Κοινωνιολογία της Τέχνης

by Nathalie Heinich

«Τα διαφορετικά ρεύματα της κοινωνιολογίας της τέχνης έτυχαν μέχρι σήμερα μιας ανισομερούς ανάπτυξης, ανάλογα με το αν αφορούν τις πλαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία, τη μουσική, τις παραστατικές τέχνες, τον κινηματογράφο ή τις εφαρμοσμένες τέχνες. Για λόγους χώρου και αναγνωσιμότητας, στο παρόν βιβλίο θα εστιάσουμε στις τρεις πρώτες και πλέον μελετημένες κατηγορίες, με μια ιδιαίτερη κλίση στις πλαστικές τέχνες, οι οποίες έχουν μέχρι τώρα πυροδοτήσει τις περισσότερες και ταυτόχρονα τις πιο πλούσιες σε νέες οπτικές μελέτες.
Στο πρώτο μέρος θα στρέψουμε το ενδιαφέρον μας στην ιστορία της κοινωνιολογίας της τέχνης διακρίνοντας τρεις γενιές, τόσο χρονολογικές όσο και διανοητικές: τη γενιά της κοινωνιολογικής αισθητικής, τη γενιά της κοινωνικής ιστορίας της τέχνης και τη γενιά της ερευνητικής κοινωνιολογίας.
Στο δεύτερο μέρος θα εστιάσουμε στην τελευταία από αυτές τις γενιές για να εκθέσουμε τα βασικά της πορίσματα σε συνάρτηση με τις βασικές θεματικές της: πρόσληψη, μεσολάβηση, παραγωγή και έργα.
Στα συμπεράσματα, τέλος, θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε τα διακυβεύματα που εγείρει το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, ώστε να καταστεί σαφές γιατί συνιστά και μια πραγματική πρόκληση για την κοινωνιολογία στο σύνολό της. Διότι, αν η αποστολή της κοινωνιολογίας της τέχνης είναι η καλύτερη κατανόηση της φύσης των καλλιτεχνικών φαινομένων και της καλλιτεχνικής εμπειρίας, μια από τις συνέπειές της είναι να κάνει την κοινωνιολογία να στοχαστεί πάνω στον ίδιο τον ορισμό και τα όριά της». (Απόσπασμα από την Εισαγωγή)

Genres: Sociology, Art, Nonfiction

152 pages, Paperback

First published January 1, 2001

Reviews

[Mohamedridha Alaskari محمد رضا العسكري]

هذا الكتاب، تارة أراه مشروع بحث وتارة اخرى عبارة عن تقرير يحاول لملمة شتات سوسيولوجيا الفن.

قد يكون مناسبا لطلبة الفنون او الباحثين، الكتاب ممتع لكني لم افهم بعض محتوياته واشاراته اضافة الى تشعبه العميق ولا اعلم ما اذا كان هذا التشعب ضروري لايصال فكرة السوسيولوجيا التي تخص الفن بصورة عامة. شكرا للمؤلفة والشكر الجزيز للاستاذ المترجم لرفده بمعلومات وافية ومفيدة عن جميع المصطلحات الغير دارجة بالابتسمولوجيا.

[Sayaf]

تبدأ ناتالي الكتاب بذكر تاريخ "سوسيولوجيا الفن" حيث تشير إلى أن سوسيولوجياالفن لا تمثل سوى 0.5% من الإنتاج السوسيولوجي حسب دراسة إيطالية. ثم تبدأ في الحديث عن علاقة الفن بالدين والمجتمع والأنظمة السياسية معتمدة على مصادر كثيرة لفنانين وسوسيولوجين وأنثروبولوجين كثر. بعدها تنتقل إلى الحديث عن الفن والمجتمع بشكل خاص، وتظهر لنا فصول تتحدث فيه عن المتلقي وما الفرق بينه وبين المتذوق؟ وماذا يمثلان بالنسبة للجمهور؟ وما علاقتهما أو علاقة هؤلاء بالفنان أو الفن؟ ثم تعرج على الفنان، ومن هو الفنان؟ وما علاقة الفنان بطبقات المجتمع؟ وكيف تؤثر المؤسسات على أعمال الفنان؟ وهل المال يحدد القيمة الفنية لعمل الفنان؟ جميع هذه الأسئلة وأكثر تمر عليها ناتالي بجمع دراسات وآراء لكثير من المهتمين في المجال الفني والسوسيولوجي. وتقول عن الكتاب في مقابلة أجراها المترجم بقولها:

هذا الكتاب هو ثمرة بحث طلبت مني دار نشر القيام به من أجل تكملة سلسلة كتب مبسطة ولكن مختصة تهم طلاب العلم والأساتذة والباحثين. ومع ذلك فالكتاب لم يكن عملاً بحثياً صرفاً بل عملاً توليفياً يلملم شتات سوسيولوجيا الفن، ويجمع أطراف هذا الفرع المعرفي منذ نشوئه حتى يومنا هذ.

الكتاب يستحق القراءة وبشدة للمهتم بالفن وخاصة الفن التشكيلي، سواء كمتذوق أو كفنان.

وهنا استعراض مصغر لبعض نقاط الكتاب من المدونة: http://www.sayaf.net/?p=840

[Jawaher]

بشكل عام يستعرض الكتاب مجموعة من جهود الباحثين في مجال سوسيولوجيا الفن، من خلال عده أجيال تمثل تيارات في المبحث السوسيولوجي الفني بالاضافة إلى استعراض الموضوعات البحثية في سوسيولوجيا الفن والتي تشمل سوسيولوجيا الاعمال الفنية وسوسيولوجيا التلقي وجماهير الفن وسوسيولوجيا الوسطاء وغيرها من موضوعات متشابكة، فما ان يحاول الباحث أن يحيط بمبحث حتى تنكشف له أبواب أخرى من المباحث السوسيولوجية بسبب تعقد العملية الفنية الابداعية وتشعباتها وعلاقاتها.
لم تتضح نظرة ناتالي اينيك أو آرائها الشخصية بشكل واضح في هذا الكتاب إلا بشكل مبسط جدا ومختصر في الصفحات الأخيرة كون فكرة الكتاب الأساسية هي جميع شتات الباحثين في سوسيولوجيا الفن فهو توليفة لهذه الآراء والجهود البحثية واستعراض سريع ومبسط لها وهو ما عاب الكتاب في نظري، فلم يكن هذا الجمع والاستعراض موضحاً بشكل كافي لجهود هؤلاء الباحثين وكان موجزاً بحيث أنه لم يشرح مفاهيمهم الرئيسية أو يمثل لها.
لكن ذلك لا يعني عدم وجود بعض الشروحات المثيرة للاهتمام بالرغم من ايجازها
.
بشكل عام الكتاب جيد لكنه موجز جدا وغير متسلسل ولا اعتقد أنه غني بما يكفي لفهم سوسيولوجيا الفن وتاريخها ومداخلها البحثية

[سیاووش]

والا چیز زیادی دستگیرم نشد ولی ایشالا دفعه‌ی بعد که با کلاس می‌خونمش یه کم بیشتر خواهم فهمید

[Mahdiye Fatehi]

ترجمه‌ش فاجعه است. ابتدای کتاب هم کلی اسم داره که برای مخاطب ناآشنا با هنر غرب و جامعه‌شناسی مثل کابوسه.

[Bahare Ghanoon]

مجموعه اطلاعاتی ناقص از تاریخ و‌ رویکردهای رشته جامعه شناسی هنر، با ترجمه‌ای بد

[Agata Silles]

2,5 de hecho 🫠

[دايس محمد]

تحاول الكاتبة تأسيس سوسيولوجيا مختصة بالفن معتمدةً على عدة دراسات لعلماء سبقوها أبرزهم بيير بورديو، ففي هذا الكتاب تدرس ناتالي الخلفيات التاريخية لهذا العلم متنقلةً بين أبرز الفلاسفة و النقاد مثل فالتر بنيامين و بيير بورديو، ثم تغطي تطورات هذه النظريات باعتبار القيم الجمالية متغيرةً ومتأثرة بالمحيط الاجتماعي، كذلك تعنى دراسة ناتالي هذه بالعلاقة بين الفنان و مجتمعه و آلية تحوله إلى طبقة اجتماعية مستقلة، و تعاطي المجتمع مع هذه الطبقة باعتبارها نخبة.

[Sahar jafarsalehi]

این کتاب از دو بخش تشکیل شده است. نویسنده در بخش اول به معرفی تاریخ جامعه شناسی هنر می پردازد و در بخش بعدی سعی دارد تا مفاهیم و ابعاد جامعه شناسی هنر پیمایشی (نسل سوم) را بررسی کند.

[Kat]

Είτε πολύ κακή μετάφραση, είτε κακογραμμένο εξ αρχής. Για να βγάλεις άκρη πρέπει να διαβάσει κανείς τουλάχιστον δύο φορές την ίδια παράγραφο - αν έχει υπομονή.

[Mikka]

2,5*

Η Κοινωνιολογία της Τέχνης της Nathalie Heinich παρουσιάζει ορισμένα ιδιαίτερα θετικά χαρακτηριστικά, ενώ ταυτόχρονα εντοπίζουμε και αρκετά αρνητικά.

Αναφορικά με τα θετικά στοιχεία, το βιβλίο διακρίνεται για την ευανάγνωστη γραφή του. Λειτουργεί επιτυχώς ως μια εισαγωγική επισκόπηση, καθώς καλύπτει τις απαρχές και τις θεωρητικές καταβολές του πεδίου (αισθητική, φιλοσοφία, ιστορία, κοινωνιολογία), σκιαγραφώντας την εξέλιξη και τις μεταμορφώσεις του έως τη σύγχρονη εποχή. Η συγγραφέας υιοθετεί μια κριτική αλλά ισορροπημένη στάση απέναντι στις παλαιότερες θεωρίες: δεν τις αποδομεί πλήρως, αλλά τις εντάσσει ως οργανικά στοιχεία στην αλυσίδα θεωρητικής εξέλιξης της κοινωνιολογίας της τέχνης. Αυτή η προσέγγιση αναδεικνύει τον σύνθετο και διαθεματικό χαρακτήρα του αντικειμένου, το οποίο, μοιάζει με ρωσική μπαμπούσκα, που ενσωματώνει πολλαπλές επιστημονικές και εννοιολογικές διαστάσεις.

Ωστόσο, δεν λείπουν τα προβλήματα. Καθώς πρόκειται για ένα εισαγωγικό κείμενο, η ανάλυση συχνά περιορίζεται σε απογραφικού τύπου παραθέσεις θεωριών και ονομάτων, χωρίς ιδιαίτερη εμβάθυνση στις ιδέες και τις μεθοδολογίες των εκάστοτε στοχαστών. Ωστόσο, ξεχωρίζει η παρουσίαση του έργου του Pierre Bourdieu (χωρίς όμως να γίνεται ενδελεχώς), του οποίου η συμβολή στην κοινωνιολογία της τέχνης -μέσω της συνδυαστικής χρήσης στατιστικών δεδομένων, συνεντεύξεων και ανθρωπολογικών μεθόδων- αναδεικνύεται ως καθοριστικής σημασίας.

Το βασικό μειονέκτημα του βιβλίου εντοπίζεται στην υπερβολική του απλοποίηση: σε αρκετά σημεία η προσέγγιση θυμίζει περισσότερο εγκυκλοπαιδικό λήμμα παρά επιστημονική πραγματεία. Ή αν θέλετε να γίνουμε πιο σύγχρονοι, θυμίζει εκείνα τα reels στο Instagram, όπου ο δημιουργός επιχειρεί να εξηγήσει μέσα σε μόλις ένα λεπτό, ολόκληρο το discourse μιας θεωρητικής θέσης, αγγίζοντας τα όρια της εκλαϊκευμένης γνώσης που στερείται το απαιτούμενο βάθος για μια ουσιαστική κατανόηση των θεμάτων.

Η κύρια πρόταση της Heinich, αυτή της «πραγματιστικής κοινωνιολογίας της τέχνης», παρουσιάζεται με σαφήνεια αλλά δεν συνοδεύεται από θεωρητικό βάθος ή ουσιαστική επεξεργασία, με αποτέλεσμα να μην προσφέρει στον αναγνώστη κάτι περισσότερο από μια γενική εποπτεία του πεδίου.

Τέλος, όσον αφορά την έκδοση, όντως, όπως διάβασα και σε άλλο σχόλιο, απουσιάζει η ορθή μετάφραση ή επεξεργασία του κειμένου, γεγονός που μου προκαλεί εντυπώση για τις εκδόσεις Πλέθρον. Ίσως βέβαια σε αυτό να ευθύνεται το πρωτότυπο κι όχι τόσο η μεταφράστρια.

[Fouz]

كتاب جيد بشكل عام، فيه عرض لتطور دراسة الفن من الناحية الاجتماعية، ويتناول ما ينبغي أن تتجه إليه الدراسات الاجتماعية للفن. يؤخذ عليه الاغراق الفلسفي دون ذكر أمثلة كافية، كذلك عدم انتظام العرض التسلسلي للأفكار مما قد يجعل من لعض الأجزاء ضبابية ومفصولة عن السياق.

[Mala88]

Libro molto denso, raccoglie i vari approcci che si sono susseguiti negli anni durante la formalizzazione della sociologia dell'arte come scienza indipendente. Non è una lettura leggera ma se siete interessati all'argomento secondo me ne vale la pena

[Lamia Al-Qahtani]

تأريخ لعلم اجتماع الفن أكثر مما هو حديث عن هذا العلم نفسه، ولعله بسبب قلة الدراسات عنه والتي حاولت المؤلفة جمعها وتلخيصها.

[Jorge Raul]

¡He registrado un libro en BookCrossing.com!
http://www.BookCrossing.com/journal/11394258

[Fatimah]

ممتع ورائع هذا البحث.