What do you think?
Rate this book
ალუდა ქეთელაური
Vazha Pshavela (1861-1915) is considered one of the great poets in the fifteen-centuried Georgian literature. The three poems represented in the book are the most distinguished works of the poet.
Unknown Binding
First published January 1, 1981
18 people are currently reading
479 people want to read
About the author
Vazha-Pshavela
38 books123 followersVazha-Pshavela (Georgian: ვაჟა-ფშაველა, July 26, 1861 – July 10, 1915) is the pen-name of the Georgian poet and writer Luka Razikashvili , a classic of the new Georgian literature.
Vazha-Pshavela was born in a small village Chargali (Pshavi mountainous province in Eastern Georgia) in a family of clergyman. He graduated from the Pedagogical Seminary in Gori 1882, where he became close to Georgian populists (narodniki). Then 1883 entered Law Department of St. Petersburg University (Russia) as a non-credit student, but returned to Georgia in 1884 due to financial restraints. Worked as a teacher of Georgian language. He was also a famous representative of a National-Liberation movement of Georgia.
Vazha-Pshavela started his literature activities in mid-1880s. In his works, he portrayed everyday life and psychology of his contemporary Pshavs. Vazha-Pshavela is the author of many world-class literary works - 36 epics, about 400 poems ("Aluda Ketelauri", "Bakhtrioni", "Gogotur and Apshina", "Host and Guest", "Snake eater", "Eteri", "Mindia", etc.), plays, and stories, as well as ethnographic, journalistic, and critic articles. He pictured the highlanders' life almost exactly ethnographically and still recreated an entire world of mythological concepts. In his poetry, the poet addressed the heroic past of his people and appealed to the struggle against external and internal enemies (poems A Wounded Snow Leopard (1890), A Letter of a Pshav Soldier to His Mother (1915), etc.).
In his best epic compositions, Vazha-Pshavela exposed the problems of interaction between an individual and a society, a human and nature, love and duty before the nation. A conflict between an individual and a temi (community) is depicted in epics Aluda Ketelauri (1888, Russian translation, 1939) and Guest and Host (1893, Russian translation 1935); its characters choose against some obsolete laws of their community.
As a nature admirer, Vazha-Pshavela knows no comparison in Georgian poetry. His landscapes are full of motion and internal conflicts. The language is saturated with all the riches of his native language, and yet this is an impeccably exact literary language. Thanks to excellent translations into Russian (by Nikolay Zabolotsky, V. Derzhavin, Osip Mandelshtam, Boris Pasternak, S. Spassky, Marina Tsvetaeva, and others), translations into English (by Donald Rayfield, Venera Urushadze, Lela Jgerenaia, Nino Ramishvili, and others), translations into French (by Gaston Bouatchidzé), translations into German (by Yolanda Marchev, Steffi Chotiwari-Jünger) Vazha-Pshavela's compositions have became available to representatives of other nationalities of the ex-USSR.
Vazha-Pshavela died in Tiflis on July 10, 1915. Buried in the same place, in the Pantheon of the Mtatsminda Mountain. He was a representative of a National-Liberation movement of Georgia.
Poems and narrative stories of Vazha-Pshavela are published in more than 20 languages.
The mountaineer poet Vazha-Pshavela is indeed, as Donald Rayfield writes,‘qualitatively of a greater magnitude than any other Georgian writer’.[1]
The five epic poems of Vazha-Pshavela ('Aluda Ketelauri' (1888), 'Bakhtrioni' (1892), 'Host and Guest' (1893), 'The avenger of the blood' (1897), 'Snake eater' (1901)) is based on the principle Golden ratio, thus this poems resembles the works of Ancient and Renaissance authors
Vazha-Pshavela was born in a small village Chargali (Pshavi mountainous province in Eastern Georgia) in a family of clergyman. He graduated from the Pedagogical Seminary in Gori 1882, where he became close to Georgian populists (narodniki). Then 1883 entered Law Department of St. Petersburg University (Russia) as a non-credit student, but returned to Georgia in 1884 due to financial restraints. Worked as a teacher of Georgian language. He was also a famous representative of a National-Liberation movement of Georgia.
Vazha-Pshavela started his literature activities in mid-1880s. In his works, he portrayed everyday life and psychology of his contemporary Pshavs. Vazha-Pshavela is the author of many world-class literary works - 36 epics, about 400 poems ("Aluda Ketelauri", "Bakhtrioni", "Gogotur and Apshina", "Host and Guest", "Snake eater", "Eteri", "Mindia", etc.), plays, and stories, as well as ethnographic, journalistic, and critic articles. He pictured the highlanders' life almost exactly ethnographically and still recreated an entire world of mythological concepts. In his poetry, the poet addressed the heroic past of his people and appealed to the struggle against external and internal enemies (poems A Wounded Snow Leopard (1890), A Letter of a Pshav Soldier to His Mother (1915), etc.).
In his best epic compositions, Vazha-Pshavela exposed the problems of interaction between an individual and a society, a human and nature, love and duty before the nation. A conflict between an individual and a temi (community) is depicted in epics Aluda Ketelauri (1888, Russian translation, 1939) and Guest and Host (1893, Russian translation 1935); its characters choose against some obsolete laws of their community.
As a nature admirer, Vazha-Pshavela knows no comparison in Georgian poetry. His landscapes are full of motion and internal conflicts. The language is saturated with all the riches of his native language, and yet this is an impeccably exact literary language. Thanks to excellent translations into Russian (by Nikolay Zabolotsky, V. Derzhavin, Osip Mandelshtam, Boris Pasternak, S. Spassky, Marina Tsvetaeva, and others), translations into English (by Donald Rayfield, Venera Urushadze, Lela Jgerenaia, Nino Ramishvili, and others), translations into French (by Gaston Bouatchidzé), translations into German (by Yolanda Marchev, Steffi Chotiwari-Jünger) Vazha-Pshavela's compositions have became available to representatives of other nationalities of the ex-USSR.
Vazha-Pshavela died in Tiflis on July 10, 1915. Buried in the same place, in the Pantheon of the Mtatsminda Mountain. He was a representative of a National-Liberation movement of Georgia.
Poems and narrative stories of Vazha-Pshavela are published in more than 20 languages.
The mountaineer poet Vazha-Pshavela is indeed, as Donald Rayfield writes,‘qualitatively of a greater magnitude than any other Georgian writer’.[1]
The five epic poems of Vazha-Pshavela ('Aluda Ketelauri' (1888), 'Bakhtrioni' (1892), 'Host and Guest' (1893), 'The avenger of the blood' (1897), 'Snake eater' (1901)) is based on the principle Golden ratio, thus this poems resembles the works of Ancient and Renaissance authors
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 37 reviews
July 13, 2013
Vazha-Pshavela is a genuinely great poet that few people have heard about. These three narrative poems translated by Donald Rayfield have to do with the harsh life and moral codes of tribes in the Georgian mountains, and what happens when their personal conscience puts them at odds with society. The poems' vivid imagery and philosophical depth place them squarely on the plane of major world literature. The Georgian film director Tengiz Abuladze adapted some of Vazha-Pshavela's poetry in the film The Entreaty (Vedreba), which is a remarkable work in its own right.
May 1, 2016
A land of poetry
The sun had risen in the sky,
The mist dispersed and left the gorges,
(Vazha Pshavela)
From my trip to Georgia two years ago (2014) I brought back three volumes of poetry. My next visit in May 2016 is a good reason to re-read them.
I write about them in one review, not only because there is a large similarity between the three, but also hoping this way readers from one of them will also become interested in the other two.
The three volumes are:
- Georgian poetry, an anthology by Venera Urushadze, with the painting ‘woman and children’ by Niko Pirosmani (1862 – 1918) on the cover.
- Georgian Poetry, Rustaveli to Galaktion, a bilingual anthology by Lyn Coffin.
- Three Poems by Vazha Pshavela (translation by Donald Rayfield) in a very nice edition with illustrations by Tengiz Mirzashvili.
Aldo there are some examples of earlier Georgian poetry most anthologies start with the epic poem ‘The knight in the Panther Skin’ by Shota Rustaveli. The Homer of Georgian poetry, and like Homer at once setting a standard which is not easily matched. ‘The knight in the Panther Skin’ combines the ideal of knightly valour to king and country and the holy service to the beloved we know so well from Arthurian legends, becoming especially interesting when the two come into conflict. For many centuries, perhaps even today, Rustaveli was the standard for any Georgian poet or writer. His image still overlooking the city and his name still the entrance to the city.
David Guramishvili was to introduce lyric poetry in Georgian literature. He also introduced erotic motifs in his poems, other than the courtly love by Rustaveli, influenced by Georgian as well as Ukrainian ( https://www.goodreads.com/review/show... ) folk poetry.
In the nineteen century we come across a poet as Nikoloz Baratushvili, who’s best poems could have written by Byron or Rimbaud.
In the next generation we meet Vazha Pshavela (1861 – 1915) pen name of Luka Razikashvili. Many Georgians consider him second only to Rustaveli. His poems are inspired by his native Pshavi a mountainous region in Georgia. The force of his poetry is unique, giving voice to human’s, animals, birds and plants alike. The classic, mythological language of his poems astonished me, as did his mix of individual philosophy, Caucasian myth and human tragedy.
One anthology ends with Galaktion Tahidze (1891 – 1959) I try to follow him in his mystical visions of the world.
In the other we can follow Anna Kalendadze’s mood of the moment or Joseph Noneshvili simplicity of style, words and expression.
Regrettably no poems of any living poets there, perhaps they have to die before entering any anthology. Anyway I hope to find some translations of modern poets during my next visit, will be interesting to see if there is any new Vazha Pshavela among them.
He left me so quietly
No noise he made, no sound,
Like moon rays leave the flowers
When night completes its round.
(Anna Kalandaze)
The sun had risen in the sky,
The mist dispersed and left the gorges,
(Vazha Pshavela)
From my trip to Georgia two years ago (2014) I brought back three volumes of poetry. My next visit in May 2016 is a good reason to re-read them.
I write about them in one review, not only because there is a large similarity between the three, but also hoping this way readers from one of them will also become interested in the other two.
The three volumes are:
- Georgian poetry, an anthology by Venera Urushadze, with the painting ‘woman and children’ by Niko Pirosmani (1862 – 1918) on the cover.
- Georgian Poetry, Rustaveli to Galaktion, a bilingual anthology by Lyn Coffin.
- Three Poems by Vazha Pshavela (translation by Donald Rayfield) in a very nice edition with illustrations by Tengiz Mirzashvili.
Aldo there are some examples of earlier Georgian poetry most anthologies start with the epic poem ‘The knight in the Panther Skin’ by Shota Rustaveli. The Homer of Georgian poetry, and like Homer at once setting a standard which is not easily matched. ‘The knight in the Panther Skin’ combines the ideal of knightly valour to king and country and the holy service to the beloved we know so well from Arthurian legends, becoming especially interesting when the two come into conflict. For many centuries, perhaps even today, Rustaveli was the standard for any Georgian poet or writer. His image still overlooking the city and his name still the entrance to the city.
David Guramishvili was to introduce lyric poetry in Georgian literature. He also introduced erotic motifs in his poems, other than the courtly love by Rustaveli, influenced by Georgian as well as Ukrainian ( https://www.goodreads.com/review/show... ) folk poetry.
In the nineteen century we come across a poet as Nikoloz Baratushvili, who’s best poems could have written by Byron or Rimbaud.
In the next generation we meet Vazha Pshavela (1861 – 1915) pen name of Luka Razikashvili. Many Georgians consider him second only to Rustaveli. His poems are inspired by his native Pshavi a mountainous region in Georgia. The force of his poetry is unique, giving voice to human’s, animals, birds and plants alike. The classic, mythological language of his poems astonished me, as did his mix of individual philosophy, Caucasian myth and human tragedy.
One anthology ends with Galaktion Tahidze (1891 – 1959) I try to follow him in his mystical visions of the world.
In the other we can follow Anna Kalendadze’s mood of the moment or Joseph Noneshvili simplicity of style, words and expression.
Regrettably no poems of any living poets there, perhaps they have to die before entering any anthology. Anyway I hope to find some translations of modern poets during my next visit, will be interesting to see if there is any new Vazha Pshavela among them.
He left me so quietly
No noise he made, no sound,
Like moon rays leave the flowers
When night completes its round.
(Anna Kalandaze)
May 28, 2021
5 არა ოღონდ უფრო პლიუს უსასრულობა
March 27, 2023
მე ახლას ვერაფერს გეტყვით მაგრამ ეს პოემა>თქვენი ცხოვრება
March 27, 2019
ზოგი მოაზროვნე ფიქრობს, რომ ვაჟა ფშაველას შემოქმედება ეჭვს ბადებს იმისას, რომ ის პანთეისტი იყო, თუმცა მე არ მგონია, რომ სპინოზას ღმერთთან მას რაიმე კავშირი აქვს. რომ გადავხედოთ მის მთლიან შემოქმედებას, ბევრი ფიქრის გარეშეც შევამჩნევთ მის ბუნებასთან სიახლოვეს, ვაჟა ბუნებას ალაპარაკებს, ალაპარაკებს შვლის ნუკრს, იას, მთის წყაროს, ხმელ წიფელს, თუმცა მხოლოდ ეს არაა საკმარისი იმისთვის, რომ მას პანთეისტობა მივაწეროთ. თუ ამ ლოგიკას სწორად მივიჩნევთ, მაშინ გამოდის, რომ ვაჟა ფშაველამდე სულხან-საბა ორბელიანიც პანთეისტი ყოფილა და არა მარტო, არამედ ყველა ის მწერალი, რომელიც იგავ-არაკის ჟანრში მოღვაწეობდა რაც დამეთანხმებით, რომ სრული სისულელეა. მისი შვილი, ვახტანგ რაზიკაშვილი ამბობს, რომ იგი დიდ პატივს სცემდა უფალს და ცდილობდა მუდამ პატივი ეგო მისთვის. ჩემი პირადი მოსაზრებით, ვაჟასთან ბუნებისა და ღმერთის ერთ არსად აღქმა არ იგრძნობა. ვაჟასთან იგრძნობა მხოლოდ დიდი სიყვარული და პატივისცემა ბუნების მიმართ, რომ ბუნება ბუმბერაზია და განსაკუთრებულად დიდი წილი აქვს ადამიანის ცხოვრებაში, ის დაკავშირებულია ადამიანის განცდებთან და შინაგან სამყაროსთან, რადგან ძირშივე ჩვენც მისი ნაწილები ვართ. ჩვენში ამოიზრდება ბუნება და ჩვენ ამოვიზრდებით ბუნებაში, ამიტომაც არის ბუნება გაპიროვნებული, ამიტომ აქვს ბუნებას ადამიანური ენა, განცდები და ფიქრები. ჩვენ განუყოფელნი ვართ ბუნებისგან. ადამიანი ვერსად იარსებებს ისე კარგად, როგორც არსებობს ბუნებაში, ამას მოწმობს პირველყოფილ ადამიანთა ცხორების თვითკმარობა. მათ ბუნება ყველაფერს აძლევდა.
ამ პოემაში ძალიან მნიშვნელოვან საკითხებზეა აქცენტები დასმული, რაც გულდაგულ საჭიროებს მიყოლას და განხილვას.
პოემის დასაწყისში ვაჟა წერს: „ალუდა ქეთელაური, კაცია დავლათიანი, საფიხვნოს თავში დაჯდების, სიტყვა მაუდის გზიანი;“ ამ პასაჟიდან ჩვენ ვასკვნით რა როლი აქვს ალუდას თემში, იმ საზოგადოებაში, რომელშიც ცხოვრობს. ანუ ის სახელოვანი ვაჟკაცია და სიტყვას ვაჟკაცური ეთქმის, ბევრ ქისტს მოაჭრა მარჯვენა და ის ამითაც სახელოვანია. მუცალი და ალუდა ერთმანეთს „რჯულძაღლოთი“ მიმართავენ. ეს მიგვანიშნებს განსხვავებულ რელიგია-წარმოდგენებზე, განსხვავებულ ადათ-წესებზე. საბოლოოდ ალუდა მოკლავს მუცალის ძმას, მოაჭრის მას მარჯვენას, შემდეგ კი მოკლავს მუცალსაც. ვფიქრობ, რომ ვაჟასთვის მუცალი და ალუდა ერთ სიმაღლეზე დგანან, რადგან მუცალმა ამოიცნო ალუდა, როგორც ღირსი მისი იარაღისა, ხოლო ალუდამ ამოიცნო მუცალი, როგორც ღირსი პატივისცემისა. ალუდას პირველი გარდატეხაც აქედან იწყება, ალუდა ქეთელაურის, როგორც პიროვნების დაბადება და შემდეგ ეტაპობრივად ვითარდება. მას შეეცოდა მუცალი „ალუდას თოფი არ უნდა, ატირდა როგორც ქალიო; არ აჰყრის იარაღებსა, არ ეხარბება თვალიო.“ „კარგი გყოლია გამდელი, ღმერთმ გიდღეგრძელოს გვარიო!“ ათქმევინებს ვაჟა ალუდას.
შატილი ბნელია, მას მზის ნათელი არ ჩასწვდომია. როგორ შეგვიძლია გავიგოთ ვაჟას ეს ნათქვამი? ეს მეტაფორული ნათქვამია, რაც ნიშნავს იმას რომ შატილში ჩამყაყებული რწმენა-წარმოდგენებია, და ეს რწმენა-წარმოდგენები ისეთივე მყარია, როგორც კლდე, რომელიც შატილს ცად ახურავს. შინ მომავალ ალუდას თავი არ ეწონება. როგორც ჩანს, ის უკვე ფიქრობს ამ ყველაფერზე. ვაჟა ამ ყველაფრის შემდეგ ალუდასთან ერთად აფიქრებს მკითხველსაც. რას ნიშნავს მკვლელობა, რას ნიშნავს ქავის კარი. ქავის კარი სიკვდილის სიმბოლოა, ის აღბეჭდავს მოკლული ადამიანების რაოდენობას. რას ნიშნავს, როცა სხვას სიცოცხლეს ართმევ?! ნიშნავს თუ არა იმას, რომ მისი სისხლისგან ვერასდროს გათავისუფლდები, მის სისხლში ცხოვრობ და მის სისხლშივე მოკვდები. „შენ რომ სხვა მაჰკალ, შენც მოგკვლენ, მკვლელს არ შაარჩენს გვარია.“ თითქოს ეს ყველაფერი რაღაც წრებრუნვაა, სიკვდილ-სიცოცხლის, შურისძიების, ბერძნულ სამყაროში ალუდა აუცილებლად დაისჯებოდა იმით, რომ მას მოკლავდნენ, იმისთვის, რომ ბალანსი არ დარღვეულიყო, თუმცა ბალანსის შეგრძნება ვაჟასთან თითქოს არ გვაქვს, აქ პირიქით, საბერძნეთში თუ ბალანსებს ღმერთები იცავდნენ, ამ პოემის შემთხვევაში ღმერთი არ ზრუნავს ამ ყველაფერზე, არამედ მხოლ���დ ადამიანი, ერთი პირი, რომელზეც ყველაფერია მინდობილი.
„ბებერი ჰკითხავს უშიშა ალუდას ამბავს ცდისასა.“ ალუდაც უყვება თუ როგორ დაეწია ქისტებს და სიცოცხლეს გამოასალმა ორივე. თუმცა მუცალს პატივისცემით მოიხსენიებს „მით ვაქებ ვაჟკაცობასა, არ იყიდება ფულადა“. ამის შემდეგ ალუდა უკვე შეცვლილია, ის უკვე ლოგიკურად მიყვება და სხვანაირად აფასებს ადამიანებს. ეს ერთგვარი პარადიგმის ცვლილებაცაა. ალუდამ შეცვალა პარადიგმა, მთლიანი აზროვნების სივრცე. ის უკვე სხვა პარადიგმით აზროვნებს. „ ჩვენ ვიტყვით, კაცნი ჩვენა ვართ, მარტო ჩვენ გვზრდიან დედანი; ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ კუპრში მიელის ქშენანი. ამის თქმით ვწარა-მარაობთ, ღვთიშვილთ უკეთეს იციან. ყველანი მართალს ამბობენ, განა ვინაცა ჰფიციან?!“ ეს სიტყვები პავლე მოციქულს მიემართება, რასაც ის ამბობს ეპისტოლეში როამელთა მიმართ, რომ კანცი არ განირჩევიან რჯულით, არამედ მათი საქმეებით. ვაჟა ფშაველას წაკითხული ჰქონდა პავლე მოციქული და სწორედ ამ აზრის ქომაგად ამბობს ალუდა ამ სიტყვებს. ეს აზრი ძალიან მნიშვნელოვანია, აქ ნათქვამია, ის რომ სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლები, სხვადასხვა ადათების მქონე ადამიანები არ განირჩევიან მათი რელიგიისა და ადათების მიხედვით. მათაც ისევე ზრდიან დედები როგორც ჩვენ,- ამბობს ალუდა. აქ ხდება ალუდა ამაღლება უფრო მაღალ პრინციპზე გადასვლა „ დაე, დააკლდეს სახელსა, მე გირჩევნივართ მრჩევლადა.“ ანუ მისთვის სახელის პრინციპზე მაღლა დადგა სხვა პრინციპი, რომელიც უფრო მნიშვნელოვანია. ალუდას, რა თქმა უნდა, ვერ გაუგეს, დააბრალეს ლაჩრობა.
მინდია საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფიგურაა ამ პოემაში, რადგან ის არის ერთადერთი ადამიანი, რომელმაც ასევე უნდა ამოიცნოს ალუდა. (ანაგნორისმოსი) ადამიანი, რომელიც ალუდას შემდეგ დარჩება და იქნება მისი აზროვნების და პარადიგმის გამგრძელებელი.
პოემაში ძალიან მნიშვნელოვანია ალუდას სიზმარი. „ალუდას სულიერი მეტამორფოზის სიღრმე და არსი, ის, რომ მისი ძირი იმაშია, რაც მან მუცალთან ორთაბრძოლისას და მუცალის სიკვდილისას განიცადა, ყველაზე მკვეთრად და სრულიად ალუდას სიზმარშია გამჟღავნებული. მუცალი სიზმარში ჩნდება ჭრილობაში ჩაფენილი ბალახით, რაც კიდევ ერთხელ აგრძნობინებს ალუდას, რომ იგი მუცალისთვის სასიკვდილო ტანჯვის მიმყენებელია, მისი სიცოცხლის მომსპობია. ეს გრძნობა რომ აუტანელი სიმძიმით თრგუნავს ალუდას, ამ ხილვაშიც აშკარავდება – მუცალი მას ხელში ხანჯალს უდებს და, როგორც გაწაფული და სისხლმოწყურებული მკვლელისგან, სიკვდილს ითხოვს მისგან.
სიზმარში ნანახი მუცალი არსებითად განსხვავდება ნამდვილისგან – რელობაში ,,მუცალს არ სწადის სიკვდილი”, სიცოცხლეს ებღაუჭება და მომაკვდავიც აგრძელებს ბრძოლას, სიზმარში კი იგი თვითონ ეძებს სიკვდილს, რათა სხვებს დაუტოვოს ეს სამყარო – სისხლისღვრის ასპარეზი. ალუდა არამარტო თვითონ განიცდის ზნეობრივ კათარზისს, არამედ მუცალსაც კიდევ უფრო აკეთილშობილებს, ამაღლებს. არ ღირს ისეთ სიცოცხლეზე გამწარებით მოჭიდება, ისეთ სიცოცხლესთან განშორების გამო ტანჯვა, რომლის არსიც კაცისკვლა ანუ არსებითად კაციჭამიობაა – ასეთია მუცალის სიზმრისეული მეტამორფოზის აზრი. მუცალი აქ ალუდას სიღრმისეულ, იდუმალ სათქმელს ამბობს, მისი შინაგანი სამყაროს საუკეთესო საწყისს – სინდისს განასახიერებს.
ალუდას სიზმარი დაგვანახებს, რომ ამ ადამინმა თავის თავშივე, თავის არსებაშივე ტანჯვით აღმოაჩინა მცნება ,,არა კაც ჰკლა”. კაცისკვლის საზარელი ცოდვიგან ის ტანჯვით განიწმინდა და კათარზისგამოვლილი განშორდა ამ ცოდვას, თავის ძველ ცხოვრებას.“ ყველასთვის ცხადია, რომ სიზმარი ადამიანის არაცნობიერ სამყაროზე მიგვანიშნებს, იმაზე რასაც ადამიანი ვერ აცნობიერებს და არ იცის. ალუდა ქვეცნობიერადაც წინააღმდეგია მკვლელობის. ადამიანის ძვლიან ხორცს ზიზღით ჭამდა სიზმარში, რაც მიგვანიშნებს იმას, რომ არა მხოლოდ მისი ფიქრები, არამედ მთელი არსება მოიცვა ამ პარადიგმამ და ის მთლიანად დაუპირისიპირდა თემის აზროვნებას. თემი ეკითხება ალუდას რატომ არის ის გაშტერებული. გაშტრება არის შეჩერება, სიმბოლო დაფიქრებისა და განმარტოების.
აღსანიშნავია შემდეგი ეპიზოდიც, როცა მინდია მუცალის ხელს მოიტანს, იმის დასტურად რომ ალუდა მართალს ამბობდა. „ - თუ ხელის მაჭრა მდომიყო, გან ვერ მოვსჭრიდი თავადა? ვერ გიქნავ კარგად, მინდიავ, საქმე მოგირთავს ავადა“ ასეთ შეფასებას აძლევს ალუდა მინდიას ქმედებას. „მტერს მოვკლავ, კიდევ არ მოვსჭრი, მარჯვენას მაგათ ჯაბრითა!“ აქ უკვე რადიკალური განხეთქილება იკვეთება, ერთის მხრივ ალუდა, მეორეს მხრივ თემი. მათ შორის „ჯაბრი“ გაჩნდა, გაჩნდა ორი სამყარო, სრულიად სხვა ხედვებითა და წარმოდგენებით. „წესი არ არის მტრის მოკვლა, თუ ხელ არ მასჭერ დანითა, ვაი, ეგეთას სამართალს, მონათლულს ცოდვა-ბრალითა.“ როგორ ხედავს თემი სამართალს? სრულიად განსხვავებულად, თემის აზროვნება უსამართლოა, არაპროგრესული, ისინი არ ფიქრობენ რომ ეს სტერეოტიპები და კლიშეები მათ იმონებს და აბრმავებს, მეტიც, ამ წესის უარყოფა მათ ღალატად მიაჩნიათ.
„ეს ვინღა მოდგა ნისლივით, თითბრით ნაზიკის ხმალითა?“ ნისლი აქ იდუმალებას გამოხატავს. თითქოს იდუმალება შემოიპარა ალუდას სახით. ბოლო განხეთქილება თემსა და ალუდას შორის სწორედ ხატობაზე ხდება. როცა ის ბერდიას ეტყვის, რომ კურატს მუცალის სულს სწირავს. „კარგადაც დამიწყალობნე, გამიმეტებაც მისთვინა, როგორც უნდომლად მოკლულის თავის ლამაზის ძმისთვინა.“ როგორც ბატონი ლევან გიგინეიშვილი აღნიშნავს თავის ვიდეო ლექციაში, აქ ალუდა თითქოს მუცალის თვალებიდან უყურებს სამყაროს, ამიტომაც მოიხსენიებს მის ძმას ლამაზად. ალუდა აქაც აწყდება ადათის წინააღმდეგობას. „გაურჯულებულს არჯულებ, შენ ეგ არ შაგიხდებისა“ ეუბნება ბერდია, თუმცა ალუდა მაინც მყარად რჩება საკუთარ არზრზე, მიუხედავად იმისა, რომ ბერდია ახსენებს წარსულს. რამდენჯერ მოუკლავს ქისტი და რამდეჯერ მიუჭედებია მათი ხელები ქავის კარზე. თუმცა ეს აღარ ხდება ალუდასთვის დამაბრკოლებელი ან დამაფიქრებელი იქცევა თუ არა სწორად. მასში ორჭოფობის პროცესი დამთავრებულია, რადგან ყველაფერი სარკვეული აქვს საკუთარ თავთან.
„ფერი ედება ბერდიას, ფერი სხვა-რიგის შიშისა.“ სხვა რიგის შიში, ამ შემთხვევაში უფრო კოსმიური შიშია. ალუდას გულწრფელობას მოყვა შუქის ამოხდომა შატილში. ეს მეტაფორული მზე, რომელიც გამოხატავს ნათელი სხივის შემოსვლას შატილში სწორედ ალუდას აზროვნებაა, ალუდას პარადიგმაა, რომლიდანაც მან დაიწყო სამყაროს ყურება. თემი არასდროს აღარ მიიღებს ალუდას, შესაბამისად ვეღარც ალუდა იქნება ისეთივე პატივმოსილი, როგორიც უწინ იყო. თუმცა მას ახლა გააჩნია უმაღლესი პრინციპი, რომელიც ყველაფერზე მაღლა დგას. ესაა თემის გამოღვიძების დასაწყისი.
ამ პოემაში ძალიან მნიშვნელოვან საკითხებზეა აქცენტები დასმული, რაც გულდაგულ საჭიროებს მიყოლას და განხილვას.
პოემის დასაწყისში ვაჟა წერს: „ალუდა ქეთელაური, კაცია დავლათიანი, საფიხვნოს თავში დაჯდების, სიტყვა მაუდის გზიანი;“ ამ პასაჟიდან ჩვენ ვასკვნით რა როლი აქვს ალუდას თემში, იმ საზოგადოებაში, რომელშიც ცხოვრობს. ანუ ის სახელოვანი ვაჟკაცია და სიტყვას ვაჟკაცური ეთქმის, ბევრ ქისტს მოაჭრა მარჯვენა და ის ამითაც სახელოვანია. მუცალი და ალუდა ერთმანეთს „რჯულძაღლოთი“ მიმართავენ. ეს მიგვანიშნებს განსხვავებულ რელიგია-წარმოდგენებზე, განსხვავებულ ადათ-წესებზე. საბოლოოდ ალუდა მოკლავს მუცალის ძმას, მოაჭრის მას მარჯვენას, შემდეგ კი მოკლავს მუცალსაც. ვფიქრობ, რომ ვაჟასთვის მუცალი და ალუდა ერთ სიმაღლეზე დგანან, რადგან მუცალმა ამოიცნო ალუდა, როგორც ღირსი მისი იარაღისა, ხოლო ალუდამ ამოიცნო მუცალი, როგორც ღირსი პატივისცემისა. ალუდას პირველი გარდატეხაც აქედან იწყება, ალუდა ქეთელაურის, როგორც პიროვნების დაბადება და შემდეგ ეტაპობრივად ვითარდება. მას შეეცოდა მუცალი „ალუდას თოფი არ უნდა, ატირდა როგორც ქალიო; არ აჰყრის იარაღებსა, არ ეხარბება თვალიო.“ „კარგი გყოლია გამდელი, ღმერთმ გიდღეგრძელოს გვარიო!“ ათქმევინებს ვაჟა ალუდას.
შატილი ბნელია, მას მზის ნათელი არ ჩასწვდომია. როგორ შეგვიძლია გავიგოთ ვაჟას ეს ნათქვამი? ეს მეტაფორული ნათქვამია, რაც ნიშნავს იმას რომ შატილში ჩამყაყებული რწმენა-წარმოდგენებია, და ეს რწმენა-წარმოდგენები ისეთივე მყარია, როგორც კლდე, რომელიც შატილს ცად ახურავს. შინ მომავალ ალუდას თავი არ ეწონება. როგორც ჩანს, ის უკვე ფიქრობს ამ ყველაფერზე. ვაჟა ამ ყველაფრის შემდეგ ალუდასთან ერთად აფიქრებს მკითხველსაც. რას ნიშნავს მკვლელობა, რას ნიშნავს ქავის კარი. ქავის კარი სიკვდილის სიმბოლოა, ის აღბეჭდავს მოკლული ადამიანების რაოდენობას. რას ნიშნავს, როცა სხვას სიცოცხლეს ართმევ?! ნიშნავს თუ არა იმას, რომ მისი სისხლისგან ვერასდროს გათავისუფლდები, მის სისხლში ცხოვრობ და მის სისხლშივე მოკვდები. „შენ რომ სხვა მაჰკალ, შენც მოგკვლენ, მკვლელს არ შაარჩენს გვარია.“ თითქოს ეს ყველაფერი რაღაც წრებრუნვაა, სიკვდილ-სიცოცხლის, შურისძიების, ბერძნულ სამყაროში ალუდა აუცილებლად დაისჯებოდა იმით, რომ მას მოკლავდნენ, იმისთვის, რომ ბალანსი არ დარღვეულიყო, თუმცა ბალანსის შეგრძნება ვაჟასთან თითქოს არ გვაქვს, აქ პირიქით, საბერძნეთში თუ ბალანსებს ღმერთები იცავდნენ, ამ პოემის შემთხვევაში ღმერთი არ ზრუნავს ამ ყველაფერზე, არამედ მხოლ���დ ადამიანი, ერთი პირი, რომელზეც ყველაფერია მინდობილი.
„ბებერი ჰკითხავს უშიშა ალუდას ამბავს ცდისასა.“ ალუდაც უყვება თუ როგორ დაეწია ქისტებს და სიცოცხლეს გამოასალმა ორივე. თუმცა მუცალს პატივისცემით მოიხსენიებს „მით ვაქებ ვაჟკაცობასა, არ იყიდება ფულადა“. ამის შემდეგ ალუდა უკვე შეცვლილია, ის უკვე ლოგიკურად მიყვება და სხვანაირად აფასებს ადამიანებს. ეს ერთგვარი პარადიგმის ცვლილებაცაა. ალუდამ შეცვალა პარადიგმა, მთლიანი აზროვნების სივრცე. ის უკვე სხვა პარადიგმით აზროვნებს. „ ჩვენ ვიტყვით, კაცნი ჩვენა ვართ, მარტო ჩვენ გვზრდიან დედანი; ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ კუპრში მიელის ქშენანი. ამის თქმით ვწარა-მარაობთ, ღვთიშვილთ უკეთეს იციან. ყველანი მართალს ამბობენ, განა ვინაცა ჰფიციან?!“ ეს სიტყვები პავლე მოციქულს მიემართება, რასაც ის ამბობს ეპისტოლეში როამელთა მიმართ, რომ კანცი არ განირჩევიან რჯულით, არამედ მათი საქმეებით. ვაჟა ფშაველას წაკითხული ჰქონდა პავლე მოციქული და სწორედ ამ აზრის ქომაგად ამბობს ალუდა ამ სიტყვებს. ეს აზრი ძალიან მნიშვნელოვანია, აქ ნათქვამია, ის რომ სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლები, სხვადასხვა ადათების მქონე ადამიანები არ განირჩევიან მათი რელიგიისა და ადათების მიხედვით. მათაც ისევე ზრდიან დედები როგორც ჩვენ,- ამბობს ალუდა. აქ ხდება ალუდა ამაღლება უფრო მაღალ პრინციპზე გადასვლა „ დაე, დააკლდეს სახელსა, მე გირჩევნივართ მრჩევლადა.“ ანუ მისთვის სახელის პრინციპზე მაღლა დადგა სხვა პრინციპი, რომელიც უფრო მნიშვნელოვანია. ალუდას, რა თქმა უნდა, ვერ გაუგეს, დააბრალეს ლაჩრობა.
მინდია საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფიგურაა ამ პოემაში, რადგან ის არის ერთადერთი ადამიანი, რომელმაც ასევე უნდა ამოიცნოს ალუდა. (ანაგნორისმოსი) ადამიანი, რომელიც ალუდას შემდეგ დარჩება და იქნება მისი აზროვნების და პარადიგმის გამგრძელებელი.
პოემაში ძალიან მნიშვნელოვანია ალუდას სიზმარი. „ალუდას სულიერი მეტამორფოზის სიღრმე და არსი, ის, რომ მისი ძირი იმაშია, რაც მან მუცალთან ორთაბრძოლისას და მუცალის სიკვდილისას განიცადა, ყველაზე მკვეთრად და სრულიად ალუდას სიზმარშია გამჟღავნებული. მუცალი სიზმარში ჩნდება ჭრილობაში ჩაფენილი ბალახით, რაც კიდევ ერთხელ აგრძნობინებს ალუდას, რომ იგი მუცალისთვის სასიკვდილო ტანჯვის მიმყენებელია, მისი სიცოცხლის მომსპობია. ეს გრძნობა რომ აუტანელი სიმძიმით თრგუნავს ალუდას, ამ ხილვაშიც აშკარავდება – მუცალი მას ხელში ხანჯალს უდებს და, როგორც გაწაფული და სისხლმოწყურებული მკვლელისგან, სიკვდილს ითხოვს მისგან.
სიზმარში ნანახი მუცალი არსებითად განსხვავდება ნამდვილისგან – რელობაში ,,მუცალს არ სწადის სიკვდილი”, სიცოცხლეს ებღაუჭება და მომაკვდავიც აგრძელებს ბრძოლას, სიზმარში კი იგი თვითონ ეძებს სიკვდილს, რათა სხვებს დაუტოვოს ეს სამყარო – სისხლისღვრის ასპარეზი. ალუდა არამარტო თვითონ განიცდის ზნეობრივ კათარზისს, არამედ მუცალსაც კიდევ უფრო აკეთილშობილებს, ამაღლებს. არ ღირს ისეთ სიცოცხლეზე გამწარებით მოჭიდება, ისეთ სიცოცხლესთან განშორების გამო ტანჯვა, რომლის არსიც კაცისკვლა ანუ არსებითად კაციჭამიობაა – ასეთია მუცალის სიზმრისეული მეტამორფოზის აზრი. მუცალი აქ ალუდას სიღრმისეულ, იდუმალ სათქმელს ამბობს, მისი შინაგანი სამყაროს საუკეთესო საწყისს – სინდისს განასახიერებს.
ალუდას სიზმარი დაგვანახებს, რომ ამ ადამინმა თავის თავშივე, თავის არსებაშივე ტანჯვით აღმოაჩინა მცნება ,,არა კაც ჰკლა”. კაცისკვლის საზარელი ცოდვიგან ის ტანჯვით განიწმინდა და კათარზისგამოვლილი განშორდა ამ ცოდვას, თავის ძველ ცხოვრებას.“ ყველასთვის ცხადია, რომ სიზმარი ადამიანის არაცნობიერ სამყაროზე მიგვანიშნებს, იმაზე რასაც ადამიანი ვერ აცნობიერებს და არ იცის. ალუდა ქვეცნობიერადაც წინააღმდეგია მკვლელობის. ადამიანის ძვლიან ხორცს ზიზღით ჭამდა სიზმარში, რაც მიგვანიშნებს იმას, რომ არა მხოლოდ მისი ფიქრები, არამედ მთელი არსება მოიცვა ამ პარადიგმამ და ის მთლიანად დაუპირისიპირდა თემის აზროვნებას. თემი ეკითხება ალუდას რატომ არის ის გაშტერებული. გაშტრება არის შეჩერება, სიმბოლო დაფიქრებისა და განმარტოების.
აღსანიშნავია შემდეგი ეპიზოდიც, როცა მინდია მუცალის ხელს მოიტანს, იმის დასტურად რომ ალუდა მართალს ამბობდა. „ - თუ ხელის მაჭრა მდომიყო, გან ვერ მოვსჭრიდი თავადა? ვერ გიქნავ კარგად, მინდიავ, საქმე მოგირთავს ავადა“ ასეთ შეფასებას აძლევს ალუდა მინდიას ქმედებას. „მტერს მოვკლავ, კიდევ არ მოვსჭრი, მარჯვენას მაგათ ჯაბრითა!“ აქ უკვე რადიკალური განხეთქილება იკვეთება, ერთის მხრივ ალუდა, მეორეს მხრივ თემი. მათ შორის „ჯაბრი“ გაჩნდა, გაჩნდა ორი სამყარო, სრულიად სხვა ხედვებითა და წარმოდგენებით. „წესი არ არის მტრის მოკვლა, თუ ხელ არ მასჭერ დანითა, ვაი, ეგეთას სამართალს, მონათლულს ცოდვა-ბრალითა.“ როგორ ხედავს თემი სამართალს? სრულიად განსხვავებულად, თემის აზროვნება უსამართლოა, არაპროგრესული, ისინი არ ფიქრობენ რომ ეს სტერეოტიპები და კლიშეები მათ იმონებს და აბრმავებს, მეტიც, ამ წესის უარყოფა მათ ღალატად მიაჩნიათ.
„ეს ვინღა მოდგა ნისლივით, თითბრით ნაზიკის ხმალითა?“ ნისლი აქ იდუმალებას გამოხატავს. თითქოს იდუმალება შემოიპარა ალუდას სახით. ბოლო განხეთქილება თემსა და ალუდას შორის სწორედ ხატობაზე ხდება. როცა ის ბერდიას ეტყვის, რომ კურატს მუცალის სულს სწირავს. „კარგადაც დამიწყალობნე, გამიმეტებაც მისთვინა, როგორც უნდომლად მოკლულის თავის ლამაზის ძმისთვინა.“ როგორც ბატონი ლევან გიგინეიშვილი აღნიშნავს თავის ვიდეო ლექციაში, აქ ალუდა თითქოს მუცალის თვალებიდან უყურებს სამყაროს, ამიტომაც მოიხსენიებს მის ძმას ლამაზად. ალუდა აქაც აწყდება ადათის წინააღმდეგობას. „გაურჯულებულს არჯულებ, შენ ეგ არ შაგიხდებისა“ ეუბნება ბერდია, თუმცა ალუდა მაინც მყარად რჩება საკუთარ არზრზე, მიუხედავად იმისა, რომ ბერდია ახსენებს წარსულს. რამდენჯერ მოუკლავს ქისტი და რამდეჯერ მიუჭედებია მათი ხელები ქავის კარზე. თუმცა ეს აღარ ხდება ალუდასთვის დამაბრკოლებელი ან დამაფიქრებელი იქცევა თუ არა სწორად. მასში ორჭოფობის პროცესი დამთავრებულია, რადგან ყველაფერი სარკვეული აქვს საკუთარ თავთან.
„ფერი ედება ბერდიას, ფერი სხვა-რიგის შიშისა.“ სხვა რიგის შიში, ამ შემთხვევაში უფრო კოსმიური შიშია. ალუდას გულწრფელობას მოყვა შუქის ამოხდომა შატილში. ეს მეტაფორული მზე, რომელიც გამოხატავს ნათელი სხივის შემოსვლას შატილში სწორედ ალუდას აზროვნებაა, ალუდას პარადიგმაა, რომლიდანაც მან დაიწყო სამყაროს ყურება. თემი არასდროს აღარ მიიღებს ალუდას, შესაბამისად ვეღარც ალუდა იქნება ისეთივე პატივმოსილი, როგორიც უწინ იყო. თუმცა მას ახლა გააჩნია უმაღლესი პრინციპი, რომელიც ყველაფერზე მაღლა დგას. ესაა თემის გამოღვიძების დასაწყისი.
March 5, 2020
Three poems by Vazha-Pshavela translated by Donald Rayfield.
Vazha-Pshavela is one of the giants of Georgian literature. I often ask my Georgian students who their favourite writer is and Vazha Pshavela comes up in more responses than any other writer. I wanted to see what he was about, so I was happy to find this English translation of his poems at Dry Bridge Market. Unfortunately, the translation didn't inspire me, I don't know why. It maybe that Georgian is so difficult to translate into English, particularly when it comes to poetry. Donald Rayfield has translated many Georgian writers and written books on Georgian Literature, he is an expert on the subject. Maybe, I will just have to learn Georgian, so I can appreciate the original words. The three poems are about the Khevsurs and their conflict with the Chechens set against a backdrop of the Caucasus Mountains . It is about heroes and shows the problems raised by the interaction of the individual with a mountain society. In the Snake Eater , Mindia, a captive attempts to kill himself by eating a snake: "Mindia thought, if he ate the snake he would be free of his troubled life." but instead of dying he gains occult powers: "from that day on he understood what birds sang, plants and animals spoke when they were glad or suffering." Vazha-Pshavela is also writes idiosyncratic and evocative depictions of Nature – for which he felt a deep love. In Host and Guest , Joqola, a Muslim and Zviadauri, a Christian meet by accident as they are hunting in a damp forest. Joqola invites his new companion to his home to celebrate their kill but this flouts the tradition of enmity between the two tribes. Joqola's hospitality conflicts with the blood feuds set in the past. Musa, the rabble rouser, turns on Joqola:
Vazha-Pshavela is one of the giants of Georgian literature. I often ask my Georgian students who their favourite writer is and Vazha Pshavela comes up in more responses than any other writer. I wanted to see what he was about, so I was happy to find this English translation of his poems at Dry Bridge Market. Unfortunately, the translation didn't inspire me, I don't know why. It maybe that Georgian is so difficult to translate into English, particularly when it comes to poetry. Donald Rayfield has translated many Georgian writers and written books on Georgian Literature, he is an expert on the subject. Maybe, I will just have to learn Georgian, so I can appreciate the original words. The three poems are about the Khevsurs and their conflict with the Chechens set against a backdrop of the Caucasus Mountains . It is about heroes and shows the problems raised by the interaction of the individual with a mountain society. In the Snake Eater , Mindia, a captive attempts to kill himself by eating a snake: "Mindia thought, if he ate the snake he would be free of his troubled life." but instead of dying he gains occult powers: "from that day on he understood what birds sang, plants and animals spoke when they were glad or suffering." Vazha-Pshavela is also writes idiosyncratic and evocative depictions of Nature – for which he felt a deep love. In Host and Guest , Joqola, a Muslim and Zviadauri, a Christian meet by accident as they are hunting in a damp forest. Joqola invites his new companion to his home to celebrate their kill but this flouts the tradition of enmity between the two tribes. Joqola's hospitality conflicts with the blood feuds set in the past. Musa, the rabble rouser, turns on Joqola:
You headstrong fool, we'll tie you too, if you defy the common voice. How dare you mutiny against that which we decree is right?
March 25, 2024
მივესალმები
May 25, 2024
“ჩვენ ვიტყვით, კაცნი ჩვენა ვართ,
მარტოთ ჩვენ გვზდიან დედანი;
ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ
კუპრში მიელის ქშენანი.
ამის თქმით ვწარა-მარაობთ,
ღთიშვილთ უკეთეს იციან.
ყველანი მართალს ამბობენ
განა, ვინაცა ჰფიციან?!
ვერ გავიმეტე მუცალი
მარჯვენის მოსაჭრელადა,
გული გამიწყრა, არა ჰქნა,
რაც საქნელია ძნელადა:
„დაე დააკლდეს სახელსა,
მე გირჩევნივარ მრჩევლადა“.
ალუდა არის ზეკაციიიი
მარტოთ ჩვენ გვზდიან დედანი;
ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ
კუპრში მიელის ქშენანი.
ამის თქმით ვწარა-მარაობთ,
ღთიშვილთ უკეთეს იციან.
ყველანი მართალს ამბობენ
განა, ვინაცა ჰფიციან?!
ვერ გავიმეტე მუცალი
მარჯვენის მოსაჭრელადა,
გული გამიწყრა, არა ჰქნა,
რაც საქნელია ძნელადა:
„დაე დააკლდეს სახელსა,
მე გირჩევნივარ მრჩევლადა“.
ალუდა არის ზეკაციიიი
July 5, 2016
სამივე ძალიან მომეწონა,მაგრამ განსაკუთრებით სტუმარ-მასპინძელი
March 21, 2024
Underrated enemies to lovers imo… if only they had more time. ანუ ვღლიცინებ ჩემი ჭკუით მარა კარგი აზრი რომ დევს უდაოა, ალუდა მაგარი კაცი ხარ ჯოყოლასი არ იყოს. (ბატონო ლუკა მემგონი ძალიან გულში ჩამივარდით.)
April 6, 2023
ფენომენალური.
March 19, 2022
ორიგინალს ისევ 5 მარა ამ გრაფიკულ ვერსიას 3. ძაან პატარაა, მთავარი თემა თითქოს სულ დაიკარგა. უფრო კარგი იქნება უცხო ქვეყანაში მცხოვრები ბავშვებისთვის, ვინც ქართული ცუდად იციან ჯერჯერობით.
December 21, 2025
4.75⭐️
September 21, 2016
ვაჟა ფშაველა იყო და არის მთავარი რგოლი ქართული მწერლობისა.
April 13, 2025
დამაბრუნეთ წიგნებთან
December 26, 2025
არამხოლოდ ვაჟა-ფშაველას, არამედ ქართული ლიტერატურის Magnum Opus. ეს არაა პოემა უბრალოდ პიროვნებისა და საზოგადოების დაპირისპირებაზე, ესაა ჰუმანიზმის, მეტამორფოზის, ქრისტიანობისა და სიყვარულის სადიდებელი ლექსი, რომელიც ვაჟამ გვაჩუქა ქართველ ხალხს. "შატილს ჯერ არ ჩასწვდომია შუქი მაღალი მზისაო." დღემდე შატილში ვცხოვრობთ და დღემდე არ დაუდია ბინა ჩვენს შორის ალუდასეულ იდეოლოგიას, რომ მტერიც კი შეიძლება იყოს ღირსეული და ღირსი სიყვარულისა. ხელში სახარება გვიჭირავს და გავიძახით "გიყვარდეს მტერი შენი", ჩვენს გულში კი უშიშამ დაიდო ბინა:"რას ამბობ? ქისტის ცხონება
არ დაწერილა რჯულადა."
"ჩვენ ვიტყვით, კაცნი ჩვენა ვართ,
მარტოთ ჩვენ გვზდიან დედანი;
ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ
კუპრში მიელის ქშენანი.
ამის თქმით ვწარა-მარაობთ,
ღთიშვილთ უკეთეს იციან.
ყველანი მართალს ამბობენ
განა, ვინაცა ჰფიციან?!"
მთელი ალუდა ქეთელაური რომ გაქრეს და მხოლოდ ეს მონაკვეთი დარჩეს, ის მაინც იქნება საუკეთესო თუ არა, ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული ლიტერატურული ქმნილება.
არ დაწერილა რჯულადა."
"ჩვენ ვიტყვით, კაცნი ჩვენა ვართ,
მარტოთ ჩვენ გვზდიან დედანი;
ჩვენა ვსცხონდებით, ურჯულოთ
კუპრში მიელის ქშენანი.
ამის თქმით ვწარა-მარაობთ,
ღთიშვილთ უკეთეს იციან.
ყველანი მართალს ამბობენ
განა, ვინაცა ჰფიციან?!"
მთელი ალუდა ქეთელაური რომ გაქრეს და მხოლოდ ეს მონაკვეთი დარჩეს, ის მაინც იქნება საუკეთესო თუ არა, ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული ლიტერატურული ქმნილება.
April 6, 2024
ორი ,, კაი ყმა "ორივე ღვთისმოშიში....
რა გენია კაცია ვაჟა ვგიჟდები.
ადამიანმა თავისი სიმართლე და ჭეშმარიტება უნდა იპოვნოს. შესაძლოა საზოგადოება ამ ჭეშმარიტების წინააღმდეგაც გამოვიდეს ეს არის ის კომპენსაცია, რომელის გადახდაც გიწევს სიმართლის დაცვისთვის
რა გენია კაცია ვაჟა ვგიჟდები.
ადამიანმა თავისი სიმართლე და ჭეშმარიტება უნდა იპოვნოს. შესაძლოა საზოგადოება ამ ჭეშმარიტების წინააღმდეგაც გამოვიდეს ეს არის ის კომპენსაცია, რომელის გადახდაც გიწევს სიმართლის დაცვისთვის
August 10, 2025
კიდევ ერთხელ, ვაჟათი ხელმეორედ აღფრთოვანების პერიოდი მაქვს. არ მახსოვდა ასეთი კარგი თუ იყო ეს პოემა.
მართლა საოცრებაა, იმ დროში, მთის ასეთი მკაცრი ადათ-წესების პირობებში, ალუდა ქეთელაურის ნაირი პერსონაჟი შექმნა.
პ.ს ბუნებას ორი-სამი სიტყვით ისე აღწერს, სულში ჩაგიძვრება.
მართლა საოცრებაა, იმ დროში, მთის ასეთი მკაცრი ადათ-წესების პირობებში, ალუდა ქეთელაურის ნაირი პერსონაჟი შექმნა.
პ.ს ბუნებას ორი-სამი სიტყვით ისე აღწერს, სულში ჩაგიძვრება.
May 23, 2020
უფრო მოწიფული თვალით გადაკითხვის შემდეგ გავკადნიერდები და აღვნიშნავ, რომ მის სხვა პოემებს ჩამოუვარდება.
July 10, 2021
ჰუმანიზმის უდიდესი გამოვლინებაა ვაჟა!
April 20, 2022
very nice very patriotic very traditional
March 9, 2023
ალუდა - ზეკაცი <333
April 17, 2025
Een engagerende manier om kennis te maken met de georgische cultuur en een toegankelijke manier om kennis te maken met het epos
April 24, 2025
ვაჟამ ეს Banger ისე დადროპა გეგონება ვერ შევამჩნევდით (ქისტებმა მოგვცეს ზიანი!!!!)
May 15, 2025
ისეთი გამყინავია როგორც ის გზა, რომელიც მოკვეთილმა ალუდას ოჯახმა გაიარა და ისეთი მტკივნეული, როგორც მუცალის გულში მოხვედრილი ტყვია!
April 5, 2025
ალუდა ყველაზე კაცური კაცი
Displaying 1 - 30 of 37 reviews