Over God

by Etienne Vermeersch

Christenen geloven dat God almachtig en liefdadig is. Toch is er lijden en kwaad in de wereld. De god van het christendom is dus almachtig noch oneindig goed.
Met een onontkoombare overtuigingskracht toont Etienne Vermeersch aan dat we het bestaan van de god van het christendom niet alleen om principiële redenen, maar ook op grond van 'zijn Openbaring' zowel op rationele als op ethische gronden niet kunnen aannemen.
Alles wat positief is in de wereld en in de Bijbel kunnen we op een wetenschappelijke, 'naturalistische' wijze verklaren, zonder op het bestaan van een god een beroep te moeten doen. Alles wat negatief is, wordt, als we in de leiding en inspiratie van een goede, wijze en almachtige god geloven, volkomen onbegrijpelijk en absurd.
Etienne Vermeersch toont heel helder aan dat hetzelfde trouwens geldt voor de god van de islam en 'zijn Openbaring' in de Koran.

Genres: Philosophy, Religion

140 pages, Paperback

Published September 5, 2016

Reviews

[Seppe · Rating 2 out of 5]

"[...] [D]e god van het christendom is niet alleen wreedaardig, maar ook - aangezien hij de Gauss-curve niet kent - aartsdom; of wat veel logischer is, hij bestaat helemaal niet." (p.57)

Licht teleurstellend essay, eerder polemisch en ideologisch geschreven dan vanuit de rationaliteit waar Vermeersch steeds beroep op doet. Het valt te lezen als een persoonlijke visie op de God van het katholieke christendom.

Toch is het een waardevol essay bij het begrijpen van wat recent atheïsme in Vlaanderen is.

[Lies · Rating 3 out of 5]

3,5

I ❤️ filosofen die toegankelijk schrijven

[Xander · Rating 1 out of 5]

Dit boek heeft me licht teleurgesteld. Ik lees graag werken van Vermeersch, maar dit is gewoon een oud opstel (uit 1994-1995), uitgebracht in exact dezelfde woorden, met een inleiding (twee prolegomena: een korte religieuze autobiografie en een kort tekstje over cognitieve dissonantie) en een naschrift met wat losse onderwerpjes.

Dit lees je in een uur door, zonder dat het ergens echt interessant wordt. Het is meer een overzicht van Vermeersch' denken over het christendom (en jodendom en islam). De monotheïstische god kan niet bestaan, om drie redenen.

Ten eerste is deze god logisch onmogelijk; het is een inconsistent begrip en daarmee letterlijk zinloos. Zo is het logisch onmogelijk dat er een puur geestelijke intelligentie bestaat (intelligentie vereist materialisme) en vallen het bestaan van kwaad/lijden enerzijds, en almacht en algoedheid anderzijds, niet met elkaar te rijmen.

Ten tweede kan de christelijke god niet bestaan wanneer de wetenschap au serieux wordt genomen. De wetenschap is de afgelopen drie eeuwen vergevorderd. Religie heeft terrein op het gebied van verklaringen voor de werkelijkheid moeten prijsgeven aan de natuurkunde en de biologie. Ook hebben de 19e eeuwse historische Bijbel-onderzoeken de 'openbaring' ontmanteld.

Ten derde bestaat de christelijke god niet omdat deze god tientallen moreel verwerpelijke bevelen heeft gegeven aan de mensheid. Slavernij wordt niet afgekeurd of zelfs aangemoedigd en deze god heeft onschuldige mensen (o.a. kinderen) eigenhandig vermoord of de Israëlieten opdracht tot genocide gegeven - om maar twee voorbeelden te noemen. Een algoede vader-god (i.e. de christelijke god) kan geen opdrachten tot genocides geven.

Het meest sterke en originele is nog wel Vermeersch' nadruk op het belang van definities. Religieuze mensen komen vaak (strategisch) met vage godsbegrippen, waar niets over te zeggen valt ("they can't even be wrong" zoals de natuurkundige Wolfgang Pauli ooit eens zei - weliswaar in een andere context). Uitspraken als "ik geloof in iets" of "ik ben christen, maar ik verwerp de gods-definitie van Vermeersch" zijn feitelijk zinloos. Een christen gelooft in de drie-eenheid; iemand die dit niet doet, is geen christen (per definitie).

Vermeersch trekt de teugels strak en dat is goed, want over het algemeen vliegen gelovigen in allerlei rare hoeken, waar ze zich ongrijpbaar wanen. Ze komen dan met zulke vaagheden, dat er niets redelijks meer te zeggen valt. Vermeersch' strategie is de enige juiste.

Maar al met al vind ik dit boekje niet bijster openbarend (pun intended).

P.s. wat mij betreft had er wat meer nadruk op kunnen liggen op het feit dat men doet alsof het niet positief kunnen bewijzen dat god bestaat, gelijk is aan het niet kunnen bewijzen dat god níét bestaat. Dit is een (veelgebruikte) drogreden en dus onwaar. Je kunt wel degelijk bewijzen dat iets niet bestaat, door met weerleggend tegenbewijs te komen.

Vermeersch laat zien dat het concept van een almachtige, algoede en alwijze transcendentale Creator-god (i.e. de christelijke god) niet kan bestaan; het weerleggende tegenbewijs hiervoor is het bestaan van lijden en 'kwaad'. Een almachtige en algoede god had een wereld kunnen scheppen waarin geen menselijk lijden was; dit is niet het geval, dus ofwel de almacht, ofwel de algoedheid, ofwel beide kloppen niet - en daarmee is het christelijk godsconcept weerlegd.

[Nathan · Rating 3 out of 5]

In se niets nieuws van Vermeersch (wie "Dirk Verhofstadt in gesprek met Etienne Vermeersch" las, vond daar wellicht al iets soortgelijks), maar dit vormt wel een handige, deels persoonlijke en intellectueel eerlijke samenvatting. Vermeersch komt niet alleen met argumenten tegen God, maar ook tegen tegenargumenten. Na lectuur van deze is het wachten op een wat uitgebreider werk van de man, want het smaakt naar meer.

[Giekes · Rating 4 out of 5]

Een nuttige samenvatting, met eerlijke persoonlijke kadering.
Amusant, lang geleden dat ik nog eens een boek in één leesessie volledig uitlas.

"Nu ze ons nog weemoedig aankijken, de ogen van de panda..." Nee, da's een ander boek.

[Jurgen Maerschand · Rating 3 out of 5]

(Uiteraard) goed maar niks nieuws.

[Wim Coddens · Rating 3 out of 5]

Beetje blind geloof in de "allesverklarende" wetenschap

[Romolo · Rating 5 out of 5]

Dit boek gaat, zoals de titel zegt, over God met hoofdletter G, de christelijke God, die a) over zelfbewustzijn en vrijheid van handelen beschikt, b) almachtig, alwijs, oneindig goed, liefdevol en rechtvaardig is, en tot slot c) de Schepper is van alles wat buiten hem bestaat. Aan al wie "wel gelooft in iets" maar moeite heeft om deze definitie te aanvaarden, heeft Vermeersch het volgende te zeggen: "Het heeft weinig zin te redetwisten met iemand die alleen over 'Pierewiet', een ongedefinieerd 'iets', wil praten. (...) Van zodra hij een andere definitie voorstelt, kunnen we de discussie verder zetten." (pag 35). Dit is een voorbeeld van de hoffelijke, zakelijke en wetenschappelijke methode die Vermeersch hanteert om de discussie over atheïsme te voeren, een wetenschappelijkheid die overiges niets te maken heeft met de fysicus die formules neerkrabbelt op een krijtbord, maar dus veeleer met een wetenschappelijke manier van denken. Vanuit deze optiek wordt de lezer al vrij snel duidelijk dat het bestaan van God intrinsiek onmogelijk is, en dat een niet onbeduidend deel van de bevolking wellicht atheïst is zonder het zelf te weten.

[Nathan De · Rating 3 out of 5]

Helder en analytisch betoog van één van de grootste Vlaams denkers over de (on)zin van geloof. De onderliggende principes en de opbouw van zijn betoog hebben zeker ook een breder nut om scherper na te denken over de andere grote vragen die ons vaak wakker houden. Bijvoorbeeld in de misopvatting over de relatie tussen wetenschap en rationeel denken. Voor het beantwoorden van de grote vragen, zoals waarom wij bestaan, bestaat geen specifieke wetenschap. Wel kunnen we terugvallen op het algemene rationele denken, op basis van een synthese van alle beschikbare gegevens en benaderingen van alle wetenschappen en wat daar de consensus in is. De vraag of zo een argumentatie dan overtuigend is moet iedereen voor zichzelf uitmaken...

[Mike · Rating 4 out of 5]

Behoorlijk boeiend.

[Frank · Rating 4 out of 5]

Boeiend. Verplichte lectuur.

[Rudi · Rating 4 out of 5]

Hopelijk kan iedereen naar de plaats heen gaan waar zij/hij in gelooft na en in een doenbaar leven

[Walter · Rating 3 out of 5]

Met het zo gekende betweterige toontje en een overload aan cursieve woorden (alsof het uit een syllabus is overgeschreven) herneemt Vermeersch de premisse van een VTM-programma uit 1992. Twee teksten vormen het kernstuk van dit boekje waarin Vermeersch wil aantonen dat de god van het christendom (en de islam) niet bestaat en dat gelovigen tegen beter weten in (hoe kunnen ze toch zo dom zijn?) lijden aan cognitieve dissonantie.
Overtuigt Vermeersch? Ja, wat slavernij en antisemitisme betreft, dat zijn meteen de meest prangende pagina's van dit boekje - samen met het autobiografische Over mijn levensweg. Nee, wat de sprong in het geloof betreft die we zo allerindividueelst en navrant lezen bij Pascal en Kierkegaard. Mijn argumentatie richt zich dus alleen tot die mensen die vergelijkbare waardestandaarden hebben. Zodra dit het geval is, kunnen we met het gebruik van logica, feitenonderzoek en de resultaten van de wetenschap, een rationele argumentatie in verband met het bestaan van de god van het christendom opbouwen (p. 33) En wat als dit niet het geval is?
In het Afsluitend nawoord bespreekt Vermeersch enkele reacties op de ontwikkelingen in het godsgeloof sinds 1992. Ook hier ontkom je niet aan de casuïstiek van vele van zijn argumenten, want zijn samenvatting en bespreking vallen niet te controleren tenzij je zelf die boeken ter hand neemt. Cursusmateriaal.

[Jonas · Rating 3 out of 5]

‘Over God’ is een vrij dun boekje en leest als een soort recap. Wie Vermeersch en zijn werk een beetje kent, vindt er zo goed als niets nieuws in terug. Vooral het nawoord is zo overschouwend en samenvattend dat het eigenlijk niet veel meer is dan een beknopte New Atheism for Dummies.

Dat neemt niet weg dat de kern van het boek aangename lectuur blijft: de lucide overtuigingskracht waarmee Vermeersch de god van het christendom – en zijlings ook die van de islam – afvoert, is aanstekelijk en zet nog steeds aan tot denken. Typisch Vermeersch: met “een tussendoortje” bedacht hij zelf wellicht de beste omschrijving van zijn boek.

Volledige review: https://vreemderdanfictie.wordpress.c...

[Paul De Belder · Rating 5 out of 5]

Munitie tegen de dooddoener "je kunt niet bewijzen dat God niet bestaat".

[Johan De Baets · Rating 3 out of 5]

Leuk en interessant boekje, maar ik heb eigenlijk weinig nieuws gelezen.

[Geert · Rating 3 out of 5]

Interessant is de theorie over cognitieve dissonantie van de Amerikaanse sociaal-psycholoog Leon Festinger.

[Jasmine De Bus · Rating 2 out of 5]

2,5 ★