What do you think?
Rate this book
De kus
Tijdens een groepsreis naar Indonesië vraagt de hoofdpersoon zich af of hij homoseksuele neigingen heeft door zijn verwarring nadat een door hem bewonderde man hem kuste.
396 pages, Paperback
First published January 1, 1977
5 people are currently reading
136 people want to read
About the author
Jan Wolkers
97 books122 followersJan Hendrik Wolkers was a Dutch author, sculptor and painter.
Wolkers is considered one of the "Great Four" writers of post-World War II Dutch literature, along with Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch and Gerard Reve (the latter authors are also known as the "Great Three"). He became noted in the 1960s mainly for his strikingly direct descriptions of sex.
His 1969 novel Turks Fruit was translated into ten different languages and published in English as Turkish Delight. It was also made into a highly successful movie, the Paul Verhoeven-directed Turks Fruit (1972) which was nominated for an Academy Award for Best Foreign Language Film and in 1999 won the award for Best Dutch Film of the Century.
From 1980 until his death, Wolkers resided on the Dutch island of Texel. He died on October 19, 2007, age 81, at his Texel home and was cremated in Amsterdam at De Nieuwe Ooster cemetery.
A number of his outdoor sculptures in the Netherlands have been subject to vandalism, presumably due to his use of glass as a construction material. Some examples are the Auschwitz-monument in Amsterdam and the monument on the dike at Ceres on Texel. In reaction to the destruction of the monument in 2003, Wolkers announced that he would use less glass and more steel for such monuments in future. The Jac. P. Thijsse monument in the water at Elemert on Texel does contain more steel, but glass is still a substantial part of the artwork.
Wolkers refused to accept several literary awards. In 1982 he refused the Constantijn Huygensprijs, and in 1989 he refused the P.C. Hooftprijs.
Wolkers is considered one of the "Great Four" writers of post-World War II Dutch literature, along with Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch and Gerard Reve (the latter authors are also known as the "Great Three"). He became noted in the 1960s mainly for his strikingly direct descriptions of sex.
His 1969 novel Turks Fruit was translated into ten different languages and published in English as Turkish Delight. It was also made into a highly successful movie, the Paul Verhoeven-directed Turks Fruit (1972) which was nominated for an Academy Award for Best Foreign Language Film and in 1999 won the award for Best Dutch Film of the Century.
From 1980 until his death, Wolkers resided on the Dutch island of Texel. He died on October 19, 2007, age 81, at his Texel home and was cremated in Amsterdam at De Nieuwe Ooster cemetery.
A number of his outdoor sculptures in the Netherlands have been subject to vandalism, presumably due to his use of glass as a construction material. Some examples are the Auschwitz-monument in Amsterdam and the monument on the dike at Ceres on Texel. In reaction to the destruction of the monument in 2003, Wolkers announced that he would use less glass and more steel for such monuments in future. The Jac. P. Thijsse monument in the water at Elemert on Texel does contain more steel, but glass is still a substantial part of the artwork.
Wolkers refused to accept several literary awards. In 1982 he refused the Constantijn Huygensprijs, and in 1989 he refused the P.C. Hooftprijs.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
May 2, 2024
Met veel humor geschreven “dagboek” van een groepsreis naar Indonesië. Wolkers beschrijft fabuleus de groepsdynamiek, de karakters en hoe het er aan toe kan gaan op een dergelijke reis. “Ik schrik wakker met het gevoel of ik in een zinken teil zit die met een rotvaart een trap afgesleept wordt” (pg 28 vliegtuig met turbulentie). Natuurlijk kan hij het niet laten en komt op z’n tijd met lugubere verhalen. Het boek handelt over de tragische aftakeling gedurende het leven, waarbij vele seksuele escapades langskomen, zolang het nog kan. Als het verhaal vordert worden de omgangsvormen familiairder en komen de voornamen van de deelnemers aan de reis tevoorschijn. De achtergrond van politionele acties en het niet weten hoe om te gaan met gevoelens voor mannenliefde geven het boek diepgang. Het gebrek aan verder plot maakt dat de vakantie best een paar dagen korter had gekund. In de laatste twee hoofdstukken wordt om de hete brei van een afsluiting heen gedraaid.
April 13, 2021
Het boek heeft een grove schrijfstijl waarin lichamelijke details en hitsige geilheid, van voornamelijk Bob, in geuren en kleuren worden beschreven. Deze constante uitvergroting van het lichaam paste bij de hyperfocus van het hoofdpersonage op zijn vriend. Ik vond de omschrijving van de medereizigers vermakelijk en goed vormgegeven. Ondanks dat dit bijpersonages betrof hadden ze ieder een eigen persoonlijkheid en rol in het verhaal, wat dimensie bood aan de verdere vertelling. Het personage van Bob is een weinig sympathiek karakter, maar toch geliefd door iedereen om hem heen lijkt het, wat de onvoorwaardelijke aantrekkingskracht van het hoofdpersonage enigszins weet te verklaren. Het einde vond ik enigszins teleurstellend, maar daarin ook wel weer passend bij de relatie tussen de hoofdpersoon en Bob. De vignette van herinneringen over het gedeelde verleden van de hoofdpersoon en Bob tussendoor waren niet altijd even begrijpelijk en voegde naar mijn mening ook lang niet overal iets toe aan het verhaal.
July 5, 2022
Misschien heb ik de clue gemist, maar ik was geen fan van dit boek omdat alles behalve de controversiële seksstukken vrij oninteressant en niet spannend was. Wolkers heeft een simpele schrijfstijl wat ik niet per se vervelend vind, omdat het voornamelijk beschrijvingen waren van de omgeving en de personen waarmee de hoofdpersoon op reisn was en ik daar dan wel lekker in mee kon gaan, maar ik vond het jammer dat het verhaal en de relatie met Bob uiteindelijk niet echt ergens naartoe leidde behalve naar het einde van de reis.
October 27, 2025
Na De Walgvogel laat het voormalig Nederlands-Indië Jan Wolkers nog niet los. En dat terwijl hij er pas in 1970 - toen het al lang en breed Indonesië heette - zelf naar toe ging.
De Kus zou je oppervlakkig gezien als een verslag kunnen zien van de twee reizen die hij naar het land maakte. De vorm is ook een soort van dagboek van een 17-daagse groepsreis. Elk hoofdstuk begint met een zakelijke opsomming van wat men gaat doen en bezoeken, zo afkomstig van een reisbureau.
Maar het boek gaat natuurlijk vooral over de verteller en de vriend met wie hij op stap is, ene Bob. Die Bob is een flamboyante persoonlijkheid die kort na de oorlog deelnam aan de politionele acties in de kolonie en daar behoorlijk heeft huisgehouden. De verteller had zich ook aangemeld voor dienst, maar werd afgekeurd. Indertijd had Bob bij het afscheid zijn vriend op de mond gekust. De verteller worstelt nog met die herinnering, Bob is zich nergens meer van bewust.
Van homoseksualiteit is dan ook geen sprake. De twee vrienden laten zich de hoertjes in elk hotel goed smaken. Het biedt ruimte aan Wolkersiaanse uitweidingen over de vleselijke lusten. En dat staat dan weer in prachtig contrast met de truttige groepsdynamiek van de groepsreis. De medereizigers blijven bijfiguren, maar wel raak getekend door de auteur.
Bob ondertussen krijgt van het land waar hij zich als soldaat heeft misdragen een koekje van eigen deeg. Hij krijgt een aanval jicht, is lichamelijk tot steeds minder in staat en moet zich de hulp van de verteller laten welgevallen. De teloorgang van de oppermachtige westerling is een feit.
De Kus lijkt op het eerste gezicht een voortkabbelend verslag van een reis naar Indonesië en grote delen van het boek lezen dan ook als een uitgebreid dagboek. Dat zal door sommigen als saai worden ervaren. Maar Wolkers vlecht hier zoveel herinneringen (in telegramstijl, zoals dat gaat bij herinneringen), symboliek en humor doorheen dat er een mooie en gelaagde roman is ontstaan.
De Kus zou je oppervlakkig gezien als een verslag kunnen zien van de twee reizen die hij naar het land maakte. De vorm is ook een soort van dagboek van een 17-daagse groepsreis. Elk hoofdstuk begint met een zakelijke opsomming van wat men gaat doen en bezoeken, zo afkomstig van een reisbureau.
Maar het boek gaat natuurlijk vooral over de verteller en de vriend met wie hij op stap is, ene Bob. Die Bob is een flamboyante persoonlijkheid die kort na de oorlog deelnam aan de politionele acties in de kolonie en daar behoorlijk heeft huisgehouden. De verteller had zich ook aangemeld voor dienst, maar werd afgekeurd. Indertijd had Bob bij het afscheid zijn vriend op de mond gekust. De verteller worstelt nog met die herinnering, Bob is zich nergens meer van bewust.
Van homoseksualiteit is dan ook geen sprake. De twee vrienden laten zich de hoertjes in elk hotel goed smaken. Het biedt ruimte aan Wolkersiaanse uitweidingen over de vleselijke lusten. En dat staat dan weer in prachtig contrast met de truttige groepsdynamiek van de groepsreis. De medereizigers blijven bijfiguren, maar wel raak getekend door de auteur.
Bob ondertussen krijgt van het land waar hij zich als soldaat heeft misdragen een koekje van eigen deeg. Hij krijgt een aanval jicht, is lichamelijk tot steeds minder in staat en moet zich de hulp van de verteller laten welgevallen. De teloorgang van de oppermachtige westerling is een feit.
De Kus lijkt op het eerste gezicht een voortkabbelend verslag van een reis naar Indonesië en grote delen van het boek lezen dan ook als een uitgebreid dagboek. Dat zal door sommigen als saai worden ervaren. Maar Wolkers vlecht hier zoveel herinneringen (in telegramstijl, zoals dat gaat bij herinneringen), symboliek en humor doorheen dat er een mooie en gelaagde roman is ontstaan.
December 28, 2023
In de roman ‘De kus’ van Jan Wolkers zie je Indonesië van de buitenkant en zie je de twee belangrijkste personages van de binnenkant.
De buitenkant bestaat uit de beschrijving van de reis, de beschrijving van de groepsleden, de beschrijving van hoe de de groepsleden met de autochtone bevolking omgaat. En vooral hoe de groepsleden met elkaar omgaan, is bij uitstek ‘buitenkant’. Wat perceptie al niet doet voor je welbevinden.
De binnenkant bestaat uit de verhouding tussen de twee vrienden, van wie Bob degene is die in het toenmalig Nederlands Indië aan Nederlandse zijde heeft gevochten. Hij heeft toen trauma’s opgelopen, die tijdens de reis uiteraard tot mentale oprispingen leiden. De frustraties die Nederlandse soldaten tussen 1945 en 1950 hadden wegens het verlies van die koloniale oorlog, spiegelt zich in de fysieke aftakeling die Bob tijdens de reis – juni, juli 1970 – ondervindt.
Daarbij is zijn de formuleringen van Wolkers vaak origineel, rijk aan beelden, snel in het schetsen van de geografische omstandigheden (alsof dat verplichte nummers zijn, tussen de bedrijven door, die niettemin het grootste deel van de tekst vormen), met een in verhouding laag tempo waar hij de karakters schetst. Het is Wolkers ook gegeven om de natuur evocatief in woorden te vangen.
Mooi boek. JM
De buitenkant bestaat uit de beschrijving van de reis, de beschrijving van de groepsleden, de beschrijving van hoe de de groepsleden met de autochtone bevolking omgaat. En vooral hoe de groepsleden met elkaar omgaan, is bij uitstek ‘buitenkant’. Wat perceptie al niet doet voor je welbevinden.
De binnenkant bestaat uit de verhouding tussen de twee vrienden, van wie Bob degene is die in het toenmalig Nederlands Indië aan Nederlandse zijde heeft gevochten. Hij heeft toen trauma’s opgelopen, die tijdens de reis uiteraard tot mentale oprispingen leiden. De frustraties die Nederlandse soldaten tussen 1945 en 1950 hadden wegens het verlies van die koloniale oorlog, spiegelt zich in de fysieke aftakeling die Bob tijdens de reis – juni, juli 1970 – ondervindt.
Daarbij is zijn de formuleringen van Wolkers vaak origineel, rijk aan beelden, snel in het schetsen van de geografische omstandigheden (alsof dat verplichte nummers zijn, tussen de bedrijven door, die niettemin het grootste deel van de tekst vormen), met een in verhouding laag tempo waar hij de karakters schetst. Het is Wolkers ook gegeven om de natuur evocatief in woorden te vangen.
Mooi boek. JM
June 1, 2025
Wat een worsteling was dit om doorheen te komen. Loyaal zijn aan boek omdat je hem toch wel uit wilt lezen is een principe om eens te heroverwegen. Een dagboek geschreven over een reis in Indonesië, waar niet veel gebeurd, of waar mijn beeld denken ietwat moeite mee heeft: taai. Hetgeen dat mij er doorheen heeft gesleept is de grove humoristische schrijfstijl die ik aan Wolkers kan blijven waarderen en door de beschreven groepsdynamiek op zo’n georganiseerde groepsreis. Hoe Nederlanders op reis willen maar wel hun eigen smeerleverworst meenemen, klagen op het constante eten van rijst, niet willen douchen in een ander land en klachten indienen over de reisleider die niet volgt wat er van tevoren in het boekje stond. Hoe Wolkers altijd wel weer obscure seksscènes erin kan wurmen. Het is zeker een gelaagd boek met een van de hoofdpersonen die terugblikt naar zijn militaire dienst in Indonesië en zijn gevoelens er tegenwoordig over. Misschien geef ik Wolkers nog wel een kans.
December 12, 2025
Kwam er niet doorheen, miste de spanningsboog. Een beetje ‘ en toen en toen en toen’. Op zich best vermakelijk geschreven. Verder vrij grof en expliciet over sex, poep en braaksel maar dat vind ik niet erg.
September 18, 2023
Beetje tegenvallend boek in vergelijking met Wolkers’ andere werk: niet vlot; een verhaal dat een andere schrijver ook zou kunnen schrijven; de voor mij karakteristieke Wolkers is afwezig.
April 23, 2011
'The Kiss' is a lively and expressive book. The protagonist and his friend - both are members of a tour group - make a journey through in 1970 Indonesia, where the friend formerly fought. The main motif in this novel, which is built according to the daily schedule of the trip, is the relationship between the protagonist and the friend. Obviously, the past plays a major role.
April 12, 2012
Heel goed..
December 30, 2021
Ik wil ook graag eens een vulkaan bezoeken
Displaying 1 - 12 of 12 reviews