Nienawiść

by Stanisław Srokowski

Zbiór opowiadań, który stał się kanwą filmu Wojciecha Smarzowskiego o Wołyniu.

Polskie Kresy wytworzyły własną piękną legendę, zrodziły takich gigantów literatury jak Mickiewicz, Słowacki, Schulz i Herbert, ale stały się też ziemią kaźni i straszliwych zbrodni ludobójstwa. A zbrodnie te, dokonywane w latach 1939-1947 na Polakach, Żydach, Ormianach przez ukraińskie formacje nacjonalistyczne, odbijały się jak echo hańbą odwetu. „Nienawiść” to książka o tamtych czasach, o rozpadzie wartości i zagładzie łacińskiej cywilizacji, o konflikcie sumienia i dramacie ludzkiej godności, a także o pamięci, o której Kardynał Stefan Wyszyński pisał: „Gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią kamienie”. Ten zbiór wstrząsających opowiadań nie pozwala, by tylko kamienie mówiły. W pełnych głębi i prawdy obrazach Srokowski ocala świat, o którym wielu chciałoby zapomnieć. Z niezwykłą ekspresją i wrażliwością pochyla się nad każdą ofiarą, jednoczy się z każdym cierpieniem i przestrzega przed nienawiścią.

296 pages, Paperback

Published September 8, 2015

About the author

Biography in English:

http://srokowski.art.pl/biografia.htm...

Reviews

[rinos]

Książka wstrząsająca i porażająca. To ona była inspiracją i źródłem dla wielu wątków filmu Smarzowskiego.

Historię o rzezi na Kresach znam, ale dalej pojąć nie mogę, jak człowiek człowiekowi mógł zgotować taki los. Przecież to byli sąsiedzi, spędzali razem wspólnie czas, bawili się, świętowali. Najbardziej makabryczne jest jednak to, że te okrutne wydarzenia zdarzyły się naprawdę.

W książce oprócz bestialskich mordów, poza masową nienawiścią mamy również przejaw miłosierdzia do drugiego człowieka. Zwykły ludzki gest, który w obliczu niewyobrażalnego i wszechobecnego okrucieństwa stanowił jedynie niewielki procent.

Pierwszy raz książki nie oceniam… nie potrafię. Teoretycznie powinnam skupić się na języku literackim, sposobie w jaki autor chciał przedstawić czytelnikowi pewne fakty, na wartości historycznej itd., ale ciągle do głowy napływają potworne obrazy i nie jestem w stanie tego obiektywnie dokonać.

Moim zdaniem „Nienawiść” powinien przeczytać każdy, bo niestety większość Polaków nie ma pojęcia o rzezi, jaka miała miejsce na Kresach Wschodnich. Ale uprzedzam, to książka dla ludzi o stalowych nerwach.

[Marta]

Rozumiem wartość tej książki w kontekście pamięci, ale nie jest to literackie świadectwo najwyższych lotów. Kilka rzeczy mnie mierziło w tej książce. Dosłowność i łopatologiczność - jeśli oporny czytelnik czegoś nie zrozumie (np. stanów emocjonalnych bohatera), narrator dopowie. Opowiadania funkcjonują jako prostolinijne moralitety, czasami naiwne - wiemy, kto dobry i kto zły. Ofiary to na wskroś dobre postacie, zero niuansów. Jest też naiwna wizja stosunków społecznych na kresach. Polacy to ludzie żyjący w zgodzie z innymi mniejszościami - nie ma mowy o polskim antysemityzmie czy poczuciu wyższości w stosunku do innych nacji. Narrator przyjaźni się ze wszystkimi - Żydami, Ukraińcami, Ormianami. Szlachta czy chłopstwo, nieistotne, wszyscy to dobrzy ludzie (gdybym nie znała relacji klasowych i historii ucisku na kresach, uwierzyłabym, że to była istna arkadia bez żadnych konfliktów). Taka sielanka, a potem przyszli Niemcy i UPA i wszystko się popsuło. Przez cały tom miałam wrażenie, że autor ma kompulsywną potrzebę opowiedzenia tej traumy najdosłowniej jak się da. Rozumiem to jako potrzebę psychologiczną, ale to nie miało przełożenia na jakość literacką.

[Gili]

הספר המזעזע ביותר שקראתי מעודי ויצא לי לקרוא לא מעט על השואה.
הספר שזור בתיאורים פלסטיים זוועתיים של הרג בעינויים של גברים, נשים וילדים.
הרקע הוא הכיבוש הגרמני של החלקים המזרחיים של פולין במלחמת העולם השניה.
הקרבנות עליהם מסופר חלקם יהודיים רובם פולנים ומיעוטם אוקראינים.
מלבד השואה שהתחוללה שם על ידי הגרמנים ועוזריהם התרחש שם טיהור אתני של פולנים.
הטיהור נעשה על יד ארגון אוקראיני לאומני סמי צבאי, פרטיזני, ולעיתים בין שכנים מאותו כפר או כפרים שכנים.
כנופיות אלה השתתפו כמובן גם ברצח היהודים.
הכותב היה ילד בן 8 בזמן הנורא הזה ורבים מבני משפחתו נרצחו.
הספר כתוב יפה ושוזר את מעשי הזוועה בפסטורליה של האזורים ובסיפורי אהבה ומעשי חסד של הצלה.
באפילוג מפרט הסופר כיצד הגיעו הסיפורים וכמה היה קשה לפרסמם בזמן הסובייטים

[Anna Czarnomska]

Ciężka pozycja do przebrnięcia, nie pod względem literackim oczywiście, ale gatunkowym... niby się czytało wiele gorszych opisów zbrodni, ale świadomość tego, że te wydarzenia miały miejsce faktycznie oraz to, że przez kilka jeszcze lat będą żyły gdzieś osoby, który były z tym związane, robi swoje ..