Een goede man slaat soms zijn vrouw

by Joris Luyendijk

In Een goede man slaat soms zijn vrouw doet Joris Luyendijk verslag van zijn poging om te integreren in een islamitisch land. Hij schreef zich in aan de universiteit van Caïro en leefde een jaar lang tussen Egyptische leeftijdsgenoten. Luyendijk sprak met hen over liefde, islam, het westen, seks, democratie, homo's, joden, fundamentalisme, emancipatie en de zin van het bestaan.

Genres: Nonfiction, Middle East, Africa, Society, Religion, Egypt, Cultural

233 pages, Paperback

First published March 1, 1998

About the author

Ik werd in 1971 geboren in Amsterdam, maar groeide vanaf mijn vijfde op in Hilversum, een dorp onder de rook van de hoofdstad. In 1990 kreeg ik de kans om een jaar in Amerika te gaan studeren en ik dacht met mijn Hollandse kop: als ik nou een universiteit kies in het midden van het land, zit ik lekker centraal. Zo kwam ik terecht in Kansas, en ik denk niet dat ik ooit nog zo geïsoleerd zal wonen. Mensen daar zijn al trots als ze op de kaart kunnen aanwijzen dat Europa boven Afrika ligt. Na een heerlijk jaar tussen optimistische mensen ging ik in Amsterdam studeren, wat uitmondde in een zwerftocht van politicologie, via geschiedenis, naar Arabische en religieuze antropologie. In 1995 deed ik een jaar onderzoek onder Egyptische leeftijdsgenoten, en dat leverde in 1998 naast een doctoraal ook een boek op, Een goede man slaat soms zijn vrouw.

Dat boek was weer reden voor de Volkskrant en het Radio 1 Journaal om me als correspondent Arabische Wereld te vragen. Ik bleef in het Midden-Oosten tot april 2003, waarvan de laatste drie jaar voor NRC Handelsblad en de NOS. Over deze meeslepende en verwarrende tijd gaat mijn derde boek, Het zijn net mensen. In 2001 heb ik ook nog Een tipje van de sluier geschreven, over de islam, maar dat is gedateerd en dus niet langer leverbaar. Vanaf 2003 tot 2011 woonde ik weer in Nederland. Ik deed een paar series interviews voor de televisie en bedacht samen met de Litouwse bioloog Raoul H. het programma Heerlijk eerlijk Heertje.

Toen stortte ik mij een tijdje op duurzaamheid en de elektrische auto, met als hoogtepunt de instelling van de Elektrische scriptieprijs 2010 en 2011. In september 2010 werd ik gevraagd om een maand mee te lopen op het Binnenhof in Den Haag. Dat leverde Je hebt het niet van mij, maar… op, waar sommige collega’s nogal boos over werden. Dat was wel grappig om te zien. Kort na verschijning vroeg The Guardian mij om voor ze te komen werken in Londen, en dat is dus wat ik tegenwoordig doe. Ik heb daar een blog waarvoor ik vanuit antropologisch perspectief de financiële wereld beschrijf. Het is erg leuk om te doen, en flink wennen om in het Engels te schrijven. Londen is een geweldige stad, het New York van Europa, en ik hoop er nog wel even te blijven.

Reviews

[Rob Van katwijk · Rating 5 out of 5]

Een boeiend en leerzaam boek. Dat er een hilarische kijk wordt neergezet op de moraal van de Egyptische jeugd - zoals de tekst op de kaft zegt - zag ik niet. Ik zag het eerder als verbazingwekkend, beangstigend en - als homo - soms bedreigend. Het verbaasde met wat men in Egypte voor informatie krijgt over de westerse wereld en dat men dat daar dan zonder meer gelooft. Mensen lijken soms niet zelf te denken, maar er wordt voor hen gedacht en al die gedachten worden op verschillende manieren geinterpreteerd.
Het heeft me ook wel aan het denken gezet over wat wij hier voorgeschoteld krijgen over de oosterse en/of islamitische wereld. Ik heb het idee dat het in (het linkse deel van) Nederland toch wel genuanceerd is. Het deed me ook nadenken hoe je in Nederland meer begrip en acceptatie kan kweken onder de Islamitische groepen. Erg moeilijk was mijn conclusie na dit boek gelezen te hebben. Maar ik ben er nog niet uit.......
Dit was in ieder geval het eerste boek in Goodreads waarbij ik de behoefte had om mijn gedachten over het boek op internet te zetten.

[Zoye]

Dit boek vind ik heel moeilijk te raten. Het is geschreven in 1995, wanneer Joris Luyendijk een jaar in Egypte gaat studeren. Het feit dat dit 30 jaar geleden is en pre-9/11 zorgt ervoor dat hij het vanuit een andere invalshoek beschrijft dan je vandaag zou verwachten. de focus ligt op de verschillen tussen Egyptenaren en Nederlanders, want het boek is geschreven in een tijd dat nog vollenbak geloofd werd dat alle Egyptenaren westers wilden zijn maar dat gewoon niet lukte. vandaag zien we juist eerder een klimaat waarin die verschillen al worden uitgespeeld.

Ik vond het wel goed en vooral (weeral) heel aangenaam om te lezen. Je volgt een aantal van zijn vrienden en de moeilijkheid om hun verschillende ethische normen en waarden te verzoenen. Ook de warmte en vrijgevigheid van Egyptenaren wordt heel duidelijk weergegeven, ik kreeg het zelf een beetje warm door de vibe die dit boek uitstraalt. Ik raad het aan met de side-note dat het 30 jaar oud is, en daarom niet altijd even actueel. Sommige dingen, zoals de Jodenhaat en haat tegen homoseksualiteit, zijn ook wel gewoon heftig om te lezen dus bereid je daar ook wat op voor.

[Goan B. · Rating 4 out of 5]

Sterke etnografie van een leven in Egypte. Het is echt bewonderenswaardig hoe Luyendijk zich op zo'n manier heeft weten te integreren in een cultuur, en dat hij daardoor ook zijn eigen cultuur met voldoende kritische afstand kan bekijken. Geen oriëntalisme hier, maar een vrij echt verhaal vanuit een Westers oogpunt zonder dat het een karikatuur wordt. Mooi hoe cultuur hier beschreven staat, en het roept zeker vragen over over het al dan niet bestaan van universele normen en waarden.

[Lineesa · Rating 4 out of 5]

Provocerende titel, die vraagt om uitleg. Dit boek geeft de uitleg en geeft een goed beeld van een andere kijk op de wereld. Namelijk die van de Egyptenaren in 1995/1996, en voornamelijk die van de islam. Maar zoals ook in het boek wordt geconcludeerd blijken veel opvattingen binnen de islam nogal eens uiteen te lopen, waarvan in het boek een goede weerspiegeling wordt gegeven. Informatief, soms hilarisch en niet geheel verrassend zo nu en dan compleet het tegenovergestelde aan het westerse wereldbeeld.
Kritiekpunt vond ik dat ik het verhaal op detailniveau per personage niet altijd even goed kon volgen door de vele personages met verschillende achtergronden, wat het voor mij nogal eens verwarrend maakte.

[Doomsdaymachine · Rating 3 out of 5]

Joris zijn gesprekspartners (studievrienden, huisbazen, taxichauffeurs en andere kleurrijke types) laten zien dat er geen 1 islam is maar islams - meervoud.

Luyendijk beschrijft de vervreemding die hij regelmatig voelt wanneer hij merkt dat niemand zit te wachten om zich naar westerse standaarden om te vormen. Net zoals de immer aanwezige bekeringswoede van vele Egyptenaren bij hem op een koude steen valt. Ondanks alle pogingen tot verbroedering en inleving van beide kanten, blijft er een ideologische kloof bestaan. Het meest frappante is misschien wel dat de schrijver soms op meer begrip en vrijheid van denken kan rekenen van vrome vrienden, dan van de zelfverklaarde liberale jongeren.

Inmiddels is er heel wat gebeurd in Egypte (Egyptische Revolutie en de val van Moebarak, Morsi, Al-Sisi) maar in de kern blijft het een boeiend boek om te ontdekken hoe uiteenlopend de jeugd denkt over het land, politiek, religie en zijn waarden. Het Egyptische systeem dat de schrijver op genuanceerde en humoristische wijze beschrijft, met zijn administratieve labyrinthen, vastgeroeste instituten, absurde woningmarkt en schrijnende armoede kon niet anders dan afstevenen op de noodlottige spanningen van de afgelopen jaren, die helaas niet tot een beter bestaan hebben geleid voor vele Egyptenaren.

[Grada (BoekenTrol) · Rating 4 out of 5]

A book that sheds a bright light on a world that is completely different from my own, both geographically as well as religiously.
It makes the way of thinking of islamic people clearer and has delivered the message that there's not one Islam, but many.
I'm trying to pair the message of one of the characters in this book, that Islam is tolerant & peaceful and the things we hear here and see on TV. It's difficult.

About the book itself: lots of talk about sex, romance, punishment for sex outside of marriage or homosexuality, as if that's the most important thing in the world. Too me it was a bit too much. But.... Maybe these things were VERY important for young people (mostly men), in a country like Egypt in that period of time.

[Bart Van Overmeire · Rating 4 out of 5]

Uitgelezen: 'Een goede man slaat soms zijn vrouw', het relaas van de jonge Joris Luyendijk die één jaar in Caïro studeerde.
Net als in zijn latere boek 'Dit kan niet waar zijn' over de bankencrisis laat hij ook hier een genuanceerd beeld zien, de islam en de moslim bestaat niet. Boeiend en zelfs al is het 20 jaar oud nog zeer actueel. Alleen jammer van die nogal provocerend gekozen titel, nog nooit zoveel aandacht gehad op mijn werk voor het boek dat ik aan het lezen was (of het moet van Lucia Berlins 'A Manual die Cleaning Women' geleden zijn).

[Tijs Broekhuis · Rating 4 out of 5]

Ik sluit me helemaal aan bij de recensie die HP/De Tijd destijds aan dit boek gaf: ‘scherp oog voor absurde misverstanden’. En dat heeft Luyndijk zeker. Het leest aanstekelijk, is bij tijd en wijlen erg grappig en veelal wordt bloemige taal gebruikt. Daarnaast is het bijzonder dat dit boek - bijna 30 jaar na dato - nog steeds nadrukkelijk laat beseffen dat iedereen anders is, maar niet ‘beter’ of ‘slechter’. Misschien is dat besef voor de wereld van nu wel relevanter dan ooit.

[Nina · Rating 4 out of 5]

Leerzaam!!!

[Nelke · Rating 4 out of 5]

Zeer vergelijkbaar met "Het zijn net mensen". Als je meer wilt leren over de Arabische cultuur, dan moet je Joris Luyendijk lezen. Dit boek focust specifiek op de 'gewone Egyptenaar'. Mega interessant!

[Rik · Rating 3 out of 5]

Joris gaat een jaar studeren in Caïro, Egypte en bespreekt zijn ervaringen. Erg vermakelijk en regelmatig grappig. Geeft veel nieuwe inzichtend over het midden oosten en de Islam. Interessant om de verschillende wereldbeelden te vergelijken.
Niet super mooi beschreven en verhaal mist een beetje een rode draad. Wel vermakelijk en leerzaam!

[Amber Boer · Rating 4 out of 5]

Ik vond het echt een heel goed boek. Liet me veel nadenken en het las gemakkelijk. Af en toe was ik erg verbaasd, maar ik besefte me dat dat ook gewoon komt door mijn eigen denkbeelden. Als je je best doet om er open in te gaan, lijkt het allemaal toch een stukje logischer.
En juist daarom vond ik het een heel goed boek: hoewel ik het met sommige dingen compleet oneens was, begrijp ik wel dat als jij een ander startpunt hebt, je heel goed tot deze conclusies kan komen.
Wel een fijne oefening, want zoals de schrijver zelf ook aangeeft zijn veel van de dingen die wij denken ook gewoon dogma’s en had ik vaak gewoon “nee” willen zeggen.

[Daniël Paul Wesselink · Rating 3 out of 5]

Een interessante antropologische blik op het Egypte van eind jaren 90. Luyendijk is natuurlijk geen schrijver, waardoor de tekst niet altijd even vloeiend loopt, maar hij integreert genoeg om iedereen zijn/haar zegje te laten doen, wat resulteert in veel uiteenlopende ideeën over religie, seks, hun blik op het Westen etc.

[Nina Bakker · Rating 4 out of 5]

Even geen zin om een review te schrijven maar denk voor veel mensen die niet zoveel weten van dit onderwerp wel een belangrijk boek om te lezen. Heeft me doen beseffen dat onze westerse maatschappij totaal niet iets is wat overal zou werken en dat veel mensen dat ook helemaal niet willen

[Marjolein · Rating 4 out of 5]

Goed en interessant boek, de reflectie in het nawoord (in mijn versie geschreven in 2007) vond ik ook erg sterk

[Jorina Visser · Rating 4 out of 5]

Verryyy interestingg. M'n grootste vraag tijdens het lezen van elke bladzijde was in hoeverre de standpunten van de personen in dit boek in 20 jaar veranderd zijn. Hoe sterk is een cultuur? Hoe snel veranderen culturen door socials/internationalisering? Dus dat wordt m'n volgende boek.

[Hannah Vandebrouck · Rating 4 out of 5]

Provocerende titel, maar interessant boek over leven van jonge Egyptenaren in de jaren '90, veel verschillende thema's komen aan bod. Een aanrader!

[Varja Di · Rating 4 out of 5]

Erg interessant boek en leuk geschreven

[Anna Tak · Rating 4 out of 5]

Veel vragen die ik ook had werden gesteld en beantwoord in dit boek. Interessant om te lezen. Het zette me wel aan het denken

[Kirsten Thijssen · Rating 3 out of 5]

Interessant maar wat gedateerd inkijkje in Egyptische levens. Daardoor - onbedoeld - wel ook een mooie blik op hoe het studentenleven was in 1995: geen internet, geen mobiele telefoon, informatie alleen uit de beschikbare boeken/tv programma’s en niet ongebreideld veel sociale input, maar een ‘beperkte’ vriendengroep met wie je fysiek moest afspreken.

[Roos · Rating 3 out of 5]

Vier sterren voor de inhoud, drie voor de schrijfstijl en de invalshoek.

3.5

[Nina · Rating 4 out of 5]

20 jaar oud boek, maar nog steeds actueel.

[Bernard · Rating 1 out of 5]

Joris oh Joris wat hang je de onnozele hals uit:
P. 72 ‘Natuurlijk zijn alle culturen gelijk…’
Heel zijn boek gaat over cultuurverschillen. Of zou hij gelijkwaardig bedoelen?
Joris laat zich voorliegen of doet net of hij niets weet ban de islamitische cultuur:
P. 73 laat hij een jonge vrouw zonder weerwoord zeggen ‘Hier heb je 1 liefde in je leven.’ Joris moet weten dat er vele mensen scheiden (heel makkelijk te regelen door talaq, talaq, talaq’ te zeggen) en hertrouwen, en dat mannen vier vrouwen mogen hebben.
P.75 spreekt een jongeman van schizofrenie omdat vele mannen naar de hoeren gaan. Ik zou zeggen hypocrysie, dat geen ziekte is maar een morele misstand.
P.76 heeft een moeder tegen haar zoon gezegd ‘geen blanken in mijn huis’ ik kan me dat niet voorstellen, zou ze niet gezegd hebben ‘geen kaffers in mijn huis?’ Waarom vraagt lieve Joris dat niet?
P.79 hij geeft een half antwoord op de vraag mannen en vrouwen vrijwillig met elkaar slapen: ‘omdat ze zin hebben en zich tot elkaar aangetrokken voelen’ Jorisje vergeet even de rol van contraceptie.
P.86 hier blijkt de racistische houding van Egyptenaren ‘Omdat ze (een Soedanese) negerin is, vindt niemand haar aantrekkelijk‘ Goed dat je aantoont dat niet alle culturen ‘gelijk’ zijn Joris. Dank je voor het lichten van die tip van de sluier, nu de rest nog, als je durft.
P 92 Joris zegt ‘Vind je dat nou niet wat dubbel? Als je jouw zusje met een man betrapte, zou je haar doden, terwijl je mijn zusje met bloemen probeert in te palmen.’ Een niet begrijpende blik. ‘Jij vindt het toch goed?’
Jorisje met de mond vol tanden en de Egyptenaar die bewijst dat de islam twee sets van normen heeft, een voor moslims en de ander voor kaffers.

[Frank Sinnema · Rating 3 out of 5]

Een goede man slaat soms zijn vrouw vond ik heel leerzaam, confronterend, soms grappig en vooral persoonlijk. Ik heb vooral genoten van de vele — vaak mannelijke — verhaallijnen en van Luyendijks missie om niet alleen te observeren, maar echt contact te maken. Hij probeert onderdeel te worden van de wereld waarover hij schrijft, in Caïro echte vriendschappen op te bouwen en zich oprecht in anderen te verplaatsen. Confrontatie gaat hij ook niet uit de weg. Juist dat maakt dit boek zo sterk en menselijk.

Bijzonder om te beseffen dat het nog vóór 9/11 en de val van Mubarak geschreven werd. Daardoor voelt het tegelijk vooruitstrevend en soms wat gedateerd. Alsof het uit een andere tijd komt. En dat is ook zo, het is al 30 jaar oud. Wat mij vooral bijbleef: dé moslim of dé islam bestaan eigenlijk niet; overal kom je andere interpretaties, overtuigingen en leefwerelden tegen. Dat maakt het boek waardevol voor meer begrip en nuance. Omdat ik een Egyptische vriend heb was ik daar ook in het bijzonder benieuwd naar.

[Ruchama · Rating 5 out of 5]

Nooit eerder kreeg ik zo'n duidelijk inzicht in de belevingswereld en denkwijze en tradities van moslims of Egyptenaren dan door dit boek. De grote verscheidenheid in visies en de totaal andere betekenis die aan specifieke termen en woorden (bijv democratie en feminisme) worden toegekend triggered en zet aan tot nadenken.

Door het lezen van dit boek worden de in mijn ogen opdringerige jongens in de Arabische landen, opeens een stuk minder opdringerig. Het lyrisch duiden van hoe mooi zij je vinden, het gesis en zelfs het wil je met me trouwen, krijgt een totaal andere betekenis na het lezen van dit boek.

Absolute aanrader voor wie meer wil begrijpen van een voor westerlingen totaal andere wereld die steeds meer aanwezig is in het westen.

[Stijn Tholhuijsen · Rating 3 out of 5]

Een interessante omschrijving van de verschillen tussen west (NL) en oost (Egypte), waarin duidelijk wordt dat, net zoals in NL, er grote verschillen zijn in opvattingen binnen Egypte. Het boek eindigt met een vrij korte conclusie, waarin wordt gesteld dat mensen in Egypte zich superieur voelen ten opzichte van het westen, in plaats van dat ze er tegen op zouden kijken. Hier had wat mij betreft langer bij stil gestaan mogen worden, want de omschrijvingen in het boek gaven mij een ander gevoel. Daarnaast ging het boek maar op een paar thema’s herhaaldelijk in (religie, sex, relaties), en benadrukte het met name de verschillen tussen beide culturen.

[Vincie · Rating 3 out of 5]

Een interessant boek, met respect opgetekend maar wel met Nederlandse/westerse kanttekeningen erbij. Ik vraag me af hoe dat nu zou zijn, als je in de huidige tijd een jaar in Egypte mee leeft. Want Luyendijks ervaring is inmiddels al dertig jaar geleden (al spelen sommige kwesties die in het boek genoemd worden nog steeds) en 9/11 heeft natuurlijk ook ingehakt op de westerse kijk naar de Islam.

Leuk om te lezen, interessant ook de gespreken met de islamitische vrouwelijke studenten. Wel vraag ik me af: als Luyendijk een vrouw was geweest, zouden ze dan hetzelfde geantwoord hebben? Blijft gissen, zal je niet weten. In ieder geval een interessant perspectief op Egypte.

[Inge · Rating 4 out of 5]

Dit is al een oud boek (1998) - en tuurlijk zijn er dingen veranderd, maar nog steeds is dit actueel. Ik vond het fascinerend om te lezen hoe het is in Egypte als Nederlander te “integreren”. En hoe fundamenteel verschillend je toch naar de wereld kan kijken. Iedereen volledig overtuigd van zijn eigen wereldbeeld (ook wij) Ook binnen de Islam zijn de verschillen huge en daarom spreekt Joris Luyendijk liever over Islams in meervoud. De discussies die hij heeft met leeftijdsgenoten zijn boeiend, schokkend, leerzaam, verbindend en vervreemdend in één.

[de vangsten · Rating 4 out of 5]

weer per toeval gevonden in de bibliotheek, en ik dacht: Joris Luyendijk, die naam ken ik, ik zal er eens iets van lezen. Bleek het zijn eersteling te zijn, ruim 20 jaar oud. Aanvankelijk miste ik wat literaire diepgang, maar hey, fair enough: de man is geen schrijver, geen journalist zelfs naar eigen zeggen, maar een antropoloog. En hoe meer ik las, hoe meer ik dacht: en een met een schrijfpen ook. En iemand die erg boeiende onderwerpen kan beschrijven.

Daarom, zoals ik ergens las: zeer genoten van dit reisverslag van een jonge Luyendijk.

[Jeroen van der Meer · Rating 5 out of 5]

Heerlijk boek dat mooi laat zien hoe Joris zijn 'normale' perspectieven stukje bij beetje begint bevragen, en hoe de 'abnormale' perspectieven van zijn gastheren sluimerend minder abnormaal worden tegen de achtergrond van een fundamenteel anders opgebouwde samenleving.
Veel persoonlijke anekdotes die een breed spectrum aan vragen oproept hoe de Oosterse wereld wordt opgevoed met onjuistheden (nee wij hebben niet elke dag seks met een andere partner) en hoe onze Westerse wereld wordt opgevoed met onjuistheden (voorbeelden even niet beschikbaar...).