Hayat, Olduğu Gibi

by Krikor Zohrap, Kudret Emiroğlu (Translator)

İlk kez 1911 yılında yayınlanan Hayat Olduğu Gibi, II. Meşruriyet dönemi İstanbul mebuslarından Zohrab Efendi'nin Ermenice yazdığı kısa öykülerden oluşuyor.
Geleneksel yaşamla Avrupa tarzı yaşam arasında sıkışıp kalmış öğretmenler, din adamları, seyyar satıcılar, tütün kaçakçıları gibi sıradan insanların yaşamlarından kesitlerin anlatıldığı öyküler, Mektebi Mülkiye öğretmenlerinden Diran Kelekyan tarafından Osmanlıcaya çevrilmiştir.
Bu çeviriden yeni yazıya aktarılan Hayat Olduğu Gibi her biri usta işi olan küçük öyküler okumak dışında bir dönemin düşünüş biçimi, ortamı hakkında fikir vermesi bakımından da önemlidir.

135 pages, Paperback

First published January 1, 1911

About the author

Գրիգոր Զօհրապ
Krikor (Grigor) Zohrab was an influential Armenian writer, politician, and lawyer from Constantinople. At the onset of the Armenian Genocide he was arrested by the Turkish government and sent to appear before a military court in Diyarbakır.

Reviews

[Oktay Yagiz · Rating 3 out of 5]

Prag-Viyana arası trenle yaklaşık dört saat. Geçenlerde yaptığım bu yolculukta okumak üzere yanıma aldığım kitaplardan biri, Osmanlı Meşrutiyet Dönemi Meclis-i Mebusan Azası Krikor Zahrab Efendi'nin 1911 yılında Ermenice olarak ve Gyankı İnçbes Vor E adıyla yayınlanan ve 1913 yılında da Mekteb-i Mülkiye hocalarından Diran Kelekyan'ın Hayat Olduğu Gibi başlığı altında Osmanlıca'ya çevrilerek yayınlanan kitabıydı.

Toplam 135 sayfalık bu kitabı Viyana'ya gidişte okur bitirir, Prag'a dönüşte de bir başkasına başlarım diyordum, ancak dönüşte bitirebildim.

Osmanlı edebiyatına lise yıllarımda başlayan ilgim bu dilde yazılmış eserleri nispeten kolaylıkla okuyabilmeme yardımcı olmuştu. İki yıllık bir Beyrut yaşamım boyunca iyi-kötü kapabildiğim Arapça yoluyla öğrendiğim fiil çekimleri, terim ve tabirler ise Osmanlı'cayı sökebilmeme daha da bir kolaylık getirmişti. Bunların sonucu olarak, ortalama bir okuyucuya göre Osmanlıca'yı daha rahatlıkla okur, anlar durumda olduğumu söyleyebilirim.

Gelgelelim, aktardığım merakım sayesinde Osmanlıca'ya kazandığım yakınlığa rağmen, benim bile ancak yarıyarıya sökebildiğim, örneğin, "mütalaa-i kütübde ruh-i nevresidesini bi-aram eden nefehat-ı iştiyak ve tahassürü tezyyid eyledi" gibi ifadelerle yüklü kitapla ilgili bir yorumda bulunmadan önce okunmasındaki güçlüğe dikkat çekmekte yarar görmekteyim.

Saban sürer gibi zorlamayla ve ancak o hızda okuduğum kitabı bitirdiğimde dönüp üzerinden hızlıca bir kez daha geçtim. Bunu yaptığımda da Zahrab'ın öykülerindeki Ermeni tiplemeleri ve onları tanımlayan kültür ile çevreleyen cemaatin kendine özgü renklerinin anlatımındaki ustalığı böylece görebildim. Zahrab, bu renklendirmeyi kalın fırça vuruşları ile değil mizahı da yanına katıp ince çizgilerle ve hafifleterek yapmakta. Bunu yaparken bir yandan da can kattığı karakterlerini aşklarıyla, çekişmeleriyle, aldatmacılıklarıyla, dayanışmaları ve didişmeleriyle, aç gözlü zenginiyle, kaderci aile babasıyla, papazıyla, hamalıyla, tefecisiyle, zengin bankeriyle, züppe delikanlısıyla, kısmetini bekleyenle ve koca peşinde koşanıyla okuyucunun düş sahnesine çıkarmaktadır. Ama bir yandan da, başını çektikleri arasında yer aldığı Ermeni toplumunun Osmanlı bütünü içindeki konumunu, ima yoluyla da olsa, olduğundan yukarı çekme gayretinden geri durmamaktadır.

Hayat Olduğu Gibi’yi, Osmanlıca'ya benim de yakınlığım vardır deyip de okuduklarımı sökebilme yolunda benim göstermiş bulunduğum sabrı ve sebatı göstermeyi göze alabilenlere tavsiye ederim. Bu saydıklarımca tanımlanmayanlardan olup da kitabı yine de okuma gayreti içine gireceklere ise kolaylıklar dilerim.

[Sevan · Rating 4 out of 5]

Aras Yayıncılık'ın baskısını okumuştum.
Hızlı okunan akıcı bir kitap.

[Serra İnderim · Rating 4 out of 5]

Hem II. Meşrutiyet dönemi İstanbul mebusu hem de döneminin önde gelen edebiyatçı ve hukukçularından olan Krikor Zohrab’ın değişip dönüşen Osmanlı-Ermeni toplum yaşantısını farklı yönleriyle ele aldığı, 11 kısa öyküden oluşan kitabı. Bir Osmanlı aydınının olay örgülerine saklanmış düşünce dünyasını keyifle inceleme fırsatı sağlıyor. Aras Yayıncılıktan çıkan Tomas Terziyan ve Hermon Araks çevirisi çok temiz ve hiç yormayan bir üsluba sahip, derinliği de korunmuş.