Marx, Weber ve Durkheim’ın çalışmalarının kapsamlı, yoğun ve karşılaştırmalı bir analizi. Klasik sosyal teori ve modern dünyanın anlaşılması için olağanüstü bir kaynak.
Temel ve alt başlıklar şu şekilde sıralanabilir:
MARX
1)Marx’ın Erken Dönem Yazıları
- Devlet ve “gerçek demokrasi”
- Devrimci Praxis
- Yabancılaşma ve Ekonomi Politik Teori
- Erken Dönem Komünizm Anlayışı
2)Tarihsel Materyalizm
- Materyalist Tez
- Sınıf-öncesi Sistemler
- Antik Dünya
- Feodalizm ve Kapitalist Gelişmenin Kaynakları
3)Üretim İlişkileri ve Sınıfsal Yapı
- Sınıfsal Egemenlik
- Sınıfsal Yapı ve Piyasa İlişkileri
- İdeoloji ve Bilinç
4)Kapitalist Gelişme Teorisi
- Artı-değer Teorisi
- Kapitalist Üretimin Ekonomik Çelişkileri
- “Yoksullaştırma” Tezi
- Yoğunlaşma ve Merkezileşme
- Kapitalizmin Aşılması
DURKHEIM
1) Durkheim’ın Erken Dönem Çalışmaları
- Sosyoloji ve Ahlaki Hayatın Bilimi
- Durkheim’ın “İşbölümü”ndeki Temel İlgileri
- Organik Dayanışmanın Gelişmesi
- Bireycilik ve Anomi
2) Durkheim’ın Sosyolojik Yöntem Anlayışı
- İntihar Problemi
- “Dışsallık” ve “Kısıtlayıcılık”
- Açıklayıcı Genellemelerin Mantığı
- Normallik ve Patoloji
3) Bireycilik, Sosyalizm ve “Meslek Grupları”
- Sosyalizmle Yüzleşme
- Devletin Rolü
- Demokrasi ve Meslek Grupları
4) Din ve Ahlaki Disiplin
- Kutsalın Karakteri
- Ayin ve Ritüel
- Bilgi Kategorileri
- Rasyonalizm, Ahlak ve “Birey Kültü”
WEBER
1) Protestanlık ve Kapitalizm
- Erken Dönem Çalışmalar
- Kapitalist “Ruh”un Kökleri
- Çileci Protestanlığın Etkisi
2) Weber’in Metodolojik Yazıları
- Öznellik ve Nesnellik
- Olgusal Yargılar ve Değer Yargıları
- İdeal Tip Kavramlarının Formülasyonu
3) Sosyolojinin Temel Kavramları
- Yorumcu Sosyoloji
- Toplumsal İlişkiler ve Toplumsal Davranış Biçimleri
- Meşruiyet, Egemenlik ve Otorite
- Piyasa İlişkilerinin Etkisi: Sınıflar ve Statü Grupları
4) Rasyonelleşme, “Dünya Dinleri” ve Batı Kapitalizmi
- Din ve Büyü
- Hindistan ve Çin’de Teodise
- Laik Rasyonalizmin Yayılması
KAPİTALİZM, SOSYALİZM ve SOSYAL TEORİ
1) Marx’ın Etkisi
- Almanya’da Toplum ve Siyaset: Marx’ın Hareket Noktası
- Weber’in Marksizm ve Marx ile İlişkisi
- 19. Yüzyılda Fransa: Marx ve Marksizmin Gelişimi
- Durkheim’ın Marx Değerlendirmesi
2) Din, İdeoloji ve Toplum
- Marx ve Weber: “İdeoloji” olarak Din Problemi
- Laikleşme ve Modern Kapitalist Değerler Sistemi
- Marx ve Durkheim: Din ve Modern Bireycilik
3) Toplumsal Farklılaşma ve İşbölümü
- Yabancılaşma, Anomi ve “Doğa Durumu”
- İşbölümünün Geleceği
- Bürokrasi Problemi
- Sonuç
4) Sonsöz: Marx ve Modern Sosyoloji
Yukarıda kitabın boğuştuğu soruları merak uyandırıcı şekilde kümelendirerek sosyoloji ile ilgilenen, ilgilenmeyen herkesi cezbetmek istedim ve bu kısa merak yazımı Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu”nda yer verdiği ve bu kitapta “Laik Rasyonalizmin Yayılması” alt başlığında geçen bir alıntıyla bitirmek istiyorum:
“Bireyin uzmanlaşmış bir işle sınırlandırılması, bu uzmanlaşmanın getirdiği, insanların Faustçu evrensellikten vazgeçmeleri gerekliliğiyle birlikte, modern dünyada değerli işin bir koşuludur: Bu yüzden, işler ve bu vazgeçme günümüzde zorunlu olarak birbirini biçimlendirir. Orta sınıf hayatın özünde çileci özelliği, bir hayat tarzı olarak ve eksiksiz bir biçimde sürdürülmesi koşuluyla, Goethe'nin, kendi bilgeliğinin doruğunda, gezinti yılları (Wanderjahren) içinde ve Faustuna hayat verdiği hedef içinde öğretmek istediği şeydi. Ona göre, gerçekleştirmek bir vazgeçiş, kuşkusuz kesinlikle kültürel gelişmemiz sırasında antik Atina kültüründe yeşerebilecek olandan daha fazla tekrarlanamayacak tam ve güzel bir insanlık çağından ayrılmak anlamına geliyordu.”