آنگاه که زردشت سخن گفت: اصلاحات فرهنگی و دینی در دوره نوسنگی

by Mary Settegast, عسکر بهرامی (translator)

نویسنده در این کتاب که به موضوع اصلاحات فرهنگی و دینی در دورة نوسنگی اختصاص دارد، نخست مخاطبان را با انگارة باستان شناختی و سنّت‌های زردشتی آشنا می‌سازد.
این مبحث با کهن‌ترین سکونتگاه‌های دائمی خاور نزدیک در حدود 12500 سال پیش از میلاد آغاز می‌شود و با پیگیری رشته رویدادهای پیش از تاریخ، از آغاز یک اقتصاد کشاورزی و فرهنگی غنی از جنگ‌افزار اهلی کنندگان ادامه می‌یابد.
سپس روند بحث، با کندوکاوی در همگونی این آموزه‌ها و باستان‌شناسی هزارة هفتم دنبال می‌شود و در واپسین فصل‌های کتاب با وارونه شدن روند مطالعه، با توجه به گزارش‌های مختلفی که دربارة زندگی زردشت مطرح شده است،
تصویری منسجم از زندگی وی و از باستان‌شناسی نوسنگی ایران، ارائه می‌شود.

Genres: History, Religion, Philosophy, Nonfiction

180 pages, Paperback

First published June 30, 2005

Reviews

[Elan Garfias · Rating 5 out of 5]

Very interesting (if short) look into the nature of ideology and religion in Neolithic. Settegast hypothesizes a shared religious outlook to go along with the shared material culture stretching from Greece to Afghanistan in the days just before the rise of the Ubaids. Characterized by similar settlement patterns and artistic motifs, these people on a whole shunned both the cultic monoliths and the glorification of violence that their predecessors and successors were known for. This idea on its own is already intriguing enough, and the author provides sufficient evidence that it seems pretty plausible. Things get a bit too conjectural for my taste when she tries to connect the whole thing to Zurathustra and the Gathas, which just seems a bit too specific and it's not really necessary for the shared material culture hypothesis to work. It feels a bit like cherry-picking from the nicer parts of Zoroastrian teaching...and yet it does kind of seem like there is something there. Antique writers in the West all seemed to date Zurathustra around the same time, even if it doesn't exactly match what the Persians themselves said. Settegast also links her theory with Renfrew's Anatolian hypothesis, which while very interesting in the context of this book, isn't really necessary for the broader thesis to still be true. Regardless of some of the book's more fanciful elements, it has a very sincere humility about it, and if even a quarter of what it suggests is true, it's more than enough food for thought. This book sent me down the rabbit hole of prehistory, investigating the PPNB period and the fascinating story of the Early Anatolian Farmers. As speculative as it can be, Settegast tackles an era that is relatively unknown and absolutely ripe for some speculation. Read with an open mind and you just might start speculating too!

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

عصری که آن را نوسنگی می‌نامیم وجود نداشته باشد. «عصر حجر نو» که تقریبا از حدود سال ۹۵۰۰ ق.م در خاور نزدیک آغاز شد و سه هزار سال بعد به اروپا و فلات ایران رسید، با هر حفاری باستان‌شناختی اسرارآمیزتر شده است. دوره نوسنگی که امروزه عمدتا آن را با گذر از اقتصاد مبتنی بر شکار و گردآوری غذا به اقتصاد مبتنی بر کشاورزی همبسته می‌دانند، دوران نوآوری اجتماعی و فن‌آوری و دینی نیز به حساب می‌آید. تغییرات گسترده‌ای که طی چند مرحله در «انقلاب نوسنگی» رخ داد، مورخان دوره ماقبل تاریخ را بر آن داشته تأثیر نهایی آن را به تأثیر نهایی انقلاب صنعتی تشبیه کنند، زیرا این فرهنگ دوره نوسنگی بود که شالوده تمدن شهری را بنیاد نهاد. و با این همه، نیروی محرکه‌ای که در پس این تغییرات بوده، همچنان از چنگ تاریخدانان دوره ماقبل تاریخ می‌گریزد. هر چه دقت تکنیک‌های باستان‌شناسی افزایش می‌یابد، پیچیدگی‌های جامعه نوسنگی آشکارتر می‌شود و نظریه‌های ما در مورد چگونگی پیدایش آن ناکافی‌تر به نظر می‌رسد. هر ساله واقعیات باستان‌شناختی از تصوّر شکل‌گرفته در اوایل قرن بیستم در باره انسان‌های اولیه‌ای که با جانوران وحشی و گیاهان در واحه‌های کم‌آب می‌زیسته‌اند، فراتر می‌رود و تا اندازه‌ای شیوه زندگی مبتنی بر کشاورزی را آشکار می‌کند. حال می‌دانیم که در هزاره هشتم ق.م انسان‌های دوره نوسنگی بناهای آیینی پیچیده‌ای را طراحی کرده و فن‌آوری‌های آتش‌محور به وجود آورده بودند ــ از جمله اندودهایی غالبا به رنگ‌های سرخ یا سیاه که با آن کف‌ها و دیوارها و اجاق‌های بناهای خشتی مستحکم خود را می‌پوشاندند ــ و شبکه‌های گسترده‌ای برای مبادله فیروزه و اُبسیدین و مس خام ایجاد کرده بودند.

[Amir · Rating 5 out of 5]

کتاب بر محور ارائه نظریه ای است که تاریخ زردشت (اولیه) را 6500 پ.م میداند و بر این اساس تغییرات مهم و مبهم دوره نوسنگی را توجیه میکند. از بین رفتن جوامع شکارگر، حذف آلات جنگی، گسترش کشاورزی، جابجایی های عجیب، رها کردن مناطق سابق، مهاجرت های سخت، حذف مناسک و نمادهای دینی سابق، پراکندگی و شباهت مناطق جدید از نظر این نویسنده جز با یک تحول فکری توجیه نمیشود. بررسی طرح سفالهای دوره جدید، کاهش جمعیت، ظروف کوچک هاون و دسته و مناسک هوم، مساواتگرایی و تبلیغگرایی و مخالفت با آیین سابق را با ایده های زرتشت منطبق میکند.
اشاره به مساله مغان به عنوان مبلغان این دین، کیمیاگری و انطباق با آموزه های زرتشت، مساله سفال به عنوان شیء آیینی و تبلیغی، نسبت سفالگری و آتشکاری، نگاه به طبیعت به عنوان و فرجام راستین، تلاش برای بهبود و پاکسازی و خالص سازی زمین و کانی و ... گمانه زنی های بسیار جالبی در این باره هستند.
نقد شخصی: آموزه های زرتشت در ایران باستان بستر بسیار مهمی از تحولات را ایجاد میکند. چه او را متعلق به 6500 بدانیم یا 1200 چنین نگاهی به جهان و دنیا بستر خوبی برای رشد، یکجا نشینی ، گسترش کشاورزی میسازد. البته با حذف جوامع طبقاتی پیچیده و مساوات گرایی مانع گسترش جمعیت است. دین زرتشت یک بسته اولیه یکتا پرستی وتوجیه کننده جهان میسازد. پذیرش اسلام برای معتقدان به چنین آیینی سخت نیست بلکه نوعی پیشرفت محسوب میشود. و تلفیق چنین باورهایی با اسلام هم سخت نیست. شاید به همین دلیل نسخه ایرانی اسلام پویا تر از نسخه عربی جاهلی بود. تاریخ ایران به نوعی بخش گمشده و خاموشی می نماید که هنوز گزینه های زیادی برای پیشنهاد دارد.
شاید این گمانه زنی و ادعا های کتاب دقیق نباشد اما قابل تامل است.

[Jeffrey Zima · Rating 1 out of 5]

Rule #1: If you're a scholar and have a theory, lay out your argument and attempt to prove it. Settegast fails to do this. Instead, she spends the entire book saying, on one hand theory A, then on the other hand theory B; theory C states this, but theory D states that. She never makes her point. She neither proves nor disproves her thesis.

The book is laid out poorly and assumes the reader knows more about Zoroastrianism than most people probably do. If you want to read a good book on the good religion and its origins, check out Mary Boyce. Settegast paints herself into a corner and refers to Boyce anyway. So do yourself a favor, skip the aggravation and head directly to the source. While it is likely Zoroastrianism dates between 6500 BC and 1700 BC, Settegast fails at arguing this effectively..

In fact, my book Moon Train Passenger Ride unedited, is probably a better place to go for info on Zarathushtra.

[Jaspr Eshields · Rating 5 out of 5]

I found this to be a fascinating synthesis of the current archaeological research regarding the origin of Zarathustra. Ample evidence outside of excavations is provided as well from Herodotus to current DNA work. The premise that the Halaf ceramics may represent the spread of the religion reminds me of the beautiful Salado polychrome wares in the SW United States rich with their own religious meaning.

[Armin Hashemi]

کتابی عجیب است. تاریخ زرتشت را 6500 سال پیش میلاد، و تبدیل زندگی کوچ گردی به کشاورزی در آن هزاره را ناشی از آموزه‌های زرتشت می‌داند. اشاره ای به متن اوستا در تایید نظریه اش می کند و با داده های باستان شناسی مقایسه می‌کند.‎