نویسنده در فصل اول به مقدمات ظهور اسلام، آغاز نهضت اسلامی و خلافت خلفای راشدین می پردازد. در فصل دوم و سوم حکومت امویان و عباسیان مورد بررسی قرار می گیرد. پس از آن نویسنده به بازگویی قیامهای مختلف صورت گرفته در ایران و حکومتهای مختلف ایرانی از طاهریان تا صفویه و افشاریه و زندیه میپردازد. در فصل آخر کتاب حکومت قاجاریه مورد بررسی قرار گرفته است. چاپ اول ۱۳۴۷ چاپ دوم ۱۳۵۴ چاپ سوم ۲۵۳۶
دوستانِ گرانقدر، به برخی از اخبارِ جلدِ « دوم» از « تاریخِ اجتماعیِ ایران» در موردِ اعرابِ وحشی و حرامی، در زیر اشاره میکنم
در صفحۀ 42 از این کتاب آمده: ابوکر پس از آنکه به کمکِ سردارِ خود « اسامه» تا حدّی سر و صدایِ مخالفان را خاموش کرد، برآن شد که کلیۀ دشمنانِ اسلام را سرکوب کند... برایِ اجرایِ نیّتِ خود طیِ بخشنامه ای به کلیۀ قبایلِ عرب اعلام کرد که: این لشگر را مأمور کردم که هرکه را از دین برگشته باشد، با شمشیر بکشد و جسدش را در آتش بسوزاند و زن و بچه اش را به اسیری ببرد ------------------------------------------------------------------------------ در صفحۀ 69 از این کتاب آمده: دوستیِ «علی» با «عمر» به اندازه ای بود که «عمر » دخترِ دوازده سالۀ « علی» را به زنی خواست و « علی» با این درخواست موافقت کرد ------------------------------------------------------------------------------ در صفحۀ 100 از این کتاب آمده: در اکثر جنگ هایِ صدرِ اسلام، هدفِ اکثرِ جنگجویانِ عرب، مال اندوزی بود و غالباً بینِ آنها بر سرِ غنائم جنگ در میگرفت و دستگاهِ خلافت و سازمانِ اداریِ آن، آنقدر ضعیف و ابتدایی بود که قادر به حلِ اختلاف و ایجادِ روشِ معقولی، برایِ گردآوری و تقسیمِ غنائم نبود، تاجایی که در زمانِ عمر و علی، گاه قالی های زربافت و مصنوعاتِ گرانبهایِ دیگر را که ساختۀ نبوغِ هنرمندانِ ایرانی بود، قطعه قطعه کرده و بینِ یکدیگر تقسیم میکردند، مانندِ فرشِ با ارزش و زیبایِ بهارستان ------------------------------------------------------------------------------ در تعلیماتِ اسلامی، هیچ چیزِ سوسیالیستی وجود نداشته و ندارد... محمد هرگز مالکیتِ خصوصی، بردگی و برده داری را انکار نکرد و حتی بنده کردنِ اسیرانِ جنگی را قانونی و مشروع می دانست ------------------------------------------------------------------------------ امیدوارم با خواندنِ تاریخِ مربوط به این سرزمین ذره ای آگاهی در عرب پرستانِ ساکن در ایران زمین ایجاد شود پیروز باشید و ایرانی
جلد دوم کتاب در ادامه جلد اول که به سلسله های قبل اسلام میپرداخت به سلسلههای بعد از اسلام تا قبل پهلوی میپردازه. نویسنده باز مثل جلد اول خلاصههایی از کتب مختلف رو ارایه میده که شامل کتاب های قدیمی مثل تاریخ بیهقی و سیاست نامه و ... و کتابهای جدید از نویسندگان غربی و شوروی سابق میشه. تنها جایی که میشه به کتاب ایراد گرفت قبول نظریه مارکس و در نظر گرفتن جامعه ایران به صورت فئودالی است که با توجه به ساختار جامعه، تاریخ و جفرافیای متفاوت ایران فکر میکنم درست نباشه.