De klok tikt ongenadig: het klimaat verandert. We moeten, zo krijgen we te horen, samenwerken: allemaal samen tegen CO2. Steeds meer ngo's, bedrijven en politieke partijen vinden elkaar rond de slogan van de 'groene economie'. Of spreken we beter over 'groen kapitalisme'? Kiezen voor groen is niet alleen belangrijk om de klimaatverandering tegen te gaan, het maakt een land ook 'sterker, gezonder, veiliger, innovatiever, competitiever en gerespecteerder', zo stelt Thomas Friedman, columnist van de The New York Times. 'Is er iets denkbaar dat vaderlandslievender, kapitalistischer en geostrategischer is dan dat?' Dit boek ontrafelt de mythe van de groene economie in al haar dimensies: van emissiehandel tot duurzaam consumeren, van bevolkingscontrole tot technologisch optimisme. Maar het tekent ook een aantal krachtlijnen uit voor een alternatief. De transitie naar een duurzame toekomst kan niet zonder diepgaande maatschappijverandering, stellen de auteurs. En zo'n verandering vraagt precies meer sociale gelijkheid, meer democratie en minder markt.
Dit boek durft in zijn visie op ecologie veel verder te gaan dan de meeste boeken. Het boek benadrukt niet alleen de urgentie van de klimaatproblematiek, maar legt bloot hoe bestaande pseudo-oplossingen het probleem eerder verergeren of de echte oplossing vertraging. We denken hierbij aan emissiehandel, agrobrandstoffen, en dergelijke meer. Het boek wijst erop dat een kapitalistische groeilogica niet compatibel is met een ecologisch verhaal en benadrukt het belang van actie om de structuren fundamenteel aan te passen. Jawel, dit verhaal heeft een duidelijke linkse retoriek, maar ook dat mag wel eens in een sterk verrechtse maatschappij.
Key point: pleiten voor een 'groene economie' als opvolger van ongebreideld kapitalisme om het klimaat te redden, is een beetje zoals overstappen op Cola Light om te vermageren. Het heeft wellicht een klein beetje effect, maar je blijft verslaafd aan datgene wat je ziek maakt. Klimaatsverandering is geen extern probleem dat via technologie of gedragswijziging op te lossen is, maar zit ingebakken in het kapitalistisch groeisysteem. Dat inzien, houdt een herpolitisering van het klimaatdebat in: er zijn wel degelijk alternatieven, maar zoals altijd houden die winnaars en verliezers in, en is conflict onvermijdelijk. Een sociaal-ecologische visie wordt zo uitgewerkt als distinctief (en effectiever) antwoord op de klimaat- en kapitalismeproblematiek.
Goed beargumenteerd, uitgebreide bronnenlijst, en een alomvattende analyse van oorzaken, huidige tendensen, oplossingen, en strategie. In 2021 even relevant als in 2012.
Verwoordt zowat mijn huidige positie en ik kom van ver. Als je het meent, maar nog zoekende bent, kan dit boek een binnenweg betekenen. Begin er dan aan met een open geest, want dat verdienen de auteurs. Ze gaan pijnpunten niet uit de weg, maar synthetiseren informatie vanuit verscheiden ideologische hoeken. Het resultaat kan nogal puur en onversneden lijken, maar uiteindelijk is het gematigd en veel leesbaarder kan je deze materie niet brengen.
Een aanrader, leest vlot, doet je anders naar de wereld kijken. Iedereen zou dit boek moeten lezen, want belangt klimaatverandering ons niet allemaal aan?!