontdekken dat die meneer met dat zwarte dasje (‘bedoelt U mij?’ ‘Nee, U daar!’ ‘Wie, ik?’) een tikje naar links is afgedwaald, onder den doek vandaan komen, den meneer met het zwarte dasje (die een olijkerd is) drie strepen naar rechts toe terug te voeren, eerbiedig glimlachend om zijn rake zetten en schalkse toespelingen - onder den doek terugkeren, van daaruit de inmiddels tot schreien en plassen gebrachte kinderen op ‘het vogeltje’ wijzen, den eenstemmigen kreet ‘dat ze het vogeltje niet zien’ in opgewekten en stelligen toon beantwoorden met de verzekering dat, als ze maar goed kijken, het vogeltje zeker wel te zien is, het moet er zijn, het is er altijd geweest, en de drie seconden wantrouwende stilte die er valt, te benutten om den kreet ‘lachen! vrolijk lachen!’ te slaken, een laatste glazige blik door de lens te werpen, en met bevende hand het knopje in te drukken, in de ontmoedigende zekerheid dat ge een troep idioten met doorgezakte knieën vereeuwigd hebt.”
“Het zijn derhalve niet zozeer onze verdiensten (die U voldoende bekend zijn) alswel hare bemoeiingen welke deze missive tot onderwerp heeft. Bovendien gingen bij onze huldebetuigingen de kosten der landauer de draagkracht van onze faculteit beduidend te boven weshalve wij U verzoeken te willen antwoorden op ene kleine transactie van financiëlen aard, strekkende tot bevrediging van een individu, dat, als eigenaar der bedoelde landauer, en met een rood petje op het hoofd, herhaaldelijk op een dremper onzer ambtswoning genoegdoening komt verzoeken, aldus de waardigheid der Academie met voeten tredend en zodoende - om kort te gaan, mijnheer de President, leen ons een tientje.”
“Het zijn derhalve niet zozeer onze verdiensten (die U voldoende bekend zijn) alswel hare bemoeiingen welke deze missive tot onderwerp heeft. Bovendien gingen bij onze huldebetuigingen de kosten der landauer de draagkracht van onze faculteit beduidend te boven weshalve wij U verzoeken te willen antwoorden op ene kleine transactie van financiëlen aard, strekkende tot bevrediging van een individu, dat, als eigenaar der bedoelde landauer, en met een rood petje op het hoofd, herhaaldelijk op een dremper onzer ambtswoning genoegdoening komt verzoeken, aldus de waardigheid der Academie met voeten tredend en zodoende - om kort te gaan, mijnheer de President, leen ons een tientje.”
April 25, 2026
Nadat ik zo genoten had van Felix Timmermans en Louis Paul Boon hun schrijfsels nog niet zo lang geleden, besloot ik ook dit oudje nog eens tot mij te nemen. Van Godfried Bomans heb ik als zeer jong meisje veel gelezen, maar dat is ondertussen al lang geleden.
En ik heb het me niet beklaagd.
Het boekje uitkrijgen duurde veel langer dan normaal het geval zou zijn, maar met een zeer zieke vader die uiteindelijk ook gestorven is, had ik andere dingen aan mijnhoofd dan lezen.
Maar het boekje leest vlot weg en mijn mond krulde regelmatig omhoog voor een glimlach voor de humor van deze auteur. Gecombineerd met een heerlijke tegenwoordig wat ouderwets aandoende taalvirtuositeit zorgde dit voor af en toe een fijn momentje in dagen die wat zwaar waren de laatste tijd.
Het boek vertelt over de jonge jaren van een verzonnen minister van onderwijs en vermits dat boekje al va lang geleden dateert, trok ik af en toe mijn wenkbrauwen wat op bij hoe men toen vooral met rollenpatronen , al dan niet grensoverschrijdend gedrag en de kunst van het versieren omging. In een boek dat nu geschreven zou zijn, zou ik dat genadeloos afgemaakt hebben. Maar ik ben intelligent genoeg om te beseffen dat dingen die we nu terecht niet meer ok vinden, ooit op een andere manier gepercipieerd werden. Tijden veranderen, en als je dat in je achterhoofd houdt, blijft dit boek een pareltje dat ook vandaag de dag verdient om gelezen te worden.
Het deed me ook wat mijmeren over de verhalen die mijn vader vertelde over hoe in zijn jonge jaren jongens en meisjes met mekaar - vooral niet eigenlijk - met mekaar moesten omgaan.
En ik heb het me niet beklaagd.
Het boekje uitkrijgen duurde veel langer dan normaal het geval zou zijn, maar met een zeer zieke vader die uiteindelijk ook gestorven is, had ik andere dingen aan mijnhoofd dan lezen.
Maar het boekje leest vlot weg en mijn mond krulde regelmatig omhoog voor een glimlach voor de humor van deze auteur. Gecombineerd met een heerlijke tegenwoordig wat ouderwets aandoende taalvirtuositeit zorgde dit voor af en toe een fijn momentje in dagen die wat zwaar waren de laatste tijd.
Het boek vertelt over de jonge jaren van een verzonnen minister van onderwijs en vermits dat boekje al va lang geleden dateert, trok ik af en toe mijn wenkbrauwen wat op bij hoe men toen vooral met rollenpatronen , al dan niet grensoverschrijdend gedrag en de kunst van het versieren omging. In een boek dat nu geschreven zou zijn, zou ik dat genadeloos afgemaakt hebben. Maar ik ben intelligent genoeg om te beseffen dat dingen die we nu terecht niet meer ok vinden, ooit op een andere manier gepercipieerd werden. Tijden veranderen, en als je dat in je achterhoofd houdt, blijft dit boek een pareltje dat ook vandaag de dag verdient om gelezen te worden.
Het deed me ook wat mijmeren over de verhalen die mijn vader vertelde over hoe in zijn jonge jaren jongens en meisjes met mekaar - vooral niet eigenlijk - met mekaar moesten omgaan.
January 25, 2025
Vermakelijk boek, en als je bedenkt hoe oud het al is,de vier sterren zeker waard. Verhaal gaat over de memoires van Pieter Bas. 86, oud politicus, oud burgemeester, oud student - een fictief persoon. De memoires hebben vooral betrekking op zijn jeugd. De basisschool, voortgezet onderwijs en een stukje studie. Pieter Bas is een onzekere jongen, die vaak met mazzel, net de juiste dingen zegt als dat nodig is. Zo raakt hij bevriend met een van populairste jongens van de middelbare school, slaagt hij voor zijn studie, weet hij zijn toekomstige vrouw aan zich te binden, en blijkt hij in de paar fragmenten over zijn latere periodes ook daar zich overal doorheen te bluffen, zonder er veel van af te weten, of zich in te zetten. Zeker in begin heel grappig, maar ook geheel leuk om te lezen.
July 28, 2020
Godfried Bomans blijft toch een van de grootste stylisten van het Nederlandse taalgebied. In een prachtig ouderwets Nederlands worden de jonge jaren van het leven van de (fictieve) voormalige minister van onderwijs Pieter Bas met de fijnbesnaarde humor waarop enkel Bomans het patent heeft beschreven. Jeugdherinneringen, schoolhelden, examenvrees, en enige onbeantwoorde liefdes. Deze voor iedereen herkenbare ervaringen vinden we allemaal terug in dit gemakkelijk te lezen boek. En als je uiteindelijk het boek met een zucht sluit, dan denk je: zulke heerlijke boeken schrijft men tegenwoordig niet meer.
January 11, 2021
Also sprach Pieter Bas: ‘Ach, lieve lezers, wij kunnen het leven nooit zien als een holle buis waar het overal goed wonen is, doch wij kijken er altijd door als een trechter, waar het verderop steeds ruimer en lichter wordt. Maar geloof een oud man dat deze trechter geen einde heeft, en dat, hoe hard wij ook hollen, steeds het stuk vóór ons ruimer en lichter zal stijgen. Dit is het geheim van een tevreden mens, dat hij overtuigd is van de relativiteit, niet alleen van het licht, de beweging en den tijd, maar bovenal die van het geluk zelve.’
August 15, 2020
Het boek en het verhaal is lichtelijk gedateerd, maar daarom niet minder vermakelijk. De beschrijving van de politieke handel en wandel van de hoofdpersoon kan naar elk tijdsgewricht vertaald worden. In elk tijdperk zijn er politici genoeg te vinden die dezelfde eigenschappen hebben als Pieter Bas in de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw had.
Het satirische karakter van het boek is nog steeds actueel.
Het satirische karakter van het boek is nog steeds actueel.
July 28, 2018
Een satirische blik op hoogwaardigheidsbekleders en daarmee een wegbereider voor de zestiger jaren. Prachtig bloemrijk taalgebruik dat menig grinnikje heeft veroorzaakt.
July 8, 2019
Prachtig mooie knipoog naar de politiek. Vol met humor en spitsvondige woordgrappen.
November 12, 2019
Heel aardig boekje. Wat is Bomans een taalkunstenaar. Ik heb het met veel genot gelezen.
November 28, 2019
pg 171: Wie met een vrouw praat onder het dansen blaast zeepbellen, prachtig gekleurde zeepbellen (...)
Read
August 9, 2020Een minister van staat die alles in het juiste perspectief plaatst.
June 25, 2022
Bijzonder grappig.
August 29, 2022
Je moet er wel even inkomen, maar het is een grappig boekje.
September 21, 2024
Eigenaardig, geestig en ruim te interpreteren. Hoewel de naam van “Zijne Excellentie” zorgt voor een bias in mijn oordeel, vond ik het een vermakelijk boek.
March 11, 2025
'Superieure ouderwetsheid' om met literatuurpaus Kees Fens te spreken. Nog altijd een van Bomans beste werken.
Read
April 5, 2025eigenlijk wel grappig
heel onderhoudend
heel onderhoudend
October 9, 2023
I always enjoy re-reading this book. It's light and funny and very endearing....
June 16, 2013
Heel erg mooi.
March 9, 2015
Grappig., fijne humor zoals verwacht.
Displaying 1 - 26 of 26 reviews