De eerste vrouw

by Susan Smit

Zij was de diva van de internationale operahuizen die had gezworen nooit te trouwen. Hij was de vechter, de gokker, de hartenbreker met het engelengezicht die furore maakte op het toneel. Samen vormden de Amerikaanse Geraldine Ferrar en de Nederlander Lou Tellegen een van de meest legendarische artiestenkoppels aller tijden.
In De eerste vrouw verbeeldt Susan Smit met trefzekere pen hun grenzeloze ambitie, hun twijfels, angsten en hartstochtelijke liefde die is gedoemd te mislukken. Maar tegelijkertijd is de roman het verhaal van een opwindende tijd waarin Europa in een gruwelijke oorlog haar onschuld verliest; de vrouwenbeweging voorzichtig voet aan de grond krijgt, en een massamedium het levenslicht ziet dat de wereld voorgoed zal veranderen: de film.
Met deze wervelende, op historisch feitenmateriaal gebaseerde roman zal Smit opnieuw haar vele lezers in het hart weten te raken.

Genres: Historical Fiction, Fiction, Art, Music, Roman

288 pages, Hardcover

First published October 6, 2016

About the author

Susan Smit (1974) groeide op in Noordwijk en werkte tien jaar als fotomodel in binnen- en buitenland. Op haar zesentwintigste studeerde ze af in Culturele Studies, met als hoofdvak Nederlandse Taal- en Letterkunde, aan de Universiteit van Amsterdam. Ze woont met haar kinderen Linde en Goof in Amsterdam en is getrouwd met journalist Onno Aerden. Ze beschouwt spiritualiteit en literatuur als haar grootste passies.
Toen ze in 2000 een artikel schreef over moderne heksen werd ze gegrepen door het fenomeen. In het jaar dat volgde, deed ze research naar de geschiedenis van deze eeuwenoude religie, stortte zich in rituelen en leerde werken met magie en kruiden. Uiteindelijk liet ze zich inwijden als heks. Over haar ervaringen schreef ze het boek Heks. Een magische reis door de westerse spiritualiteit, dat in 2001 uitkwam.

Reviews

[Dolf Patijn · Rating 4 out of 5]

Susan Smit heeft wederom een historische roman geschreven, deze keer over de Amerikaanse opera diva Geraldine Farrar en de Nederlandse toneelacteur en stomme filmster Lou Tellegen. Beiden maakten furore in het begin van de vorige eeuw en waren met elkaar getrouwd. Het was een sterrenhuwelijk tussen twee zeer verschillende artistieke persoonlijkheden. Zij gebruikte de zang en acteerkunst als uitingsvorm en hij gebruikte de acteerkunst als middel om in de belangstelling te staan en voor de erkenning. Toen zij hem artistiek begon te overschaduwen, liep de relatie stuk, maar ondanks het feit dat Tellegen Farrar tegen het eind van hun relatie bedroog, heeft Susan Smit mededogen met hem en zet hem niet neer als een eendimensionale rotzak maar als een complex persoon, constant op zoek naar erkenning van anderen, goedwillend en, wanneer het tegenzit, vluchtend in drank en gokken. Hij was iemand die wat dat betreft moeilijk op eigen benen kon staan en zich ook tijdens zijn acteren graag optrok aan anderen. Zijn kracht haalde hij uit anderen. Farrar komt naar voren als een sterke vrouw die steeds het beste uit zichzelf probeerde te halen maar daardoor heel erg op haar kunst was gericht waarbij er weinig ruimte was voor iets anders. Zij was meer een solovlieger die de kracht uit zichzelf haalde en de toon zette, iets waar haar medespelers soms door verrast werden.

Er komen meer sterke vrouwen in het boek voor zoals Farrar’s moeder, haar vriendin en Sarah Bernard, die in zowel het leven van Tellegen als Farrar een rol speelde en Susan Smit weet al deze personages tot leven te wekken in een goed verteld verhaal waarin de verandering in tijd en tijdsgeest, vooral in de tijd na de Eerste Wereldoorlog op een subtiele manier door de ogen van de personages wordt verteld.

Wat verder in het boek opvalt is dat er veel bespiegelingen en observaties instaan die veelal betrekking hebben op de liefde, het leven en de kunst. Deze zijn op een vrij organische manier in het verhaal opgenomen, zijn soms erg mooi en goed gekozen, maar nemen af en toe naar mijn mening de spanning wat weg en verzanden een enkele keer in tegeltjeswijsheden waar het boek goed zonder had gekund. Toch is het in het geheel genomen een mooie historische roman met een mooie opbouw die aanzet tot doorlezen en die ik zeker kan aanraden. Na lezing van het boek was ik zo nieuwsgierig geworden dat ik meteen de hoofdpersonen op het internet heb opgezocht waarbij het mij opviel dat toen ik de foto’s zag, ik het gevoel had dat ik niet alleen naar een foto zat te kijken maar naar de persoon er achter en dat is dankzij het boek van Susan Smit. Een mooie prestatie, lijkt mij.

[Amanda Tuinstra ( Liefde voor boeken Amanda) · Rating 2 out of 5]

recensie volgt op mijn blog

[Marrianne · Rating 3 out of 5]

Hoewel ik het indrukwekkend vind te lezen over de kunstzinnige hoofdpersonen Lou en Geraldine kwam ik er niet heel lekker in. De verhaallijnen lopen soms wat moeizaam door elkaar en lijken niet helemaal ‘vloeiend’ in elkaar op te gaan.

[Judith · Rating 4 out of 5]

Het verhaal kwam in mijn beleving traag op gang. Het geeft dan wel een heel boeiend inkijkje in de veranderingen in theater en opera, de opkomst van de stomme film en dan de film met geluid. De culturele verschuivingen na de Eerste Wereldoorlog komen ook mooi aan bod. Fascinerend ook hoe roem in die tijd werkte.

De laatste delen vond ik het mooiste omdat het zo bespiegelend is geschreven over liefde, leven en kunst.

[BellaGBear · Rating 4 out of 5]

Mooi net als altijd

[Froukje · Rating 3 out of 5]

Wat kan Susan mooi schrijven zeg...veel goede inzichten verpakt in mooie woorden en taalconstructies. Toch 3 sterren omdat het verhaal best langdradig was.

[Andre Barnier · Rating 5 out of 5]

Een geweldig boek.

[Rowella · Rating 3 out of 5]

Ik sta altijd wat ambivalent ten opzichte van historische romans. Hoe mooi het verhaal ook is, op de een of andere manier kan ik er nooit helemaal inkomen. Dat geldt ook weer voor de prachtige, maar tragische liefdesgeschiedenis van Lou Tellegen en Geraldine Farrar. Voor dit boek had ik nog nooit van ze gehoord, maar ik ben wel altijd gefascineerd door de complete toewijding die kunstenaars hebben voor de kunst en ik hou van de dramatiek bij de opera, het grootse en theatrale. Het boek staat vol met prachtige poëtische zinnen, die moeite van het herlezen en overdenken waard zijn. Wat ik lastig vind is dat een historische roman toch vaak geen vloeiend verhaal is. Het heeft in mijn beleving vaak iets abrupts, horten en stoten, alsof er stukken missen die niet in de daadwerkelijke geschiedenis teruggevonden konden worden en ook niet opgevuld zijn. Verder blijft het naar mijn zin ook te vaak ‘vertellen over’, het aan elkaar maken van anekdotes of informatie en door een gebrek aan dialogen beleef ik het meer op afstand. Interessant is wel het verschillende vertelperspectief, Lou in de derde persoon en Geraldine in de ik-vorm. En hierbij vind ik de vertelvorm van Lou eigenlijk persoonlijker en meer betrokken dan die van Geraldine. Er zijn regelmatig zinnen waarvan ik vind dat die niet passen bij een ik-vorm. Die je niet over jezelf zou zeggen of denken, wat eerder een analyse achteraf is. Dit speelt bijv mbt de stukken over de meer feministische acties van Geraldine. Daar lees ik teveel het huidige perspectief en woordkeuze in terug en niet dat van die tijd. En daardoor is het soms te expliciet, te afstandelijk en te weinig invoelbaar. Aan het eind neigt het ook wat meer naar sympathie voor Geraldine en minder voor Lou en dat stoort me. Helemaal als de auteur vertelt dat ze zelf ook een liefdesbreuk doormaakte toen ze dat schreef, dan voelt het toch meer of ik over haar liefdesverdriet lees dan over dat van Geraldine, maar dat kan ook mijn projectie zijn.

[Laurie · Rating 2 out of 5]

'De eerste vrouw' geeft de opkomst van de Amerikaanse cinema gedetailleerd weer, de achtergrondkennis en beschrijvingen van historische personages zijn heel overtuigend. Het boek is een aanrader voor iedereen die graag leest over showbizz in de jaren '20. Buiten de briljante enscenering om weet het verhaal me echter niet goed te grijpen. De dubbele vertelling had goed uit kunnen pakken, maar Geraldine's ik-vertellingen slagen er niet in het type professionele, perfectionistische vrouw te weergeven, dat elke keer min of meer geforceerd aan haar wordt toegeschreven. Hoewel Smit met haar taalgebruik waarschijnlijk bewust heeft geprobeerd Geraldine wat "stijver" te laten overkomen, komt het karakter er niet goed door uit de verf. Lou's verhaal, dat door een alwetende verteller wordt beschreven, heeft ondanks de zware karakterontwikkeling een veel fijnere en luchtigere toon, en het is jammer dat Geraldine's hoofdstukken dit voor mij niet konden bereiken. De relatie tussen de twee personages is wel mooi en meeslepend neergezet, hoewel de erotiek óf net iets zwaarder aangezet had moeten worden, of juist een stuk subtieler. De ietwat rigide Geraldine woorden in de mond leggen als "God, wat hield ik van je geslacht." voelt houterig, voegt niet toe aan het verhaal en maakt het voor de lezer alleen maar ongemakkelijk.

[Martyvanrijen · Rating 4 out of 5]

Met veel plezier gelezen. Mix waar ik altijd van hou: verhaal over sterke persoonlijkheden die zich door het leven worstelen binnen een historische context. Het verhaal speelt zich af begin 20e eeuw en leert je meer over de opkomst van de film maar bv ook over het effect ven WOI op de hoofdpersoon waarvan gedacht wordt dat ze sympathiseert met de Duitsers. Geraldine Ferrar is operazangeres maar wordt daarnaast filmactrice. Ze heeft een mooie maar ook dramatische relatie met acteur Lou Telleghen. Boek wordt afwisselend vanuit zijn en haar perspectief verteld. Hij is gokker, drinkt te veel, leidt een destructief bestaan. Zij stelt haar leven vooral in dienst van haar werk, is een sterke vrouw (maar ergens ook heel onzeker). Er komen sowieso opvallend veel sterke vrouwen in het boek voor. Schrijfstijl is over het algemeen prettig. Soms wat hoogdravend zonder echte diepgang maar dat vond ik geen bezwaar.

[DeWereldvanKaat · Rating 2 out of 5]

Ik las dit boek als derde van Susan Smit (ja, nog steeds fan), maar deze keer moest ik mezelf echt motiveren om door te lezen.

Het verhaal volgt Lou Tellegen, een Nederlander die zonder geld in Parijs een theatercarrière probeert op te bouwen. Daarnaast leren we Geraldine kennen, een Amerikaanse operazangeres met een veeleisende moeder en een grote droom. Hun levens kruisen elkaar uiteindelijk in de VS, waar de opkomende filmwereld lonkt.

Hoewel Susan Smit zichtbaar haar best doet, voelde het verhaal voor mij meer als een opsomming van gebeurtenissen dan een meeslepende roman. Dan gebeurt dit, dan gebeurt dat. Soms miste ik de spanning en emotionele diepgang.

Geen slecht boek, maar helaas niet mijn favoriet.

[Dymphy · Rating 4 out of 5]

Dit boek heb ik gelezen als onderdeel van de vakantiebieb. Het was een boek waar je in een sneltreinvaart doorheen gaat. Het boek beschrijft de relatie tussen Geraldine Farrar en Lou Tellegen, dat zich afspeeld in het Europa en Amerika voor, tijdens en na de eerste wereldoorlog.

Ondanks de beschrijvingen, overdenkingen en hier en daar wat achtergrondinformatie, is dit verhaal vrij reflecterend geschreven. Het is bijna een memoir. Ik vond de shift van opera en theater naar de (stomme) film erg interessant om over te lezen.

[Roelien · Rating 2 out of 5]

Lou Tellegen en Geraldine Ferrar, een romantische vertelling over hoe het leven van beide artiesten met en zonder elkaar verliep. Een interessante inkijk op beider levens maar ik geloof dat het genre romans die geschreven zijn op basis van feiten en dan voornamelijk interpretaties van feiten, niet altijd aan mij besteed zijn. Het is voor mij té veel een aan elkaar geplakt verhaal met daarin aangedikte romantiek. Maar Susan Smit heeft als schrijfster zeker een mooi beeldend taalgebruik toegepast.

[Ella · Rating 4 out of 5]

2 sterren aan het begin van de 20ste eeuw. Geraldine Farrar een Amerikaanse operazangeres en Lou Tellegen een Nederlands/Franse acteur. Hun carrière en uiteindelijke huwelijk wordt uitgediept door Susan Smit. Ze moet heel veel research gedaan hebben om zoveel details te weten. eigenlijk is het een groot liefdesverhaal van twee heel verschillende personen. ze heeft de taal uit die tijd goed getroffen.

[Lucas Vermeer · Rating 2 out of 5]

Ik kwam er niet doorheen. Verhaal over Geraldine, een operazangeres die een relatie krijgt met de destructieve Lou, acteur. Speelt zich af in Amerika, net voor en tijdens WOI. Soms erg mooie zinnen, vergelijkingen en wijsheden, maar het verhaal pakte me niet, doordat er weinig vaart in de schrijfstijl zat.

[Jeltje Kobes · Rating 4 out of 5]

Ik kende deze 2 mensen niet maar Susan heeft een bepaalde manier van schrijven waarop je ze wel leert kennen. Ik vond zelf de hoofdstukken over Lou wat lastiger om in te komen, maar die van Geraldine waren echt heel mooi beschreven.

[Nienke · Rating 4 out of 5]

Wat een powervrouw, die Geraldine Farrar. Het bedrog van haar grote liefde kreeg haar niet klein. Wandelde in een tijd dat dat verre van gepast werd gevonden haar eigen pad. En heel mooi opgeschreven door Susan Smit.

[Leentje · Rating 3 out of 5]

Geen grote literatuur maar fijne stukken en op dit moment gewoon een troostrijk boek.

[Brigitte · Rating 5 out of 5]

Weer echt zo'n boek waarvan je met een weemoedig gevoel de laatste bladzijdes leest. Prachtig !

[Mariekev77 · Rating 4 out of 5]

Mijn kennismaking met Susan Smit. Mooi boek, meeslepend historisch liefdesverhaal.

[Gert KleinJan · Rating 2 out of 5]

Not my cup of tea...

[Diwi · Rating 4 out of 5]

Zeer boeiend.

[Judith · Rating 3 out of 5]

Mooi (kunstzinnig) geschreven. Het eindigt met een wat langdradige, treurige bespiegeling op verbroken relaties.

[Ayla Van den Eynde · Rating 4 out of 5]

'De eerste vrouw' heb ik vooral gekozen voor de mooie kaft. Ik weet het, je mag geen boek kiezen op basis van de kaft, maar uiteindelijk doe je dat toch altijd onbewust. Ik had nog nooit van de schrijfster gehoord, maar ik ben aangenaam verrast. Ik hou van haar schrijfstijl en de personages zijn erg levendig uitgewerkt. Het boek heeft niet één maar twee hoofdrolspelers en dat zorgt soms misschien wel voor wat verwarring. Elk hoofdstuk is aan één van de twee hoofdrolspellers gewijd en elk hoofdstuk eindigt ook relatief spannend waardoor je wel wilt doorlezen. Het was vlot geschreven, enkel de stukken over Geraldine waren tegen het einde wat langdradig en saai waardoor ze begonnen te vervelen. De stukken over Lou waren echter korter en minder gedetailleerd uitgewerkt. Misschien bewust? Om zo meer begrip te krijgen voor Geraldine? Toch vond het een erg mooi boek. Ik hou wel van de schrijfstijl en het thema sprak mij erg aan.

[Wendy Wenning · Rating 5 out of 5]

“Ik heb van je gehouden zoals een mens waarschijnlijk maar één keer in zijn leven lief kan hebben. Ik aanbad jou, maar evenzeer mijn beeld van jou.”

Lou Tellegen was een Nederlands-Amerikaans acteur en regisseur. Hij werd geboren als Nederlander, maar nam in 1918 de Amerikaanse nationaliteit aan. Zijn successen op het witte doek vierde hij in het tijdperk van de stomme film. Lou was een rusteloze man die voortdurend zocht naar avontuur, adoratie en succes. In 1934 stierf hij onder tragische omstandigheden.

Geraldine Farrar was een Amerikaanse sopraan en operazangeres. ussen 1915 en 1920 speelde Farrar ook in diverse stomme films, onder andere in een succesvolle bewerking uit 1915 van Georges Bizets Carmen door Cecil B. DeMille. Farrar zei altijd meer waarde te hechten aan de emotionele expressie van haar zangkunst dan aan lyrische perfectie. Ze was dan ook niet wars van enig effectbejag. Ook uiterlijk viel ze op, niet alleen door haar schoonheid, maar ook vanwege haar flapper-achtige verschijning in de jaren tien en twintig.

Geraldine was de diva van de internationale operahuizen die gezworen had nooit te trouwen. Hij was de vechter, de gokker, de hartenbreker die furore maakte op het toneel. Samen vormde de Amerikaanse Geraldine en de Nederlander Lou een van de meest legendarische artiestenkoppels aller tijden.

Het verhaal van 'De eerste vrouw' begint in 1935 als Geraldine iets na middernacht een telefoontje krijgt. Het is iemand van de pers die haar verteld dat Lou Tellegen is overleden. Dan gaan we terug in de tijd en kruipt de auteur in de huid van Geraldine, Geraldine schrijft het verhaal in elkaar. De eerste vrouw verhaalt vanuit een wisselend perspectief. Doordat het verhaal van Geraldine in de ik-vorm wordt geschreven komt deze hoofdpersoon dichter bij je te staan dan Lou, waarvan verteld wordt vanuit de derde persoon. Smit beschikt over een groot inlevingsvermogen en met haar verbeeldingskracht heeft ze alles perfect en geloofwaardig ingekleurd. Veel is gebaseerd op historische feiten maar het liefdesverhaal is ontsproten uit het brein van Smit, vanuit haar eigen interpretatie. Deze roman, gebaseerd op historisch feitenmateriaal neemt je mee in een wereld van de opera, theater en cinema. Een soort van geschiedenisles, maar niet zo’n saaie geschiedenisles, een les die je als een mooie film voorbij ziet komen en voortdurend blijft fascineren.

'De eerste vrouw' verhaalt over de ambities van dit koppel, hun twijfels, hun angsten en hun grote verschillen. De hoofdpersonen worden scherp neergezet. Mensen met verschillende drijfveren. Geraldine wijdt haar leven voor de kunst maar het is haar niet te doen om de roem. Lou leeft voor de aandacht, hij wil gezien worden. Lou heeft voortdurend een masker op, hij is zichzelf niet, hij speelt zichzelf. Een man waar ik soms weinig sympathie voor had. Zo speelt hij ook de geliefde van Geraldine en het zal jaren duren voordat Geraldine zijn spel doorziet. Een liefdesverhaal in een roerige tijd, een tijd van oorlog en een tijd waarin Geraldine het grote voorbeeld wordt voor het opkomende feminisme. De tijd van het ontstaan van de film, een grote verandering voor de wereld.

De liefdesgeschiedenis tussen Tellegen en Farrar sprak haar aan omdat het twee tegenpolen waren. Smit heeft twee jaar onderzoek gedaan naar het verhaal, waarvan slechts een kwart van de verzamelde informatie in het boek is beland. Op het moment dat Susan Smit dit boek aan het schrijven was knapte haar eigen relatie. Toen dit haar overkwam wist ze dat ze zou komen op een punt waarop Farrar wordt verlaten. Ze zag er eerst erg tegenop maar toen het zover was vond ze het fijn het helemaal op te kunnen schrijven. Door de breuk in haar eigen relatie kon ze het intensiever schrijven dan als het haar niet was overkomen. Door de verbeeldingskracht van Susan en haar doordringende wijze van beschrijven heeft de auteur met 'De eerste vrouw' een prachtig, filmisch verhaal neergezet, een verhaal dat je raakt…

[Sandra Hutchison · Rating 3 out of 5]

De roman De eerste vrouw zou gaan over de stormachtige liefde tussen twee van de grootste filmsterren van de twintigste eeuw. Dat klopt ook wel, maar het boek bevat meer dan dat. Het vertelt ook het interessante verhaal over de opkomst van de film. Echter pas halverwege het boek ontmoet het beroemde tweetal elkaar en begint hun relatie langzaamaan vorm te krijgen. Het eerste deel vertelt vooral het indrukwekkende verhaal van de Amerikaanse Geraldine Farrar en haar carrière als jonge aantrekkelijke operazangeres. Susan Smit weet hier met een mix van fantasie en werkelijkheid de lezer te boeien. Ook het levensverhaal van de charismatische acteur Lou Tellegen intrigeert.

Susan Smit koos opvallend genoeg in dit boek voor twee heel verschillende schrijfstijlen. Om en om lees je een hoofdstuk over Lou en Geraldine. De hoofdstukken waarin Geraldine centraal staat, zijn geschreven in de zogenaamde ik-vorm. Hier vertelt Geraldine haar levensverhaal in gedachten aan de inmiddels overleden Lou, de liefde van haar leven. Met het mogelijke effect dat je als lezer het gevoel krijgt dat je iets leest wat je niet zou mogen lezen. Het creëert een zekere afstand. De hoofstukken van Lou zijn weer heel anders, deze zijn geschreven in de derde persoon, het voelt alsof twee losse verhalen pas later bij elkaar zijn gebundeld en eigenlijk is dat natuurlijk ook zo. Eerst vertelt Susan Smit op pakkende wijze de geschiedenis van beide personages voordat ze elkaar leerden kennen en pas veel later ontmoeten ze elkaar.

Terwijl Lou zich voornamelijk bezighield met drank en gokken en alles erop wijst dat hij alleen werkte wanneer het strikt noodzakelijk was, blijkt Geraldine van jongs af aan al haar passie voor zang en toneel te hebben gevolgd.  De roman De eerste vrouw zal zonder twijfel genoeg lezers aanspreken echter vergt het meer tijd en aandacht dan je in eerste instantie zou verwachten. Susan Smit is voor dit boek de geschiedenis ingedoken en dat blijft tijdens het lezen niet onopgemerkt, ze maakte hierdoor van De eerste vrouw een pakkende combinatie van feiten en fictie.




Reacties op: Pakkende combinatie van feiten en fictie.

[Henneke Wateringen · Rating 3 out of 5]

Het duurde even voordat de personen me echt raakte na 45% ongeveer, maar toen pakte het ook echt en heb ik het bijna in in een ruk uit gelezen.
Ik vond wel aan het eind af en toe een stukje met wat slordigheden in het schrijven. Maar dat daar gelaten heeft het me zeker het laatste kwart soms diep geraakt met hier en daar een traan.